Κωνσταντίνος Τσάτσος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κωνσταντίνος Τσάτσος
Konstantinos Tsatsos.JPG
Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας
Περίοδος
19 Ιουλίου 1975 – 10 Μαΐου 1980
Προκάτοχος Μιχαήλ Στασινόπουλος
Διάδοχος Κωνσταντίνος Καραμανλής
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση 1 Ιουλίου 1899 Αθήνα, Ελλάδα
Θάνατος 8 Οκτωβρίου 1987 (88 ετών) Αθήνα
Εθνικότητα Έλληνας
Υπηκοότητα Ελληνική

Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος (Αθήνα, 1 Ιουλίου 1899 - 8 Οκτωβρίου 1987) ήταν νομικός, φιλόσοφος και πολιτικός που διετέλεσε πρόεδρος της Δημοκρατίας (1975 - 1980). Ακολούθησε ακαδημαϊκή καριέρα εκλεγόμενος τακτικός καθηγητής της φιλοσοφίας του δικαίου στη νομική σχολή Αθηνών και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών (1961), της οποίας χρημάτισε και πρόεδρος. Ασχολήθηκε με την πολιτική για πρώτη φορά το 1945 αναλαμβάνοντας υπουργός εσωτερικών στην κυβέρνηση Πέτρου Βούλγαρη και από τότε εξελίχθηκε σε έναν από τους βασικούς πρωταγωνιστές της πολιτικής ζωής της Ελλάδας. Διετέλεσε υπουργός σε πολλές κυβερνήσεις και αναδείχθηκε σε έναν από τους βασικούς συνεργάτες του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Με την υποστήριξη του τελευταίου κατάφερε το 1975 να εκλεγεί πρώτος πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1980, οπότε και παραιτήθηκε.

Το φιλοσοφικό, λογοτεχνικό και νομικό του έργο θεωρείται σημαντικό. Επηρέασε σημαντικά το Σύνταγμα του 1975 όντας ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής συντάξεως του συντάγματος, ενώ θεωρείται και ένας από τους βασικούς υποστηρικτές της ευρωπαϊκής ιδέας. Για τη σημαντική προσφορά του στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού οράματος του απονεμήθηκε το 1980 το μέγα ευρωπαϊκό βραβείο Κουντενχόβε - Καλλέργη. Επίσης, ήταν μέλος πολλών ξένων ακαδημιών μεταξύ των οποίων της Ρωσίας, της Λετονίας κ.α.

Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, καταβεβλημένος από τον καρκίνο, πέθανε στις 8 Οκτωβρίου 1987, σε ηλικία 88 ετών.

Πρώιμα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε την 1η Ιουλίου 1899 στην Αθήνα και ήταν πρωτότοκος γιος του Δημητρίου Τσάτσου, δικηγόρου και βουλευτή και της Θεοδώρας Ευστρατιάδη. Αδερφός του ήταν ο Θεμιστοκλής Τσάτσος. Μεγάλωσε στην Αθήνα, σε ένα σπίτι της οδού Βησσαρίωνος 8 [1], αλλά επισκεπτόταν συχνά την Τεργέστη, όπου ήταν εγκατεστημένοι οι γονείς της μητέρας του.[2], Φοίτησε στο Γυμνάσιο Μακρή και στο Β΄ Γυμνάσιο Νεαπόλεως.[3], ενώ στη συνέχεια στο Διδασκαλείο Μέσης Εκπαιδεύσεως, όπου είχε δασκάλους τον Κουγέα και τον Γληνό.[4], Από νεαρή ηλικία μιλούσε γαλλικά και γερμανικά, ενώ διάβαζε φιλοσοφικά έργα και ποιήματα ήδη από 13 ετών. Στην ηλικία των 15 ετών άρχισε να γράφει ποιήματα μαζί με τον παιδικό του φίλο Αλέξανδρο Εμπειρίκο - Κουμουνδούρο.

