Μάχη του Βατερλώ
 |
Αυτό το λήμμα ή η ενότητα δεν αναφέρει τις πηγές του ή δεν περιέχει επαρκείς παραπομπές. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια προσθέτοντας κατάλληλες πηγές και παραπομπές που να υποστηρίζουν το λήμμα. Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 29/05/2011. |
| Μάχη του Βατερλώ | |
|---|---|
| Ναπολεόντειοι Πόλεμοι | |
 Ο Δούκας του Ουέλινγκτον με τους στρατιώτες του Πίνακας του Ρόμπερτ Αλεξάντερ Χίλινγκφορντ |
|
| Χρονολογία | 18 Ιουνίου 1815 |
| Τόπος | Βατερλώ |
| Έκβαση | Νίκη του Εβδόμου Συνασπισμού |
| Μαχόμενα μέρη | |
 Γαλλική Αυτοκρατορία |
 Ηνωμένο Βασίλειο Πρωσία Ηνωμένες Επαρχίες Αννόβερο.svg){kind=small} Νασσάου Μπράουνσβαϊγκ |
| Αρχηγοί | |
| Ναπολέων Βοναπάρτης |
Δούκας του Ουέλινγκτον Γκέμπχαρντ Λέμπερεχτ φον Μπλύχερ |
| Δυνάμεις | |
| Γάλλοι 72.000 |
Άγγλοι 68.000 Πρώσοι 50.000 |
| Απώλειες | |
| Γάλλοι 25.000 νεκροί ή τραυματίες 8.000 αιχμάλωτοι 15.000 αγνοούμενοι |
Άγγλοι 17.000 νεκροί Πρώσοι 8.000 νεκροί
|
Η Μάχη του Βατερλώ (Bataille de Waterloo, Battle of Waterloo, Schlacht bei Waterloo) διεξήχθη την Κυριακή 18 Ιουνίου 1815 κοντά στο Βατερλώ (Waterloo) της Φλάνδρας, στο σημερινό Βέλγιο. Ο γαλλικός αυτοκρατορικός στρατός υπό τον αυτοκράτορα Ναπολέοντα Α΄ ηττήθηκε από την στρατιά του Εβδόμου Συνασπισμού, μια συμμαχική στρατιά Άγγλων υπό τον δούκα του Ουέλινγκτον και Πρώσων υπό τον Γκέμπχαρντ Λέμπερεχτ φον Μπλύχερ. Ήταν το αποκορύφωμα της Εκστρατείας του Βατερλώ και η τελευταία μάχη του Ναπολέοντα. Η ήττα του είχε σαν αποτέλεσμα το τέλος της εξουσίας του και την εξορία του στην νήσο της Αγίας Ελένης.
Προηγήθηκε η επιστροφή του Ναπολέοντα στην εξουσία τον Μάρτιο του 1815 (οι «100 Μέρες»), που είχε σαν συνέπεια πολλά από τα αντίπαλά του κράτη να κινητοποιήσουν τους στρατούς τους εναντίον του δημιουργώντας ταυτόχρονα τον Έβδομο Συνασπισμό. Δύο μεγάλες δυνάμεις υπό τον Ουέλινγκτον και τον Μπλύχερ δημιουργήθηκαν τότε στα βορειοανατολικά σύνορα της Γαλλίας. Ο Ναπολέων επέλεξε να επιτεθεί στις δυνάμεις αυτές με την ελπίδα να τις καταστρέψει πριν ενωθούν με τις άλλες δυνάμεις του Συνασπισμού σε μια γενικευμένη εισβολή στην Γαλλία και επιχείρησε την τριήμερη Εκστρατεία του Βατερλώ (15-19 Ιουνίου 1815). Η τελική και αποφασιστική σύγκρουση αυτής της εκστρατείας ήταν η Μάχη του Βατερλώ.
Η μάχη άρχισε με πρωτοβουλία του γαλλικού στρατού το μεσημέρι της 18ης Ιουνίου, επειδή ο Ναπολέων περίμενε να στεγνώσει το έδαφος από την ραγδαία βροχή της προηγούμενης νύχτας ώστε να είναι ευχερής η μετακίνηση των πυροβόλων. Είχε εν τω μεταξύ αποσπάσει ένα τμήμα 33.000 στρατού υπό τον Γρουσύ για να επιτηρεί τους σε αρκετή απόσταση ευρισκόμενους Πρώσους. Ο στρατός του Ουέλινγκτον, τοποθετημένος στον δρόμο των Βρυξελλών, στο Mont-Saint-Jean (Ύψωμα του Αγίου Ιωάννη), αντιστάθηκε σε επανειλημμένες γαλλικές επιθέσεις μέχρι το απόγευμα. Τότε ο Μπλύχερ, που κατόρθωσε να απαγκιστρωθεί από τον Γκρουσύ -ο οποίος έμεινε προσκολλημένος στις διαταγές και δεν έσπευσε «προς τον ήχο των κανονιών»- ήρθε και διέλυσε την δεξιά πτέρυγα του γαλλικού στρατού. Εκείνη τη στιγμή, οι Άγγλοι και οι υπόλοιποι σύμμαχοι αντεπιτέθηκαν και υποχρέωσαν τους Γάλλους σε φυγή.
Οι νικήτριες δυνάμεις του Συνασπισμού εισέβαλαν στην Γαλλία και επανέφεραν τον Λουδοβίκο ΙΗ΄. Ο Ναπολέων παραιτήθηκε, παραδόθηκε στους Βρετανούς και εξορίστηκε στην Αγία Ελένη, όπου και πέθανε το 1821.
