Νόβι Σαντ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 45°15′N 19°51′E / 45.25°N 19.85°E / 45.25; 19.85

Νόβι Σαντ
Нови Сад/Novi Sad

Έμβλημα

Σημαία
Βασικές πληροφορίες
Χώρα Σερβία Σερβία
Επαρχία Flag of Vojvodina.svg Βοϊβοντίνα
Διαμέρισμα Νότια Μπάτσκα
Δήμαρχος Μίλος Βούτσεβιτς
Πληθυσμός
Σύνολο 388.490
Πυκνότητα 487 κατ./τ.χλμ.
Γεωγραφικά χαρακτηριστικά
Έκταση 129,4 τ.χλμ.
Υψόμετρο 80 μ.
Νόβι Σαντ βρίσκεται στο τόπο Σερβία
Νόβι Σαντ
Νόβι Σαντ
Άλλες πληροφορίες
Τηλεφωνικός κωδικός 021
Πινακίδες κυκλ. NS
Δυκτιακός τόπος novisad.rs

Το Νόβι Σαντ (σερβικά: Нови Сад / Novi Sad), είναι η πρωτεύουσα της βόρειας σερβικής επαρχίας Βοϊβοντίνα, και το διοικητικό κέντρο της. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Σερβίας, μετά από το Βελιγράδι. Στην πιο πρόσφατη επίσημη απογραφή το 2013, η πόλη είχε πληθυσμό 388.490 κατοίκους. Είναι ένα μεγάλο βιομηχανικό και οικονομικό κέντρο της Σερβίας με δικό του πανεπιστήμιο και μια από τις περιοχές με την μεγαλύτερη κατασκευαστική δραστηριότητα.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Νόβι Σαντ βρίσκεται 45°20′0″N, 19°51′0″E, στην κεντρική Βοϊβοντίνα, στον βορρά της Σερβίας, στα σύνορα του Σρεμ (Срем) και της Μπάτσκα (Бачка). Την πόλη διαπερνά ο ποταμός Δούναβης (εντός των 1.252 και 1.262 χιλιομέτρων της ροής του. Από την αριστερή όχθη απλώνεται η πεδινή περιοχή της Μπάτσκα και από την δεξιά όχθη απλώνονται οι πλαγιές της Φρούσκα Γκόρα (Фрушкa горa/Fruška Gora) που βρίσκεται στην περιοχή του Σρεμ. Το υψόμετρο στην πλευρά της Μπάτσκα κυμαίνεται από 72 έως 80 m, και στην πλευρά του Σρεμ το υψόμετρο φθάνει έως 250-350 μέτρα. Στα αριστερά του Δούναβη κυλάει ένα μικρό κανάλι, το οποίο ανήκει στο σύστημα καναλιών Δούναβης - Τίσα - Δούναβης. Με τα 15 προάστια του, το Νόβι Σαντ καταλαμβάνει επιφάνεια 702,7 τετραγωνικών χιλιομέτρων, η κυρίως πόλη με το Πετροβαράντιν και την Σρέμσκα Καμένιτσα καταλαμβάνει επιφάνεια 129,4 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ μόνη της η κυρίως πόλη καταλαμβάνει 106,2 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Το κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κλίμα στο Νόβι Σαντ αλλάζει από ελαφρά ηπειρωτικό σε τέλεια ηπειρωτικό, έτσι ώστε η πόλη να έχει και τις τέσσερις εποχές. Κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και του χειμώνα φυσάει κρύος άνεμος που λέγεται κόσαβα, ο οποίος συνήθως διαρκεί από τρεις έως επτά ημέρες. Ο κόσαβα μπορεί σε συνδυασμό με ισχυρή χιονοθύελλα να σχηματίσει παχύ στρώμα και στοίβες χιονιού. Η μέση θερμοκρασία του αέρα στην πόλη είναι 10,9 °C, η μέση θερμοκρασία τον Ιανουάριο είναι 0,2 °C, ενώ τον Ιούλιο 21,6 °C. Ετησίως πέφτουν 647,3 mm βροχής και οι βροχερές ημέρες του έτους είναι 122.

