Γραμμή 3 (Μετρό Αθήνας)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Athens Metro Logo.svg
Γραμμή 3
Athens Metro Line 3.svg

Αγία Μαρίνα - Δουκίσσης Πλακεντίας -
Αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος»
20100124-Nomismatokopio station.jpg
Πληροφορίες
Περιοχή Ευρύτερη Αθήνα και Ανατολική Αττική
Είδος Μετρό
Δίκτυο Μετρό Αθήνας
Σταθμοί 21
Ιστότοπος http://www.stasy.gr
Λειτουργία
Έναρξη λειτουργίας 29 Ιανουαρίου 2000
Διαχειριστής ΣΤΑΣΥ ΑΕ
Μήκος γραμμής 39,1 χλμ
Σχεδιαστική απεικόνιση
 π  σ  ε Γραμμή 3
Αγία Μαρίνα
Αιγάλεω
Α/Δ ΠΑΘΕ
ποταμός Κηφισός
Α/Δ ΠΑΘΕ
Αμαξοστάσιο Ελαιώνα
Ελαιώνας
Κεραμεικός
ΜοναστηράκιΓραμμή 1
ΣύνταγμαΓραμμή 2
Ευαγγελισμός
Μέγαρο Μουσικής
Αμπελόκηποι
Πανόρμου
Κατεχάκη
Εθνική Άμυνα
Χολαργός
Νομισματοκοπείο
Αγία Παρασκευή
Χαλάνδρι
Περιφεριακή Υμηττού
Δουκίσσης ΠλακεντίαςAthens Metro Logo.svg
ΠαλλήνηAthens Metro Logo.svg
Περιφερειακή Υμηττού
Παιανία-ΚάντζαAthens Metro Logo.svg
ΚορωπίAthens Metro Logo.svg
ΑεροδρόμιοAthens Metro Logo.svg

Η Γραμμή 3 του μετρό της Αθήνας είναι η γραμμή Αγία Μαρίνα - Δουκίσσης Πλακεντίας - Αεροδρόμιο, η οποία στους χάρτες απεικονίζεται με μπλε χρώμα. Διαθέτει 21 σταθμούς και το μεγαλύτερο τμήμα της, από το σταθμό Αγία Μαρίνα έως το σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας, είναι υπόγειο. Εγκαινιάστηκε στις 28 Ιανουαρίου 2000[1] μαζί με την Γραμμή 2 και ενώνει τον σταθμό Αγία Μαρίνα στα δυτικά προάστεια της Αθήνας με το Διεθνές Αεροδρόμιο της Αθήνας «Ελευθέριος Βενιζέλος».[2] Η γραμμή κατασκευάστηκε σε τέσσερις φάσεις. Το 2000 παραδόθηκε το τμήμα Μοναστηράκι - Εθνική Άμυνα, το 2004 το τμήμα Εθνική Άμυνα - Αεροδρόμιο, το 2007 η επέκταση από το Μοναστηράκι μέχρι το Αιγάλεω και τον Δεκέμβριο του 2013 η επέκταση από το Αιγάλεω στην Αγία Μαρίνα. Η επέκταση προς Πειραιά με επιπλέον 6 σταθμούς βρίσκεται υπό κατασκευή και αναμένεται να παραδοθεί το 2019.[3]

Ιστορικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προϊστορία της γραμμής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι προσπάθειες για την επέκταση του δικτύου μετρό τις Αθήνας έγιναν πιο εντατικές τη δεκαετία του '60, όταν η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου παρήγγειλε στον Αμερικανό μελετητή Γουίλμπουρ Σμιθ το 1962 μια μελέτη για τον ολοκληρωμένο συγκοινωνιακό σχεδιασμό της πρωτεύουσας.[4]  Η δικτατορική κυβέρνηση παρήγγειλε μια δεύτερη μελέτη στον Σμιθ, η οποία προέβλεπε για πρώτη φορά τη δημιουργία μιας γραμμής που θα ένωνε τον Πειραιά με την Αγία Παρασκευή μέσω του Αιγάλεω και του κέντρου.[5]

Μετά την πτώση της Δικτατορίας, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας υιοθέτησε τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης Σμιθ και το 1977 ύστερα από διεθνή διαγωνισμό παρήγγειλε μια προκαταρκτική μελέτη για τον σχεδιασμό ενός δικτύου μετρό από τη γαλλοελληνική κοινοπραξία SOFRETU-SGTE-SOGELERG-ADK. Η μελέτη αυτή αποτέλεσε και τη βάση για τη δημιουργία του δικτύου τη δεκαετία του 2000 και πρότεινε τη δημιουργία δύο νέων γραμμών. Η πρώτη εκτεινόταν από τον Γέρακα μέχρι το Αιγάλεω μέσω του κέντρου και αποτέλεσε τον πρόδρομο της Γραμμής 3.

Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, η οποία είχε παγώσει το σχέδιο επέκτασηςτου μετρό κατά την πρώτη θητεία της,[6] επανέφερε τα σχέδια για μετρό το 1985 και το ενέταξε στο νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας που παρουσιάστηκε την ίδια χρονιά. Το σχέδιο περιελάμβανε τις γραμμές που είχε προτείνει η SOFRETU, τη γραμμή Α Πειραιάς-Αιγάλεω-Γέρακας και τη γραμμή Β Περιστέρι-Γλυφάδα. Ο ΗΣΑΠ παρέδωσε μελέτες που συμφωνούσαν με αυτές τις γραμμές, οι οποίες μετονομάστηκαν σε 2 και 3, με την υπάρχουσα γραμμή να μετονομάζεται σε 1.[6] Στην αρχική μελέτη της γραμμής 3, προβλεπόταν σταθμός στο ύψος του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών με το όνομα Γεωπονική, προοπτική που εγκαταλείφθηκε.

Κατασκευή του αρχικού τμήματος της Γραμμής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Ιανουάριο του 1991 η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ξεκίνησε τη διαγωνιστική διαδικασία για την ανάδειξη του αναδόχου για την κατασκευή των νέων τμήματων του μετρό και είχε ως αντικείμενο τη δημιουργία δύο γραμμών, με συνολικό μήκος άνω των 20 χιλιομέτρων και 21 σταθμούς. Οι δύο αυτές γραμμές ήταν οι εξής:

  • Γραμμή 2: Σεπόλια - Δάφνη, με 12 σταθμούς
  • Γραμμή 3: Κεραμεικός - Εθνική Άμυνα, με 9 σταθμούς

Η διεύθυνση του έργου μεταφέρθηκε από την ΕΥΔΕ Μετρό στη νεοσύστατη δημοσίου συμφέροντος ανώνυμη εταιρεία Αττικό Μετρό. Ως ανάδοχος αναδείχθηκε τον Ιούνιο του 1991 η κοινοπραξία Ολυμπιακό Μετρό. Το αρχικό έργο του Μετρό της Αθήνας άρχισε να υλοποιείται τον Νοέμβριο του 1992. Τελικά δεν παραδόθηκε ενιαία, αλλά τμηματικά. Αρχικά, είχε ανακοινωθεί ότι τα εγκαίνια θα γίνονταν στα τέλη Δεκεμβρίου 1999, έτσι ώστε να συμπέσουν με τους εορτασμούς της εισόδου της νέας χιλιετίας. Τον Νοέμβριο, ωστόσο, ένα τεχνικό ζήτημα στο σύστημα ηλεκτροδότησης, εξανάγκασε την Αττικό Μετρό να μεταθέσει τα εγκαίνια για 1 μήνα μετά. Στις 28 Ιανουαρίου του 2000 παραδόθηκε το πρώτο τμήμα της γραμμής 3, Σύνταγμα-Εθνική Άμυνα. Η επέκταση προς Μοναστηράκι παραδόθηκε 3 χρόνια αργότερα, τον Απρίλιο του 2003. Περιελάμβανε 1,4 χλμ σήραγγας κι ένα νέο σταθμό με το όνομα Μοναστηράκι.[7] Ο σταθμός, που κατασκευάστηκε κάτω από την Πλατεία Μοναστηρακίου, παρέμεινε ο δυτικός τερματικός σταθμός της Γραμμής για τέσσερα χρόνια. Η κατασκευή του σταθμού Κεραμεικός αναβλήθηκε λόγω επιβεβλημένης αλλαγής στη χάραξη που επέφερε η ανάδειξη του νεκροταφίου του Κεραμεικού.[8]

