Παιανία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ευρωπαϊκή Ένωση Ελληνική Δημοκρατία Ελλάδα

Δήμος Παιανίας

Χάρτης Αττικής Μεσόγεια Αττικής


Νομαρχία Ανατολικής Αττικής
Νομός Αττικής
Περιφέρεια Αττικής
Γεωγραφικό Διαμέρισμα Κεντρική Ελλάδα
Χώρα Ελλάδα
Έκταση 42,762 km2 ή 42.762 στρέμματα
Πληθυσμός: 13.013(2001)
Πυκνότητα πληθυσμού 304 κατ./km2
Ταχυδρομικός κώδικας: 190 02
Δήμαρχος: Σπύρος Στάμου
Διεύθυνση: Καραολή & Δημητρίου 38Α
Επικοινωνία: 210.6642344
Αποστολή Fax: 210.6646188
Ε-mail: peania_mayor@hol.gr
Ιστοσελίδα: http://www.paiania.gov.gr

Συντεταγμένες: 37°57′10″N 23°50′52″E / 37.9528°N 23.8478°E / 37.9528; 23.8478

Η Παιανία (τέως Λιόπεσι) είναι κωμόπολη της Ανατολικής Αττικής στην κοιλάδα των Μεσογείων. Εντοπίζεται στις ανατολικές παρυφές του Υμηττού, σε υψόμετρο 200 μ. περίπου, σε απόσταση 17 χιλιομέτρων ανατολικά των Αθηνών και 4 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Παλλήνης. Κατέχει μεγάλη αγροτική έκταση λόγω παλαιοτέρων απαλλοτριώσεων των γειτονικών αγροκτημάτων Καρελά, Βραώνος, Παλλήνης, Βακαλόπουλου κ.ά. Είναι τόπος καταγωγής του Δημοσθένη, του Ρίνωνα (πολιτικού και στρατηγού), του Καλλικράτη, του Φίλωνα (κήρυκα της Δήλου), και λοιπών επιφανών αττικών κατοίκων.

Η πόλη των 42.762 στρεμμάτων εκτείνεται μέχρι και τις εγκαταστάσεις του Διεθνούς Αεροδρομίου, ενώ εντός των διοικητικών της ορίων διέρχεται και η Αττική Οδός. Οι κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2001 ανέρχονται σε 13.013, ενώ μετά τα έργα που πραγματοποιήθηκαν στην ευρύτερη περιοχή αναμένεται να φτάνουν περί τις 18.000. Αυτό σημαίνει ότι το 2001 σε κάθε km2 αντιστοιχούσαν 304 κάτοικοι και σήμερα ακόμη περισσότεροι.

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ι.Ναός Ζωοδόχου Πηγής στο κέντρο της Παιανίας
Κεντρική πλατεία Αγίου Κωνσταντίνου Παιανίας
Παιανία - Κέντρο εκπαίδευσης ενηλίκων Ανατολικής Αττικής
Η πλατεία Παναγιώτη Δάβαρη στο κέντρο της Παιανίας με μνημείο
Πνευματικό Κέντρο Δήμου Παιανίας

Η ονομασία Παιανία είναι αρχαιοελληνική και αποτελεί το όνομα ενός από τους πλουσιώτερους Δήμους της αρχαίας Αθήνας, του Δήμου Παιανίας. Στην αρχαιότητα ο Δήμος αυτός διακρίνονταν στην "Υπένερθεν Παιανία" και στην "Καθύπερθεν Παιανία" καλούμενος συχνά και "Δήμος Παιανιεύς", (όπως δηλαδή ο Πειραιάς, Πειραιεύς), ενώ ο κάτοικος ονομαζόταν Παιανεύς.
Η αρχαία Παιανία ήταν πατρίδα πολλών μεγάλων Αθηναίων ανδρών όπως του ρήτορα Δημοσθένη, η περίοδος μεγάλης ακμής της ήταν απο τον 5ο έως τον 3ο αιώνα π.χ. τότε ήταν ένας απο τους 5 μεγαλύτερους δήμους της Αττικής. Μετά τον 3ο π.χ. αιώνα άρχισε σταδιακά η παρακμή της αλλά δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ.