Το πεδίο μάχης είναι στο σημερινό Βέλγιο, περίπου οκτώ μίλια (13 χλμ.) από τις Βρυξέλλες, και περίπου ένα μίλι (1,6 χλμ.) από την πόλη του Βατερλώ. Στο πεδίο της μάχης σήμερα κυριαρχεί ένα μεγάλο μνημείο, τον Λόφο του Λιονταριού (Butte du Lion, Lion's Mound, ολλανδ.Leeuw van Waterloo). Δεδομένου ότι ο λόφος αυτός δημιουργήθηκε από χώμα παρμένο από το πεδίο της μάχης, η τοπογραφία του πέριξ χώρου δεν έχει διατηρηθεί
Πίνακας περιεχομένων |
Πρελούδιο [Επεξεργασία]
Στις 13 Μαρτίου 1815, έξι ημέρες πριν να φτάσει ο Ναπολέοντας στο Παρίσι από την Έλβα, οι δυνάμεις που συμμετείχαν στο Συνέδριο της Βιέννης τον κήρυξαν εκτός νόμου. Τέσσερις μέρες αργότερα, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ρωσία, η Αυστρία και η Πρωσία κινητοποίησαν τους στρατούς τους εναντίον της Γαλλίας. Ο Ναπολέων ήξερε ότι, εφ' όσον δεν μπόρεσε να αποτρέψει κάποιες δυνάμεις από από την συμμετοχή τους στον Συνασπισμό, η μόνη του ελπίδα ήταν καταστρέψει την υπάρχουσα συμμαχική δύναμη στα νότια των Βρυξελλών προτού ενισχυθεί, να απωθήσει τους Βρετανούς στη θάλασσα και έτσι να εξουδετερώσει έτσι τους Πρώσους. Επίσης ήταν θετικό το γεγονός ότι στο Βέλγιο, η πλειοψηφία του πληθυσμού ήταν Γαλλόφωνη και συμπαθούσα. Τέλος, τα βρετανικά στρατεύματα δεν ήταν από τα πλέον αξιόμαχα, καθώς οι περισσότεροι βετεράνοι του πολέμου της Ιβηρικής χερσονήσου βρίσκονταν στην Αμερική από το 1812, πολεμώντας εναντίον των ΗΠΑ.
Το αρχικό σχέδιο του Ουέλινγκτον για την αποφυγή περικύκλωσης της συμμαχικής δύναμης, ήταν να κινηθεί μέσω Μονς, προς τα νοτιοδυτικά των Βρυξελλών. Αυτό θα τον απέκοπτε από την βάση του ανοδιασμού του στην Οστάνδη αλλά θα τον έφερνε πιο κοντά στον Μπλύχερ. Ο Ναπολέων εκμεταλλεύτηκε τον φόβο του Ουέλινγκτον για το πρώτο ενδεχόμενο διοχετεύοντας ψεύτικες πληροφορίες. Διαίρεσε τον στρατό του στα τρία : στην αριστερή πτέρυγα υπό τον στρατάρχη Νέυ, στην δεξιά υπό τον στρατάρχη Γκρουσύ και σε ένα εφεδρικό στράτευμα υπό την προσωπική του διοίκηση. Τα τρία στρατεύματα παρέμεναν σε μικρή απόσταση μεταξύ τους για αλληλοϋποστήριξη. Οι Γάλλοι διέσχισαν τα σύνορα κοντά στο Σαρλρουά πριν την αυγή της 15 Ιουνίου και κατέλαβαν τα προκεχωρημένα φυλάκια του Συνασπισμού εξασφαλίζοντας θέση μεταξύ Ουέλινγκτον και Μπλύχερ.
Οι πρώτες τρεις μέρες – Η μάχη του Λινύ [Επεξεργασία]
Μόνο αργά το βράδυ της 15ης Ιουνίου βεβαιώθηκε ο Ουέλινγκτον ότι η επίθεση στο Σαρλουά ήταν η κύρια προσβολή των Γάλλων. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 16ης, στον χορό της δούκισσα του Ρίτσμοντ, έλαβε ένα μήνυμα από τον πρίγκιπα της Οράγγης και συγκλονίστηκε από την ταχύτητα του Ναπολέοντα. Διέταξε εσπευσμένα τον στρατό να συγκεντρωθεί στο Κάτρ Μπρά, όπου ο πρίγκιπας της Οράγγης με την ταξιαρχία του πρίγκιπα Βερνάρδου της Σαξ-Βαϊμάρης κρατούσε μία αδύναμη θέση απέναντι στην υπό τον Νέυ αριστερή γαλλική πτέρυγα. Η διαταγή προς τον Νέυ ήταν να ασφαλίσει τις οδούς προσπέλασης προς το Κάτρ Μπρά, ούτως ώστε αν παρουσιαζόταν αργότερα ανάγκη, να στραφεί ανατολικά και να ενισχύσει τον Ναπολέοντα.
Ο Ναπολέων κινήθηκε πρώτα κατά του Πρωσικού Στρατού στις 16 Ιουνίου, με την δεξιά πτέρυγα και το εφεδρικό του στράτευμα και νίκησε τον Μπλύχερ στη Μάχη του Λινύ (Ligny). Το πρωσικό κέντρο δεν άντεξε στις γαλλικές επιθέσεις αλλά οι πτέρυγες κράτησαν τις θέσεις τους. Ο Νέυ εν τω μεταξύ βρήκε τις προσβάσεις προς το Κάτρ Μπρά να κατέχονται από τον πρίγκιπα της Οράγγης, ο οποίος απέκρουσε αρχικά τις επιθέσεις του Νέυ, αλλά άρχισε να υποχωρεί προ των υπέρτερων γαλλικών δυνάμεων. Όμως ο πρίγκιπας ενισχύθηκε από τον Ουέλινγκτον, που ανέλαβε την διοίκηση και απώθησε τον Νέυ. Ήταν όμως αργά για να στείλει βοήθεια στους Πρώσους στο Λινύ. Η υποχώρηση των τελευταίων καθιστούσε την θέση του στο Κάτρ Μπρά ανασφαλή, κι έτσι την άλλη μέρα αποσύρθηκε νότια, σε μιαν αμυντική θέση της οποίας ο ίδιος είχε κάνει αναγνώριση την προηγούμενη χρονιά, στο Ύψωμα του Αγίου Ιωάννη, νότια του χωριού του Βατερλώ και του δάσους του Σουάν (Soignes)
Η υποχώρηση του Μπλύχερ από το Λινύ δεν ήταν καθοριστική. Η οπισθοφυλακή είχε μείνει στην θέση της μέχρι τα μεσάνυχτα και μερικές μονάδες παρέμειναν ως το πρωί, κάτι που αγοούσαν οι Γάλλοι. Αλλά, το σημαντικό είναι ότι οι Πρώσοι υποχώρησαν προς την γραμμή του Ουέλινγκτον, κι έτσι καθ' όλη τη διάρκεια των μαχών υπήρχε μεταξύ τους απόσταση που επέτρεπε υποστήριξη και επικοινωνία. Τελικά οι Πρώσοι ανασυντάχθηκαν στο 4ο Σώμα του Μπύλοβ, το οποίο δεν βρισκόταν στο Λινύ αλλά σε ισχυρή θέση, νότια της Βαβρ.
