Τσουνάμι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Το τσουνάμι είναι θαλάσσιο φαινόμενο κατά το οποίο μετατοπίζονται μεγάλες μάζες νερού σε μια θάλασσα ή μια λίμνη, ως αποτέλεσμα ενός σεισμού, μιας κατολίσθησης ή ηφαιστειακής έκρηξης. Η μετατόπιση των όγκων του νερού έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία κυμάτων που, αν φτάσουν σε ακτές, έχουν εξαιρετικά καταστρεπτικά αποτελέσματα. Η ονομασία του, που αποτελεί διεθνή όρο, προέρχεται από τις Γιαπωνέζικες λέξεις τσου-ναμι (tsu, 津 και nami, 波) που στα ελληνικά θα μεταφράζονταν σαν "κύμα του λιμανιού".

Τα κύματα αυτά, αν και δεν αποτελούν κίνδυνο για τα πλοία στην ανοιχτή θάλασσα, είναι πολύ καταστρεπτικά όταν φθάσουν σε παράλιες περιοχές. Έχουν μεγάλο μήκος κύματος και μεταφέρουν τεράστια ποσά ενέργειας. Φθάνοντας στην ακτή λόγω της μείωσης του βάθους αναδιπλώνονται και η ορμή τους πολλαπλασιάζεται. Η ταχύτητά τους ποικίλλει, θεωρείται όμως πάντα μεγάλη.

Τα πλοία που βρίσκονται "εν πλώ" τα αντιμετωπίζουν στρέφοντας την πλώρη σε γωνία 35-45 μοιρών και δεν κλυδωνίζονται λόγω του μεγάλου μήκους αυτών των κυμάτων. Αντίθετα τη νύκτα είναι πιο επικίνδυνα αν δεν γίνουν αντιληπτά από το ραντάρ, στην οθόνη του οποίου παρουσιάζονται ως ολοένα προσεγγίζουσα ακτογραμμή. Τα δε πλοία που βρίσκονται στο αγκυροβόλιο η ελλιμενισμένα θα πρέπει να προβούν σε άμεσο απόπλου κόβοντας ακόμη και τους κάβους ή εγκαταλείποντας και τις άγκυρες και τούτο διότι φθάνοντας το τσουνάμι αυτά ανυψώνονται, οι άγκυρες το πιο πιθανόν αποσπώνται απ' το βυθό οπότε και ακολουθούν έρμαια την ορμή του κύματος, ενώ τα ελλιμενισμένα κινδυνεύουν να καταστραφούν.

Το τσουνάμι πολλοί το κατατάσουν ως παλιρροιακό κύμα ενώ δεν είναι, αφού δεν έχει περιοδικότητα και είναι μεμονωμένο. Μοιάζει όμως με εκείνο κατά την εικόνα προσέγγισής του και λέγεται παλιρροιακό προς αποφυγή σύγχισης με τα άλλα σεισμικά κύματα. Το τσουνάμι είναι σεισμικό φαινόμενο και εξετάζεται από την Σεισμολογία.

Ένα από τα πλέον καταστρεπτικά τσουνάμι της σύγχρονης ιστορίας (και αυτό με τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπινων θυμάτων) εκδηλώθηκε μετά το σεισμό της 26ης Δεκεμβρίου 2004 στην Ινδονησία, το οποίο είχε σαν αποτέλεσμα περίπου 250.000 νεκρούς και τεράστιες υλικές ζημιές. Ως μέγεθος, το μεγαλύτερο τσουνάμι, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ήταν αυτό που δημιουργήθηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου Κρακατόα (Ινδονησία) το 1883. Το ύψος των κυμάτων που δημιουργήθηκαν ήταν περίπου 40 μ.

Η προειδοποίηση για επερχόμενο τσουνάμι είναι σχετικά απλή υπόθεση, αν έχει προηγηθεί σημαντική επένδυση σε μη επανδρωμένους σταθμούς παρακολούθησης σε δίκτυο που βρίσκεται μακριά από την ξηρά, σε συνδυασμό με σεισμογράφους. Χώρες όπως η Ιαπωνία (και μετά τον σεισμό του 2004 και χώρες γύρω από την περιοχή του Ινδικού Ωκεανού) έχουν ποντίσει και χρησιμοποιούν τέτοια δίκτυα.