Το κάστρο του Πετροβαραντίν
Μήνας ιαν φεβ μάρ απρ μάϊ ιού ιούλ αύγ σεπ οκτ νοέ δεκ ετησίως
Μέσ.μέγιστ.μηνιαίες θερμοκρασίες (-{°C}-) 3,7 6.1 12,0 17,7 23,0 25,8 28.1 28.3 23,6 18,0 10,5 4,8
16,8
Μέσ.μέγιστ.μηνιαίες θερμοκρασίες(-{°C}-) -3,1 -2,4 1,5 6,2 11,3 14,1 15,5 15,3 11,4 6,9 2,2 -1,5
6,5
Μέγ.ποσοστό βροχ/σης (σε-{mm}-) 39,1 31,4 42,5 49,2 63,0 91,4 64,3 57,5 53,8 52,7 53,8 48,8
647,3
Πηγή: Εθνική μετεωρολογική υπηρεσία της Σερβίας 1981-2010

Η ιστορία της πόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έχουν βρεθεί στην περιοχή του Νόβι Σαντ, ερείπια οικισμών της Λίθινης εποχής (από το 4.500 π.χ.). Ο αρχαιότερος οικισμός βρέθηκε στην δεξιά πλευρά του Δούναβη στην περιοχή του σημερινού Πετροβαραντίν (Петроварадин). Σε αρχαιολογικές ανασκαφές που έγιναν σε υπολείμματα οικισμού της Χάλκινης εποχής (3000 π.Χ.) διαπιστώθηκε πως υπήρχαν οχυρώσεις , με τείχος και τάφρο. Αυτή την περιοχή την κατέκτησαν οι Κέλτες τον (4ο αιώνα π.χ.) και οι Ρωμαίοι (τον 1ο αιώνα π.χ.). Οι Κέλτες στο ίδιο μέρος έκτισαν το πρώτο κάστρο και αργότερα οι Ρωμαίοι στο ίδιο πάλι σημείο έκτισαν πιο μεγάλο κάστρο με καλύτερη οχύρωση που ονομάζονταν "Cusum" το οποίο ανήκε στην ρωμαϊκή επαρχία της Πανονίας. Το 5ο αιώνα μ.χ. οι Ούννοι κατέστρεψαν εντελώς το Cusum. Στα τέλη του 5ο αιώνα μ.χ. οι Βυζαντινοί έκτισαν ξανά την πόλη την οποία ονόμασαν "Cusum" και "Petrikon". Την πόλη αργότερα κατέκτησαν οι Οστρογότθοι, οι Γέπιδες, οι Άβαροι, οι Φράγκοι, οι Βούλγαροι και στο τέλος και πάλι οι Βυζαντινοί.
Οι Ούγγροι κατέκτησαν την περιοχή αυτή μεταξύ του 10ου και 12ου αιώνα. Η πόλη εμφανίζεται πρώτη φορά με το όνομα Πέτροβαράντιν ( Pétervárad ) σε διάφορα κείμενα το 1237. Την ίδια χρονιά γίνεται επίσης αναφορά για ορισμένους οικισμούς στην αριστερή πλευρά του Δούναβη με τις ονομασίες : Βάσαροσ-Βάραντ (Вашарош-Варад), Μρτβαλιόσ (Мртваљош), Σεντ Μάρτον (Сент Мартон), Μπάκσα (Бакша), Σάϊλοβο I (Сајлово I), Σάϊλοβο II (Сајлово II), Μπίβαλο (Бивало), Ρίβιτσα (Ривица) και το Τσένεϊ (Ченеј). Το Μπίβαλο ήταν μεγάλο σλαβικό χωριό το οποίο υπήρχε ακόμη από τον 5ο ή 6ο αιώνα. Από το 1526 έως το 1687 όλη η περιοχή πέρασε στην Οθωμανική επικράτεια. Τα περισσότερα από τα παραπάνω χωριά συνέχιζαν να υπάρχουν την εποχή αυτή της Τουρκοκρατίας του 16ου αιώνα και τα κατοικούσαν Σέρβοι. Δύο νέα χωριά εμφανίστηκαν τον 16ο και 17ο αιώνα, δίπλα στα άλλα, που ονομάζονταν Μπίστριτσα (Бистрица) και Κάμεντιν (Камендин).