Ο Ναπολέων έκανε με την εφεδρική του δύναμη μία καθυστερημένη εξόρμηση στις 17 Ιουνίου, και ενώθηκε με τον Νέυ στις 13:00 για να επιτεθούν στον Ουέλινγκτον αλλά βρήκαν την θέση κενή. Οι Γάλλοι καταδίωξαν τον Ουέλινγκτον, όμως υπήρξε μόνο μία αψιμαχία ιππικού, ενώ άρχισε καταρρακτώδης βροχή που κράτησε όλο το βράδυ. Πριν εγκαταλείψη το Λινύ, ο Ναπολέων διέταξε τον Γκρουσύ, διοικητή της δεξιάς πτέρυγας, ν' ακολουθήσει τους υποχωρούντες Πρώσους με 33.000 άνδρες. Η καθυστερημένη εκκίνηση, η αβεβαιότητα ως προς την κατεύθυνση των Πρώσων και η ασάφεια των εντολών του Ναπολέοντα, είχαν σαν συνέπεια να μη μπορέσει ο Γκρουσύ να εμποδίσει τον Πρωσικό στρατό να φτάσει στην Βαβρ, απ' όπου μπορούσε να βαδίσει προς ενίσχυσιν του Ουέλινγκτον. Στο τέλος της 17ης Ιουνίου, ο στρατός του Ουέλινγκτον είχε φθάσει στη θέση του στο Βατερλώ, με το κυρίως σώμα του Ναπολέοντα να ακολουθεί, και τον στρατό του Μπλύχερ να συγκεντρώνεται στην Βαβρ, περίπου οκτώ μίλια (13 χλμ.) ανατολικά της πόλης.
Στρατοί [Επεξεργασία]
Τρεις στρατοί πήραν μέρος στην μάχη : η Στρατιά του Βορρά (Armée du Nord) του Ναπολέοντα, μια πολυεθνική δύναμη υπό τον Ουέλινγκτον και ο Πρωσικός στρατός υπό τον Μπλύχερ.
Ο γαλλικός στρατός αριθμούσε 69.000 άνδρες. Αποτελούνταν από 48.000 πεζούς, 14.000 ιππείς, 7.000 πυροβολητές και 250 πυροβόλα. Αντίθετα με τις προηγούμενες εκστρατείες του, ο Ναπολέων δεν είχε κηρύξει τώρα επιστράτευση και όλο του το στράτευμα αποτελούνταν από βετεράνους που προσέτρεξαν ως επί το πλείστον εθελονικά. Το ιππικό ιδιαίτερα ήταν πολυπληθές και τρομερό. Αποτελούνταν από 14 συντάγματα βαρέος ιππικού (θωρακοφόρων) και επτά συντάγματα εξαιρετικά επιδέξιων λογχοφόρων.
Ο Ουέλινγκτον ισχυρίστηκε ότι είχε "ένα αισχρό στρατό, πολύ αδύναμο και κακοεξοπλισμένο και ένα επιτελείο χωρίς καθόλου εμπειρία". Το στράτευμά του αποτελούνταν από 67.000 άνδρες: 50.000 πεζούς, 11.000 ιππείς, 6.000 πυροβολητές και 150 πυροβόλα. Από αυτούς οι 25.000 ήταν Βρετανοί και 6.000 ανήκαν στην Γερμανική Λεγεώνα του Βασιλιά (της Αγγλίας). Όλα τα στρατεύματα του βρετανικού στρατού ήταν τακτικοί στρατιώτες αλλά μόνο 7.000 από αυτούς ήταν βετεράνοι του πολέμου της Ιβηρικής χερσονήσου. Υπήρχαν επίσης 17.000 βελγικά και ολλανδικά στρατεύματα, 11.000 Αννοβεριανοί, 6.000 από το Μπράουνσβαϊγκ και 3.000 από το Νασσάου.
Το στράτευμα του Συνασπισμού στερούνταν γενικά εμπειρίας. Ο ολλανδικός στρατός είχε επανιδρυθεί το 1815, μετά την προηγούμενη ήττα του Ναπολέοντα στην Λειψία. Μόνο οι Βρετανοί και ορισμένα τμήματα από το Αννόβερο και το Μπράουνσβαϊγκ είχαν πολεμήσει στην Ισπανία. Πολλοί από τους επαγγελματίες στρατιώτες του Συνασπισμού είχαν πολεμήσει στις τάξεις του γαλλικού στρατού ή συμμάχων του. Ο Ουέλινγκτον υστερούσε επίσης σε βαρύ ιππικό, έχοντας μόνο επτά αγγλικά και τρία ολλανδικά συντάγματα. Ο αρχιστράτηγος δούκας της Υόρκης (δευτερότοκος του βασιλιά της Αγγλίας) έθεσε στην διάθεση του Ουέλινγκτον πολλούς επιτελείς του, μεταξύ των οποίων και τον υπαρχηγό του κόμη του Όξμπριτζ, που διοικούσε τώρα το ιππικό και είχε την άδεια του Ουέλινγκτον να το χρησιμοποιήσει κατά βούλησιν. Ο Ουέλινγκτον τοποθέτησε ένα στράτευμα 17.000 ανδρών στην Αλ, 13 χιλιόμετρα δυτικά, ως τμήμα υποστήριξης σε περίπτωση υποχώρησης. Αποτελούντας κυρίως από Ολλανδούς υπό την διοίκηση του πρίγκιπα Γουλιέλμου της Οράγγης.
