Κιργιζία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Κιργιστάν)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 41°16′00″N 74°59′00″E / 41.2667°N 74.9833°E / 41.2667; 74.9833

Δημοκρατία της Κιργιζίας
Кыргыз Республикасы
Kyrgyz Respublikasy
Кыргызская Республика
Kyrgyzskaya Respublika

Σημαία

Εθνόσημο
Η θέση της Κιργιζίας (πράσινο)
και μεγαλύτερη πόλη Μπισκέκ
42°52′N 75°36′E / 42.867°N 75.600°E / 42.867; 75.600 (Μπισκέκ)
Κιργιζική (κρατική)
Ρωσική (επίσημη)[1]
Κοινοβουλευτική Δημοκρατία
Αλμαζμπέκ Αταμπάγιεφ
Σουρονμπάι Τζινμπέκοφ
Ανεξαρτησία
• Από τη Σοβιετική Ένωση


• Ισχύον Σύνταγμα

κηρύχθηκε στις 31 Αυγούστου 1991, ολοκληρώθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 1991
2 Ιουλίου 2010[2], εγκρίθηκε σε δημοψήφισμα στις 27 Ιουνίου 2010
 • Σύνολο
 • % Νερό
 • Σύνορα

199.900 km2 (87η)
3,6
3.051 km
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 1-2017 
 • Απογραφή 1999 
 • Πυκνότητα 

6.140.200[3] (111η) 
4.896.100  
30,7 κατ./km2 (183η) 
Α.Ε.Π. (PPP)
 • Ολικό  (2016)
 • Κατά κεφαλή 

21,504 δισ. $[4]  
3.521 $[4]  
Α.Ε.Π. (Ονομαστικό)
 • Ολικό  (2016)
 • Κατά κεφαλή 

6,551 δισ. $[4]  
1.072 $[4]  
ΔΑΑ (2015) Αύξηση 0,664 [5] (120η) – μεσαίος
Νόμισμα Σομ (KGS)
KGT (UTC +6)
Internet TLD .kg
Οδηγούν από δεξιά
Κωδικός κλήσης +996

H Δημοκρατία της ΚιργιζίαςΚιργιστάν) είναι κράτος της κεντρικής Ασίας. Περικλείεται από την Κίνα, το Καζακστάν, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν. Πρωτεύουσά της είναι η Μπισκέκ. Προηγουμένως ήταν δημοκρατία της Σοβιετικής Ένωσης και είναι ανεξάρτητη από το 1991. Έχει έκταση 198.500 τ.χλμ. και πληθυσμό 6.140.200[3] κατοίκους, σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις του 2017. Επίσημες γλώσσες της χώρας είναι η κιργιζική (μια τουρκική γλώσσα) και η ρωσική.

Η καταγεγραμμένη ιστορία του Κιργιστάν ξεπερνά τα 2,000 χρόνια, περιλαμβάνοντας μια ποικιλία πολιτισμών και αυτοκρατοριών. Το Κιργιστάν έχει βρεθεί στα σταυροδρόμια αρκετών μεγάλων πολιτισμών ως μέρος του Δρόμου του Μεταξιού και άλλων εμπορικών και πολιτιστικών διαδρομών. Επίσης, η γεωγραφική απομόνωση λόγω των υψηλών οροσειρών της χώρας, έχει βοηθήσει στην διατήρηση των αρχαίων πολιτισμών. Καθώς έχει κατοικηθεί από διάφορες ανεξάρτητες φυλές, κατά καιρούς το Κιργιστάν έχει περιέλθει υπό την ξένη κυριαρχία και έγινε ανεξάρτητο μόνο μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991.

Από την ανεξαρτησία, το Κιργιστάν είναι επισήμως μία ενωτική κοινοβουλευτική δημοκρατία, ωστόσο συνεχίζει να βιώνει εθνικές συγκρούσεις,[6][7] επαναστάσεις,[8] οικονομικά προβλήματα,[9][10] μεταβατικές κυβερνήσεις[11] και πολιτικές συγκρούσεις.[12] Το Κιργιστάν είναι μέλος της Κοινοπολιτείας των Ανεξάρτητων Κρατών, της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, του Οργανισμού Συμφωνίας για την Συλλογική Ασφάλεια, του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας, του Τουρκικού Συμβουλίου, της κοινότητας TÜRKSOY και των Ηνωμένων Εθνών.

Οι Κιργίζιοι αποτελούν την πλειονότητα του πληθυσμού της χώρας, και ακολουθούνται από σημαντικές μειονότητες Ουζμπέκων και Ρώσων. Τα Κιργιζικά έχουν στενότερη σχέση με άλλες Τουρκικές γλώσσες, ενώ τα Ρώσικα ομιλούνται από σημαντικό μέρος του πληθυσμού και είναι επίσημη γλώσσα, και είναι αποτέλεσμα της κληρονομιάς του ενός αιώνα της Ρωσοποίησης. Η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι μη-θρησκευτικοί Μουσουλμάνοι.[13] Εκτός από την Τουρκική προέλευση, ο Κιργιζικός πολιτισμός έχει στοιχεία Περσικής, Μογγολικής και Ρωσικής επίδρασης.