Το 1914 εγγράφηκε στη νομική σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών,[5] από την οποία αποφοίτησε το 1918. Την ίδια χρονιά συμπεριλήφθηκε στην ελληνική αποστολή του συνεδρίου της ειρήνης στο Παρίσι, ως κρυπτογράφος[6], της οποίας ομάδας επικεφαλής ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για έναν χρόνο.[7] Το 1920 πήρε την άδεια εξασκήσεως του δικηγορικού επαγγέλματος και το 1921 ανέλαβε μαζί με τον Μαριδάκη το δικηγορικό γραφείο του πατέρα του, ο οποίος στο μεταξύ είχε πεθάνει,[8].Οι στρατιωτικές του υποχρεώσεις ως το 1923, ο αιφνίδιος θάνατος του πατέρα του και η διάσωση του δικηγορικού γραφείου-μοναδικού πόρου ζωής για τη μητέρα και τον αδελφό του ανέστειλαν το ξεκίνημα μεταπτυχιακών σπουδών.,[9] Το 1925 εγκαταστάθηκε στη Χαϊδελβέργη προκειμένου να συμπληρώσει τις νομικές του σπουδές και να κάνει το διδακτορικό του. Εκεί γνωρίστηκε με τους Ιωάννη Θεοδωρακόπουλο και Παναγιώτη Κανελλόπουλο, ενώ επηρεάστηκε σημαντικά από τους Γερμανούς καθηγητές Ρίκερτ, Γιάσπερς κ.α.[10] Με την επιστροφή του παρέλαβε μαζί με τον αδερφό του αυτή τη φορά, τον Θεμιστοκλή, το γραφείο του πατέρα του και ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη δικηγορία έως το 1931. Ο ίδιος δεν έλκονταν από το δικηγορικό επάγγελμα,όπως σημείωνε ο ίδιος στην αυτοβιογραφία του:«Δεν αισθάνθηκα ποτέ, ούτε στην αρχή, μια οποιαδήποτε έλξη προς αυτό το επάγγελμα. Δεν συνέδεσα καμμιά φιλοδοξία μου μαζί του[...]»[11] και πιο κάτω, «[...]η δικηγορία [...]που πάντα αντιπαθούσα και ως επάγγελμα και ως περιβάλλον[...]»[12]

Ακαδημαϊκή σταδιοδρομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1929 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ της νομικής, με θέμα διδακτορικής διατριβής Η νομική ως τεχνική και επιστήμη και επί υφηγεσίας διατριβής του: Φιλοσοφία και επιστήμη του Δικαίου ενώ τον επόμενο χρόνο έγινε υφηγητής με θέμα της δοκιμαστικής επί υφηγεσία διατριβής του Φιλοσοφία και επιστήμη του Δικαίου [13]και το 1933 καθηγητής στην έδρα της εισαγωγής στην επιστήμη του Δικαίου και της φιλοσοφίας του Δικαίου.[14]Ξεκίνησε τη διδακτική του δραστηριότητα ως άμισθος υφηγητής.[15]Το 1934 άρχισε να διδάσκει Κοινωνική φιλοσοφία των Αρχαίων Ελλήνων.[16] Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ΄30 ο Τσάτσος ήρθε σε επαφή με τους σημαντικούς λογοτέχνες και ποιητές της εποχής, ενώ ξεχωριστή υπήρξε η φιλία του με τον Κωστή Παλαμά, τον οποίο είχε γνωρίσει ήδη από το 1922.[17] Την ίδια εποχή, το 1930, μαζί με τον Κανελλόπουλο και τον Θεοδωρακόπουλο εξέδωσε το τριμηνιαίο περιοδικό "Αρχείο Φιλοσοφίας και Θεωρίας των Επιστημών", η έκδοση του οποίου συνεχίστηκε για τα επόμενα έντεκα χρόνια[18]. Παράλληλα με τα μαθήματά του στην νομική σχολή, δίδασκε και φιλοσοφία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (1935 - 1938)[19]. Το 1935 αρχίζει να ασχολείται για τα πολιτικά ζητήματα όταν πριν το δημοψήφισμα δημοσίευσε άρθρα υπέρ του δημοκρατικού πολιτεύματος.[20] Το 1938 απέτυχε να γίνει τακτικός καθηγητής λόγω της δικτατορίας Μεταξά.[21]