Ο πρωσικός στρατός ήταν σε στάδιο ριζικής αναδιοργάνωσης. Το 1815, τα πρώην Συντάγματα εφέδρων, οι Λεγεώνες και οι σχηματισμοί εθελοντών Φράικορπς από τους πολέμους του 1813-14, άρχισαν να απορροφώνται στον τακτικό στρατό μαζί με πολλά συντάγματα Πολιτοφυλακής (Λάντβερ). Το μεγαλύτερο μέρος της Πολιτοφυλακής ήταν ανεκπαίδευτο και ανεπαρκώς εξοπλισμένο όταν ήρθε στο Βέλγιο. Το πρωσικό ιππικό βρισκόταν σε παρόμοια κατάσταση. Το πυροβολικό ήταν επίσης υπό αναδιοργάνωσιν κι έκανε εντύπωση το γεγονός ότι πυροβόλα και πολεμοφόδια έφταναν κατά και μετά την μάχη. Αλλά η ηγεσία του πρωσικού Γενικού Επιτελείου, οι αξιωματικοί του οποίου προέρχονταν από τέσσερις ειδικές σχολές, ήταν εξαίρετη και επαγγελματική. Το αντίθετο συνέβαινε με το Γενικό Επιτελείο της Γαλλίας, από όπου δίνονταν ασαφείς και αλληλοσυγκρουόμενες διαταγές. Προκειμένου να συμμετάσχει στην μάχη του Λινύ, τα τρία τέταρτα του πρωσικού στρατού συγκεντρώθηκαν εντός 24 ωρών. Μετά το Λινύ, ο πρωσικός στρατός, μολονότι ηττημένος, μπόρεσε να αναδιοργανώσει την γραμμή εφοδιασμού του, να ανασυγκροτηθεί και να παρέμβει αποφασιστικά στην μάχη του Βατερλώ εντός 48 ωρών. 48.000 Πρώσοι πολέμησαν στο Βατερλώ -δύο ταξιαρχίες υπό τον Μπύλοβ, διοικητή του 4ου Σώματος επετέθησαν στο Λομπώ στις 16.30, ενώ το 10 σώμα του Τσίτεν και τμήματα του 2ου Σώματος του Πιρχ ενεπλάκησαν περίπου στις 18.00
To πεδίο της μάχης [Επεξεργασία]
Η θέση του Βατερλώ ήταν ισχυρή. Επρόκειτο για μία μακριά λοφοσειρά με αντολική-δυτική κατεύθυνση, κάθετη προς τον δρόμο των Βρυξελλών και διχοτομούμενη απ' αυτόν. Δίπλα στην κορυφή περνούσε ο δρόμος του Οαίν, χαμηλότερα από την επιφάνεια του εδάφους. Κοντά στη διασταύρωση με το δρόμο των Βρυξελλών υπήρχε μία μεγάλη φτελιά, η οποία ήταν περίπου στο κέντρο της δύναμης του Ουέλινγκτον και χρησίμευσε σαν στρατηγείο του κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Ο Ουέλινγκτον ανέπτυξε το πεζικό του σε μία γραμμή ακριβώς πίσω από την κορυφή της κορυφογραμμής μετά τον δρόμο του Οαίν. Χρησιμοποιώντας τακτική απόκρυψης, όπως είχε κάνει πολλές φορές στο παρελθόν, ο Ουέλινγκτον απέκρυψε τη δύναμή του από τους Γάλλους, με εξαίρεση τους ακροβολιστές και το πυροβολικό. Το μήκος του μετώπου της μάχης ήταν σχετικά μικρό (4 χιλιόμετρα). Αυτό επέτρεψε στον Ουέλινγκτον να συντάξει τις δυνάμεις του σε βάθος, κάτι που έπραξε στο κέντρο και δεξιά, σε όλη την απόσταση ώς το χωριό Braine-l'Alleud, με την προσδοκία ότι οι Πρώσοι θα ενισχύσουν την αριστερή του πτέρυγα κατά τη διάρκεια της ημέρας. [23]
Μπροστά από την λοφοσειρά, υπήρχαν τρεις θέσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να οχυρωθούν. Στο τέλος δεξιά υπήρχε ο πύργος, ο κήπος και ο δενδρώνας του Hougoumont. Ήταν ένα μεγάλο και καλοφτιαγμένο εξοχικό σπίτι, κρυμμένο αρχικά μέσα στα δέντρα. Έβλεπε νότια σ' ένα βαθύ μονοπάτι ("the hollow-way" κατά τους Βρετανούς). Στο τέλος αριστερά υπήρχε ένα μικρό χωριουδάκι, το Papelotte. Τόσο το Hougoumont όσο και το Papelotte οχυρώθηκαν και συνεπώς οι πτέρυγες του Ουέλινγκτον ήταν ασφαλισμένες. Επί πλέον, το Papelotte ήλεγχε τον δρόμο για την Βαβρ, τον οποίον θα χρησιμοποιούσαν οι Πρώσοι προκειμένου να του στείλουν ενισχύσεις. Στη δυτική πλευρά του κεντρικού δρόμου, και μπροστά από το υπόλοιπο της γραμμής του Ουέλινγκτον, υπήρχε η αγροικία και ο δενδρώνας της La Haye Sainte, που φρουρούνταν από 400 στρατιώτες του ελαφρού πεζικού οι άνδρες της Γερμανικής Λεγεώνος του Βασιλιά. Στην αντίθετη πλευρά του δρόμου, υπήρχε ένα εγκαταλειμμένο αμμορυχείο, όπου το 95ο Σύνταγμα Τυφεκιοφόρων, τοποθετήθηκαν ως ελεύθεροι σκοπευτές. Η θέση αυτό παρουσίαζε μεγάλη πρόκληση για τον επιτιθέμενο. Αν προσπαθούσε ν' ανατρέψει την δεξιά πτέρυγα του Ουέλινγκτον θα είχε ν' αντιμετωπίσει το περιχαρακωμένο Hougoumont • κάθε επίθεση στο κέντρο του σήμαινε έκθεση στα διασταυρούμενα πυρά του Hougoumont και της La Haye Sainte. Στ' αριστερά, κάθε επίθεση θ' αντιμετώπιζε επίσης τα διασταυρούμενα πυρά της La Haye Sainte και του αμμορυχείου και κάθε προσπάθεια κατά της αριστερής πτέρυγας σήμαινε προέλαση σε λασπώδες έδαφος υπό τα πυρά των φρακτών του Papelotte.
