Προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας
.svg){kind=small}
Ο Προαστιακός Σιδηρόδρομος Αθηνών αποτελεί μια υπηρεσία δημόσιας σιδηροδρομικής συγκοινωνίας που εξυπηρετεί την πόλη των Αθηνών, συνδέοντάς την με σημαντικά αστικά κέντρα και προάστια της Περιφέρειας Αττικής, καθώς και με περιοχές των όμορων περιφερειακών ενοτήτων Κορινθίας, Βοιωτίας, Αχαΐας και Ευβοίας. Υπεύθυνη για την λειτουργία του είναι η Hellenic Train.
Ξεκίνησε την λειτουργία του το 2004, λίγο πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων. Η πρώτη γραμμή συνέδεε τον τότε Σταθμό Λαρίσης με το Αεροδρόμιο, ενώ οι 4 πλέον γραμμές του Προαστιακού συνδέουν το Κιάτο, την Κόρινθο και την Χαλκίδα με την Αθήνα, τον Πειραιά και το Αεροδρόμιο.
Ιστορικό
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η πρώτη γραμμή του Προαστιακού τέθηκε σε λειτουργία στις 30 Ιουλίου 2004, δύο εβδομάδες πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων, εκτελώντας τότε το δρομολόγιο από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό της Αθήνας ως το Αεροδρόμιο, με πετρελαιοκίνητους συρμούς και συχνότητα ανά μισή ώρα.[1] Παράλληλα, τον Ιανουάριο του 2005 άρχισαν τα δοκιμαστικά δρομολόγια προς την Κόρινθο και η γραμμή παραδόθηκε στο κοινό στις 27 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους.[2]
Δύο χρόνια αργότερα και με την ολοκλήρωση των έργων της γραμμής Αεροδρομίου – Πάτρας μέχρι το Κιάτο, ο Προαστιακός επεκτάθηκε ως εκεί,[3] ενώ το 2009 επεκτάθηκε ως την Χαλκίδα.[4]
Από το 2010 άρχισαν να ολοκληρώνονται τα έργα ηλεκτροκίνησης των γραμμών με εναλλασσόμενο ρεύμα 25kV, δίνοντας την ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν οι συρμοί Siemens Desiro 460. Τα έργα ηλεκτροκίνησης ολοκληρώθηκαν στο τμήμα Σ.Κ.Α. – Κιάτο το 2010,[5][6] στην γραμμή Οινόη –Χαλκίδα το 2013,[7] στα τμήματα Σ.Κ.Α. – Οινόη και Τρεις Γέφυρες –Σ .Κ.Α. το 2015,[8] και τέλος στο τμήμα Τρεις Γέφυρες – Πειραιάς το 2018.[9] Η έλευση της ηλεκτροκίνησης στον Προαστιακό στις 30 Ιουλίου 2017 οδήγησε στην τροποποίηση των γραμμών του Προαστιακού ώστε να έχουν ως αφετηρία τον κεντρικό σταθμό της πρωτεύουσας.[10] Την 1η Φεβρουαρίου 2018 ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης στο τμήμα Πειραιάς – Αθήνα, και οι γραμμές τροποποιήθηκαν ξανά με αφετηρία τον Πειραιά. Πλέον όλο το δίκτυο είναι ηλεκτροδοτούμενο.
Δίκτυο Υπηρεσιών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας αποτελείται από τις παρακάτω γραμμές:[11]
| Γραμμή | Εγκαίνια | Διαδρομή | Μήκος (χλμ)[12] | Σταθμοί | Συχνότητα συρμών ανά ημέρα | Διάρκεια |
|---|---|---|---|---|---|---|
 |
2004 | Πειραιάς – Αθήνα – Αεροδρόμιο | 48,2 | 19 | ΚΑΘ: 21 ζεύγη
ΣΚ: 20 ζεύγη |
1 ώρα και 6 λεπτά |
 |
2017 | Άνω Λιόσια – Κάντζα – Αεροδρόμιο | 33,18 | 12 | ΚΑΘ: 32 ζεύγη
ΣΚ: 18 ζεύγη |
34 λεπτά |
 |
2017 | Αθήνα – Οινόη – Χαλκίδα | 82,8 | 19 | ΚΑΘ: 14 ζεύγη
ΣΚ: 11 ζεύγη |
1 ώρα και 22 λεπτά |
 |
2005 | Πειραιάς – Αθήνα – Κιάτο | 123,23 | 20 | 18 ζεύγη | 1 ώρα και 44 λεπτά |
Σταθμοί Ανταπόκρισης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο προαστιακός σιδηρόδρομος συνδέεται με το υπόλοιπο (αστικό και υπεραστικό) σιδηροδρομικό δίκτυο στους εξής σταθμούς:
- Πειραιάς: Ανταπόκριση με τις γραμμές 1 και 3 του Μετρό.