Το 1939 το καθεστώς Μεταξά, είχε βάλει χαφιέδες να παρακολουθούν τις πανεπιστημιακές παραδόσεις του [22]και ενώ αρχικά του πρότεινε να αναλάβει ανώτατο αξίωμα στην Ε.Ο.Ν[23] τον συνέλαβε και τον εκτόπισε στη Σκύρο ως κομμουνιστή. Η υποψία του καθεστώτος σε βάρος του ενισχύθηκε από τις επισκέψεις που πραγματοποίησε στους τόπους εξορίας του Παναγιώτη Κανελόπουλου.[24]. Στη συνέχεια μετατοπίστηκε στις Σπέτσες μετά από παρέμβαση του Κυριάκου Βαρβαρέσου προς τον Μανιαδάκη.[25], όπου διέμεινε μέχρι το τέλος Ιανουαρίου 1940, οπότε και του επετράπη να επιστρέψει στην Αθήνα.[26]

Στον πόλεμο του 40΄ και στη Γερμανική κατοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όταν εκδηλώθηκε ο πόλεμος μαζί με τους Ιωάννη Θεοδωρακόπουλο και Ιωάννη Κακριδή έστειλαν επιστολή στον Μεταξά με την οποία του ζητούσαν να καταταγούν εθελοντικά και να πολεμήσουν. Τελικά ο Τσάτσος χρησιμοποιήθηκε στη Διευθυνση Εξωτερικού Τύπου για τη σύνταξη προπαγανδιστικών ξενόγλωσσων φυλλαδίων.[27] Όταν εισήλθαν οι Γερμανοί στην Αθήνα μετέβη με την οικογένειά του στο χωριό Βασσαράς της Σπάρτης,με απώτερο στόχο να μεταβούν δια μέσου Κυθήρων και Αντικυθήρων στην Κίσσαμο. Όταν οι Γερμανοί έφτασαν στην Σπάρτη επέστρεψαν στην Αθήνα.[28]Εργάστηκε στην Εθνική Οργάνωση Χριστιανικής Αλληλεγγύης (ΕΟΧΑ) της Αρχιεπισκοπής και στο συσσίτιο του Πανεπιστημίου.[29] Το 1941 απολύθηκε από τη θέση του στο πανεπιστήμιο, όταν στην επέτειο της 28ης Οκτωβρίου του έτους αυτού εκφώνησε ομιλία προς τους φοιτητές του και στη συνέχεια τους συνέστησε να καταθέσουν ομαδικώς λουλούδια στο μνημείο του Άγνωστου στρατιώτη, αλλά λόγω της φρούρησης του χώρου η κατάθεση πραγματοποιήθηκε στο άγαλμα του Διονύσιου Σολωμού στον Εθνικό κήπο. Την επόμενη ημέρα απολύθηκε από το Πανεπιστήμιο[30]Με τη βοήθεια του Αρχιεπίσκοπου Δαμασκηνού επέστρεψε στο σπίτι του από το κρησφύγετο όπου κρυβόταν χωρίς να συλληφθεί.[31]Το 1942 ίδρυσε τη Σοσιαλιστική Ένωση μαζί με τους Ζολώτα , Μαύρο, Αγγελόπουλοκαι Γαρουφαλιά[32]. Κατά τη διάρκεια της κατοχής συνεργάστηκε με τον Τσιγάντε ως μέλος της επιτροπής που αποτελούσε τον σύνδεσμο μεταξύ της κυβερνήσεως του Καΐρου και των αντιστασιακών οργανώσεων[33]. Αποξενωμένος ιδεολογικά από το ΕΑΜ προσέγγισε τον ΕΔΕΣ και την ΕΚΚΑ.[34] Για τη δράση του αυτή καταδιώχθηκε για να διαφύγει τελικώς τον Ιούλιο του 1944 στη Μέση Ανατολή, μέχρι το Νοέμβριο του ίδιου έτους.[35]

Μετά την απελευθέρωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1944 έγινε τακτικός καθηγητής στη Νομική Σχολή[36]. Στη θέση αυτή παρέμεινε μέχρι τον Φεβρουάριο του 1946, όταν και παραιτήθηκε για να θέσει υποψηφιότητα στις βουλευτικές εκλογές[37].