Επέκταση προς Δουκίσσης Πλακεντίας και αεροδρόμιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επέκταση του μετρό προς το Αεροδρόμιο των Αθηνών δεν προβλεπόταν αρχικά. Χαρακτηριστικά, το 1997, ο αρμόδιος γραμματέας του ΥΠΕΧΩΔΕ δήλωνε ότι «ούτε σκέψεις ούτε απόφαση υπάρχει για να φθάσει το μετρό της Αθήνας ως το νέο αεροδρόμιο Σπάτων» και διέψευδε οποιαδήποτε αλλαγή σχεδίων ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004.[9]

Τον Ιούλιο του 2004 παραδόθηκε η επέκταση από τον σταθμό Εθνική Άμυνα μέχρι το αεροδρόμιο, με τη λειτουργία τριών νέων σταθμών: Χαλάνδρι, Δουκίσσης Πλακεντίας και Αεροδρόμιο.[10] Στο πλαίσιο της επέκτασης, ανοίχτηκαν 5,6 χλμ σήραγγας και δημιουργήθηκαν 20,7 χλμ επίγειας σιδηροδρομικής γραμμής κοινής χρήσης με τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο.[11]

Το καλοκαίρι 2006 οι σταθμοί Παλλήνη, Παιανία-Κάντζα και Κορωπί ενσωματώθηκαν στο δίκτυο του μετρό. Μέχρι τότε, οι σταθμοί αυτοί λειτουργούσαν μεν, αλλά εξυπηρετούσαν μόνο τον Προαστιακό καθώς απαιτούνταν ορισμένες εργασίες στις αποβάθρες των σταθμών ώστε αυτές να καταστούν συμβατές με τους συρμούς του μετρό.[12]

Έμενε να κατασκευαστούν οι προβλεπόμενοι ενδιάμεσοι σταθμοί της γραμμής. Οι σταθμοί Νομισματοκοπείο και Χολαργός είχαν έτοιμο κέλυφος, ήδη από την εποχή που έγινε η διάνοιξη της διάνοιξης της σήραγγας προς Δουκίσσης Πλακεντίας. Όμως δεν υπήρχε ανάλογη πρόβλεψη για τον σταθμό Αγία Παρασκευή, λόγω διαφωνιών για την τελική χωροθέτηση του. Για να κατασκευαστεί, χρειάστηκε να διακοπεί η σύνδεση με το Αεροδρόμιο από τον Φεβρουάριο του 2009 και για 6 μήνες, διάστημα κατά το οποίο οι συρμοί της γραμμής 3 τερμάτιζαν στο σταθμό Εθνική Άμυνα. Η επαναλειτουργία του τμήματος Εθνική Άμυνα - Αεροδρόμιο, έγινε στις αρχές Σεπτεμβρίου 2009, οπότε και λειτούργησε ο σταθμός Νομισματοκοπείο.[13] Τον Ιούλιο του 2010 εγκαινιάστηκε ο σταθμός Χολαργός[14] Τέλος, τον Δεκέμβριο του 2010 παραδόθηκε στο κοινό και ο σταθμός Αγία Παρασκευή.[14]

Επέκταση προς Αιγάλεω[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Μάιο του 2007 η Γραμμή 3 επεκτάθηκε δυτικά από το Μοναστηράκι προς το Αιγάλεω με τους νέους σταθμούς Κεραμεικός, Ελαιώνας και Αιγάλεω.[14]

Επέκταση προς Αγία Μαρίνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γραμμή 3 επεκτάθηκε επιπλέον κατά 1,4 χλμ προς τα δυτικά με τη λειτουργία τον Δεκέμβριο του 2013 του σταθμού Αγία Μαρίνα ο οποίος βρίσκεται επί της Ιεράς Οδού, στο ύψος του Δημαρχείου Αιγάλεω[15] και πολύ κοντά στο σημείο όπου συναντώνται τρεις Δήμοι: της Αγίας Βαρβάρας, του Αιγάλεω και του Χαϊδαρίου.[16] Ο σταθμός αυτός είναι ο τερματικός σταθμός της Γραμμής 3 προς τα δυτικά.

