Γροιλανδία

Kalaallit Nunaat
Grønland
Γροιλανδία

Σημαία της Γροιλανδίας Εθνόσημο της Γροιλανδίας
Εθνικός ύμνος: Nunarput utoqqarsuanngoravit
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη)  • Συντεταγμένες	Νουούκ (Nuuk) , (Godthåb)   64°10′N 51°43′W
Επίσημες γλώσσες	Γροιλανδικά Δανικά
Πολίτευμα	Βασιλευομένη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία
Βασίλισσα Ύπατος Αρμοστής της Δανίας Πρωθυπουργός	Μαργαρίτα Β' Μικαέλα Ένγκελλ Κουούπικ Κλάιστ
Αυτονομία • Τοπική κυβέρνηση • Αυξημένες αρμοδιότητες	από τη Δανία 1979 21 Ιουνίου 2009
Έκταση  • Σύνολο  • % Νερό Ακτογραμμή	2.166.086 km2 (13η) 83,1% 44.087 km
Πληθυσμός  • Εκτίμηση 2009   • Πυκνότητα	57.600 (202η)  0,03 κατ./km² (238η)
Α.Ε.Π. (PPP)  • Ολικό  (2001)  • Κατά κεφαλή	1,1 δις $   20.000 $
ΔΑΑ (1998)	0,927 υψηλή
Νόμισμα	Δανική κορόνα (DKK)
Ζώνη ώρας	(UTC 0 ως -4)
Internet TLD	.gl
Κωδικός κλήσης	+299

Η Γροιλανδία (στα Γροιλανδικά : Kalaallit Nunaat , "Η Γη των Γροιλανδών (Καλααλλίτ)", Δανικά : Grønland) είναι Δανική περιοχή με αυτοδιάθεση. Το νησιωτικό Αρκτικό αυτό κράτος τοποθετείται γεωγραφικά, πολιτιστικά και δημογραφικά στην Βόρειο Αμερική, ενώ πολιτικά η Γροιλανδία αποτελεί μέρος της Ευρώπης. Νοτιοανατολικά της Γροιλανδίας βρίσκονται ο Ατλαντικός Ωκεανός και η Ισλανδία, ανατολικά η Γροιλανδική θάλασσα, βόρεια ο Αρκτικός Ωκεανός και δυτικά ο Κόλπος Μπάφφιν και ο Καναδάς. Η Γροιλανδία είναι το μεγαλύτερο νησί και η μεγαλύτερη εξαρτώμενη περιοχή του κόσμου με βάση την έκταση. Περίπου το 81 % της έκτασής της καλύπτεται με πάγο.

Από τις 21 Ιουνίου 2009 η κυβέρνηση της Γροιλανδίας έχει μεγαλύτερη αυτονομία από τη Δανία με περισσότερες αρμοδιότητες και δικαίωμα εκμετάλλευσης των πλούσιων φυσικών πόρων του εδάφους της.

Γεωγραφία και κλίμα

Χάρτης της Γροιλανδίας

Η Γροιλανδία βρίσκεται κατά το μεγαλύτερο μέρος στα βόρεια του Αρκτικού κύκλου και χωρίζεται από το Καναδικό Αρκτικό αρχιπέλαγος στα δυτικά από το Στενό του Ντέιβις και τον κόλπο του Μπάφιν, και από την Ισλανδία στα ανατολικά από τον Πορθμό της Δανίας. Τα 9/10 του εδάφους της είναι σκεπασμένα με ένα παχύ στρώμα πάγου, που έχει πάχος από 300 μ. στην περιφέρεια ως 3.000 μ. στο εσωτερικό. Αποτελεί ένα συνεχόμενο οροπέδιο με πολλές κορυφές, από τις οποίες μερικές ξεπερνούν τα 2.000 μ. Η ψηλότερη κορυφή των βουνών Γουότκιν, στο νοτιοανατολικό τμήμα, φτάνει τα 3.720 μ. και των βουνών Φόρελ, στο ανατολικό τμήμα, τα 3.385 μ. Μόνο η νοτιοδυτική και νοτιοανατολική παραλιακή ζώνη δε σκεπάζονται από πάγους. Είναι η μόνη ελεύθερη και κατοικημένη έκταση, γυμνή όμως, με πολλά βράχια, φιόρδ και νησάκια. Φιόρδ σχηματίζονται σε όλες τις ακτές της. Πολλά από αυτά προχωρούν σε μεγάλο βάθος μέσα στην ξηρά. Συχνά όγκοι πάγου πέφτουν στα νερά των φιόρδ και παρασύρονται από τα θαλάσσια ρεύματα, ενώ πολυάριθμοι ποταμοί χύνονται στις ακτές ή σχηματίζουν λίμνες, συχνά μεγάλες, στο εσωτερικό.