Η ίδρυση του Νόβι Σαντ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Πετροβαραντίν έμεινε υπό τουρκική κατοχή μέχρι την μάχη της Βιέννης. Οι Τούρκοι προσπάθησαν να ανακαταλάβουν το κάστρο του Πετροβαραντίν και έκαναν και άλλες εκστρατείες. Υπέστησαν όμως πανωλεθρίες, το 1691 στην μάχη του Σλάνκαμεν, στην μάχη της Σέντα το 1697 και έτσι το 1694 μέσα σε άσχημες καιρικές συνθήκες σταματούν την πολιορκία του κάστρου στο Πετροβαραντίν.

Ratzen Stadt01.jpg

Στην αρχή της βασιλείας των Αψβούργων, στο τέλος του 17 αιώνα, απαγορεύτηκε σε όλους τους ορθόδοξους χριστιανούς να κατοικούν στο Πετροβαραντίν. Γι' αυτό οι Σέρβοι το 1694 άρχισαν να κτίζουν στην απέναντι αριστερή όχθη του Δούναβη νέο οικισμό. Στην αρχή ονομάστηκε Ράτσκα-βάρος (Racka) - (Raitzenstadt) και είχε και δεύτερη ονομασία : Πετροβαράντινσκι Σάνατς (Petrovaradinski Sanac). Οι πρώτοι του κάτοικοι ήταν κυρίως Σέρβοι αλλά και Γερμανοί, Αρμένιοι, Ούγγροι, Βούλγαροι, Βλάχοι και Έλληνες, που άφησαν πολλά οικοδομήματα και πολιτιστικά μνημεία που μαρτυρούν ακόμα και σήμερα για την τότε παρουσία τους.
Σε μια προσπάθεια να αλλάξει την Συμφωνία ειρήνης του Κάρλοβιτς, η Οθωμανική αυτοκρατορία επιχείρησε και πάλι εκστρατεία εναντίον τη Αυστρίας. Η δύο στρατοί των Αυστριακών και των Οθωμανών συγκρούστηκαν, στο Πετροβαραντίν τον Αύγουστο του 1716 και οι Οθωμανοί και πάλι ηττήθηκαν. Το έτος 1718 οι κάτοικοι του κοντινού χωριού Άλμας άρχισαν να εγκαθίστανται στο Πέτροβαράντινσκι Σάνατς και ονόμασαν την συνοικία τους Άλμασκα.

Το 1720 στο Νόβι Σαντ υπήρχαν καταγεγραμμένες 112 οικίες Σέρβων, 15 οικίες Ούγγρων και 14 οικίες Γερμανών. Το 1748 γίνεται ελεύθερη βασιλική πόλη και παίρνει την σημερινή ονομασία Νόβι Σαντ και αυτό έγινε με τον ακόλουθο τρόπο: πλούσιοι κάτοικοι του οικισμού της Ράτσκα πήγαν στην Βιέννη και με 80.000 βασιλικά φιορίνια αγόρασαν από την αυτοκράτειρα Μαρία Θηρεσία την ιδιότητα της ελεύθερης βασιλικής πόλης. Σε αρχεία του 1843, το Νόβι Σαντ φαίνεται πως είχε 17.332 συνολικά κατοίκους και σύμφωνα με το θρήσκευμα, υπήρχαν 9.675 ορθόδοξοι, 5.724 ρωμαιοκαθολικοί, 1.032 προτεστάντες, 727 κάτοικοι εβραϊκού θρησκεύματος και 30 πιστοί στην αρμενική εκκλησία.