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πιστεύεται ότι η λέξη ''Κιργκίζ'' είναι η Τουρκική λέξη που σημαίνει ''Σαράντα'', σε αναφορά στις σαράντα φυλές του Μανάς, ενός θρυλικού ήρωα που ένωσε σαράντα τοπικές φυλές κατά των Ουϊγγούρων. Κυριολεκτικά, η λέξη Κιργκίζ σημαίνει Είμαστε σαράντα. Εκείνη την εποχή, τον 9ο αιώνα μ.Χ., οι Ουϊγγούροι κατέκτησαν μεγάλο μέρος της Κεντρικής Ασίας (συμπεριλαμβάνοντας το Κιργιστάν, και τμήματα της Ρωσίας και της Κίνας.[14]

Ο σαραντάκτινος ήλιος της Σημαίας του Κιργιστάν είναι μια αναφορά στις συγκεκριμένες σαράντα φυλές και το γραφικό στοιχείο στο κέντρο του ήλιου απεικονίζει το ξύλινο στέμμα, που ονομάζεται τουντούκ, ενός γιούρτ - μίας φορητής κατοικίας που χρησιμοποιόταν παραδοσιακά από τους νομάδες στις στέπες της Κεντρικής Ασίας.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαιότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Σ. Κινγκ οι Σκυθιανοί ήταν οι πρώτοι εποικιστές στο σημερινό Κιργιστάν.

Η λίμνη Υσυκόλ ήταν μία ενδιάμεση στάση στον Δρόμο του Μεταξιού μιας διαδρομής για εμπόρους και άλλους ταξιδιώτες από την Άπω Ανατολή στην Ευρώπη.

Πρώιμη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κιργιστάν έφτασε τη μεγαλύτερη ακμή του με την εξάπλωσή του μετά τη νίκη του απέναντι στο χανάτο των Ουιγούρων το 840 μ.Χ. και την επέκτασή της μέχρι την οροσειρά Τιάν Σαν. Η κυριαρχία της Κιργιζίας σε αυτή την περιοχή κράτησε για 200 περίπου χρόνια.[15][16]

Το 12ο αιώνα όμως, η Κιργιζία σταδιακά περιορίστηκε στις οροσειρές Αλτάι και Σαγιάν ως συνέπεια της μογγολικής εξάπλωσης. Με την Μογγολική αυτοκρατορία να ακμάζει το 13ο αιώνα, οι πληθυσμοί μετοίκησαν προς τα νότια, και τελικά κατακτήθηκαν από τον Τζένγκις Χαν το 1207.

Κινεζικές και μουσουλμανικές ιστορικές πηγές περιγράφουν την Κιργιζία μεταξύ του 7ου και του 12ου αιώνα ως χώρα με πληθυσμό με κόκκινα μαλλιά, λευκό δέρμα και γαλάζια μάτια, χαρακτηριστικά που αποδίδονταν σε σλαβική καταγωγή[17][18]. Λόγω των διαδοχικών μεταναστεύσεων, κατακτήσεων, φυλετικών αναμίξεων και προσαρμογής, πολλοί από τους Κιργίζιους που κατοικούν σήμερα στην κεντρική και νοτιοδυτική Ασία έχουν μικτά χαρακτηριστικά, συχνά προερχόμενα από διαφορετικές φυλές, αν και μιλούν συναφείς διαλέκτους.[19][20][21]

Η Ρωσική επιρροή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον 17ο αιώνα οι Κιργιζικές φυλές λεηλατήθκηαν από τους Μογγόλους, και στα μέσα του 18ου αιώνα από την Μαντσουριανή Δυναστεία Τσινγκ. Στις αρχές του 19ου αιώνα, το νότια τμήμα της σημερινής Κιργιζίας πέρασε στον έλεγχο του χανάτου του Κοκάντ.[22]. Η περιοχή ενσωματώθηκε επίσημα στη Ρωσική Αυτοκρατορία το 1876, με παράλληλες εξεγέρσεις έναντι στην τσαρική εξουσία και τη μετανάστευση αρκετών κατοίκων στο Παμίρ και το Αφγανιστάν.

Παράλληλα, η καταστολή της επανάστασης της κεντρικής Ασίας το 1916 προκάλεσε τη μετανάστευση αρκετών Κιργιζίων στην Κίνα.