Ο Γαλλικός Στρατός αναπτύχθηκε στις πλαγιές ενός άλλου λόφου στα νότια. Καθώς δεν μπορούσε να δει τις θέσεις του Ουέλινγκτον, ο Ναπολέων τοποθέτησε τις δυνάμεις του συμμετρικά, γύρω από τον δρόμο προς τις Βρυξέλλες. Στα δεξιά βρισκόταν το Α΄Σώμα στρατού υπό τον στρατάρχη ντ' Ερλόν (D'Erlon), με 16.000 πεζικού και 1.500 ιππείς, συν μια εφεδρεία ιππικού με δύναμη 4.700 ανδρών. Αριστερά τοποθετήθηκε το Β΄Σώμα υπό την διοίκηση του στρατηγού Ρέγ (Reille) με 13.000 πεζούς και 1.300 ιππείς καθώς και μια εφεδρεία ιππικού 2.000 ατόμων. Στο κέντρο, γύρω από τον δρόμο νότια του πανδοχείου La belle Alliance βρισκόταν μια εφεδρική δύναμη που περιλάμβανε το Δ΄Σώμα στρατού υπό τον στρατάρχη Λομπώ (Lobau) με 6000 άντρες, τους 13.000 πεζούς της Αυτοκρατορικής Φρουράς και μια εφεδρεία ιππικού(2.000). Στα νώτα των γαλλικών δυνάμεων και δεξιά υπήρχε το χωριό Plancenoit, μια ισχυρή θέση, και στο τέλος δεξιά το δάσος Bois de Paris. Αρχικά ο Ναπολέων διηύθυνε την μάχη από το αγρόκτημα Rossomme, απ' όπου μπορούσε να βλέπει ολόκληρο το πεδίο, νωρίς το απόγευμα όμως μετακινήθηκε κοντά στο La belle Alliance. Η διεξαγωγή της μάχης (που το πεδίο της ήταν κατά μέγα μέρος αθέατο στον Ναπολέοντα) ανατέθηκε στον στρατάρχη Νεΰ(Ney).
H έναρξη της μάχης [Επεξεργασία]
Ο Ουέλινγκτον σηκώθηκε στις 02.00 με 03.00 στις 18 Ιουνίου κι έγραφε γράμματα ώς την αυγή. Προηγουμένως είχε γράψει στον Μπλύχερ ότι θα έδινε μάχη στο Ύψωμα του Αγίου Ιωάννη, υπό την προϋπόθεση ότι θα του έστελνε αυτός τουλάχιστον ένα σώμα στρατού. Διαφορετικά θα υποχωρούσε προς τις Βρυξέλλες. Σε μια νυχτερινή σύσκεψη, ο επιτελάρχης του Μπλύχερ Γκνάιζενάου αποδοκίμασε την στρατηγική του Ουέλινγκτον, αλλά ο Μπλύχερ τον έπεισε ότι έπρεπε να ενωθούν με τους Άγγλους κι έστειλε μήνυμα το πρωί στον Ουέλινγκτον ότι θα τον ενίσχυε με τρία σώματα στρατού. Το Δ΄Σώμα του Μπύλοβ που βρισκόταν στην Βαβρ, ορίστηκε να ηγηθεί της προέλασης προς Βατερλώ, δεδομένου ότι ήταν σε καλύτερη κατάσταση μη έχοντας εμπλακεί στην μάχη του Λινύ. Βάδιζε όμως επί δύο μέρες, καλύπτοντας την υποχώρηση των άλλων τριών πρωσικών σωμάτων από το Λινύ, είχε καταυλιστεί πολύ μακριά και η πορεία του ήταν αργή. Οι δρόμοι ήταν σε άσχημη κατάσταση λόγω της νυχτερινής βροχής κι από τους στενούς δρόμους της Βαβρ έπρεπε να περάσουν 88 πυροβόλα. Τα πράγματα χειροτέρεψαν για τον Μπύλοβ όταν μια φωτιά απέκλεισε πολλούς δρόμους της Βαβρ, με αποτέλεσμα τα τελευταία τμήματα να ξεκινήσουν για το Βατερλώ στις 10.00 ενώ τα πρώτα είχαν ξεκινήσει έξι ώρες νωρίτερα. Ακολουθούσαν το Α΄ και ύστερα το Β΄σώμα.