Νεώτερη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την περίοδο της Λατινοκρατίας (1204 - 1453) ακολούθησε στα Μεσόγεια μεγάλη κάθοδος Αλβανών που συνεβίωσαν με τους αυτόχθονες Παιανείς μετατρέποντας το όνομα της αρχαίας πόλης σε "Λιόπεσι", ονομασία αλβανικής προέλευσης. Οι νέοι Αλβανοί άποικοι ήρθαν ύστερα απο απαίτηση των Λατίνων κυριάρχων της περιοχής του Ενετικού δουκάτου των Αθηνών που ζητούσαν εργατικά χέρια για τα χωράφια, αφομοιώθηκαν με τους παλιότερους κατοίκους και την ιστορία τους. Η ονομασία Λιόπεσι κατά μία εκδοχή προέρχεται από την αλβανική λέξη "Λιόπα" που σημαίνει αγελάδα, κατά δε άλλη, ίσως εγκυρότερη εκδοχή, από τις παλαιές πατρίδες των Αλβανών επικιστών, που ήταν ομώνυμα χωριά της Σαγιάδας και του Τεπελενίου.
Είχαν μεγάλη συμμετοχή στην Ελληνική επανάσταση του 1821 με πολλούς αγώνες απέναντι στους Τούρκους. Η επίσημη μετονομασία σε Παιανία έγινε επίσημα με βασιλικό διάταγμα του 1915 αλλά η προηγούμενη Αλβανική ονομασία Λιόπεσι υπήρχε στην τοπική διάλεκτο των κατοίκων πολλά χρόνια ακόμα.

Ο κάτοικος της περιοχής ονομάζεται Παιανεύς και στη νεοελληνική Παιανέας-Παιανέα (ή απλά κάτοικος Παιανίας), ενώ στον πληθυντικό αποκαλούνται Παιανείς.

Το έμβλημα του Δήμου απεικονίζει το Δημοσθένη τον Παιανέα και το χαρακτηριστικό φύλλο αμπέλου, οικείο στοιχείο της μεσογειακής χλωρίδας.

Το 2010 με το νέο διάταγμα του Καλλικράτη συνενώθηκε με τον γειτονικό δήμο των Γλυκών Νερών, πρώτος δήμαρχος του συνενωμένου Καλλικρατικού δήμου Παιανέων εξελέγη το 2010 ο Δημήτρης Δάβαρης, τον διαδέχθηκε στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές του 2014 ο σημερινός δήμαρχος Σπύρος Στάμου.

Χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έμβλημα Παιανίας

Η πόλη είναι οικοδομημένη στις παρυφές του Υμηττού, περιτριγυρισμένη από καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Η περιοχή είναι άνυδρη με κλίμα ξηρό και μεσογειακό. Η χλωρίδα συνίσταται κυρίως σε αμπελώνες, ελαιόδενδρα και λοιπά καλλιεργήσιμα είδη.

Το 2004 με την εγκατάσταση του Διεθνούς Αεροδρομίου στην καρδιά των Μεσογείων και με τα έργα που επακολούθησαν απέκτησε καλή συγκοινωνιακή σύνδεση με τις γειτονικές περιοχές και την Αθήνα. Συγκεκριμένα απέκτησε πρόσβαση στην Αττική Οδό και την Περιφερειακή Υμηττού, στον Προαστιακό Σιδηρόδρομο και στο Αττικό Μετρό μέσω της στάσης "Κάντζα".