Ανατροπή του προέδρου Μπακίγιεφ 2010[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 6 Απριλίου 2010, σε μια διαδήλωση στο Ταλάς οι ηγέτες της αντιπολίτευσης διαμαρτυρήθηκαν κατά της διαφθοράς της κυβέρνησης και για το αυξημένο κόστος διαβίωσης. Οι διαμαρτυρίες εξελίχθηκαν σε βίαιες συγκρούσεις και εξαπλώθηκαν σ' όλη τη χώρα. Υπήρξαν αντικρουόμενες πληροφορίες για την τύχη του υπουργού Εσωτερικών Μολντομούσα Κονγκατίγιεφ ότι είχε σκοτωθεί κατά τη διάρκεια των ταραχών. Στις 7 Απριλίου 2010 οι διαδηλωτές έθεσαν υπό τον έλεγχό τους το αρχηγείο της εσωτερικής ασφάλειας (πρώην αρχηγείο της KGB) και ένα κρατικό τηλεοπτικό κανάλι στην πρωτεύουσα, Μπισκέκ. Στις αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας σκοτώθηκαν τουλάχιστον 41 άτομα.[23] Ο πρωθυπουργός Ουσένοφ κατηγόρησε τη Ρωσία για την υποστήριξη αυτών των διαδηλώσεων, κάτι που αρνήθηκε ο πρωθυπουργός της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν. Τα μέλη της αντιπολίτευσης ζήτησαν επίσης το κλείσιμο της υπό αμερικανικό έλεγχο στρατιωτικής βάσης στο Μανάτ.[24] Ο πρόεδρος Κουρμανμπέκ Μπακίγιεφ έφυγε από τη χώρα[25]. Την ίδια ημέρα (7 Απριλίου 2010) επιλέχθηκε ως προσωρινή αρχηγός κυβέρνησης η Ρόζα Οτουνμπάγιεβα.

Καθώς συνεχίστηκαν οι βίαιες διαδηλώσεις από υποστηρικτές του έκπτωτου προέδρου στην Τζαλαλαμπάντ, ανακοινώθηκε από την προσωρινή κυβέρνηση στις 19 Μαΐου 2010 ότι αναβάλλονται οι εκλογές ως το 2011 και η Οτουνμπάγιεβα διορίστηκε πρόεδρος. Ωστόσο, η τελευταία δεν ήταν υποψήφια στις προεδρικές εκλογές και η θητεία της έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2011.[26]

Πολιτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το 2010 η Κιργιζία είναι η πρώτη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία στην Κεντρική Ασία. Αρχηγός Κράτους στη χώρα είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Η νομοθετική εξουσία ασκείται από το Κοινοβούλιο.

Στρατός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κιργίζιοι στρατιώτες πραγματοποιούν ασκήσεις εύρεσης ναρκών.

Οι ένοπλες δυνάμεις του Κιργιστάν σχηματίστηκαν μετά από την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και αποτελούνται από τις χερσαίες δυνάμεις, την πολεμική αεροπορία, τις εσωτερικές δυνάμεις, την εθνοφρουρά και την συνοριοφυλακή. Ο στρατός εργάζεται μαζί με τις Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ. Οι τελευταίες νοίκιαζαν μια εγκατάσταση, το Κέντρο Διέλευσης στο Μανάς στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μανάς κοντά στο Μπισκέκ, μέχρι τον Ιούνιο του 2014.[27] Τα τελευταία χρόνια, οι ένοπλες δυνάμεις έχουν αναπτύξει καλύτερες σχέσεις με την Ρωσία, και υπογράφηκε μία συμφωνία εκσυγχρονισμού, με κόστος 1.1 δισεκατομμύρια δολάρια. Επίσης, οι Κιργιζικές ένοπλες δυνάμεις συμμετέχουν σε περισσότερες ασκήσεις μαζί με Ρωσικές δυνάμεις.[28] Το Γραφείο της Εθνικής Ασφάλειας εργάζεται με τον στρατό και έχει παρόμοιες σκοπούς με τον Σοβιετικό προκάτοχό της, την KGB. Επίσης, έχει μία ειδική αντιτρομοκρατική ομάδα γνωστή ως ''Άλφα'', και έχει το ίδιο όνομα με άλλες πρώην Σοβιετικές χώρες, συμπεριλαμβάνοντας την Ρωσία και το Ουζμπεκιστάν. Η αστυνομία και συνοριοφυλακή διευθύνονται από το Υπουργείο Εσωτερικών. Τον Ιούλιο του 2009 συμφωνήθηκε να μην κλείσει η αμερικανική βάση Μανάτ. Την σχετική συμφωνία υπέγραψε ο πρόεδρος Μπακίγιεφ.[29]

Διοικητική διαίρεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κιργιστάν διαιρείται σε εφτά περιφέρειες (ενικός: oblast (область), πληθυντικός: oblasttar (областтар)) και διαιρούνται από διορισμένους κυβερνήτες. Η πρωτεύουσα, το Μπισκέκ, και η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη, το Ος είναι διοικητικά ανεξάρτητες πόλεις (shaar) με καθεστώς ισοδύναμο με μια περιφέρεια.