- Αθήνα (πρώην Σταθμός Λαρίσης): Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α1 [Πειραιάς - Αεροδρόμιο], Α3 [Αθήνα - Χαλκίδα] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο]. Επίσης ανταπόκριση με την Γραμμή 2 του Μετρό και με υπεραστικές αμαξοστοιχίες.
- Άγιοι Ανάργυροι: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α1 [Πειραιάς - Αεροδρόμιο], Α3 [Αθήνα - Χαλκίδα] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο].
- Πύργος Βασιλίσσης: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α1 [Πειραιάς - Αεροδρόμιο] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο].
- Κάτω Αχαρναί: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α1 [Πειραιάς - Αεροδρόμιο] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο].
- Άνω Λιόσια: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α2 [Αεροδρόμιο - Άνω Λιόσια] και Α4 [Πειραιάς - Κιάτο].
- Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών (Σ.Κ.Α.): Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών Α2 [Άνω Λιόσια - Αεροδρόμιο] και Α3 [Αθήνα - Χαλκίδα]. Επίσης ανταπόκριση με υπεραστικές αμαξοστοιχίες.
- Νερατζιώτισσα: Ανταπόκριση με την Γραμμή 1 του Μετρό.
- Δουκίσσης Πλακεντίας: Ανταπόκριση με την Γραμμή 3 του Μετρό.
- Παλλήνη: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
- Παιανία–Κάντζα: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
- Κορωπί: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
- Αεροδρόμιο: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
Εισιτήρια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο προαστιακός, στον οριζόντιο άξονα στο τμήμα Κινέτα – Αεροδρόμιο και στον κατακόρυφο άξονα στο τμήμα Πειραιάς – ΣΚΑ εντάσσεται στο ενιαίο ηλεκτρονικό αυτόματο σύστημα συλλογής κομίστρου (Α.Σ.Σ.Κ.) του ΟΑΣΑ και διαθέτει πύλες επικύρωσης εισιτηρίου Συνεπώς στην παραπάνω «αστική» ζώνη (εκτός των σταθμών Αεροδρόμιο, Νέα Πέραμος, Μέγαρα, Κινέτα) ισχύει το ενιαίο κόμιστρο που χρησιμοποιείται και συνδυάζεται με όλα τα δημόσια μέσα μαζικής μεταφοράς της Αθήνας, ενώ για το αεροδρόμιο ισχύει το κοινό και προσαυξημένο κόμιστρο μετρό και προαστιακού αποκλειστικά για μετακίνηση από/προς το αεροδρόμιο.[13]
Για τα τμήματα Μαγούλα - Κιάτο και ΣΚΑ - Χαλκίδα ισχύει διαφορετικό εισιτήριο που τιμολογείται κλιμακωτά και εκδίδεται από την Hellenic Train.
Τροχαίο υλικό
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Hellenic Train χρησιμοποιεί τροχαίο υλικό το οποίο άνηκε στη ΓΑΙΟΣΕ, ενώ από το 2025 μεταφέρθηκε στους Σιδηροδρόμους Ελλάδος. Επειδή ολόκληρο το δίκτυο είναι ηλεκτροκινούμενο, χρησιμοποιούνται εξ ολοκλήρου ηλεκτρικές αυτοκινητάμαξες (EMUs). Ο συνηθέστερος τύπος συρμού που κυκλοφορεί πρόκειται για την 460 τύπου Desiro Classic από την Siemens και τα Ελληνικά Ναυπηγεία. Ενίοτε όμως χρησιμοποιούνται και πετρελαιοκίνητες αυτοκινητάμαξες τύπου Stadler GTW κυρίως σε περίπτωση ελλείψεων τροχαίου υλικού.