Οι αυτόχθονες κάτοικοι ασχολούνται μέχρι και σήμερα με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ από το 2004 και έπειτα έχει παρατηρηθεί αύξηση του πληθυσμού από αστούς που αναζητούν κατοικία. Ο αυξανόμενος πληθυσμός της πόλης θέτει τα θεμέλια για μια πολιτιστική και οικονομική ανάδειξη της περιοχής μέσα από ανέγερση πνευματικού κέντρου, αθλητικών εγκαταστάσεων και βελτίωση των μορφωτικών δεικτών του πληθυσμού, χωρίς ωστόσο να χάνει την ιστορία της στην οικονομία της καλλιέργειας. Το εισοδηματικό επίπεδο των κατοίκων θεωρείται από μικροαστικό έως χαμηλό, ενώ η δημότες θεωρούν πως έχασαν πολλές ευκαιρίες ανάπτυξης με την αποκοπή των συνόρων με την Αθήνα. Παρά ταύτα, μετά το 2004 οι νέες κατοικίες αλλά και η αγορά ενοικίων έχουν αρχίσει να προσεγγίζουν αξίες προσκείμενων προς την Αθήνα περιοχών. Επίσης το εισοδηματικό επίπεδο των νέων κατοίκων κινείται προς τη μεσαία τάξη αστών.

Αξιοθέατα της Παιανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή προτιμάται για τα διάσπαρτα ταβερνάκια από διερχόμενους επισκέπτες και ένα περίπατο μέσα στην πόλη. Επίσης η Παιανία παρουσιάζει τουριστικό και πολιτιστικό ενδιαφέρον με το σπήλαιο της Παιανίας "Κουτούκι", το γειτονικό Λεοντάρι και τα βυζαντινά ευρήματα που συνοδεύουν την ήδη πλούσια ιστορία της. To σπήλαιο "Κουτούκι" είναι το μεγαλύτερο από τα 60 σπήλαια της Αττικής, βρίσκεται σε υψόμετρο 510 m τα ανατολικά του Υμηττού και ανήκει στον δήμο Παιανίας. Εξερευνήθηκε για πρώτη φορά από τον Γιάννη και την Άννα Πετροχείλου της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας το 1954 έχει κατακόρυφο ύψος 38,5 μ. και μήκος διαδρόμων 350 μ. περίπου διακοσμημένο με πλήθος από σταλακτίτες και σταλαγμίτες.

Ο ιερός ναός της Ζωοδόχου Πηγής είναι η μεγαλύτερη εκκλησία στο κέντρο της πόλης στην πλατεία βασιλέως Κωνσταντίνου στο κέντρο της πόλης πολιούχος της πόλης της Παιανίας. Η οικοδόμηση της ξεκίνησε την περίοδο (1902 - 1905), η συνέχεια έχει μεγάλο ενδιαφέρον αφού όλες οι αγιογραφίες στο εσωτερικό της δημιουργήθηκαν από τον διεθνούς φήμης Μικρασιάτη ζωγράφο Φώτη Κόντογλου, η οικοδόμηση και η αγιογράφηση έγιναν με οικονομικές δαπάνες των ίδιων των κατοίκων της Παιανίας.

Το Μουσείο Βορρέ είναι ένα πολιτιστικό ίδρυμα που ιδρύθηκε το 1983 με σκοπό την ανάδειξη της ελληνικής τέχνης και του πολιτισμού, ιδρύθηκε από τον Ίων Βορρέ διεθνούς φήμης συλλέκτη έργων τέχνης που είχε διατελέσει και δήμαρχος της Παιανίας (1991 - 1998) με δωρεά του προς το Ελληνικό κράτος. Τα 18 στρέμματα του μουσείου περιλαμβάνουν 6000 εκθέματα τα οποία καλύπτουν μια ευρεία χρονική περίοδο της ελληνικής ιστορίας και τέχνης.