Οι περιφέρειες, και οι ανεξάρτητες πόλεις είναι οι εξής:

  1. Πόλη του Μπισκέκ
  2. Περιφέρεια Μπάτκεν
  3. Περιφέρεια Τσούι
  4. Περιφέρεια Τζαλάλ-Αμπάντ
  5. Περιφέρεια Ναρίν
  6. Περιφέρεια Ος
  7. Περιφέρεια Ταλάς
  8. Περιφέρεια Ισσύκ-Κουλ
  9. Πόλη της Ος

Κάθε περιφέρεια αποτελείται από έναν αριθμό επαρχιών (ραγιόν), και διοικούνται από αξιωματούχους διορισμένους από την κυβέρνηση (ακίμ). Οι αγροτικές κοινότητες (ayıl ökmötü), αποτελούνται από μέχρι 20 μικρούς οικισμούς, και έχουν δικούς τους εκλεγμένους δημάρχους και συμβούλια.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένας χάρτης του Κιργιστάν.
Τοπογραφικός χάρτης του Κιργιστάν.
Χάρτης του Κιργιστάν σύμφωνα με την κλιματική ταξινόμηση Κέππεν.
Η οροσειρά Τιεν Σαν στο Κιργιστάν.
Η νότια ακτή της Λίμνης Ισσύκ-Κολ, στην περιφέρεια Ισσύκ-Κολ.

Το Κιργιστάν είναι ένα μεσόγειο κράτος στην Κεντρική Ασία, και συνορεύει με το Καζακστάν, την Κίνα, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν. Βρίσκεται μεταξύ του 39ου και 44ου παράλληλου βόρεια, και μεταξύ του 69ου και 81ου μεσημβρινού ανατολικά. Έχει την μεγαλύτερη απόσταση από την θάλασσα σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη χώρα, και όλοι οι ποταμοί της Κιργιζίας είναι ενδορρεϊκοί, δηλαδή δεν καταλήγουν στην θάλασσα. Η οροσειρά Τιεν Σαν καλύπτει πάνω από το 80% της χώρας (περιστασιακά αναφέρεται ως ''Ελβετία της Κεντρικής Ασίας'').[30]

Η λίμνη Ισσύκ-Κουλ, ή Ysyk-Köl στα Κιργιζικά, στα βορειοανατολικά Τιεν Σαν, είναι η μεγαλύτερη λίμνη στην Κιργιζία και η δεύτερη μεγαλύτερη ορεινή λίμνη στον κόσμο, μετά την Τιτικάκα. Οι μεγαλύτερες κορυφές βρίσκονται στην οροσειρά Κακσαάλ-Τόο, και σχηματίζουν τα Κινεζικά σύνορα. Η κορυφή Τζενγκίς Τσόκουσου, που βρίσκεται στα 7,439 μέτρα (24,406 πόδια), είναι το υψηλότερο σημείο και προσδιορίζεται από γεωλόγους ότι είναι η βορειότερη κορυφή με υψόμετρο πάνω από 7,000 μέτρα (22,966 πόδια). Η βαριά χιονόπτωση και οι πλημμύρες την άνοιξη προκαλούν σοβαρές ζημιές στην χώρα. Η απορροή από τα βουνά χρησιμοποιείται επίσης για υδροηλεκτρισμό.

Το Κιργιστάν έχει σημαντικά αποθέματα μετάλλων, συμπεριλαμβανομένων του χρυσού και σπάνιων μετάλλων. Καθώς το μεγαλύτερο μέρος της χώρας είναι ορεινό, λιγότερο από το 8% της χώρας καλλιεργείται, και συγκεντρώνεται κυρίως στις βόρειες πεδιάδες και στην Κοιλάδα Φεργκάνα.

Το 2015, ο πληθυσμός του Μπισκέκ, της πρωτεύουσας της χώρας, ανερχόταν στα 937,400 άτομα. Η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη είναι η αρχαία πόλη Ος, που βρίσκεται στην κοιλάδα Φεργκάνα, κοντά στα σύνορα με το Ουζμπεκιστάν. Ο κύριος ποταμός είναι ο Κάρα Ντάρια, που ρέει δυτικά διαμέσου της Κοιλάδας Φεργκάνα στο Ουζμπεκιστάν. Απέναντι από τα σύνορα με το Ουζμπεκιστάν, συναντιέται με έναν μεγάλο Κιργιζικό ποταμό, τον Ναρίν.

Η συμβολή σχηματίζει τον Συρ Ντάρια, που αρχικά κυλούσε μέχρι την Αράλη. Το 2010, πλέον δεν φτάνει την θάλασσα, καθώς τα νερά του χρησιμοποιούνται για να ποτίσουν φυτείες βαμβακιού στο Τατζικιστάν, στο Ουζμπεκιστάν και στο νότιο Καζακστάν. Ο ποταμός Τσου, ρέει για λίγο στο Κιργιστάν πριν μπει στο Καζακστάν.

Εκλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.[31].

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μια πληθυσμιακή πυραμίδα που δείχνει την ηλικιακή κατανομή της Κιργιζίας (2005).

Ο πληθυσμός του Κιργιστάν εκτιμόταν στα 5,6 εκατομμύρια το 2013.[32] Από αυτούς, το 34.4% του πληθυσμού είναι κάτω των 15 και το 6.2% του πληθυσμού είναι άνω των 65. Η χώρα είναι αγροτική: περίπου το ένα τρίτο ζει σε αστικές περιοχές. Η μέση πυκνότητα πληθυσμού είναι 25 κάτοικοι ανά km².