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η γραμμή ξεκινάει από τον σταθμό Αγία Μαρίνα στα όρια Χαϊδαρίου και Αγίας Βαρβάρας, διέρχεται από το Αιγάλεω, τον Ελαιώνα και το κέντρο της Αθήνας (Μοναστηράκι και Σύνταγμα), συνεχίζει βορειοανατολικά κάτω από τη Λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας, την οδό Πανόρμου και τη Λεωφόρο Μεσογείων και φθάνει στο σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας, μεταξύ Βριλησσίων και Αγίας Παρασκευής. Από το σημείο αυτό, βγαίνει στην επιφάνεια του εδάφους και ακολουθώντας τη γραμμή του Προαστιακού, περνάει δυτικά της Παλλήνης, συνεχίζει ανάμεσα στην Παιανία και τα Σπάτα και αφού περάσει βορειοανατολικά του Κορωπίου, καταλήγει στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Αθήνας «Ελευθέριος Βενιζέλος».[17]

Επεκτάσεις υπό κατασκευή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επέκταση προς Πειραιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επέκταση προς Πειραιά.jpg

Η επέκταση προς Πειραιά προβλεπόταν ήδη από τις μελέτες Σμιθ καθώς και αυτές τις SOFRETU.[4]

Τον Οκτώβρη του 2004 επί Υπουργείας Σουφλιά, παρουσιαστηκε χάρτης 8 γραμμών μετρό, στον οποίο εμφανιζόταν η προέκταση προς Πειραιά. Ως τερματικός σταθμός της γραμμής 3, που θα επόταν του Δημοτικού Θεάτρου, ήταν ο σταθμός Ζέα στο Πασαλιμάνι, [18] ενώ υπήρχε πρόβλεψη για συνέχεια ως την Πειραϊκή (Eκθεσιακό κέντρο ΟΛΠ).[19]

Η αρχική δημοπράτηση της προέκτασης προς Πειραιά προκηρύχθηκε τελικά το 2006 και προέβλεπε τους σταθμούς Αγία Βαρβάρα, Κορυδαλλός, Νίκαια, Μανιάτικα, Πειραιάς, Δημοτικό Θέατρο και Ευαγγελίστρια. [20]

Ύστερα από τις αντιδράσεις του Μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ, με τον ισχυρισμό ότι θα ενοχλούνταν οι ηλικιωμένοι στο Γηροκομείο, η κατασκευή του σταθμού έμεινε εκτός πλάνων, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί και η δημοπράτηση.[21]

Η επόμενη δημοπράτηση ολοκληρώθηκε τον Οκτώβιο του 2011 και η σχετική σύμβαση υπογράφτηκε την 1η Μαρτίου του 2012 ανάμεσα στην Αττικό Μετρό Α.Ε. και την ανάδοχη κοιναπραξία J&P - ΑΒΑΞ Α.Ε., GHELLA SPA, ALSTOM TRANSPORT S.A. . Έ χει μήκος 7,6 χιλιόμετρα και περιλαμβάνει τους ακόλουθους 6 σταθμούς.[22] [23]

  • Αγία Βαρβάρα (Λεωφόρος Ελ. Βενιζέλου & Αγίας Ελεούσης)
  • Κορυδαλλός (Πλατεία Ελευθερίας)
  • Νίκαια (Πλατεία Ελ. Βενιζέλου)
  • Μανιάτικα (Αιτωλικού & Μαυρομιχάλη)
  • Πειραιάς (Λιμάνι, πλησίον σταθμού Ηλεκτρικού)
  • Δημοτικό Θέατρο (Ηρώων Πολυτεχνείου και Βασιλέως Γεωργίου)

Με την ολοκλήρωση της επέκτασης, ο νέος τερματικός σταθμός στο δυτικό άκρο της Γραμμής 3 θα είναι ο σταθμός Δημοτικό Θέατρο, που θα βρίσκεται κάτω από την Πλατεία Κοραή και μπροστά από το Δημοτικό Θέατρο του Πειραιά. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Αττικό Μετρό, η επέκταση αυτή θα εξυπηρετεί καθημερινά 132.000 επιβάτες, ενώ η απόσταση από τον Πειραιά έως το Αεροδρόμιο θα διανύεται με το μετρό σε 55 λεπτά.[22]

Κατασκευή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επέκταση αναμένεται να παραδοθεί το 2019.[3] Υπάρχει ένα σενάριο τμηματικής παράδοσης των σταθμών της επεκτάσεως με πρώτη φάση την παράδοση του σταθμού Αγία Βαρβάρα, ή έως το σταθμό Νίκαια. Ακόμα υπάρχει και το σχέδιο της παράδοσης όλων των σταθμών πλην του Πειραιά, όπου είναι δυσχερής η κατασκευή λόγω της επαφής με τη θάλασσα.[24][25] [26]