Η δεύτερη σύζυγος του Κ. Τσάτσου Ιωάννα Σεφεριάδου

Πολιτική σταδιοδρομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τσάτσος προερχόταν από φιλοβενιζελική οικογένεια. [38]με έντονες πολιτικές ενασχολήσεις, «Το σπίτι μου ήταν πολιτικό σπίτι»[39]Ο πολιτικός προσανατολισμός του ήταν φιλοβενιζελικός από αντατοφιλία.[40]Σημειώνει χαρακτηριστικά ο ίδιος στο αυτοβιογραφικό Λογοδοσία μιας ζωής, «Στα χρόνια όμως της Κατοχής, μια πρόσθετη φλόγα άναψε μέσα μου. Με έπιασε η μανία της πολιτικής δράσης. Το 1944-45 ήθελα με πάθος να γίνω Υπουργός[...]Οι επιθέσεις που μου έγιναν [...] γιατί είχα κάνει ως υπουργός σε 3 1/2 μήνες σπουδαίο έργο,επιτείνανε τις φιλοδοξίες μου. Απέβλεπα πια στο βουλευτιλήκι[...]»[41] Η πρώτη ουσιαστική ανάμειξη με την πολιτική ήταν το 1945, όταν και ανέλαβε υπουργός Εσωτερικών στην υπηρεσιακή κυβέρνηση Πέτρου Βούλγαρη. Ο ίδιος ανασκοπώντας τη δράση του στο υπουργείο αναφέρει πως τότε επάνδρωσε όλες τις νομαρχίες, διόρισε δημάρχους και τοποθέτησε 1300 αξιωματικούς χωροφυλακής και αστυνομίας πόλεως.[42] Κατόπιν όμως πιέσεων που ασκούσε ο τύπος (συγκρότημα Λαμπράκη) ζητήθηκε από τον Δαμασκηνό να παραιτηθεί από τη θέση του[43] . Στην κυβέρνηση Κανελλόπουλου που σχηματίσθηκε τον ίδιο χρόνο ανέλαβε δύο υπουργεία, του τύπου και της αεροπορίας. Τον επόμενο χρόνο έθεσε υποψηφιότητα στις βουλευτικές εκλογές, στις οποίες και εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής[44]. Το 1947 επισκέφθηκε το Κάϊρο και το 1948 τη Ρώμη εκπροσωπώντας την ελληνική Βουλή στις διακοινοβουλευτικές συσκέψεις που πραγματοποιούνταν.[45]