Η Δημοσθένειος βιβλιοθήκη με δωρεάν υπηρεσίες στους πολίτες βρίσκεται στην πλατεία Δημοσθένους ελάχιστα μέτρα νοτιότερα απο την κεντρική πλατεία βασιλέως Κωνσταντίνου, τα 6000 βιβλία της καλύπτουν πληροφορίες σχετικά με την ευρύτερη ιστορία και λαογραφία της περιοχής, θέματα θρησκείας, θετικών επιστημών, τέχνης και λογοτεχνίας.

Το Λαογραφικό Μουσείο Αλέξανδρου Πηλιούνη ιδρύθηκε από τον ίδιο τον Αλέξανδρο Πηλιούνη γόνο παλιάς οικογένειας γαιοκτημόνων της Παιανίας σε κεντρικό τμήμα της πόλης με χιλιάδες εκθέματα που αφορούν οικιακά, αγροτικά, υφαντικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται στην περιοχή των Μεσογείων εδώ και αιώνες.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Τέχνης συνιστά επίσημη και καταξιωμένη μη κυβερνητική οργάνωση με παράρτημα στην Νέα Υόρκη, περιλαμβάνει τμήματα πινακοθήκης με 1,000 περίπου έργα, βιβλιοθήκης με 7,000 τίτλους, φωτοθήκης με 7,000 φωτογραφίες, και ιστορικής-λογοτεχνικής-λαογραφικής-καλλιτεχνικής και φιλοτελικής αρχειοθήκης.

Οικονομικά Στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Παιανία, σε οικιστικές τιμές, συγκεντρώνει παραπλήσιες αντικειμενικές και εμπορικές αξίες με το Κορωπί, διαπερνώντας το φράγμα των € 2.000 / τ.μ. Ακολουθεί πίνακας με τις αποκλίσεις αξιών μεταξύ γειτονικών Δήμων, χωρίς τις εμπορικές αξίες του συγκροτήματος Edison και μόνο με τις αξίες του παραδοσιακού οικισμού του Κορωπίου.

Αποκλίσεις Εμπορικών Τιμών από Αντικειμενικές Αξίες σε ευρώ/m2. δόμησης
Δήμος Αντικειμενικές 2006 Αντικειμενικές 2007 Εμπορικές Τιμές 1/2007
Παλλήνη 1.000-1.950 1.200-2.350 2.000-2.800
Γέρακας 1.050-1.300 1.250-1.550 2.200-2.800
Παιανία 900-1.200 1.050-1.400 1.800-2.500
Γλυκά Νερά 1.000 - 1.100 1.200 - 1.300 2.000 - 2.400
Κορωπί 900-1.250 1.050-1.600 1.500-2.000

πηγή: Καθημερινή

Συνοικίες και Όμοροι Δήμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βορειοανατολική Άποψη

| Παιανία | Αργιθέα | Παλαιοπαναγιά |



Βορειοδυτικά: Γλυκά Νερά Βόρεια: Κάντζα Βορειοανατολικά: Παλλήνη
Δυτικά: Υμηττός Παιανία Ανατολικά: Σπάτα
Νοτιοδυτικά: Υμηττός Νότια: Κορωπί Νοτιοανατολικά: Μαρκόπουλο

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διαδικτυακοί Τόποι Ενημέρωσης για την Παιανία
Διαδικτυακός Τόπος Παιανίας Δήμος Παιανίας
Δίκτυο Αστικών Μετακινήσεων Αττικής Αττικό Μετρό
Δίκτυο Υπεραστικών Μετακινήσεων Αττικής Προαστιακός
Αυτοκινητόδρομος Αττικής Αττική Οδός
Λεωφορειογραμμές Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Γραμμές Παιανίας και Διαδρομές Ανατολικών Προαστίων.pdf
Χαρακτηριστικά Δήμων & Κριτήρια Χρηματοδοτήσεων Υπουργείο Εσωτερικών
Εργασία Χωροταξικής Ανάλυσης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Αττική.pdf
Δημοσθένειο Γενικό Λύκειο Παιανίας Διάφορα αξιοθέατα