Πάρνωνας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°06′22″N 22°43′48″E / 37.1060°N 22.7300°E / 37.1060; 22.7300

Πάρνωνας

20090729 parnonas06.jpg

Πάρνωνας is located in Ελλάδα
Πάρνωνας
Πάρνωνας
Ύψος 1.934 μέτρα
Κορυφή Μεγάλη Τούρλα ή Κρόνιο
Γεωγραφικά στοιχεία
Γεωγραφικό Διαμέρισμα Πελοπόννησος

Ο Πάρνωνας (γνωστός και ως Μαλεβός -ονομασία σλαβικής προελεύσεως- ή Κρόνιον κατά την αρχαιότητα[1]) είναι βουνό ύψους 1.934 μέτρων, που χωρίζει την Αρκαδία από τη Λακωνία, καταλήγοντας στη δεύτερη με απόληξή του το ακρωτήριο Μαλέας (Κάβο Μαλιάς).

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κορυφή «Μεγάλη Τούρλα»

Ο Πάρνωνας θεωρείται οροσειρά, αφού το μήκος του ξεπερνά τα 100 χλμ. Η οροσειρά αρχίζει από το οροπέδιο της Τεγέας, βόρεια, και φτάνει έως τον Κάβο Μαλιά. Ανατολικά οι απολήξεις του φτάνουν ως τον Αργολικό κόλπο και το Μυρτώο Πέλαγος και στα δυτικά ως την κοιλάδα του Ευρώτα. Ο ορεινός του όγκος καταλαμβάνει έκταση 2 εκατομμυρίων στρεμμάτων. Το 85% της συνολικής του έκτασης είναι δάση και βοσκοτόπια και το 15% γεωργική γη.[2] Το κυρίως βουνό εκτείνεται σε μια πολύ μακριά ράχη, μήκους 45 χλμ. περίπου, από τα χωριά Άνω Δολιανά και Άγιος Πέτρος στα βόρεια, έως την περιοχή των χωριών Καρίτσα και Μαρί νότια.

Ψηλότερη κορυφή του βουνού είναι η Μεγάλη Τούρλα ή Κρόνιο, στα 1.934 μ.[3] Υπάρχουν ακόμη δέκα κορυφές με ύψος άνω των 1.500 μ.[2] Από αυτές οι σημαντικότερες είναι η Μικρή Τούρλα (1.800 μ.), η Γαϊτανόραχη (1.801 μ.), ο Προφήτης Ηλίας (1.788 μ.) και η Πρεζέση (1.701 μ.). Το διάσελο βόρεια από το χωριό Μαρί, σε υψόμετρο 950 μ., χωρίζει το κύριο βουνό από τις νότιες βουνοκορφές Μαδάρα (1.326 μ.), Χιονοβούνι (1.296 μ.) και Γαϊδουροβούνι (1.095 μ.), οι οποίες γεωγραφικά θεωρούνται οι νότιες απολήξεις του Πάρνωνα.[4]

Τα πετρώματα που κυριαρχούν στο βουνό είναι ασβεστόλιθοι, σχιστόλιθοι και ψαμμίτες, κυρίως στο βόρειο τμήμα του, ενώ προς τα νότια ο ασβεστόλιθος παραχωρεί τη θέση του στα υποστρώματα φλύσχη.[3]

Πολλές πηγές με νερά σχηματίζουν ποτάμια. Ανατολικά ρέουν ο Βρασιάτης και ο Τάνος, οι οποίοι καταλήγουν στον Αργολικό κόλπο. Νότια, ο Δάφνωνας, με το εντυπωσιακό φαράγγι, εκβάλλει στο Μυρτώο πέλαγος κοντά στο Λεωνίδιο Αρκαδίας και ο Οινούντας ή Κελεφίνα, στις δυτικές πλαγιές, καταλήγει στον Ευρώτα κοντά στη Σπάρτη. Από τα πιο εντυπωσιακά φαράγγια του Πάρνωνα είναι η Λεπίδα, που έχει γαλάζια λίμνη με καταρράκτες από τον Δεκέμβρη μέχρι τον Απρίλη και βρίσκεται στο δρόμο ανάμεσα στα χωριά Πλάτανο και Άγιο Ιωάννη, το φαράγγι του Λούλουγκα, που σχηματίζει καταρράκτες και βρίσκεται στη Σίταινα, της Μαζιάς που βρίσκεται ενδιάμεσα από Καστάνιτσα και Πραστό, των Σπηλακίων και της Ζαρμπάνιτσας.[5]

Χλωρίδα και πανίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δενδρόκεδρο, είδος που συναντάται στο βουνό

Ο Πάρνωνας είναι σημαντικότατος βιότοπος.[6]

Τα δάση του Πάρνωνα σχηματίζονται από τρία είδη κωνοφόρων: την κεφαλληνιακή ελάτη (abies cephalonica), τη μαύρη πεύκη (pinus nigra) και το σπάνιο δενδρόκεδρο (juniperus drupacea), καθώς και από βελανιδιές, πλατάνια και χαρουπιές.[7]

Ένα προϊόν που βρίσκεται σε μεγάλη αφθονία στο βουνό είναι το τσάϊ και τα μαρτίνια (μανιτάρια). Επίσης υπάρχουν πολλές κερασιές, καρυδιές, συκιές και αμπελώνες. Αξιομνημόνευτα λόγω της φυσικής ομορφιάς τους είναι το δάσος από δενδρόκεδρα στη μονή Μαλεβής, το οποίο έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο της φύσης και έχει ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000,[8] το καστανόδασος της Καστάνιτσας και το δρυόδασος Σέλας που βρίσκεται στην Παναγιά Σέλα στον Πλάτανο τα οποία, μαζί με τον υγρότοπο Μουστού, τον Ωρίοντα και την κοιλάδα του Δάφνωνα, έχουν ενταχθεί στο ίδιο δίκτυο.[9]

Η πανίδα της περιοχής περιλαμβάνει πολλά είδη πουλιών, θηλαστικών, αμφίβιων και ερπετών.[10]

Στον Πάρνωνα υπάρχουν επίσης πολλά είδη εντόμων, που όμως δεν έχουν μελετηθεί αρκετά, καθώς και αρκετά είδη αμφίβιων και ερπετών (σπιτόφιδο, ασυνόφιδο κ.ά.). Το μεγαλύτερο θηλαστικό είναι το τσακάλι (canis aureus), που τείνει να εκλείψει, και ακολουθούν η αλεπού, ο ασβός, το κουνάβι, η νυφίτσα, ο σκαντζόχοιρος και πολλά είδη τρωκτικών, εντομοφάγων και χειρόπτερων (νυχτερίδες).[11]

Χωριά του Πάρνωνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κάτοικοι του Πάρνωνα τα μετακατοχικά χρόνια κατέβαιναν στα χωριά του Έλους για εργασία. Σήμερα τα περισσότερα χωριά του έχουν ερημώσει και έχουν ζωή κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες.

Ψηλότερο χωριό του Πάρνωνα είναι τα Βέρβενα, σε υψόμετρο 1160 μέτρων.

Μοναστήρια του Πάρνωνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εικόνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης Αγίου Πέτρου». Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα & Υγροτόπου Μουστού. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2020. 
  2. 2,0 2,1 «The Arcadia Website - Δικτυακός Τόπος ΑΡΚΑΔΙΑ, University of Patras - Όρος Πάρνωνας». arcadia.ceid.upatras.gr. 25 Νοεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2020. 
  3. 3,0 3,1 «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού». www.discoverkynouria.gr. 27 Αυγούστου 2013. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2020. 
  4. «Προστασία αρωματικών φυτών της προστατευόμενης περιοχής Πάρνωνα – Μουστού». Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα & Υγροτόπου Μουστού. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2020. 
  5. Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα & Υγροτόπου Μουστού - Γιορτή των Φαραγγιών
  6. «Χλωρίδα». Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα & Υγροτόπου Μουστού. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2020. 
  7. 7,0 7,1 «Δάση Προστατευόμενης Περιοχής». Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα & Υγροτόπου Μουστού. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2020. 
  8. «N2K GR2520006 dataforms». natura2000.eea.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2019. 
  9. Περιοχές NATURA 2000
  10. «Πανίδα». Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα & Υγροτόπου Μουστού. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2020. 
  11. Λακωνία, σελ. 46-47, Explorer (2005)

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια ΠΑΠΥΡΟΣ-ΛΑΡΟΥΣ-ΜΠΡΙΤΑΝΙΚΑ, τόμος 48, σελ.216: «Πάρνωνας»

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