Στον παρακάτω πίνακα περιγράφεται η εξέλιξη των εργασιών σε καθέναν από τους σταθμούς της επέκτασης προς Πειραιά.[22]
Tελευταία ενημέρωση πίνακα: Αύγουστος 2016

Σταθμοί Εργοταξιακή κατάληψη Παράκαμψη δικτύων Ο.Κ.Ω. Αρχαιολογικές εργασίες Κατασκευή σταθμού Διαμόρφωση Σταθμού
Αγία Βαρβάρα
Yes check.svg
Yes check.svg
Yes check.svg
Start-icon.svg
Start-icon.svg
Κορυδαλλός
Yes check.svg
Yes check.svg
Yes check.svg
Start-icon.svg
Start-icon.svg
Νίκαια
Yes check.svg
Yes check.svg
Yes check.svg
Start-icon.svg
Start-icon.svg
Μανιάτικα
Yes check.svg
Yes check.svg
Yes check.svg
Start-icon.svg
Πειραιάς
Yes check.svg
Yes check.svg
Yes check.svg
Start-icon.svg
Δημοτικό Θέατρο
Yes check.svg
Yes check.svg
Yes check.svg
Start-icon.svg

* Οργανισμών Κοινής Ωφελείας (αποχέτευσης, ομβρίων υδάτων, ΔΕΗ και ΟΤΕ)

  • Παρατηρήσεις:
Yes check.svg Ολοκληρώθηκε
Start-icon.svg Σε εξέλιξη

Κατά ποσοστό 59,07% έχει ολοκληρωθεί η εκσκαφή των σηράγγων (Αύγουστος 2016).

Σταθμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην παρακάτω σχεδιαστική απεικόνιση της γραμμής, περιλαμβάνονται διαδοχικά όλοι οι σταθμοί της Γραμμής 3. Αναφέρονται επίσης οι ανταποκρίσεις με τις υπόλοιπες γραμμές του δικτύου Μετρό, καθώς και οι συνδέσεις με άλλα μέσα σταθερής τροχιάς.[2][27]

Διαδρομή
υπηρεσιών
Όνομα Εγκαίνια Συνδέσεις Περιοχή
Σταθμοί Γραμμής 3
Δημοτικό Θέατρο 2018-19 Athens Tram Line 3.svg Athens Tram Line 4.svg Πειραιάς
Πειραιάς 2018-19 Athens Metro Line 1.svg Π1
Μανιάτικα 2018-19 καμία
Νίκαια 2018-19 καμία
Κορυδαλλός 2018-19 καμία
Αγία Βαρβάρα 2018-19 καμία Δυτικός Τομέας Αθηνών
Αγία Μαρίνα 14 Δεκεμβρίου 2013 καμία
Αιγάλεω 26 Μαΐου 2007 καμία
Ελαιώνας 26 Μαΐου 2007 καμία
Κεραμεικός 26 Μαΐου 2007 καμία Κεντρικός Τομέας Αθηνών
Μοναστηράκι 22 Απριλίου 2003 Athens Metro Line 1.svg
Σύνταγμα 29 Ιανουαρίου 2000 Athens Metro Line 2.svg Athens Tram Line 4.svg Athens Tram Line 5.svg
Ευαγγελισμός 29 Ιανουαρίου 2000 Athens Metro Line 4.svg Athens Metro Line 5.svg
Μέγαρο Μουσικής 29 Ιανουαρίου 2000 καμία
Αμπελόκηποι 29 Ιανουαρίου 2000 καμία
Πανόρμου 29 Ιανουαρίου 2000 καμία
Κατεχάκη 29 Ιανουαρίου 2000 καμία
Εθνική Άμυνα 29 Ιανουαρίου 2000 καμία Βόρειος Τομέας Αθηνών
Χολαργός 23 Ιουλίου 2010 καμία
Νομισματοκοπείο 2 Σεπτεμβρίου 2009 καμία
Αγία Παρασκευή 30 Δεκεμβρίου 2010 καμία
Χαλάνδρι 24 Ιουλίου 2004 καμία
Δουκίσσης Πλακεντίας 28 Ιουλίου 2004 Π2
Παλλήνη 20 Σεπτεμβρίου 2006 Π2 Ανατολική Αττική
Παιανία-Κάντζα 10 Ιουλίου 2006 Π2
Κορωπί 10 Ιουλίου 2006 Π2
Αεροδρόμιο 30 Ιουλίου 2004 Π2


Χάρτης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον παρακάτω χάρτη, απεικονίζεται με μπλε χρώμα η Γραμμή 3, ως τμήμα του Δικτύου Μετρό της Αθήνας.