Η βλάστηση, περιορισμένη στη νοτιοδυτική παραλιακή ζώνη, αποτελείται από βρύα, λειχήνες, ιτιές και άλλα νανώδη φυτά. Στη Γροιλανδία ζουν τάρανδοι, άσπρες αρκούδες και αλεπούδες, άσπρα κουνάβια (ερμίνες), πολικά βοοειδή, πολικοί λαγοί, πολλά υδρόβια αποδημητικά πουλιά και θαλάσσια κήτη (φάλαινες, φώκιες).

Το κλίμα της είναι πολικό, με διαφορές από περιοχή σε περιοχή. Δέχεται επιδράσεις από τα θαλάσσια ρεύματα και συχνά πλήττεται από φοβερές θύελλες. Το καλοκαίρι είναι σύντομο και ο χειμώνας διαρκεί εννέα μήνες. Τους καλοκαιρινούς μήνες, συχνά η θερμοκρασία ξεπερνάει τους 10 βαθμούς, αλλά με το που πέφτει η νύχτα, έχει γύρω στους 5-6 βαθμούς. Αρκετές φορές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού έχει χιονοπτώσεις, και πολύ συχνά ομίχλη, κυρίως τις πρωινές ώρες. Η πολική νύχτα στη Βόρεια Γροιλανδία διαρκεί πέντε μήνες.Η χαμηλότερη θερμοκρασία που παρατηρήθηκε ποτέ στην Γροιλανδία είναι -68 βαθμοί Κελσίου.

Ιστορία

Το νησί ανακαλύφθηκε το 982 από το Νορβηγό Ερρίκο τον Ερυθρό, ο οποίος μετά από τέσσερα χρόνια έφερε στο νησί και άλλους αποίκους. Μετά το 1000 οι Εσκιμώοι του νησιού άρχισαν να γίνονται χριστιανοί, από ιεραπόστολους που έφτασαν εκεί. Το 14ο αιώνα η νορβηγική αυτή αποικία λησμονήθηκε. Ανακαλύφτηκε για δεύτερη φορά το 1585 από τον εξερευνητή Ντέιβις και αργότερα από τον Μπάφιν. Το 1721 ιδρύθηκε από τους Σκανδιναβούς η πρώτη αποικία Γκόντχααμπ, στη θέση της σημερινής πρωτεύουσας. Το 1814, που χωρίστηκε η Νορβηγία από τη Δανία, η Γροιλανδία παρέμεινε στη Δανία. Χάρη στην προστατευτική πολιτική της Δανίας, ο πληθυσμός αυξήθηκε και δημιουργήθηκαν πολλοί οικισμοί. Κατά το β’ παγκόσμιο πόλεμο διαπιστώθηκε η μεγάλη στρατηγική σημασία του νησιού. Το 1951 η Δανία επέτρεψε στις ΗΠΑ την εγκατάσταση μεγάλης αεροπορικής βάσης στο Κάνακ. Το 1979 η Γροιλανδία απέκτησε την αυτονομία της. Το 1985 οι Γροιλανδοί αποφάσισαν με δημοψήφισμα να αποχωρήσουν από την ΕΟΚ (σήμερα Ευρωπαϊκή Ένωση).