Ο Ναπολέων πέρασε τη νύχτα στην αγροικία Le Caillou. Ενώ προγευμάτιζαν, ο Σουλτ πρότεινε να κληθεί ο Γκρουσύ να ενωθεί με το υπόλοιπο στράτευμα. Ο Ναπολέων απάντησε : «Επειδή έχετε όλοι σας ηττηθεί από τον Ουέλινγκτον, νομίζετε ότι είναι καλός στρατηγός. Σας λέω ότι ο Ουέλινγκτον είναι κακός στρατηγός, οι Βρετανοί κακό στράτευμα, κι αυτή η υπόθεση τίποτα σοβαρότερο από το πρωινό που παίρνουμε». Τα παραδόξως μειωτικά αυτά σχόλια του Ναπολέοντα δεν θα πρέπει να εκληφθούν κατά γράμμα, δοθέντος ότι αξίωμά του ήταν «στον πόλεμο το ηθικό είναι το παν», και δεν μπορούσε βέβαια τέτοια ώρα να επαινεί τον αντίπαλο. Τα συνήθιζε αυτά πριν από την μάχη, και τώρα μάλιστα έπρεπε να κατανικήσει την νευρικότητα κι απαισιοδοξία των στραταρχών του, και να υπερνικήσει τις επίμονες και σχεδόν ηττοπαθείς αντιρρήσεις τους. Λίγο αργότερα, όταν του είπαν πως μαθεύτηκε ότι οι Πρώσοι ξεκινούσαν από την Βαβρ, είπε ότι ήθελαν τουλάχιστον δυο μέρες για να συνέλθουν κι ότι θα είχαν εν τω μεταξύ να κάνουν με τον Γκρουσύ. Πέραν της πληροφορίας αυτής όμως, κανείς δεν περίμενε ότι οι Πρώσοι θα έφταναν στο πεδίο της μάχης μόνο πέντε ώρες αργότερα.
Ο Ναπολέων άργησε ν’ αρχίσει την μάχη γιατί περίμενε να στεγνώσει το έδαφος από την ραγδαία βροχή της προηγούμενης νύχτας ώστε να είναι ευχερείς οι μετακινήσεις των πυροβόλων και οι επελάσεις του ιππικού. Στις 10.00, απαντώντας σε μήνυμα του Γκρουσύ ύστερα από έξι ώρες, του παρήγγειλε να κατευθυνθεί στην Βαβρ, ώστε να είναι κοντά, να διώξει τους Πρώσους από μπροστά του για να έρθει στο Βατερλώ όσο το δυνατόν ταχύτερα.
Στις 11.00 ο Ναπολέων ανακοίνωσε το οριστικό του σχέδιο : το σώμα του Ρέιγ στ’ αριστερά και του ντ’ Ερλόν στα δεξιά θα επετίθεντο συντονισμένα στο Ύψωμα του Αγίου Ιωάννη. Αυτό προϋπέθετε ότι το μέτωπο του Ουέλινγκτον ήταν στο χωριό του Αγίου Ιωάννη και όχι στην λοφοσειρά. Για να πετύχει λοιπόν το σχέδιο, η μεραρχία του Ιερώνυμου Βοναπάρτη θα έκανε μιαν αρχική επίθεση στο Hougoumont, η οποία πιστευόταν ότι θα αποσπούσε εφεδρείες του Ουέλινγκτον, προκειμένου να μη αποκοπεί αυτός από την θάλασσα. Γενική ομοβροντία (grande batterie) του εφεδρικού πυροβολικού του Α΄, Β΄ και ΣΤ΄Σώματος θα βομβάρδιζε το κέντρο του Ουέλινγκτον στις 13.00. Το σώμα του ντ’ Ερλόν (d'Erlon) θα κινούνταν κατά του αριστερού άκρου του Ουέλινγκτον, θα το διασπούσε και θα στρεφόταν προς τ’ αριστερά. Στις αναμνήσεις του ο Ναπολέων έγραφε ότι σκοπός του ήταν να χωρίσει τον Ουέλινγκτον από τον Μπλύχερ και να τον απωθήσει προς την θάλασσα.
Hougoumont [Επεξεργασία]
Η μάχη άρχισε με την επίθεση στο Hougoumont αλλά υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την ώρα έναρξης, με τις πληροφορίες σχετικά να κυμαίνονται μεταξύ 10.00 και 11.30. Τον πύργο του Hougoumont υπερασπιζόταν τέσσερις λόχοι ελαφρού πεζικού των Φρουρών (Guards), ενώ το δάσος και το πάρκο Αννοβεριανοί Κυνηγοί (Jäger) και το 1ο Τάγμα του 2ου Συντάγματος του Νασσάου. Η πρώτη επίθεση υπό τον Bauduin έδιωξε τους Γερμανούς από το δάσος και το πάρκο, αλλά αποκρούστηκε από σφοδρό αγγλικό βομβαρδισμό κι ο Bauduin σκοτώθηκε. Νέα έφοδος υπό τον Soye έφερε τους Γάλλους μέσα στην αυλή της αγροικίας αλλά τελικά κι αυτή η επίθεση αποκρούστηκε από τους Φρουρούς. Ύστερα από διαταγή του Ναπολέοντα, το Hougoumont βομβαρδίστηκε με εμπρηστικά βλήματα και κάηκε όλο εκτός από το παρεκκλήσι. Γάλλοι και Βρετανοί έστελναν συνεχώς ενισχύσεις και τελικά το Hougoumont κράτησε ώς το τέλος της μάχης.
Ο πόλεμος στο Hougoumont χαρακτηρίστηκε από πολλούς σαν μια επίθεση αντιπερισπασμού προκειμένου ν’ απασχολήσει τις εφεδρείες του Ουέλινγκτον, η οποία όμως κλιμακώθηκε σε ολοήμερη μάχη που απασχόλησε τις γαλλικές εφεδρείες. Το πιθανότερο είναι ότι και ο Ναπολέων και ο Ουέλινγκτον πίστευαν ότι το Hougoumont ήταν το κλειδί της μάχης. Ήταν ένα σημείο από το οποίο ο Ναπολέων μπορούσε να έχει πλήρη εποπτεία κι έρριξε εκεί όλο το απόγευμα 33 τάγματα (14.000 άντρες). Ο Ουέλινγκτον διέθεσε 21 τάγματα (12.000 άντρες) προκειμένου να κρατήσει ανοικτό τον δρόμο και μετακίνησε αρκετές πυροβολαρχίες από το σκληρά πιεζόμενο κέντρο του για να κρατήσει το μέρος. Δήλωσε αργότερα ότι η έκβαση της μάχης οφειλόταν στο Hougoumont.