Τον Δεκέμβριο του 2025, η Hellenic Train, ο κύριος πάροχος σιδηροδρομικής επιβατικής μεταφοράς, προχώρησε στην σύναψη σύμβασης με την Alstom για την προμήθεια 23 ηλεκτροκίνητων μονάδων Coradia Stream τόσο υπεραστικού, όσο και προαστιακού είδους με σκοπό την αναβάθμιση και ενίσχυση του διαθέσιμου τροχαίου υλικού και της ποιότητας δρομολογίων, καθώς και την αύξηση της συχνότητάς τους. Η συμφωνία προβλέπει ταυτόχρονη μακροπρόθεσμη συντήρηση των μονάδων από την Alstom με ορίζοντα 10 ετών, ενώ οι πρώτες παραλαβές συρμών αναμένονται το β' τρίμηνο του 2027.[14][15]
Εταιρεία λειτουργίας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] | |
 | |
| Ίδρυση | 5 Απριλίου 2003 |
|---|---|
| Διάλυση | 5 Ιουλίου 2007 |
| Έδρα | Κρατίνου 9 & Αθηνάς 105 52, Αθήνα, Ελλάδα |
| Περιοχές δραστηρ. | Περιφερειακή ενότητα Βοιωτίας, Περιφερειακή ενότητα Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Περιφερειακή Ενότητα Κορινθίας, Περιφερειακή Ενότητα Ανατολικής Αττικής, Περιφερειακή Ενότητα Εύβοιας, Περιφερειακή ενότητα Βορείου Τομέα Αθηνών, Περιφερειακή Ενότητα Πειραιώς, Περιφερειακή Ενότητα Νοτίου Τομέα Αθηνών, Περιφερειακή Ενότητα Δυτικού Τομέα Αθηνών και Περιφερειακή Ενότητα Δυτικής Αττικής |
| Σημαντικά πρόσωπα | Κώστας Γιαννακός (Πρόεδρος) |
| Ιδιοκτήτης | ΤΡΑΙΝΟΣΕ |
| Ιστότοπος | proastiakos.gr |
 Πολυμέσα | |
| δεδομένα () | |
Η εταιρεία «Προαστιακός Α.Ε.» ιδρύθηκε το 2003 ως θυγατρική εταιρεία του ΟΣΕ για να εξυπηρετήσει τη λειτουργία του προαστιακού δικτύου στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων 2004. Τo 2007 απορροφήθηκε από την εταιρεία ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε., η οποία ήταν πλέον υπεύθυνη για την παροχή όλων των σιδηροδρομικών επιβατικών και εμπορικών μεταφορών. Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ λειτουργεί από το 2008, πλέον υπό το όνομα Hellenic Train, ως εταιρεία ανεξάρτητη από τον ΟΣΕ, χρησιμοποιώντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη το έμβλημα του Προαστιακού.
Επεκτάσεις, επαναλειτουργίες και προσθήκες σταθμών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στο μέλλον, προβλέπεται η επαναλειτουργία της γραμμής προς Ισθμό, Καζίνο/Σχολή Μηχανικού και Λουτράκι το 2026. [εκκρεμεί παραπομπή]
Τον Φεβρουάριο του 2028 προβλέπεται από την ΕΡΓΟΣΕ, με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, η παράδοση του τετραπλού σιδηροδρομικού διαδρόμου Αθήνα - Τρεις Γέφυρες με σημαντικό υπογειοποιημένο τμήμα στα Σεπόλια.[εκκρεμεί παραπομπή]
Προβλέπεται ακόμη η λειτουργία του προαστιακού με διπλή κανονική γραμμή από ΣΚΑ προς την Ελευσίνα, με εξυπηρέτηση και των Ελληνικών Πετρελαίων.[16] Η γραμμή προβλέπεται να συνεχίσει προς Λουτρόπυργο και παλαιό σιδηροδρομικό σταθμό Μεγάρων με μονή κανονική γραμμή με χρονοδιάγραμμα παράδοσης το 2026.[17]
Αρχές του 2026 θα προστεθεί στον προαστιακό, δοκιμαστικά σε πρώτη φάση η γραμμή από Αθήνα έως Θήβα και Λειβαδειά.[18]
Μετά την σύμβαση κατασκευής στις 21 Δεκεμβρίου του 2023[19], το 2027 θα προστεθεί νέα προαστιακή στάση στο Κρυονέρι μεταξύ Δεκέλειας και Αγίου Στεφάνου για τα δρομολόγια Αθήνα – Χαλκίδα.[20]
Υπάρχουν ακόμη σχέδια για την επέκταση από το Αεροδρόμιο προς την Αρτέμιδα και Ραφήνα[21], από την Δουκίσσης Πλακεντίας προς την Ραφήνα,[22] αλλά και την επέκταση από Κορωπί προς Λαύριο.[23] Ωστόσο δεν υπάρχει κανένα χρονοδιάγραμμα για αυτές τις επεκτάσεις.