Εθνικές ομάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μεγαλύτερη εθνική ομάδα της χώρας είναι οι Κιργίζιοι, ένα Τουρκικό φύλο, που αποτελεί το 72% του πληθυσμού (εκτίμηση του 2013). Στις άλλες εθνικές ομάδες συμπεριλαμβάνονται οι Ρώσοι (6.0%) που συγκεντρώνονται στα βόρεια, και οι Ουζμπέκοι (14.5%) και είναι συγκεντρωμένοι στα δυτικά. Επίσης, υπάρχουν μικρές αλλά αξιοσημείωτες μειονότητες Ντουγκάνων (1.1%), Ουϊγούρων (1.1%), Τατζίκων (1.1%), Καζάκων (0.7%), και Ουκρανών (0.5%) και άλλες μικρότερες εθνικές μειονότητες (1.7%). Η χώρα έχει πάνω από 80 εθνικές ομάδες.[33]

Ιστορικά, οι Κιργίζιοι είναι ημινομαδικοί κτηνοτρόφοι, που ζουν σε κυκλικές σκηνές που ονομάζονται γιουρτ, και εκτρέφουν πρόβατα, άλογα και γιακ. Αυτή η νομαδική δραστηριότητα συνεχίζει εποχιακά, καθώς οι κτηνοτροφικές οικογένειες επιστρέφουν στη βοσκή στα ψηλά βουνά (ή τζαϊλόο) το καλοκαίρι. Οι Ουζμπέκοι και οι Τατζίκοι παραδοσιακά έχουν αρδευόμενη γη στην Κοιλάδα Φεργκάνα.[34]

Το Κιργιστάν έχει μια σημαντική αλλαγή στην εθνική του σύνθεση μετά από την ανεξαρτησία.[35][36][37] Το ποσοστό των Κιργίζιων έχει αυξηθεί από περίπου 50% το 1979, σε πάνω από 70% το 2013, ενώ οι Ρώσοι, οι Ουκρανοί, οι Γερμανοί και οι Τάταροι έχουν μειωθεί από το 35% γύρω στο 7%.[32] Από το 1991, ένας μεγάλος αριθμός Γερμανών, αν και αριθμούσαν 101,000 κατοίκους το 1989, έχουν μεταναστεύσει στην Γερμανία.[38]

Πληθυσμός του Κιργιστάν σύμφωνα με την εθνική ομάδα (1926-2014)

Εθνική ομάδα Απογραφή του 19261 Απογραφή του 19593 Απογραφή του 19896 Απογραφή του 19997 Απογραφή του 20147
Αριθμός % Αριθμός % Αριθμός % Αριθμός % Αριθμός %
Κιργίζιοι 661,171 66.6 836,831 40.5 2,229,663 52.4 3,128,147 64.9 4,193,850 72.6
Ουζμπέκοι 110,463 11.1 218,640 10.6 550,096 12.9 664,950 13.8 836,065 14.4
Ρώσοι 116,436 11.7 623,562 30.2 916,558 21.5 603,201 12.5 369,939 6.4
1 Πηγή:.[39] 3 Πηγή:.[40] 6 Πηγή:.[41] 7 Πηγή:.[42]

Γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κιργιστάν είναι η μία από τις δύο πρώην Σοβιετικές δημοκρατίες στην Κεντρική Ρωσία που διατήρησαν τα Ρωσικά ως επίσημη γλώσσα, ενώ η άλλη χώρα είναι το γειτονικό Καζακστάν. Τα Κιργιζικά προστέθηκαν ως επίσημη γλώσσα τον Σεπτέμβριο του 1991, κάνοντάς την Κιργιζία δίγλωσσο κράτος.

Τα Κιργιζικά είναι μία Τουρκική γλώσσα του κλάδου Κιπτσάκ, στενότερα σχετιζόμενη με τα Καζακικά, τα Καρακαλπακικά, και το Νογκάι Ταταρικά. Τα Κιργιζικά γράφονταν με το Αραβικό αλφάβητο μέχρι τον 20ο αιώνα. Το λατινικό αλφάβητο εισήχθη και υιοθετήθηκε το 1928, και αντικαταστάθηκε με το Κυριλλικό αλφάβητο το 1941.

Σύμφωνα με την απογραφή του 2009,[43] 4,1 εκατομμύρια κάτοικοι ομιλούσαν τα Κιργιζικά ως μητρική ή δεύτερη γλώσσα και 2,5 εκατομμύρια κάτοικοι ομιλούσαν τα Ρώσικα ως μητρική ή δεύτερη γλώσσα. Τα Ουζμπεκικά είναι η δεύτερη μεγαλύτερη γλώσσα σε αριθμό ομιλητών στην Κιργιζία, και ακολουθείται από τα Ρωσικά. Τα Ρώσικα είναι η μεγαλύτερη πιο ομιλούμενη δεύτερη γλώσσα, και ακολουθείται από τα Κιργιζικά και τα Ουζμπεκικά.