Πρώτη Επίθεση του Γαλλικού Πεζικού [Επεξεργασία]
Στις 13.00 περίπου ο Ναπολέων είδε τις πρώτες φάλαγγες των Πρώσων κοντά στο χωριό Lasne-Chapelle-Saint-Lambert, τέσσερα ή πέντε μίλια (τριών ωρών πορεία) από την δεξιά του πτέρυγα. Έστειλε μήνυμα στον Γκρουσύ να σπεύσει στο Βατερλώ και να επιτεθεί στους καταφθάνοντες Πρώσους. Ο Γκρουσύ όμως, εκτελώντας προηγούμενες διαταγές του Ναπολέοντα ν’ ακολουθεί τους Πρώσους «με το σπαθί του στην πλάτη τους» προς την Βαβρ, ήταν πλέον πολύ μακριά για να φτάσει στο Βατερλώ. Ο υφιστάμενός του Ζεράρ τον συμβούλευσε να «βαδίσει προς τον ήχο των κανονιών» αλλά αυτός έμεινε προσκολλημένος στις διαταγές και ενεπλάκη με την οπισθοφυλακή του 3ου πρωσικού Σώματος του Τίλμαν στην μάχη της Βαβρ. Επί πλέον, η νέα διαταγή να κινηθεί γρήγορα για να ενωθεί με τον Ναπολέοντα και να επιτεθεί στον Μπύλοβ δεν μπορούσε να φτάσει παρά μετά τις 18.00
Ο Ναπολέοντας βλέποντας το Βρετανικό κέντρο αποδυναμωμένο, ύστερα από τον βαμβαρδισμό της grande batterie, έδωσε εντολή στον στρατηγό ντ' Ερλόν να επιτεθεί στο Βρετανικό κέντρο με 4 μεραρχίες επίλεκτου πεζικού όμως χωρίς κάλυψη ιππικού, η οποια ήταν απαραίτητη για έναν τέτοιο σκοπό. Τελικά κατα τις 1:00 ο Ντ' Ερλόν ανέπτυξε τρεις μεραρχίες ανάμεσα στο Hougoumont και το Pappelote σε διάταξη 24 γραμμών αφήνοντας τον στρατηγό Κέλερμαν με τους 4.000 λογχοφόρους του άπραγους με αποτέλεσμα ο Βρετανός στρατηγός Πίκτον να επιτεθεί με το πεζικό και το ιππικό του αναγκάζοντας τον Ντ' Ερλόν να υποχωρήσει χάνοντας όμως την ζωή του. Ωστόσο μια από τις 4 μεραρχίες υπο τις διαταγές του Νέϋ επετέθη στο La Haye Saint χωρίς όμως επιτυχία, με αποτέλεσμα να υποχωρήσει για να μην αποκοπεί από τις Γαλλικές γραμμές. Παρ'όλα αυτά το Βρετανικό ιππικό που καταδίωκε τον Ντ' Ερλόν παρ'οτι υπερείχε αριθμητικά σφαγιάστηκε από τους 4.000 λογχοφόρους του Κέλερμαν με αποτέλεσμα ο Ναπολέοντας να αποκτήσει πλεονέκτημα σε ιππικό κάτι που θα μπορούσε να του χαρίσει την πολυπόθητη νίκη. Παρά την επιτυχία η χαρά του δεν θα κρατήσει για πολύ γιατί ένας Πρωσικός στρατός πλησίαζε ολοενά στο πεδίο και αναγκάστηκε να στείλει δυο σώματα πεζικού και ιππικου να φρουρούν την δεξιά πτέρυγά του. ΑΙσθάνθηκε όμως κάποιες ενοχλήσεις στο στομάχι με αποτέλεσμα να αποσυρθεί στο στρατηγείο του στο "La Belle Alliance".
Επίθεση Γαλλικού Ιππικού [Επεξεργασία]
Ο Ουέλινγκτον αντιλαμβανόμενος το κολοσσιαίο πλεονέκτημα που είχε αποκτήσει ο Ναπολέων αποφάσισε να εκμεταλλευτεί την παρορμητικότητα του στρατάρχη Νέϋ με σκοπό να εξολοθρεύσει τον παντοδύναμο γαλλικό ιππικό το οποιο με υποστήριξη πεζικού μπορούσε να νικήσει ολόκληρο τον βρετανικό στρατό. Έτσι δίνει εντολή στους στρατιώτες προσποιηθούν οτι υποχωρούν με αποτέλεσμα ο Νέϋ και 12.000 ιππείς να επιτεθούν στον Ουέλινγκτον χωρίς την έγκριση του Ναπολέοντα, ο οποιος μόλις το αντίκρισε έγινε έξαλλος στέλνοντας ταυτόχρονα το πεζικό του Νέϋ για να κυριεύσουν το La Haye Saint. Ο Νέϋ ανενόχλητος συνέχιζε την ανάπτυξη των ιππέων του όμως χωρίς υποστήριξη πεζικού κάτι που θα του κόστιζε την νίκη με αποτέλεσμα όταν οι Γάλλοι κυρίευσαν τον λόφο Mont-Saint-Jean αντίκρισαν έκπληκτοι τεράστια τετράγωνα Βρετανικού πεζικού τα οποία τους έριχαν χιλιάδες βόλια με μανία. Ο Νέϋ παρ'οτι είχε αντιληφθεί το λάθος του δεν υποχώρησε αλλά περικύκλωσε τα Βρετανικά τετράγωνα με αποτέλεσμα να αποδεκατίζονται συνεχώς αφού δεν είχαν την υποστήριξη του ιππικού ή του πυροβολικού το οποίο το ήλεγχαν οι Γάλλοι για τρεις ολόκληρες ώρες χωρίς να τα σύρουν στο στρατόπεδό τους ή να ρίξουν στα τεράγωνα με αποτέλεσμα να αναγκάσουν τον Νέϋ να υποχωρήσει ύστερα από τρομερές συγκρούσεις και χιλιάδες θανάτους. Τελικά το πεζικό του γενναίου στρατάρχη κατάφερε να κυριέυσει εύκολα το La Haye Saint αφού τα Βρετανικά βόλια είχαν εξαντληθεί με αποτέλεσμα ο Ναπολέοντας να ετοιμάσει την μεγάλη επίθεση που θα τσάκιζε τον Βρετανικό στρατό.