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Γραμμή Α1 (Προαστιακός Αθήνας)
- Γραμμή Α2 (Προαστιακός Αθήνας)
- Γραμμή Α3 (Προαστιακός Αθήνας)
- Γραμμή Α4 (Προαστιακός Αθήνας)
- Γραμμή Α5 (Προαστιακός Αθήνας)
- Προαστιακές Σιδηροδρομικές Υπηρεσίες Ελλάδος
- Σιδηροδρομικές μεταφορές στην Ελλάδα
- Συγκοινωνίες στην Αθήνα – Σύστημα Μέσων Μαζικής Μεταφοράς Αθηνών
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Και ο προαστιακός σιδηρόδρομος μπήκε σε τροχιά». Η Καθημερινή (Αθήνα). 31 Ιουλίου 2004. https://www.kathimerini.gr/190156/article/epikairothta/ellada/kai-o-proastiakos-sidhrodromos-mphke-se-troxia. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «Προαστιακός: Ξεκίνησε η νέα γραμμή Αθήνα-Κόρινθος». euro2day.gr. 26 Σεπτεμβρίου 2005. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ Κασσίμη, Αλεξάνδρα (15 Ιουνίου 2007). «Ο προαστιακός από τον Ιούλιο πάει Κιάτο με... 200 χιλιόμετρα». Η Καθημερινή (Αθήνα). https://www.kathimerini.gr/289148/article/epikairothta/ellada/o-proastiakos-apo-ton-ioylio-paei-kiato-me-200-xiliometra. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «Ο προαστιακός έπιασε... Χαλκίδα». Τα Νέα (Αθήνα). 6 Ιουνίου 2009. https://www.tanea.gr/2009/06/06/greece/o-proastiakos-epiase-xalkida-2/. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «ΣΚΑ – ΚΙΑΤΟ». Αθήνα: ΕΡΓΟΣΕ. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «Σε 55 λεπτά το δρομολόγιο Αθήνα - Κιάτο με τον προαστιακό σιδηρόδρομο». Τα Νέα (Αθήνα). 11 Απριλίου 2011. https://www.tanea.gr/2011/04/11/greece/se-55-lepta-to-dromologio-athina-kiato-me-ton-proastiako-sidirodromo/. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΣΗ ΟΙΝΟΗ – ΧΑΛΚΙΔΑ». Αθήνα: ΕΡΓΟΣΕ. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΣΗ ΓΡΑΜΜΗΣ ΑΘΗΝΑ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ». Αθήνα: ΕΡΓΟΣΕ. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΣΗ 3 ΓΕΦΥΡΕΣ – ΠΕΙΡΑΙΑΣ». Αθήνα: ΕΡΓΟΣΕ. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «Σημαντικές αλλαγές στον Προαστιακό Σιδηρόδρομο Αθήνας από 30/07/2017». Αθήνα: ΤΡΑΙΝΟΣΕ. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «Προαστιακές Γραμμές Αθήνας». Αθήνα: ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ: Δήλωση Δικτύου, Έκδοση: 2.1» (PDF). ΟΣΕ. 2021. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 20 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2020.
- ↑ «Μέσα Κομίστρου». ΟΑΣΑ Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2020.
- ↑ «Alstom to supply 23 electric Coradia Stream trains with 10-year associated maintenance to Hellenic Train in Greece». Alstom (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ (2025-12-22). ALSTOM S.A: Alstom to supply 23 electric Coradia Stream trains with 10-year associated maintenance to Hellenic Train in Greece. Δελτίο τύπου. Ανακτήθηκε στις 2025-12-25.
- ↑ «Υποδομών και ΕΛΠΕ ξαναζωντανεύουν την σιδηροδρομική γραμμή ΣΚΑ-Ελευσίνα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Φεβρουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2018.
- ↑ Αντίστροφη μέτρηση για τον νέο Προαστιακό Δυτικής Αττικής – Το χρονοδιάγραμμα του έργου.
- ↑ Θ. Κοντογεώργης από Λιβαδειά: Δοκιμαστικά δρομολόγια προαστιακού από αρχές 2026
- ↑ Νέος σταθμός Προαστιακού στο Κρυονέρι, ανάδοχος η Άβαξ
- ↑ Στις 17 Ιανουαρίου μετατέθηκαν οι προσφορές για τον νέο σιδηροδρομικό σταθμό στο Κρυονέρι
- ↑ Κ. Καραμανλής: Το 2024 ξεκινά η επέκταση Προαστιακού σε Ραφήνα και Λαύριο
- ↑ Προαστιακός: Σύνδεση Ραφήνας με Παλλήνη, Αεροδρόμιο – Στάσεις Αρτέμιδα, Γλυκά Νερά, Σταυρός, Πικέρμι
- ↑ «Επέκταση Προαστιακού προς Λαύριο: Το μεγάλο έργο-μακέτα της Αττικής». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2019.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
| Υπηρεσία |
| ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Τροχαίο υλικό | |||||
 Υποδομές |
| ||||
 | |
|---|---|
 | |
 | |
 | |
 | |
| Κύριοι σιδηροδρομικοί άξονες | |
|---|---|
| Διακλαδώσεις κύριων αξόνων | |
| Περιφερειακές γραμμές | |
| Μητροπολιτικός σιδηρόδρομος | |
| Προαστιακός σιδηρόδρομος | |
| Τραμ | |
| Τουριστικός σιδηρόδρομος | |
| Τελεφερίκ | |
.svg){kind=small}
.svg){kind=icon}
.svg){kind=small}