Πρώιμος πολιτισμός των παλαιο-εσκιμώων

Κατά την προϊστορική περίοδο η Γροιλανδία φιλοξένησε αρκετές διαδοχικές πολιτισμικές ομάδες παλαιο-εσκιμώων, σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα της περιόδου στην περιοχή. Μεταξύ του 2500 π.Χ. και του 800 π.Χ., η νότια και δυτική Γροιλανδία κατοικούνταν από την πολιτισμική ομάδα των Σακάκ. Τα περισσότερα ευρήματα αυτής της περιόδου εντοπίζονται στον κόλπο Ντίσκο. Την περίοδο μεταξύ 2400 π.Χ. και 1300 π.Χ. έχουν καταγραφεί μαρτυρίες εποικισμού και της βόρειας Γροιλανδίας, από την πολιτισμική ομάδα γνωστή με την ονομασία Πρώτη Ανεξαρτησία, η οποία και αναφέρεται ως μέρος των φύλων εργαλειοχρηστών του Αρκτικού κύκλου.

Γύρω στο 800 π.Χ., ο πολιτισμός των Σακάκ εξαφανίστηκε, δίνοντας σταδιακά τη θέση του στον πρώιμο πολιτισμό των Ντόρσετ στη δυτική Γροιλανδία και στις ομάδες γνωστές ως Δεύτερη Ανεξαρτησία στις βόρειες περιοχές. Ο πολιτισμός Ντόρσετ ήταν και ο πρώτος που αναπτύχθηκε στις παράκτιες περιοχές, τόσο στις ανατολικές όσο και στις δυτικές ακτές, ενώ επιβίωσε μέχρι τον πολιτισμό της Θούλης γύρω στα 1550 μ.Χ. Ο τελευταίος είναι και ο βασικός πρόγονος των σημερινών κατοίκων. Η προέλευσή τους εντοπίζεται στην Αλάσκα γύρω στα 1000 μ.Χ. και μετανάστευσαν στη σημερινή Γροιλανδία κατά το 1300 μ.Χ.. Οι ομάδες της Θούλης εισήγαγαν νέες καινοτομίες, όπως η χρήση εκλήθρων με σκυλιά και τα καμάκια για την αλιεία.

Το βασίλειο της Νορβηγίας γύρω στα 1300.

Ο εποικισμός των Νορβηγών

Από το 986 μ.Χ., οι δυτικές ακτές της Γροιλανδίας αποικήθηκαν από κατοίκους της Ισλανδίας και της Νορβηγίας, με την ίδρυση δύο οικισμών σε φιόρδ στη νοτιοδυτικότερη άκρη του νησιού. Η συμβίωση με τον πολιτισμό Ντόρσετ και στη συνέχεια με τους κατοίκους της Θούλης από το βορρά ήταν αρμονική. Οι Νορβηγοί άποικοι έγιναν υπόλογοι στην εξουσία της Νορβηγίας κατά το 13ο αιώνα, ενώ το βασίλειο της Νορβηγίας ενώθηκε με τη Δανία το 1380 ως βασιλική σύνοδος, και το 1397 με την επίσημη ένωση κάτω από τη Συνθήκη της Ένωσης Κάλμαρ.

Οι οικισμοί, όπως το Μπραταλίντ, άκμασαν για αιώνες αλλά εξαφανίστηκαν γύρω στον 15ο αιώνα, ίσως λόγω της έναρξης μίας μικρής παγετωνικής περιόδου. Με βάση στοιχεία από παγετωνικές μελέτες, την περίοδο μεταξύ 800 και 1300, οι περιοχές των φιόρδ της νότιας Γροιλανδίας είχαν ένα ήπιο κλίμα, με δασική βλάστηση και πόες, ενώ υπήρχε οργανωμένη κτηνοτροφία.