Γραμμή 3 (Μετρό Αθήνας) το 2013.png

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Γενέθλια: Σαν σήμερα η Αθήνα απέκτησε Μετρό πριν από 13 χρόνια». iefimerida. 28 Ιανουαρίου 2013. http://www.iefimerida.gr/news/87987/%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1-%CE%B7-%CE%B1%CE%B8%CE%AE%CE%BD%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CE%AD%CE%BA%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B5-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CF%8C-%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%BD-13-%CF%87%CF%81%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%B1. Ανακτήθηκε στις 13 Oκτωβρίου 2013. 
  2. 2,0 2,1 «Χάρτης Δικτύου Μέσων Σταθερής Τροχιάς». ΣΤΑ.ΣΥ. Α.Ε. http://www.stasy.gr/fileadmin/pages_material/metakinitheite/maps/Diktyo_Meson_Statheris_Trohias.jpg. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2013. 
  3. 3,0 3,1 Σουχάιμπ, Λευτέρης. «Ένα απέραντο εργοτάξιο ο Πειραιάς». cnn.gr. http://www.cnn.gr/premium/story/25418/ena-aperanto-ergotaxio-o-peiraias. Ανακτήθηκε στις 2016-09-19. 
  4. 4,0 4,1 Galis, V. (2006) ―From Shrieks to Technical Reports: technology, disability and political processes in building Athens metro‖. Ph.D. Thesis, Linköping University, Linköping studies in arts and science, No. 374, Sweden.
  5. Ministry of Public Works, General Directorate of Public Works, Traffic Division & Wilbur Smith and Associates. “Athens – Attica Region, Traffic and Transportation study”. Final Report, Volume II, 1974:
  6. 6,0 6,1 Μπάτσος, ∆. Β.(1993), ‘’Tα συγκοινωνιακά έργα και οι αστικές ρυθµίσεις (το υπό κατασκευή Μετρό Αθηνών και η επιρροή του στο αστικό περιβάλλον)’’. Παρουσίαση στο Τεχνικό Επιµελητήριο Ελλάδος, Αθήνα
  7. «Τα έργα σε λειτουργία». Κατασκευή Μετρό Αθήνας. Αττικό Μετρό Α.Ε. http://www.ametro.gr/page/default.asp?la=1&id=376. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2013. 
  8. Λιάλιος, Γιώργος (25 Μαρτίου 2015). «Το πάρκινγκ των 15 εκατομμυρίων». Η Καθημερινή. http://www.kathimerini.gr/808789/article/epikairothta/ellada/to-parkingk-twn-15-ekatommyriwn. 
  9. «Το μετρό δεν πάει στα Σπάτα». ΤΟ ΒΗΜΑ. 14 Σεπτεμβρίου 1997. http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=91087. Ανακτήθηκε στις 13 Oκτωβρίου 2013. 
  10. «Παραδόθηκε σήμερα στο επιβατικό κοινό ο προαστιακός σιδηρόδρομος». Pathfinder. Ιούλιος 2004. http://news.pathfinder.gr/greece/news/82731.html. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2013. 
  11. «Τον Ιούλιο φτάνει το Μετρό στο αεροδρόμιο». ΗΜΕΡΗΣΙΑ.gr. Ιούνιος 2004. http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26509&subid=2&pubid=133918. Ανακτήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2013. 
  12. «Με το μετρό σε Κάντζα, Κορωπί». Η Καθημερινή. 11 Ιουλίου 2006. http://news.kathimerini.gr/4Dcgi/4Dcgi/_w_articles_columns_2_11/07/2006_190604. Ανακτήθηκε στις 13 Oκτωβρίου 2013. 