Επίσης, αρκετές επιχειρήσεις και υποθέσεις χρησιμοποιούν την Ρώσικη γλώσσα. Μέχρι πρόσφατα, τα Κιργιζικά ήταν μία γλώσσα που ομιλούταν στο σπίτι και χρησιμοποιούταν σπανίως σε συναντήσεις ή άλλα γεγονότα. Ωστόσο, σήμερα οι περισσότερες βουλευτικές συναντήσεις λαμβάνουν χώρα στα Κιργιζικά, με διαθέσιμη ταυτόχρονη διερμηνεία για αυτούς που δεν μπορούν να μιλήσουν τα Κιργιζικά.

Γλώσσα Μητρικοί ομιλητές Ομιλητές που την χρησιμοποιούν ως δεύτερη γλώσσα Συνολικοί ομιλητές
Κιργιζικά 3,830,556 271,187 4,121,743
Ρωσικά 482,243 2,109,393 2,591,636
Ουζμπεκικά 772,561 97,753 870,314
Αγγλικά 28,416 28,416
Γαλλικά 641 641
Γερμανικά 10 10
Άλλες 277,433 31,411

Πληθυσμιακά κέντρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θρησκεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θρησκείες του Κιργιστάν
Ισλάμ
  
80%
Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία
  
17%
Άλλες θρησκείες
  
3%
Το Τζαμί Καρακόλ Ντουνγκάν

Το Ισλάμ είναι η κυρίαρχη θρησκεία της Κιργιζίας, καθώς το 80% των Κιργίζιων είναι Μουσουλμάνοι, ενώ το 17% είναι Ρώσοι Ορθόδοξοι και το 3% ακολουθεί άλλες θρησκείες.[44] Μία αναφορά του κέντρου Pew Research αναφέρει ένα μεγαλύτερο ποσοστό Μουσουλμάνων, με το 86.3% των κατοίκων της Κιργιζίας να είναι μουσουλμάνοι.[45] Η πλειοψηφία των Μουσουλμάνων, με ποσοστό 64%, είναι μη-θρησκευτικοί Μουσουλμάνοι, ενώ περίπου το 23% είναι Σουνίτες.[46] Υπάρχουν μερικοί Μουσουλμάνοι Αχμαντίγια, αν και δεν είναι κρατικά αναγνωρισμένοι.[47]

Κατά την διάρκεια της Σοβιετικής περιόδου, ο κρατικός αθεϊσμός ενισύχθηκε. Ωστόσο, σήμερα το Κιργιστάν είναι ένα κοσμικό κράτος, καθώς το Ισλάμ έχει μια αυξανόμενη επιρροή στην πολιτική.[48] Για παράδειγμα, έχει γίνει προσπάθεια ώστε οι αξιωματούχοι να ταξιδέψουν στο Χατζ (το προσκύνημα στην Μέκκα), χωρίς φόρους.[48]

Η Ορθόδοξη Εκκλησία του Μπισκέκ
Τζαμί υπό κατασκευή στην Κιργιζία

Επίσης, στην χώρα εξασκείται η Ρωσική Ορθοδοξία και η Ουκρανική Ορθοδοξία, και εξασκούνται κυρίως από τους Ρώσους και τους Ουκρανούς, αντίστοιχα. Επίσης, υπάρχει μια κοινότητα Μαρτύρων του Ιεχωβά, και αποτελείται από 5,000 έως 10,000 ανθρώπους.[49][50] Μια μικρή μειονότητα Γερμανών είναι Χριστιανοί, κυρίως Λουθηριανοί και και Αναβαπτιστές. Επίσης, υπάρχει μια μικρή Ρωμαιοκαθολική κοινότητα.[51][52]

Σήμερα, στην χώρα επιβιώνουν μερικές Ανιμιστικές παραδόσεις.[53] Επίσης, υπάρχει μια μικρή κοινότητα Μπουχαριανών Εβραίων που ζουν στην Κιργιζία, αλλά κατά την διάρκεια της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης οι περισσότεροι μετανάστευσαν σε άλλες χώρες, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Ισραήλ. Επιπροσθέτως, υπάρχει μια μικρή κοινότητα Εβραίων Ασκενάζι, που μετανάστευσαν στην χώρα από την Ανατολική Ευρώπη κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.[εκκρεμεί παραπομπή]

Διάφορα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 2008 στη χώρα ξέσπασε σκάνδαλο με δεκάδες βρέφη και παιδιά μολυσμένα από τον ιό HIV τον οποίο μετέδωσαν και στις μητέρες τους μέσω του θηλασμού.[54] Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού ήταν σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2015 τα 70,36 χρόνια (66,19 χρόνια οι άνδρες και 74,8 οι γυναίκες).[31]