Οικονομία

Κύρια οικονομική δραστηριότητα των κατοίκων είναι η αλιεία. Η επεξεργασία των ψαριών αποτελεί επίσης σημαντική βιομηχανική δραστηριότητα. Κύρια αλιευτικά προϊόντα είναι οι γαρίδες, οι πληθυσμοί των οποίων όμως τα τελευταία χρόνια παρουσιάζουν μείωση, ενώ την δεκαετία του 1960 είχε γνωρίσει για κάποιο διάστημα αύξηση και η βιομηχανία επεξεργασίας μπακαλιάρου. Λίγοι κάτοικοι ασχολούνται στις νοτιοδυτικές ακτές με τις περιορισμένες καλλιέργειες και εκτρέφονται λίγα βοοειδή, πρόβατα και πουλερικά.

Η Γροιλανδία ήταν η κύρια χώρα παραγωγής φυσικού κρυολίθου, ο οποίος χρησιμοποιείται στη μεταλλουργία του αλουμινίου, αλλά στη δεκαετία του 1970 τα αποθέματα εξαντλήθηκαν. Η Γροιλανδία παρήγαγε μόλυβδο και ψευδάργυρο, αλλά και αυτά εξαντλήθηκαν τη δεκαετία του 1990. Υπάρχουν επίσης κοιτάσματα χρυσού, ουρανίου και λιθάνθρακα. Στην Γροιλανδία υπάρχουν, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στα εδάφη της επίσης βρίσκονται μεγάλα κοιτάσματα σπάνιων γαιών. Τόσο η παραγωγή πετρελαίου όσο και αυτή του φυσικού αερίου δεν είναι σε προχωρημένο επίπεδο, ενώ εκφράζονται διάφορες αντιρρήσεις σε αυτήν για περιβαλλοντολογικούς και πολιτιστικούς λόγους. Παράλληλα, υπάρχει πρόβλημα με την εκμετάλλευση του ουρανίου και των σπάνιων γαιών (τα κοιτάσματα τους περιέχουν ουράνιο), καθώς ο νόμος που ισχύει στην Γροιλανδία δεν επιτρέπει την εξόρυξη ουρανίου, αν και έχουν γίνει συζητήσεις για σχετικές τροποποιήσεις τα τελευταία χρόνια.

Το εξαγωγικό εμπόριο αφορά ορυκτά, αλίπαστα ψάρια, ιχθυέλαια κ.ά. Εισάγονται τρόφιμα, υφάσματα, καύσιμα, μηχανές και άλλα βιομηχανικά είδη.

Δημογραφία

Η Γροιλανδία αποτελεί αυτόνομο τμήμα της Δανίας, στην οποία ανήκει από το 1721, με πρωτεύουσα το Νουούκ (πρώην Γκόντχααμπ, 12.181 κάτ.), που είναι η μεγαλύτερη και παλαιότερη αποικία των Δανών στο νησί. Άλλες σημαντικές κωμοπόλεις είναι η Θούλε (πρώην Κανάκ), η Αμάσαλικ, η Ουμανάκ κ.ά. Οι κάτοικοι, κυρίως Ινούιτ (Εσκιμώοι) που ήρθαν σε επιμειξία με τους πρώτους Ευρωπαίους αποίκους (δανικής-νορβηγικής καταγωγής), ανέρχονται σε 57.600 με βάση εκτιμήσεις για τον Ιούλιο του 2009, η πλειοψηφία των οποίων διαμένει στη στενή νοτιοδυτική παράκτια περιοχή. Οι γλώσσες που ομιλούνται είναι η δανική και διάφορες διάλεκτοι των Εσκιμώων.

Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού ήταν σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2009 τα 70,07 χρόνια (67,44 χρόνια οι άνδρες και 72,85 οι γυναίκες).

Κυβέρνηση

Εκτελεστική εξουσία

Αρχηγός Κράτους είναι η Βασίλισσα Μαργαρίτα Β΄ της Δανίας (από τις 14 Ιανουαρίου του 1972), η οποία εκπροσωπείται από έναν ύπατο αρμοστή, σήμερα την Μικαέλα Ένγκελλ (Mikaela Engell, γεν. το 1956) από την 1η Απριλίου του 2011. Αρχηγός της κυβέρνησης είναι ο πρωθυπουργός. Από τον Ιούνιο του 2009 πρωθυπουργός της Γροιλανδίας είναι ο Κουούπικ Κλάιστ. Το υπουργικό συμβούλιο εκλέγεται από το Κοινοβούλιο, που ονομάζεται Landstinget. Ο ύπατος αρμοστής διορίζεται από τον Μονάρχη και ο πρωθυπουργός (συνήθως ο ηγέτης του κόμματος με τους περισσότερους βουλευτές) εκλέγεται από το Κοινοβούλιο. Σήμερα η χώρα κυβερνάται από το συνασπισμό των κομμάτων Siumut και Inuit Ataqatigiit.

Νομοθετική εξουσία

Η νομοθετική εξουσία ασκείται από το Κοινοβούλιο, που απαρτίζεται από 31 συνολικά έδρες. Τα μέλη εκλέγονται από το λαό και η θητεία τους διαρκεί 4 έτη. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω..

Εκλογές

Εκλογές 2009

Οι τελευταίες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 2 Ιουνίου του 2009. Στις εκλογές, η αυτονομιστική αριστερά κατήγαγε νίκη, με 43,7% των ψήφων, από το 21,3% που είχε αποσπάσει στις εκλογές του 2005, με πρώτο κόμμα να αναδεικνύεται το κόμμα "Κοινότητα των Ινουίτ" στη Λάντστινγκ, την τοπική Βουλή.Έπειτα από 30 χρόνια εκθρονίστηκαν από την εξουσία οι σοσιαλδημοκράτες του κόμματος Σιουμούτ, που σημαίνει Εμπρός. Πρωθυπουργός εξελέγη ο ηγέτης του αριστερού κόμματος, Κουουπίκ Κλάιστ, με 5.461 προσωπικές ψήφους έναντι 1.413 ψήφων για τον πρωθυπουργό Χανς Ενόκσεν.

Αποτελέσματα

Κοινοβούλιο, 2 Ιουνίου 2009

Κόμματα	Ψήφοι 2009	% 2009	Έδρες 2009	% 2005	Έδρες 2005	% +/−	Έδρες +/−
Κοινότητα των Ινουίτ (Inuit Ataqatigiit)	12.457	43,7	14	22,4	7	+19,3	+7
Εμπρός (Siumut)	7.567	26,5	9	30,4	10	−3,9	−1
Δημοκράτες (Demokraatit)	3.620	12,7	4	22,6	7	−9,9	−3
Αίσθηση Κοινότητας (Atassut)	3.094	10,9	3	19,0	6	−9,0	−3
Ανεξάρτητοι (Kattusseqatigiit)	1.084	3,8	1	4,0	1	−0,2	±0
Sorlaat Partiiat	383	1,3	0	—	—	—	—
Λοιπά	70	0,2	0	0,7	0	−0,5	±0
Σύνολο (συμμετοχή 74,9%, +0,3%)	28.275	100,0	31	100,0	31	—	—
Πηγή: Namminersornerullutik Oqartussat Grønlands Hjemmestyre

Προηγούμενες εκλογές

Εκλογές 2005

Στις εκλογές που διεξήχθησαν στις 15 Νοεμβρίου του 2005 το κόμμα Siumut έλαβε 30,7% των ψήφων, το Demokratiit 22,8%, το IA 22,6%, το Κόμμα Atassut 19,1%, το Katusseqatigiit 4,1%, άλλα κόμματα 0,7%. Η κατανομή των εδρών ήταν ως εξής: Siumut 10, Demokratiit 7, IA 7, Atassut 6, Katusseqatigiit 1. Στις 13 Νοεμβρίου του 2007 δύο αντιπρόσωποι εξελέγησαν στο Folketing (το Κοινοβούλιο της Δανίας). Από αυτούς, ένας ήταν από το Siumut και ένας από το κόμμα Inuit Ataqatigiit.

Δημοψήφισμα 2008

Στις 25 Νοεμβρίου του 2008 διεξήχθη μη δεσμευτικό δημοψήφισμα για το καθεστώς αυτονομίας της Γροιλανδίας. Με βάση αυτό, οι Γροιλανδοί θα γίνουν αυτόνομος λαός σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Επίσης, θα εκχωρηθούν δικαιώματα σε δυνητικά εξαιρετικά κερδοφόρους πόρους στην Αρκτική και στον έλεγχο επί του συστήματος δικαιοσύνης και αστυνόμευσης. Το Κοινοβούλιο υποσχέθηκε να σεβαστεί τα αποτελέσματα και υποστήριξε το δημοψήφισμα. Το 75% ενέκριναν τη σχετική πρόταση (το 63% αυτών στην πρωτεύουσα Νούουκ) και η προσέλευση ήταν της τάξης του 72%. Η κυβέρνηση του Χανς Ένοκσεν, έπειτα από κριτική που είχε δεχτεί από τους Δημοκράτες, αποσαφήνισε ότι το δημοψήφισμα δε θα σήμαινε την αποχώρηση από το δανικό κράτος.

Αποτελέσματα

Το δημοψήφισμα τέθηκε σε ισχύ στις 21 Ιουνίου του 2009, κατά τη συμπλήρωση 30 ετών από την παραχώρηση καθεστώτος αυτονομίας του 1979. Οι αναφορές στα ΜΜΕ έκαναν λόγο για "ένα σημαντικό βήμα προς την ανεξαρτησία.

Δημοψήφισμα για αυτοκυβέρνηση, 25 Νοεμβρίου 2008
Ναι ή όχι		Ψήφοι	Ποσοστό
Ναι		21.355	75,54%
Όχι		6.663	23,57%
Άκυρα ή λευκά ψηφοδέλτια		250	0,89%
Σύνολο ψήφων		28.268	100,00%
Συμμετοχή		71,96%

Χλωρίδα και πανίδα=

Η πανίδα της Γροιλανδίας περιλαμβάνει πολικές αρκούδες, ταράνδους, αρκτικές αλεπούδες, λύκους και μοσχόβους. Επίσης υπάρχουν πάνω από 100 είδη πουλιών και περισσότερα από 500 είδη φυτών.

Μεταφορές

Οι εναέριες μεταφορές συνδέουν τις εγχώριες και κατοικίσημες περιοχές της Γροιλανδίας,αλλά και στο εξωτερικό και άλλες χώρες. Όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές υπάρχουν προγραμματισμένες διαδρομές,αλλά για μεγάλες αποστάσεις το ταξίδι κρατάει αρκετές ώρες και τα δρομολόγια γίνονται σε χαμηλή συχνότητα,Στις πόλεις υπάρχουν ελάχιστοι και μικροί δρόμοι. Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά. Το 2008 λειτουργούσαν 15 αεροδρόμια. Κύριο λιμάνι είναι το Σισιμιούτ.

Τον Μάϊο του 2007 η Air Greenland εγκαινίασε μια νέα διαδρομή από και προς την Βαλτιμόρη των ΗΠΑ, αλλά στις 10 Μαρτίου 2008 η διαδρομή ακυρώθηκε λόγω οικονομικών απωλειών. Το 2012 η Air Greenland εγκαινίασε νέες πτήσεις μεταξύ του Nuuk και του Iqaluit

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Greenland Homerule - Επίσημος δικτυακός τόπος
• Στατιστικά για την Γροιλανδία.

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ

• Εξάντας: 49 λέξεις για το χιόνι (μέρος 1ο) (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Ε.Ρ.Τ.)
• Εξάντας: 49 λέξεις για το χιόνι (μέρος 2ο) (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Ε.Ρ.Τ.)
• Εξάντας: 49 λέξεις για το χιόνι (μέρος 3ο) (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Ε.Ρ.Τ.)