Plancenoit [Επεξεργασία]
Όμως τα πρώτα σώματα του Πρωσικού στρατού υπο τον Μπλυχέρ κατέφθασαν στην μάχη με σκοπό την κατάληψη του οικισμού Plancenoit για να κόψουν τον δρόμο της υποχωρήσης στον Γαλλικό στρατό. Ο Βοναπάρτης αντιλαμβανόμενος τον κίνδυνο έστειλε τα στρατεύματα που φρουρούσαν την δεξιά πτέρυγα του για να κυριεύσουν το Plancenoit ετσί ώστε σε περίπτωση υποχώρησης ο Γαλλικό στρατός να ξεφύγει με ασφάλεια. Τελικά μετά από σκληρή μάχη το σώμα του Μπλυχέρ ύστερα από μια τρομερή επίθεση Γαλλικού ιππικού και δυο τάγματα της Παλιάς Φρουράς έσπασε με αποτέλεσμα οι Γάλλοι να ελέγχουν το Plancenoit και τα νώτα του Γαλλικού στρατού να ήταν ασφαλή. Ωστόσο ο Πρώσος στρατηγός Ζετιέν προχώρησε προς τον Ουέλινγκτον με σκοπό να τον ενισχύσει και να αντεπιτεθούν ενάντια στο Αυτοκρατορικό στράτευμα το οποιο θα αναγκαζόταν να υποχωρήσει και αυτό να σημάνει το τέλος του πολέμου.
Επίθεση Αυτοκρατορικής Φρουράς [Επεξεργασία]
Ο Ναπολέοντας βλέποντας οτι συνεχώς ο Πρωσικός στρατός μεγάλωνε αποφάσισε να αντεπιτεθεί εναντιον του Βρετανικού στρατού με απόλυτο σκοπό να τον διασπάσει και αργότερα να στραφεί εναντίον του Μπλυχέρ και του αποδιοργανωμένου στρατεύμάτος του. Έτσι στέλνει την ως τότε ανίκητη Αυτοκρατορική Φρουρά η οποια δεν είχε ποτέ ξανά υποχωρήσει ούτε ηττηθεί. Η Αυτοκρατορική Φρουρά αναπτύχθηκε ανάμεσα στο Hougoumont και La Haye Saint όμως χωρίς υποστήριξη του ιππικού του Νέϋ το οποίο είχε αποδεκατιστεί από το Βρετανικό πεζικό και το υπόλοιπο ιππικό να πολεμά τους Πρώσσους με αποτέλεσμα να αποτελούν εύκολο στόχο για τους απλούς Βρετανούς πεζόυς οι οποιοι την αιφνιδίασαν και την περικύκλωσαν με αποτέλεσμα την απόλυτη συντριβή της κάτι που κόστισε πολύ ηθικό στα στράτευμα. Ο Δούκας του Ουέλινγκτον γεμάτος χαρά δίνει εντολή σε όλο του το στράτευμα να αντεπιτεθεί εναντίον του Γαλλικού στρατεύματος και υπο την πίεση του Πρωσικού στρατού να υποχωρήσει αφήνοντας 48.000 Γάλλους νεκρούς τραυματίες και αιχμάλωτους.
Kατά τους αναλυτές σπουδαιότερος παράγων της συμμαχικής νίκης στο Βατερλώ ήταν η άφιξη του Μπλύχερ σε συνδυασμό με την απουσία του Γκρουσύ, ο οποίος πέτυχε μεν μια νίκη στην Βαβρ επί των Πρώσων, στέρησε όμως από τον Ναπολέοντα 33.000 άντρες που δεν έφτασαν ποτέ στο πεδίο της μάχης.
Μετά την Μάχη [Επεξεργασία]
Οι νικητές εισέβαλαν στην Γαλλία και κατευθύνθηκαν προς το Παρίσι. Στις 24 Ιουνίου ο Ναπολέων παραιτήθηκε και ο Λουδοβίκος ΙΗ΄ επανήλθε στον θρόνο. Στις 3 Ιουλίου, στην τελευταία σύγκρουση των Ναπολεοντείων πολέμων, ο στρατάρχης Νταβού, υπουργός Πολέμου, νίκησε τον Μπλύχερ στο Ισσύ αλλά με την παράδοση του αυτοκράτορα εγκατέλειψε τον αγώνα. Ο Ναπολέων προσπάθησε να διαφύγει στην Νότιο Αμερική αλλά το αγγλικό πολεμικό ναυτικό είχε αποκλείσει τα γαλλικά λιμάνια. Τελικά παραδόθηκε στο αγγλικό πολεμικό πλοίο "Βελλεροφόντης" και εξορίστηκε στο νησί της Αγίας Ελένης, στον Ατλαντικό, όπου πέθανε το 1821. Στις 20 Νοεμβρίου υπεγράφη η Συνθήκη των Παρισίων. O Νέυ καταδικάστηκε σε θάνατο από την Βουλή των Ομοτίμων της Γαλλίας και τουφεκίστηκε.
| Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Battle of Waterloo της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες). |