Το 1949 ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Παιδείας. Κατά τη διάρκεια της θητείας του οργάνωσε την εθνική πινακοθήκη, ενώ συγκρούστηκε με τους καθηγητές στο θέμα της αυξήσεως των μισθών. Επίσης επί της υπουργίας του πραγματοποιήθηκε η εκλογή νέου αρχιεπισκόπου από την Ιερά Σύνοδο λόγω του θανάτου του Δαμασκηνού. Σε αυτήν ο Τσάτσος στήριξε τον μητροπολίτη Ιωαννίνων Σπυρίδωνα, ο οποίος τελικώς εξελέγη. Στις εκλογές του 1950 έθεσε υποψηφιότητα με το κόμμα του Κανελλόπουλου αποτυγχάνοντας όμως να εκλεγεί. Τότε άρχισε να εργάζεται στην εφημερίδα "Καθημερινή" και επέστρεψε για κάποιο διάστημα στην ενεργή δικηγορία[46]. Στα τέλη του 1950 διορίστηκε υφυπουργός Συντονισμού. Για την τοποθέτησή του συναινούσαν και οι Αμερικανοί, οι οποίοι κατά τη μαρτυρία του Τσάτσου, είχαν εκτιμήσει το έργο του ως υπουργού παιδείας και ότι απορρόφησε όλες τις σχετικές πιστώσεις[47]. Διατήρησε το χαρτοφυλάκιό του για έξη μήνες αλλά εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση υπό την πίεση του Γεωργίου Παπανδρέου, αλλά ξανατοποθετήθηκε στην ίδια θέση όταν ανέλαβε υπουργός ο Σοφοκλής Βενιζέλος.[48] Το 1951 ξαναέθεσε υποψηφιότητα για βουλευτής χωρίς όμως επιτυχία. Τον επόμενο χρόνο απέτυχε ξανά στις εκλογές[49], ενώ τρία χρόνια αργότερα κατηγορήθηκε για οικονομικό σκάνδαλο. Γι' αυτό τον λόγο οργανώθηκε εξεταστική επιτροπή, η οποία τελικά τον αθώωσε.[50] Παραδίδει μια σειρά μαθημάτων στο Αθήναιον.[51]Βιοπορίζεται από το δικηγορικό του γραφείο και την αρθρογραφία του στην Καθημερινή.[52]Το 1952 περιοδεύει σε δέκα Αμερικανικά Πανεπιστήμια υπό την χορηγία του ιδρύματος Fulbright.[53] Το 1956 προσχώρησε στο υπό ίδρυση κόμμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή, την ΕΡΕ, βοηθώντας τον αρχηγό της στη σύνταξη κειμένων και διακηρύξεων σχετικά με την ίδρυση του κόμματος, με την οποία και εξελέγη βουλευτής[54]. Στην κυβέρνηση που σχηματίσθηκε υπό τον Καραμανλή ανέλαβε το υπουργείο Προεδρίας. Στις επόμενες εκλογές, του 1958[55], εξελέγη πανηγυρικά βουλευτής και ανέλαβε πάλι το υπουργείο Προεδρίας. Το υπουργείο Προεδρίας είχε αρκετές αρμοδιότητες, μεταξύ άλλων και αυτή του τουρισμού. Επί θητείας του κατασκευάστηκε το ξενοδοχείο της Πάρνηθας, για το οποίο ελέγχθηκε από την αντιπολίτευση λόγω της υπέρβασης του αρχικού προϋπολογισμού-[56] ενώ ενίσχυσε σημαντικά και τα διεθνή φεστιβάλ θεάτρου και μουσικής ανά την Ελλάδα[57]. Τον Ιούνιο του 1961 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών με 24 ψήφους υπέρ και 6 κατά με έδρα τη Φιλοσοφία του Δικαίου. Η εναρκτήρια ομιλία του στην Ακαδημία είχε τον τίτλο,Οι αντινομίες του Πρακτικού Λόγου και τα Πλάτωνος Πολιτικά.[58]Σε αυτήν διετέλεσε πρόεδρος και αντιπρόεδρος. Τον ίδιο χρόνο επανεξελέγη βουλευτής χωρίς όμως να αναλάβει κάποιο υπουργείο. Τον επόμενο χρόνο ανέλαβε το υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας. Όταν αποχώρησε ο Καραμανλής, οι Τσάτσος και Παπακωνσταντίνου απομακρύνθηκαν από τις διαμάχες για την ηγεσία. Στην κυβέρνηση Κανελλόπουλου ο Τσάτσος ανέλαβε το υπουργείο Δικαιοσύνης, στο οποίο παρέμεινε μέχρι την εγκαθίδρυση της δικτατορίας των Συνταγματαρχών την 21η Απριλίου.

Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, ο Τσάτσος υπέγραψε κάποιες αντιδικτατορικές προκηρύξεις δίχως να προβεί σε κάποια άλλη νέα ενέργεια. Μετά τη Χούντα ανέλαβε το υπουργείο Πολιτισμού στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας και στις εκλογές που ακολούθησαν εξελέγη στην τρίτη θέση με το ψηφοδέλτιο επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας. Παράλληλα, ανέλαβε την προεδρία της κοινοβουλευτικής επιτροπής σύνταξης του νέου συντάγματος. Εισηγητής της αντιπολίτευσης για το νέο σύνταγμα ήταν ο ανεψιός του, Δημήτρης Τσάτσος.

Πρόεδρος της Δημοκρατίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως ένας από τους πιο έμπιστους συμβούλους του Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή, ο Κωνσταντίνος Τσάτσος προτάθηκε από το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας για τη θέση του προέδρου της Δημοκρατίας. Η απόφαση του Καραμανλή για την επιλογή Τσάτσου αναγγέλθηκε στην αίθουσα της γερουσίας, όπου συνεδρίαζε η κοινοβουλευτική ομάδα της Νέας Δημοκρατίας. Όπως αναφέρει ο Τσάτσος στα απομνημονεύματά του, ο Καραμανλής είχε θέσει ως μοναδικό όρο ότι σε περίπτωση που θα ήθελε να μεταπηδήσει νωρίτερα από τα πέντε χρόνια στην προεδρία της δημοκρατίας, αυτός θα παραιτείτο. Στην ψηφοφορία που διεξάχθηκε στην βουλή έλαβε 210 ψήφους σε σύνολο 295 ψηφισάντων. Από αυτές οι 210 ανήκαν πιθανότατα στους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας που διέθετε 215 έδρες. Μοναδικός αντίπαλος ήταν ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, που υποστηρίχθηκε από την Ένωση Κέντρου, ενώ το ΠΑΣΟΚ και η Ενωμένη Αριστερά ψήφισαν λευκό. Πρόεδρος της Δημοκρατίας ορκίστηκε στις 19 Ιουλίου 1975.

Ώς πρόεδρος της δημοκρατίας ανέλαβε να οργανώσει καλύτερα τον όλο θεσμό. Ασχολήθηκε με βασικά ζητήματα της εθνικής πολιτικής όπως ήταν π.χ. το σλαβομακεδονικό. Δέχθηκε τις επισκέψεις αρκετών αρχηγών ξένων κρατών, ενώ συναντήθηκε και με άλλες σημαντικές προσωπικότητες, όπως οι Τίτο, Αϊζενχάουερ, Ζισκάρ, Νάσσερ, Όττο Αψβούργος κ.α. Επίσης εκπροσώπησε την Ελλάδα στην κηδεία του Μακαρίου το 1977 και του Τίτο. Λίγο πριν το τέλος της θητείας του τιμήθηκε με το βραβείο Κούντενχοβε-Καλλέργη και ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας της Σορβόννης.[59] Στη θέση του προέδρου της δημοκρατίας παρέμεινε μέχρι τον Μάϊο του 1980, όταν και τον διαδέχθηκε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής.

Μετά το τέλος της θητείας του πραγματοποίησε πολλά ταξίδια στο εξωτερικό είτε αναψυχής είτε κυρίως για ακαδημαϊκούς λόγους, αφού ήταν μέλος αρκετών ακαδημιών. Το 1980 διορίστηκε μέλος της ακαδημίας του Μαρόκου ύστερα από διάταγμα του βασιλιά Χασάν του δεύτερου. Παράλληλα συμμετείχε σε αρκετές συγκεντρώσεις για το ευρωπαϊκό όραμα, ενώ βοηθούσε και στη συγγραφή κάποιων ιστορικών μελετών.