Επικοινωνίες και μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Απρίλιο του 2009 η ΕΕ συμπεριέλαβε τη χώρα στον κατάλογο με τους αερομεταφορείς που απαγορεύεται να εκτελούν πτήσεις προς τα 28 κράτη μέλη, για λόγους ασφαλείας.[55] H οδήγηση γίνεται στα δεξιά.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σύνταγμα - Άρθρο 5
  2. World Statesmen
  3. 3,0 3,1 Επίσημη εκτίμηση
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 «Κιργιζία». ΔΝΤ. Απρίλιος 2017. https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=73&pr.y=13&sy=2016&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=917&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=. Ανακτήθηκε στις 09-05-2017. 
  5. «Human Development Report 2016». HDRO (Human Development Report Office). http://hdr.undp.org/en/2016-report. Ανακτήθηκε στις 7-4-2017. 
  6. «Investigating Kyrgyzstan's ethnic violence: Bloody business». The Economist. 12 May 2011. http://www.economist.com/node/18682522. Ανακτήθηκε στις 26 March 2013. 
  7. «Foreigners in Kyrgyzstan: 'Will We Be Banned, Too?'». EurasiaNet.org. 15 June 2011. http://www.eurasianet.org/node/63678. Ανακτήθηκε στις 26 March 2013. 
  8. «Kyrgyz private armies incite "permanent revolution" — RT». Rt.com. 17 March 2012. http://rt.com/news/kyrgyzstan-private-army-guards-797/. Ανακτήθηκε στις 26 March 2013. 
  9. «Kyrgyzstan: Economy globalEDGE: Your source for Global Business Knowledge». Globaledge.msu.edu. 20 December 1998. http://globaledge.msu.edu/countries/Kyrgyzstan/economy. Ανακτήθηκε στις 26 March 2013. 
  10. «Kyrgyz Republic Economy: Population, GDP, Inflation, Business, Trade, FDI, Corruption». Heritage.org. http://www.heritage.org/index/country/kyrgyzrepublic. Ανακτήθηκε στις 26 March 2013. 
  11. «BBC News – Kyrgyzstan profile – Timeline». Bbc.co.uk. 10 October 2012. http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16185772. Ανακτήθηκε στις 26 March 2013. 
  12. «Kyrgyz Unrest». EurasiaNet.org. http://www.eurasianet.org/taxonomy/term/2813. Ανακτήθηκε στις 26 March 2013. 
  13. "Chapter 1: Religious Affiliation". The World's Muslims: Unity and Diversity. Pew Research Center's Religion & Public Life Project. 9 August 2012. Retrieved 4 September 2013
  14. Forty tribes and the 40-ray sun on the flag of Kyrgyzstan, SRAS–The School of Russian and Asian Studies
  15. King, David C (2005). Kyrgyzstan. Marshall Cavendish, σελ. 144. ISBN 0-7614-2013-4. https://books.google.com/?id=UlVVmaoW260C. 
  16. «Kyrgyzstan timeline». BBC News. 12 June 2010. http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1296570.stm. 
  17. Mirfatyh Zakiev, Origins of the Turks and Tatars, Part Two, Third Chapter, sections 109–100, 2002. Retrieved on 15 May 2009
  18. V.V. Bartold, The Kyrgyz: A Historical Essay, Frunze, 1927. Reprinted in V.V. Bartold, Collected Works, Volume II, Part 1, Izd. Vostochnoi Literatury, Moscow, 1963, p. 480 (Ρωσικά)
  19. Wells, R. S.; Yuldasheva, N.; Ruzibakiev, R.; Underhill, P. A.; Evseeva, I.; Blue-Smith, J.; Jin, L.; Su, B. και άλλοι. (2001). «The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity». Proceedings of the National Academy of Sciences 98 (18): 10244–10249. doi:10.1073/pnas.171305098. PMID 11526236. 
  20. «Kyrgyzstan». Encyclopædia Britannica. 2010. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/326091/Kyrgyzstan. Ανακτήθηκε στις 14 April 2010. 
  21. Zerjal, T.; Wells, R. S.; Yuldasheva, N.; Ruzibakiev, R.; Tyler-Smith, C. (2002). «A Genetic Landscape Reshaped by Recent Events: Y-Chromosomal Insights into Central Asia». The American Journal of Human Genetics 71 (3): 466–82. doi:10.1086/342096. PMID 12145751. 
  22. "Kyrgyzstan–Mongol Domination" Library of Congress Country Studies.
  23. Upheaval in Kyrgyzstan Could Imperil Key U.S. Base - NYTimes.com
  24. http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=10305761, ABC News, 7 Απριλίου 2010
  25. Crisis in Kyrgyzstan - The Big Picture - Boston.com
  26. «Kyrgyzstan's interim leader named president until end of 2011». Xinhua. 20-05-2010. http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-05/20/c_13304393.htm. Ανακτήθηκε στις 20-05-2010. 
  27. Vandiver, John (5 February 2014). «First troops move through new US transit point in Romania». www.stripes.com. Stars and Stripes. http://www.stripes.com/news/first-troops-move-through-new-us-transit-point-in-romania-1.265698. Ανακτήθηκε στις 5 February 2014. 
  28. Ott, Stephanie (18 September 2014). «Russia tightens control over Kyrgyzstan». The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2014/sep/18/russia-tightens-control-over-kyrgyzstan. 
  29. Ελευθεροτυπία, Κιργισία: Η βάση πάλι στις ΗΠΑ!, 8 Ιουλίου 2009.
  30. Escobar, Pepe (26 March 2005). «The Tulip Revolution takes root». Asia Times Online. http://www.atimes.com/atimes/Central_Asia/GC26Ag03.html. 