To Νόβι Σαντ το 1920

Στην διάρκεια της Σερβικής επανάστασης του 1848/49, το Νόβι Σαντ ήταν μέρος της Σερβικής Βοϊβοντίνας, αυτόνομης σερβικής περιοχής μέσα στο πλαίσιο της μοναρχίας των Αψβούργων. Στις 12 Ιουνίου 1849 ο ουγγρικός στρατός που βρίσκονταν στρατοπεδευμένος στο κάστρο του Πετροβαραντίν για να εμποδίσει την επίθεση των αυστριακών βομβάρδισε και κατέστρεψε την πόλη, η οποία έχασε το μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων της και καταστράφηκαν τα 2/3 των κτιρίων της. Σύμφωνα με στοιχεία του 1850 στην πόλη έμειναν μόνο 7.182 κάτοικοι από τους 17.332 που υπήρχαν το 1843. Από το 1849 έως το 1860 το Νόβι Σαντ ανήκε στην Αυστρία. Μετά την Αυστρο-Ουγγρική ένωση το 1867 η πόλη ενσωματώθηκε στα ουγγρικά εδάφη της Αυστροουγγαρίας. Την περίοδο αυτή, η πολιτική της ουγγρικής κυβέρνησης, με στόχο την ουγγαροποίηση της πόλης άλλαξε σημαντικά την δημογραφική δομή της. Η Μάτιτσα Σρπσκα (Матица српска) ένα σημαντικό επιστημονικό, λογοτεχνικό και πολιτιστικό, ίδρυμα μεταφέρθηκε στο Νόβι Σαντ το 1864 και τότε κτίστηκε το σερβικό γυμνάσιο (српска гимназија) και ιδρύθηκε το Σερβικό εθνικό θέατρο (Српско народно позориште). Αυτή την ίδια εποχή το Νόβι Σαντ έγινε το πολιτιστικό, πολιτισμικό και κοινωνικό κέντρο όλου του Σερβικού λαού. Την ίδια εποχή στο Νόβι Σαντ έζησαν ή πέρασαν για λίγο, σημαντικές προσωπικότητες του Σερβικoύ Διαφωτισμού, της διανόησης και της πολιτικής, όπως ο Σβέτοζαρ Μίλετιτς, ο Πόλιτ-Ντέσαντσιτς, ο Γιόβαν Γιοβάνοβιτς Ζμάι, ο Λάζα Κόστιτς, ο Τζόρτζε Νατόσεβιτς, ο Ίλια Βούτσετιτς, ο Στέφαν Μπρανόβατσκι, ο Σ. Πάβλοβιτς, ο Τέοντορ Μάντιτς, ο Λ. Στανόγεβιτς, ο Α. Χάτζιτς, ο Κώστα Τρίβκοβιτς, ο Άρσα Πάγεβιτς και πολλοί άλλοι μετανάστες από την Σερβία. Γι' αυτούς όλους τους λόγους το Νόβι Σαντ ονομάστηκε «Σερβική Αθήνα».

Η περίοδος μετά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αυστροουγγρική μοναρχία λίγο πριν το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στα τέλη Οκτωβρίου του 1918 διαλύθηκε, και στις 3 Νοεμβρίου συνθηκολόγησε. Στο Νόβι Σαντ σχηματίστηκε προσωρινή Σερβική Εθνική Επιτροπή επιφορτισμένη να αναλάβει την εξουσία , να εξασφαλίσει την δημόσια τάξη προκειμένου επέρθει η ομαλότητα. Στις 2 Νοεμβρίου τα μέλη της Σερβικής Εθνικής Επιτροπής συμφώνησαν να οργανώσουν την Εθνική Φρουρά, και την ίδια μέρα εμφανίστηκε στους δρόμους μια νέα σοσιαλοδημοκρατική ενημερωτική φυλλάδα με την ονομασία «Sloboda», η οποία ανακοίνωσε την εθνική απελευθέρωση του σερβικού λαού στη Βοϊβοντίνα. H Σερβική Εθνική Επιτροπή έστειλε τελεσίγραφο στον διοικητή των γερμανικών στρατευμάτων στις 8 Νοεμβρίου, το αργότερο έως τις 06:00 π.μ. να εγκαταλείψουν την πόλη. Μετά την αναχώρηση και του τελευταίου γερμανού στρατιώτη, η Εθνική Φρουρά κατέλαβε όλα τα σημαντικά σημεία της πόλης, ενώ τη νύχτα μεταξύ 8 και 9 Νοεμβρίου οι εντολοδόχοι της Σερβικής Εθνικής Επιτροπής ανέλαβαν επίσημα την εξουσία στο Νόβι Σαντ από τον Ούγγρο Δοικητή. Μισή ώρα πριν από τα μεσάνυχτα, η εξουσία πέρασε σε σερβικά χέρια, έτσι ώστε οι Σέρβοι του Νόβι Σαντ στην πραγματικότητα απελευθέρωσαν την πόλη τους μια ημέρα πριν από την είσοδο του σερβικού στρατού στο Νόβι Σαντ, στις 9 Νοεμβρίου. Όταν αναφέρθηκε ότι ο σερβικός στρατός πλησιάζει στο Νόβι Σαντ, για την υποδοχή του απεστάλησαν το πρωί περίπου 400 ιππείς, οι οποίοι φορούσαν παραδοσιακή στολή και έφεραν τη σερβική σημαία. Πάνω στην γέφυρα, εκ' μέρους των κατοίκων του Νόβι Σαντ χαιρέτισε τον σερβικό στρατό ο Σάββα Στοΐκοβιτς, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Matica Srpska και παρέδωσε τη σερβική σημαία στον διοικητή του σερβικού στρατού, Βόϊσλαβ Μπούγκαρσκι που είχε την τιμή να απελευθερώσει το Νόβι Σαντ.

Μετά έγιναν εκλογές σε όλες τις περιοχές της Βοϊβοντίνας (18 - 24 Νοεμβρίου), ενώ στο Νόβι Σαντ στις 25 Νοεμβρίου του 1918, συγκλίθηκε η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση των Σέρβων, των Μπούνιεβτσι και άλλων Σλάβων του Μπανάτ (Banat),της Μπάτσκα (Bačka) και Μπάρανια (Baranja), η οποία διακήρυξε επίσημα την απόσχιση των περιοχών αυτών από την Ουγγαρία και την προσάρτηση τους στη Σερβία, και τον σχηματισμό τοπικής κυβέρνησης, του Μπανάτ, της Μπάτσκα και Μπάρανια, με έδρα το Νόβι Σαντ. Στις 1 Δεκεμβρίου 1918, ανακηρύχθηκε το Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων, και έτσι το Νόβι Σαντ ενσωματώθηκε σε αυτό το νέο κράτος ως αναπόσπαστο τμήμα του Βασιλείου της Σερβίας.

Παρά το γεγονός ότι μέχρι το 1918 το Νόβι Σαντ ήταν το πολιτιστικό και πολιτικό κέντρο των Σέρβων,δεν ήταν διοικητικό κέντρο της κάποιας σημαντικής διοικητικής περιοχής ή επαρχίας, με την είσοδο στο νέο κράτος από 1918-1922, το Νόβι Σαντ γίνεται το διοικητικό κέντρο των περιοχών Μπανάτ (Banat), Μπάτσκα (Bačka) και Μπάρανια (Baranja) και επίσης 1929 έγινε διοικητικό κέντρο της Μπανοβίνας του Δούναβη, της νέας επαρχίας του Βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας. Σύμφωνα με την απογραφή του 1921 το Νόβι Σαντ είχε 39.122 κατοίκους, από τους οποίους 16.293 μιλούσαν σερβικά, 12.991 ουγγρικά, 6.373 γερμανικά και 1.117 σλοβακικά.

Αδελφοποιημένες πόλεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εικόνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
WikiVoyage logo
Στο Wikivoyage υπάρχει ταξιδιωτικός οδηγός σχετικός με το λήμμα: