ΝΑΤΟ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Βορειοατλαντική Συμμαχία
North Atlantic Alliance
Flag of NATO.svg
Σημαία του ΝΑΤΟ
North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg
Οι χώρες του ΝΑΤΟ εμφανίζονται με πράσινο
Συντομογραφία NATO / OTAN
Σύνθημα Animus in Consulendo Liber
Ίδρυση 4 Απριλίου 1949
Είδος Στρατιωτική συμμαχία
Έδρα Flag of Belgium (civil).svg Βρυξέλλες, Βέλγιο
Μέλη 28 χώρες
Επίσημη γλώσσα
Αγγλικά
Γαλλικά
Flag of Norway.svg Γενς Στόλτενμπεργκ
Flag of Denmark.svg Κνουντ Μπάρτελς
Ιστοσελίδα nato.int

Ο Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου (αγγλικά: Νοrth Αtlantic Τreaty Οrganizatiοn, NATO, γαλλικά: Organisation du traité de l'Atlantique Nord, OTAN), γνωστός και ως Βορειοατλαντική Συμμαχία,[1] είναι μια στρατιωτική αμυντική συμμαχία χωρών της Δύσης, που έχει σκοπό την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των χωρών-μελών σε διάφορους τομείς (στρατιωτικό, πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, μορφωτικό), την προώθηση των γεωπολιτικών συμφερόντων και την αποτροπή της ένοπλης επίθεσης εναντίον κάποιας χώρας-μέλους από άλλες. Η συμμαχία αυτή υπογράφτηκε τον Απρίλιο του 1949 στην Ουάσινγκτον από 12 χώρες της Ευρώπης και της βόρειας Αμερικής (Βέλγιο, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Δανία, ΗΠΑ, Ισλανδία, Ιταλία, Καναδάς, Λουξεμβούργο, Νορβηγία, Ολλανδία, Πορτογαλία). Το 1952 προσχώρησαν στη συμμαχία η Ελλάδα και η Τουρκία και το 1955 η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Η προσχώρηση της τελευταίας προκάλεσε ως αντίδραση τη σύναψη του συμφώνου της Βαρσοβίας από τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. Σήμερα, η Βορειοατλαντική Συμμαχία αριθμεί 28 χώρες μέλη.

Το ανώτατο όργανο του ΝΑΤΟ είναι το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (North Atlantic Council), με έδρα τις Βρυξέλλες στο Βέλγιο. Αποτελεί το κύριο σώμα και αντιπροσωπεύεται από τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας των κρατών-μελών. Συνέρχεται δύο φορές το χρόνο, ενώ μία μόνιμη ομάδα είναι το εκτελεστικό του όργανο και συνέρχεται επί εβδομαδιαίας βάσης. Πρόεδρος του συμβουλίου είναι ο Γενικός Γραμματέας (πρώτος γραμματέας εκλέχτηκε ο Άγγλος λόρδος Ισμέι (Ismay) το 1952, ο οποίος και τότε είχε παρατηρήσει σκωπτικά ότι ο σκοπός του ΝΑΤΟ είναι να κρατά τους Αμερικανούς μέσα, τους Ρώσους έξω και τους Γερμανούς κάτω. Μία φορά κάθε δύο χρόνια διεξάγεται η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ, στην οποία μετέχουν οι Αρχηγοί των Κρατών-Μελών (πρόεδροι και πρωθυπουργοί). Άλλο ανώτατο όργανο του ΝΑΤΟ είναι η Στρατιωτική Επιτροπή (Military Committee), η οποία αποτελείται από τους Αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων (Α/ΓΕΕΘΑ) όλων των κρατών-μελών και συνέρχεται δύο φορές το χρόνο, ενώ μία μόνιμη ομάδα είναι το εκτελεστικό όργανο της Στρατιωτικής Επιτροπής και συνέρχεται επί εβδομαδιαίας βάσης.

Δομές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κύρια έδρα του ΝΑΤΟ βρίσκεται στη Boulevard Léopold III/Leopold III-laan, B-1110 Brussels, η οποία βρίσκεται στο Χάρεν, τμήμα του δήμου της πόλης των Βρυξελλών.[2] Ένα νέο κτήριο της έδρας της είναι, από το 2010, υπό κατασκευή σε κοντινή απόσταση και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2015.[3] Ο σχεδιασμός είναι μια προσαρμογή του αρχικού βραβευμένου συστήματος σχεδιασμένου από τον Μισέλ Μοσεσιάν και την ομάδα του, ενώ ο ίδιος έχει ένα σχέδιο εταιρικής σχέσης με την Skidmore, Owings & Merrill.[4]

Το προσωπικό στο Αρχηγείο αποτελείται από τις εθνικές αντιπροσωπείες των χωρών μελών και περιλαμβάνει πολιτικά και στρατιωτικά γραφεία συνδέσμου και αξιωματικούς ή διπλωματικές αποστολές και διπλωμάτες των χωρών εταίρων, καθώς και το Διεθνές Επιτελείο (International Staff) και το Διεθνές Στρατιωτικό Επιτελείο (International Military Staff) πλαισιομένο από το προσωπικό των μελών των ενόπλων δυνάμεων των κρατών μελών.[5] Μη κυβερνητικές ομάδες πολιτών έχουν επίσης προάγει την υποστήριξη του ΝΑΤΟ, σε γενικές γραμμές κάτω από το έμβλημα του κινήματος Ατλαντικού Συμβουλίου/Ομοσπονδίας Ατλαντικού Συμφώνου (Atlantic Council/Atlantic Treaty Association).

Συμβούλιο ΝΑΤΟ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λογότυπο του ΝΑΤΟ

Όπως κάθε συμμαχία, το ΝΑΤΟ διοικείται από τα 28 κράτη-μέλη της. Ωστόσο, η Βορειοατλαντική Συνθήκη (North Atlantic Treaty) και άλλες συμφωνίες περιγράφουν πώς οι αποφάσεις πρέπει να γίνονται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Κάθε ένα από τα 28 μέλη του στέλνει μια αντιπροσωπεία ή αποστολή στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες.[6] Το ανώτερο μόνιμο μέλος της κάθε αντιπροσωπείας είναι γνωστό ως Μόνιμος Αντιπρόσωπος (Permanent Representative) και είναι γενικά ένας ανώτερος δημόσιος υπάλληλος ή ένας έμπειρος πρεσβευτής (και κάτοχος ότι οι διπλωματικού αξιώματος). Αρκετές χώρες έχουν διπλωματικές αποστολές στο ΝΑΤΟ μέσω των πρεσβειών στο Βέλγιο.

Από κοινού, τα μόνιμα μέλη αποτελούν το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (North Atlantic Council, NAC), ένα σώμα που συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα και έχει ενεργή διακυβέρνηση και εξουσίες λήψης αποφάσεων στο ΝΑΤΟ. Κατά καιρούς, το Συμβούλιο συνεδριάζει επίσης σε συναντήσεις υψηλότερου επίπεδο με τη συμμετοχή υπουργών εξωτερικών, υπουργών άμυνας ή αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων (HOSG) και σε αυτές τις συνεδριάσεις γενικά λαμβάνονται σημαντικές αποφάσεις σχετικά με τις πολιτικές του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι το Συμβούλιο έχει την ίδια αρχή και εξουσίες λήψης αποφάσεων, καθώς και οι αποφάσεις του έχουν το ίδιο καθεστώς και την εγκυρότητα, σε οποιοδοίποτε επίπεδο. Διασκέψεις κορυφής του ΝΑΤΟ αποτελούν επίσης ένα επιπλέον χώρο για τη λήψη αποφάσεων σε σύνθετα θέματα, όπως η διεύρυνση.

Οι συνεδριάσεις του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου πραγματοποιούνται υπό την προεδρία του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ και, όταν πρέπει να ληφθούν αποφάσεις, η οποιαδοίποτε ενέργεια έχει συμφωνηθεί με βάση την ομοφωνία και κοινή συμφωνία. Δεν υπάρχει καμία ψηφοφορία ή απόφαση με πλειοψηφία. Κάθε έθνος εκπροσωπείται στο τραπέζι του Συμβουλίου ή σε οποιαδήποτε από τις δευτερεύουσες επιτροπές στις οποίες διατηρεί την πλήρη κυριαρχία και την ευθύνη για τις δικές της αποφάσεις.

Συμμετοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιδρυτικά μέλη (4 Απριλίου 1949)
Χώρες που εισήλθαν στο ΝΑΤΟ μετά από την ίδρυσή του
Χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ που εισήλθαν στο ΝΑΤΟ μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου
Οι χώρες μέλη του NATO στην Ευρώπη

12 Μαρτίου 1999:

29 Μαρτίου 2004:

1η Απριλίου 2009:

Ευρωατλαντική συνεργασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για την επαύξηση της συνεργασίας έχει καθιερωθεί ένα διπλό πλαίσιο μεταξύ των 28 μελών του NATO και των 21 λεγόμενων συνεταίρων (partner countries):

  • Το πρόγραμμα Συνεργασία για την Ειρήνη (PfP) ιδρύθηκε το 1994 με βάση τις διμερείς σχέσεις μεταξύ κάθε χώρας και του ΝΑΤΟ. Η κάθε χώρα PfP επιλέγει το βαθμό συνεργασίας. Το εν λόγω πρόγραμμα θεωρείται η λειτουργική πτέρυγα της Ευρωατλαντικής Συνεργασίας.
  • Το Συμβούλιο Ευρωατλαντικής Συνεργασίας (EAPC) ιδρύθηκε στις 29 Μαΐου 1997, για το συντονισμό και διάλογο μεταξύ όλων των συμμετεχόντων 49 συνολικά χωρών ΝΑΤΟ και PfP.

Οι 23 χώρες PfP είναι:

Πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες:
  1. Flag of Armenia.svg Αρμενία
  2. Flag of Azerbaijan.svg Αζερμπαϊτζάν
  3. Flag of Belarus.svg Λευκορωσία
  4. Flag of Georgia.svg Γεωργία[8]
  5. Flag of Kazakhstan.svg Καζακστάν
  6. Flag of Kyrgyzstan.svg Κιργιζία
  7. Flag of Moldova.svg Μολδαβία
  8. Flag of Russia.svg Ρωσία
  9. Flag of Tajikistan.svg Τατζικιστάν
  10. Flag of Turkmenistan.svg Τουρκμενιστάν
  11. Flag of Ukraine.svg Ουκρανία
  12. Flag of Uzbekistan.svg Ουζμπεκιστάν

Χώρες, που αν και στρατιωτικά ουδέτερες, κατείχαν καπιταλιστικές οικονομίες στον Ψυχρό Πόλεμο:

  1. Flag of Austria.svg Αυστρία
  2. Flag of Finland.svg Φινλανδία
  3. Flag of Ireland.svg Ιρλανδία
  4. Flag of Switzerland.svg Ελβετία
  5. Flag of Sweden.svg Σουηδία

Χώρες, που αν και στρατιωτικά ουδέτερες,είχαν σοσιαλιστικές οικονομίες στον Ψυχρό Πόλεμο:

  1. Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Βοσνία και Ερζεγοβίνη
  2. Flag of Montenegro.svg Μαυροβούνιο
  3. Flag of Macedonia.svg ΠΓΔΜ
  4. Flag of Serbia.svg Σερβία
  • Flag of Malta.svg Μάλτα εισήλθε στο πρόγραμμα "Συνεργασία για την ειρήνη" το 1994. Με την αλλαγή της κυβέρνησης το 1996 αποχώρησε. Για το λόγο αυτό η Μάλτα δε συμμετέχει στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για την Ασφάλεια και για την Άμυνα (European Security and Defence Policy ή ESDP), οι οποίες κάνουν χρήση των πληροφοριών του ΝΑΤΟ.
  • Flag of Cyprus.svg Κύπρος επίσης δε μετέχει στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για την Ασφάλεια και για την Άμυνα (European Security and Defence Policy ή ESDP), οι οποίες κάνουν χρήση των πληροφοριών του ΝΑΤΟ. Αυτό γίνεται επειδή η Τουρκία αντιτίθεται στην ένταξη του νησιού στο πρόγραμμα "Συνεργασία για την ειρήνη" εξαιτίας του κυπριακού ζητήματος και την εμπλοκή του ΝΑΤΟ το 1974.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Η ίδρυση του ΝΑΤΟ kathimerini.gr
  2. «NATO homepage». http://www.nato.int/. Ανακτήθηκε στις 12 March 2006. 
  3. NATO (16 December 2010). «Work starts on new NATO Headquarters». NATO. http://www.nato.int/cps/en/SID-8B0474DB-C84BF8E1/natolive/news_69421.htm?selectedLocale=en. Ανακτήθηκε στις 25 March 2011. 
  4. European Council. «Michel Mossessian talks to Lucy Lethbridge». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 July 2011. https://web.archive.org/web/20110725025703/http://www.europe.org.uk/index/-/id/426/. Ανακτήθηκε στις 12 September 2011. 
  5. «NATO Headquarters». Nato.int. 10 August 2010. http://www.nato.int/cps/en/natolive/topics_49284.htm. Ανακτήθηκε στις 22 August 2010. 
  6. «National delegations to NATO What is their role?». NATO. 18 June 2007. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 July 2007. https://web.archive.org/web/20070714120337/http://www.nato.int/issues/national_delegations/tasks.html. Ανακτήθηκε στις 15 July 2007. 
  7. Το Βήμα, 12 Μαρτίου 2009.
  8. H Γεωργία σε δημοψήφισμα στις 5 Ιανουαρίου 2008 ψήφισε υπέρ της ένταξης στο ΝΑΤΟ, με ποσοστό 72,5%.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wikisource logo
Στη Βικιθήκη υπάρχει υλικό που έχει σχέση με το θέμα:


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα NATO της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).