  31. 31,0 31,1 Kyrgyzstan CIA World Factbook
  32. 32,0 32,1 «Ethnic composition of the population in Kyrgyzstan 1999–2014» (στα ru). National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 July 2014. https://web.archive.org/web/20140706220049/http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf. Ανακτήθηκε στις 14 April 2014. 
  33. «10 Things You Need To Know About The Ethnic Unrest In Kyrgyzstan». RFERL. 14 June 2010. http://www.rferl.org/content/10_Things_You_Need_To_Know_About_The_Ethnic_Unrest_In_Kyrgyzstan/2071323.html. 
  34. "Kyrgyzstan – population". Library of Congress Country Studies. Πρότυπο:PD-notice
  35. «KYRGYZSTAN: Focus on post-Akayev Russian exodus». IRIN Asia. 19 April 2005. http://www.irinnews.org/report.aspx?reportid=28550. 
  36. Spoorenberg, Thomas (2013). «Fertility changes in Central Asia since 1980». Asian Population Studies 9 (1): 50–77. doi:10.1080/17441730.2012.752238. http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17441730.2012.752238#.VW9dTc_BzRY. 
  37. Spoorenberg, Thomas (2015). «Explaining recent fertility increase in Central Asia». Asian Population Studies (Routledge). doi:10.1080/17441730.2015.1027275. http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17441730.2015.1027275. 
  38. Kokaisl, Petr. Kokaislova, Pavla (2009). The Kyrgyz – Children of Manas. Кыргыздар – Манастын балдары. NOSTALGIE Praha, σελ. 132. ISBN 978-80-254-6365-9. https://books.google.com/books?id=XRXVbGwPgqIC&pg=PA132. 
  39. «Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей.». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 March 2016. https://web.archive.org/web/20160321203605/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php. Ανακτήθηκε στις 14 February 2016. 
  40. «Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей.». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 March 2010. https://web.archive.org/web/20100316172652/http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_59.php. Ανακτήθηκε στις 14 February 2016. 
  41. «Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей.». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 March 2010. https://web.archive.org/web/20100316172713/http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php. Ανακτήθηκε στις 14 February 2016. 
  42. «Error: Cite web». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 February 2012. https://web.archive.org/web/20120219092904/http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf. Ανακτήθηκε στις 25 March 2013. 
  43. «Перепись населения и жилищного фонда Кыргызской Республики (Population and Housing Census of the Kyrgyz Republic), 2009». NSC of Kyrgyzstan. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 January 2013. https://web.archive.org/web/20130121143551/http://212.42.101.100:8088/nacstat/node/23. Ανακτήθηκε στις 9 October 2012. 
  44. «Kyrgyzstan». State.gov. http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2001/5598.htm. Ανακτήθηκε στις 17 April 2010. 
  45. MAPPING THE GLOBAL MUSLIM POPULATION. A Report on the Size and Distribution of the World’s Muslim Population. Pew Research Center. October 2009
  46. Pew Forum on Religious & Public life. 9 August 2012. Retrieved 29 October 2013.
  47. «Kyrgyz Officials Reject Muslim Sect». RFE/RL. 6 January 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 January 2012. http://www.webcitation.org/64Ua7IB5t?url=http://www.rferl.org/content/kyrgyz_officials_reject_muslim_sect/24438562.html. Ανακτήθηκε στις 6 June 2014. 
  48. 48,0 48,1 «ISN Security Watch – Islam exerts growing influence on Kyrgyz politics». Isn.ethz.ch. http://www.isn.ethz.ch/news/sw/details.cfm?ID=18147. Ανακτήθηκε στις 2 May 2010. 
  49. «2015 Yearbook of Jehovah’s Witnesses, page 182». Watchtower Bible & Tract Society. 21 December 2015. http://www.jw.org/en/publications/books/?contentLanguageFilter=en&pubFilter=yb15&sortBy=1. 
  50. «Congregation Meetings of Jehovah’s Witnesses». Watchtower Bible & Tract Society. 21 December 2015. http://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/meetings/. 
  51. «Kirguistán la Iglesia renace con 600 católicos». ZENIT. 2 October 2008. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 October 2008. https://web.archive.org/web/20081007173444/http://www.zenit.org/article-28637?l=spanish. 
  52. «Religion in Kyrgyzstan». Asia.msu.edu. 4 March 2010. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 July 2007. https://web.archive.org/web/20070702212941/http://asia.msu.edu/centralasia/Kyrgyzstan/religion.html. Ανακτήθηκε στις 2 May 2010. 
  53. Shaikh Muhammad Bin Jamil Zeno, Muhammad Bin Jamil Zeno, 2006, pg. 264
  54. in.gr, Σκάνδαλο με δεκάδες μητέρες και παιδιά μολυσμένα από HIV στο Κιργιστάν, 10 Απριλίου 2008.
  55. BBC News, Benin joins EU aviation blacklist, 8 Απριλίου 2009.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα