Πολεοδομικό συγκρότημα Αθηνών - Πειραιώς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ευρύτερη Αθήνα)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Π.Σ. Αθηνών - Πειραιώς
Attica 06-13 Hills of Hymettus 11 view.jpg
Γεωγραφία
Είδος Συγκρότημα περιφερειακών ενοτήτων και δήμων
Περιφέρεια Αττικής

Το πολεοδομικό συγκρότημα Αθηνών - Πειραιώς[1] (Π.Σ. Αθηνών - Πειραιώς) είναι μία μεγάλη αστική περιοχή στην Αττική, η οποία περιλαμβάνει την Αθήνα, τον Πειραιά και τα προάστιά τους. Εκτείνεται κατά κύριο λόγο στο λεκανοπέδιο Αθηνών κι εντός των διοικητικών ορίων πέντε Περιφερειακών Ενοτήτων της Περιφέρειας Αττικής: Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Νοτίου Τομέα Αθηνών, Βορείου Τομέα Αθηνών, Δυτικού Τομέα Αθηνών και Πειραιώς. [2] Με παρόμοια σημασία, απαντά συχνά κι ο όρος «ευρύτερη περιοχή των Αθηνών».[3][4][5]

Άλλοι όροι για την περιοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένας όρος, ο οποίος αναφέρεται στην ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας (Αθήνα, Πειραιάς και προάστιά τους) κι έχει ευρεία χρήση σε κείμενα νομικής φύσης, είναι ο όρος «περιοχή τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης»[6][7][8]. Ο όρος αυτός αναφέρεται σε περιοχή παλαιότερης διοικητικής διαίρεσης, η οποία περιλαμβάνει 47 Δήμους και τρεις κοινότητες[9].

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών (ΟΑΣΑ), η «Ευρύτερη περιοχή Αθηνών» περιλαμβάνει τις όμορες περιοχές του Δήμου Αθηναίων, συν μερικές ακόμη. Συγκεκριμένα, τους Δήμους (με την διοικητική διαίρεση που ίσχυε το 2005) Βύρωνα, Καισαριανής, Ζωγράφου, Παλ. και Ν. Ψυχικού, Φιλοθέης, Χολαργού, Χαλανδρίου, Γαλατσίου, καθώς και τμήματα των Δήμων Νέας Χαλκηδόνας, Περιστερίου, Ταύρου, Καλλιθέας, Δάφνης και Υμηττού.[10]

Πολύ πιο εκτεταμένος των παραπάνω ήταν ο ορισμός της «ευρύτερης περιοχής της Αθήνας» στο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας (ΡΣΑ) του 1985. Περιλάμβανε το «Ηπειρωτικό Τμήμα», δηλαδή το σύνολο της Αττικής μαζί με τη Μακρόνησο, και το «Νησιωτικό Τμήμα» («Νησιωτική Αττική»), δηλαδή τη νησιωτική ζώνη της Νομαρχίας Πειραιά, συμπεριλαμβανομένης της Τροιζηνίας, αλλά χωρίς τα Κύθηρα.[11][12]

Πληθυσμιακά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Π.Σ. Αθηνών - Πειραιώς έχει πληθυσμό 2.625.090 κατοίκων, ο οποίος αντιστοχεί στο 69% του πληθυσμού της Περιφέρειας Αττικής.[13] Περιλαμβάνει ορισμένους από τους πολυπληθέστερους Δήμους της Χώρας. Επιπλέον, όπως φαίνεται και στον ακόλουθο πίνακα, περιλαμβάνει τους τρεις πιο πυκνοκατοικημένους δήμους της Ελλάδας (με την υψηλότερη πυκνότητα πληθυσμού), καθώς κι εννέα από τους δέκα πιο πυκνοκατοικημένους στην επικράτεια, σύμφωνα με την απογραφή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής το 2011.[14]

Α/Α Δήμος Πυκνότητα πληθυσμού

(κάτοικοι / τετραγωνικό χιλιόμετρο)

1 Καλλιθέας 21.192
2 Νέας Σμύρνης 20.737
3 Αθηναίων 17.043
4 Θεσσαλονίκης 16.856
5 Νέας Ιωνίας 15.185
6 Πειραιώς 15.066
7 Γαλατσίου 14.740
8 Κορυδαλλού 14.673
9 Αγίου Δημητρίου 14.406
10 Δάφνης - Υμηττού 14.310

Χωροταξικές δομές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από χωροταξική άποψη, όπως αναφέρεται στο νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας - Αττικής (2014), το «αστικό συγκρότημα Αθήνας - Πειραιά» αποτελεί το κέντρο του αστικού χώρου της Αττικής.[15] Στο Σχέδιο αυτό, γίνεται λόγος για την «Χωρική Ενότητα Αθήνας – Πειραιά», η οποία «παραμένει η κύρια περιοχή συγκέντρωσης πληθυσμού και δραστηριοτήτων και ιδιαίτερα μητροπολιτικών λειτουργιών, με συνεχή οικιστικό ιστό». Η Χωρική Ενότητα Αθήνας – Πειραιά υποδιαιρείται στις ακόλουθες «Υποενότητες»:[16]

  1. Κεντρικής Αθήνας, με τους δήμους Αθηναίων, Φιλαδέλφειας–Χαλκηδόνας, Γαλατσίου, Ζωγράφου, Καισαριανής, Βύρωνα, Ηλιούπολης και Δάφνης–Υμηττού.
  2. Βόρειας Αθήνας, με τους δήμους Πεντέλης, Κηφισιάς, Μεταμορφώσεως, Πεύκης–Λυκόβρυσης, Αμαρουσίου, Ψυχικού–Φιλοθέης, Χολαργού-Παπάγου, Νέας Ιωνίας, Ηρακλείου, Βριλησσίων, Αγ. Παρασκευής και Χαλανδρίου.
  3. Νότιας Αθήνας, με τους δήμους Γλυφάδας, Ελληνικού–Αργυρούπολης, Αλίμου, Νέας Σμύρνης, Μοσχάτου–Ταύρου, Καλλιθέας, Παλαιού Φαλήρου και Αγίου Δημητρίου.
  4. Δυτικής Αθήνας, με τους δήμους Αιγάλεω, Περιστερίου, Πετρούπολης, Χαϊδαρίου, Αγίας Βαρβάρας, Ιλίου και Αγ. Αναργύρων–Καματερού,
  5. Πειραιά, που περιλαμβάνει τους δήμους Πειραιώς, Κορυδαλλού, Νίκαιας–Αγ. Ιωάννη Ρέντη, Κερατσινίου–Δραπετσώνας και Περάματος.

Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του Πειραιά, που αποτελείται από τον ομώνυμο δήμο και ακόμα τέσσερεις καλλικρατικούς (παλιότερα έξι) δήμους, αν και συνήθως αναφέρεται ως μέρος του νοτιοδυτικού τμήματος του ΠΣΑ (ή ΠΣ της Πρωτεύουσας),[17][18] έχει βιβλιογραφικές αναφορές και ως διακριτό πολεοδομικό συγκρότημα στο πλαίσιο της «Μείζονος Πρωτευούσης» ή της «Περιφέρειας Πρωτευούσης».[19]

Η Ευρύτερη Περιοχή Αθηνών δεν πρέπει να συγχέεται με τη Μητροπολιτική περιοχή της Αθήνας, της οποίας αποτελεί μέρος.[20]

Φωτογραφικό υλικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Τεύχος ΣΜΠΕ του ΠΕΠ Αττικής 2014-2010, σελ. 155: «...στο σύνολο της «Λειτουργικής Αστικής Περιοχής», η οποία είναι ευρύτερη των διοικητικών ορίων των μεμονωμένων Δήμων και οριοθετείται ως πολεοδομικό συγκρότημα Αθηνών – Πειραιώς»
  2. Τεύχος ΣΜΠΕ του ΠΕΠ Αττικής 2014-2010, σελ. 1-2: «Η «Περιφέρεια Πρωτευούσης» περιλαμβάνει το πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας [...]. Με βάση τη διοικητική διάρθρωση του Καλλικράτη, η υποενότητα αυτή συγκροτείται από τις Περιφερειακές Ενότητες (ΠΕ): Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Βόρειου Τομέα Αθηνών, Νότιου Τομέα Αθηνών, Δυτικού Τομέα Αθηνών και Πειραιά.
  3. Μουστρής, Κωνσταντίνος Παναγιώτης (2009). «Πρόγνωση ποιότητας της ατμόσφαιρας στην ευρύτερη περιοχή Αθηνών με τη χρήση νευρωνικών δικτύων (διδακτορική διατριβή)». Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών. https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/18219. 
  4. ΒΥΡΑΣ, ΛΟΙΖΟΣ (1988). «Παρακολούθηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης της ευρύτερης περιοχής Αθηνών από πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες (διδακτορική διατριβή)». Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών. https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/1185. 
  5. «ΟΜΙΛΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ». http://www.iatriko.gr/en/node/3152. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2018. «Διαθέτει επίσης έξι νοσηλευτικές μονάδες στην ευρύτερη περιοχή των Αθηνών: το Ιατρικό Αθηνών και το Παιδιατρικό στο Μαρούσι, το Ιατρικό Ψυχικού, το Ιατρικό Παλαιού Φαλήρου, το Ιατρικό Δάφνης, το Ιατρικό Περιστερίου και την Μαιευτική – Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ.» 
  6. «Καταργήθηκαν οι φόροι υπέρ τρίτων στα εισιτήρια κινηματογράφων-θεαμάτων». in.gr. 3 Σεπτεμβρίου 2015. http://www.in.gr/2015/09/03/economy/katargithikan-oi-foroi-yper-tritwn-sta-eisitiria-kinimatografwn-theamatwn/. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2018. «Τα ποσοστά του φόρου ανέρχονταν σε: 12%, για την περιοχή της «τέως διοικήσεως πρωτευούσης» και της Θεσσαλονίκης και 8%, στις λοιπές περιοχές.» 
  7. «Ημερήσια Διάταξη Ολομέλειας (12/04/2016)». http://www.hellenicparliament.gr/nomothetiko-ergo/dailyplan?lpr_id=4d89ef94-52b5-48dc-b1b5-a5e200f1d873. «Τροποποίηση της υπ’ αριθμ. 6701/ΦΕΚ Α΄ 234/27.12.1994 Απόφασης της Ολομέλειας της Βουλής "περί μισθώσεως από τη Βουλή αναλόγου αριθμού δωματίων για τη διαμονή των στερουμένων ιδιοκτήτου ή μισθωμένης κατοικίας στην περιοχή τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, Βουλευτών επαρχίας» 
  8. Μπέρη, Νατάσα (2 Σεπτεμβρίου 2010). ««Δεν θα εφαρμόσουμε τον νόμο»». Εnet.gr. http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=198735. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2018. «Τάση που αποτυπώνεται σε πρόσφατη έρευνα της MRB (για λογαριασμό της Ένωσης Επαγγελματιών Καπνοπωλών Περιπτερούχων τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης) και στην οποία αναφέρθηκαν χθες τα μέλη του συντονιστικού.» 
  9. «Κοινοποίηση πίνακα στον οποίο εμφαίνεται η περιοχή της τέως Διοίκησης Πρωτεύουσας». ELFORIN - Φορολογικό Ινστιτούτο (forin.gr). https://www.forin.gr/articles/article/1337/pol-1104-1996. 
  10. Υπουργείο Μεταφορών & Επικοινωνιών - ΟΑΣΑ (Μάρτιος 2005). Χάρτης αστικών συγκοινωνιών 1. Ευρύτερης Περιοχής Αθηνών. Έκδοση ΟΑΣΑ (εκτύπωση: Άρτιον ΑΒΕΕ, Άγ. Ιωάννης Ρέντης). 
  11. Βλ. N.1515/1985, «Ρυθμιστικό σχέδιο και πρόγραμμα προστασίας περιβάλλοντος της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας». ΦΕΚ (A 18/1.02.1985): σελ. 362 (άρ. 4 §1α), 370-373 (Διαγράμματα 1Α & 1Β). http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=Cg0i3tsuP3w%3D&tabid=379&language=el-GR. Ανακτήθηκε στις 07-04-2017. 
  12. «Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας (ΡΣΑ)». Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας. http://www.organismosathinas.gr/Default.aspx?id=16. Ανακτήθηκε στις 07-04-2017. 
  13. Τεύχος ΣΜΠΕ του ΠΕΠ Αττικής 2014-2010, σελ. 156: «Η Περιφέρεια Αττικής έχει συνολικό πληθυσμό 3.812.330 εκ των οποίων 2.625.090 (69%) κατοικούν στο πολεοδομικό συγκρότημα Αθηνών Πειραιώς.»
  14. «Οι 10 πιο πυκνοκατοικημένοι Δήμοι της Χώρας». http://myota.gr. 03 Ιανουαρίου 2013. http://myota.gr/index.php/k2-tags/2013-02-13-13-23-56/37-2010-07-19-11-11-22/148-oi-10-pio-pyknokatoikimenoi-dimoi-tis-xoras. 
  15. Βλ. Ν.4277/2014 «Νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας - Αττικής και άλλες διατάξεις», ΦΕΚ A 156/1.08.2014, σελ. 4904 (άρθρο 7). Εθνικό Τυπογραφείο. Ανακτήθηκε στις 6.04.2017.
  16. Βλ. Ν.4277/2014 «Νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας - Αττικής και άλλες διατάξεις», ΦΕΚ A 156/1.08.2014, σελ. 4904 (άρθρο 8). Εθνικό Τυπογραφείο. Ανακτήθηκε στις 6.04.2017.
  17. «Ο Πειραιάς. Η πόλη». Δήμος Πειραιά. Ανακτήθηκε στις 17-02-2017.
  18. Μιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βάμβα-Σταματελάτου (2001). Eπίτομο γεωγραφικό λεξικό της Ελλάδος, Αθήνα: Ερμής, σελ. 600. ISBN 960-320-133-2.
  19. «Ο Πειραιεύς του 1967». Αναδημοσίευση από το Σπύρου Δημητράκου (1967). Γεωγραφία, Άτλας παγκόσμιος: Ελλάς (Εκδόσεις Δέλτα). Ανακτήθηκε στις 6.04.2017.
  20. Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας. Detailed Information on Athens Metropolitan Area (pdf). METREX - The Network of European Metropolitan Regions and Areas. Ανακτήθηκε στις 06-04-2017.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]