  13. Συχνές Ερωτήσεις, Αττικό Μετρό Α.Ε.
  14. 14,0 14,1 14,2 «Γραμμή 3». Τα έργα σε λειτουργία. Αττικό Μετρό Α.Ε.. http://www.ametro.gr/page/default.asp?la=1&id=378. 
  15. «Το Σάββατο 14 Δεκεμβρίου παραδίδεται ο σταθμός της Αγίας Μαρίνας». Athens Transport. http://www.athenstransport.com/tag/%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CF%8C/. Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2013. 
  16. «Αγία Μαρίνα». Κατασκευή Μετρό Αθήνας. Αττικό Μετρό Α.Ε. http://www.ametro.gr/page/default.asp?la=1&id=3857. Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2013. 
  17. «Χάρτης Μετρό Αθήνας (Ιούλιος 2013)». Αττικό Μετρό Α.Ε.. http://www.ametro.gr/files/images/AM_Athens_Metro_map_July_2013_gr_LG.jpg. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2013. 
  18. Στο μετρό δεν χωρά η διαπλοκή Ελεύθερος Τύπος 16 Οκτωβρίου 2004
  19. http://www.ametro.gr/files/pdf/AM_Sxedio_Anaptiksis_Jan2012_gr.pdf ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ ΜΕΤΡΟ
  20. «AttikoMetro». www.ametro.gr. http://www.ametro.gr/page/default.asp?la=1&id=38&pl=4953&pk=14&ap=261. Ανακτήθηκε στις 2016-09-19. 
  21. «Μετρό Αθήνας: βγήκε μειοδότης και ξεκινά η επέκταση προς Πειραιά, η μεγαλύτερη εδώ και 11 χρόνια!». ypodomes.com. http://www.ypodomes.com/index.php/statheri-troxia/metro/athinas/item/8187-%25CE%25BC%25CE%25B5%25CF%2584%25CF%2581%25CF%258C-%25CE%25B1%25CE%25B8%25CE%25AE%25CE%25BD%25CE%25B1%25CF%2582-%25CE%25B2%25CE%25B3%25CE%25AE%25CE%25BA%25CE%25B5-%25CE%25BC%25CE%25B5%25CE%25B9%25CE%25BF%25CE%25B4%25CF%258C%25CF%2584%25CE%25B7%25CF%2582-%25CE%25BA%25CE%25B1%25CE%25B9-%25CE%25BE%25CE%25B5%25CE%25BA%25CE%25B9%25CE%25BD%25CE%25AC-%25CE%25B7-%25CE%25B5%25CF%2580%25CE%25AD%25CE%25BA%25CF%2584%25CE%25B1%25CF%2583%25CE%25B7-%25CF%2580%25CF%2581%25CE%25BF%25CF%2582-%25CF%2580%25CE%25B5%25CE%25B9%25CF%2581%25CE%25B1%25CE%25B9%25CE%25AC-%25CE%25B7-%25CE%25BC%25CE%25B5%25CE%25B3%25CE%25B1%25CE%25BB%25CF%258D%25CF%2584%25CE%25B5%25CF%2581%25CE%25B7-%25CE%25B5%25CE%25B4%25CF%258E-%25CE%25BA%25CE%25B1%25CE%25B9-11-%25CF%2587%25CF%2581%25CF%258C%25CE%25BD%25CE%25B9%25CE%25B1. Ανακτήθηκε στις 2016-09-19. 
  22. 22,0 22,1 22,2 Επέκταση προς Πειραιά, Αττικό Μετρό Α.Ε.
  23. «Δελτίο Τύπου: Ο «ΙΠΠΟΔΑΜΟΣ» ΕΦΤΑΣΕ ΣΤΟ ΣΤΑΘΜΟ ΝΙΚΑΙΑ». Αττικό Μετρό Α.Ε.. http://www.ametro.gr/page/default.asp?la=1&id=38&pl=4953&ap=261&pk=327. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2015. 
  24. Επέκταση Μετρό προς Πειραιά: Πάμε για τμηματική παράδοση, ποιος σταθμός θα αργοπορήσει.
  25. Εξετάζει τμηματική παράδοση της γραμμής 3
  26. Αττικό Μετρό: Ανοικτό το ενδεχόμενο τμηματικής λειτουργίας της επέκτασης του Μετρό προς τον Πειραιά.
  27. «Πίνακες Διάρκειας Διαδρομής». ΣΤΑ.ΣΥ. Α.Ε.. http://www.stasy.gr/index.php?id=68. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2013.