Συγγραφικό έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ενασχόληση του Κωνσταντίνου Τσάτσου από νεαρή κιόλας ηλικία με τη φιλοσοφία και την ποίηση τον βοήθησαν στην ανάπτυξη της καλλιέργειάς του. Αρχίζει να γράφει ποιήματα σε ηλικία δεκαπέντε ετών. [60]Την τριετία 1921-1924 δημοσίευσε τα πρώτα του ποιήματα, την Τριλογία της ψυχής αφιερωμένη στον Παλαμά και δύο δράματα με το ψευδώνυμο "Ηβός Δελφός".[61]

'Εχοντας πλέον στην κατοχή της μια ανεκτίμητης αξίας βιβλιοθήκη, η οικογένεια Τσάτσου δώρησε το σύνολο των βιβλίων του Κωνσταντίνου Τσάτσου στο σημερινό ' Κέντρο Νεοελληνικών, Βυζαντινών και Κυπριακών Σπουδών ' που βρίσκεται στην πόλη της Γρανάδας, στην Ισπανία, υπό την εποπτεία του καθηγητή Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας Μόσχου Μορφακίδη Φυλακτού.

Η δωρεά του συνολικού όγκου των βιβλίων και η διαμόρφωση της βιβλιοθήκης του Κωνσταντίνου Τσάτσου πραγματοποιήθηκε στις 28 Μαΐου 2004.

Προσωπική ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν παντρεμένος δύο φορές. Νυμφεύθηκε αρχικά την Λίλη Ζηρίνη τον Φεβρουάριο του 1925, για να χωρίσει όμως το 1929. O δεσμός τους είχε ως αφετηρία του το κοινό ενδιαφέρον τους για τον ποιητή Κωστή Παλαμά. Κατά τη διάρκεια του γάμου τους έμεναν μεταξύ Αθήνας και Χαϊδελβέργης[62]. Στη συνέχεια γνώρισε την Ιωάννα Σεφεριάδου, αδερφή του Γιώργου Σεφέρη, την οποία και νυμφεύτηκε στις 30 Ιουνίου 1930 με κουμπάρα την Ειρήνη Οικονομοπούλου. Μαζί της απέκτησε δύο κόρες:

  • τη Δέσποινα Τσάτσου, η οποία γεννήθηκε το 1931[63], σύζυγο του καθηγητή Μυλωνά
  • τη Ντόρα Τσάτσου, η οποία γεννήθηκε το 1932[64], χορογράφο και σύζυγο του Αλέξανδρου Συμεωνίδη, καθηγητή ιατρικής

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λογοτεχνικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η τριλογία της ψυχής μου (1923)
  • Ποιήματα (1924)
  • Δύο Δράματα (1924)
  • Τα ποιήματα του Κ. Τσάτσου (1973)
  • Ένας διάλογος για την ποίηση (1975)

Φιλοσοφικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Δοκίμια αισθητικής και παιδείας (1960)
  • Αισθητικά δοκίμια (1961)
  • Διάλογοι σε μοναστήρι (1974)
  • Αισθητικά μελετήματα (1977)
  • Θεωρία της Τέχνης (1978)
  • Η ζωή σε απόσταση (1985)
  • Ο σύγχρονος κόσμος (1987)
  • Πριν από το ξεκίνημα (1988)
  • Αποχαιρετισμός (1988)

Κριτικές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Παλαμάς (1936)
  • Οι μεγάλοι ρήτορες και η ιστορία τους (1968)
  • Κικέρων (1968)
  • Δημοσθένης (1971)

Βιογραφίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ελευθέριος Βενιζέλος (1986)
  • Ο άγνωστος Καραμανλής (1986)
  • Λογοδοσία μιας ζωής (αυτοβιογραφία, 2000)

Φιλοσοφία περί δικαίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το πρόβλημα της ερμηνείας του δικαίου (1932)
  • Η κοινωνική φιλοσοφία του Καντ (1935)
  • Το πρόβλημα των πηγών του Δικαίου (1941)
  • Ελληνική πορεία (1952)
  • Μελέται φιλοσοφίας του δικαίου (1960)
  • Η κοινωνική φιλοσοφία των αρχαίων Ελλήνων (1962)[65]
  • Αφορισμοί και διαλογισμοί (1965-1969)
  • Πολιτική, θεωρία πολιτικής δεοντολογίας (1965) [66]
  • Η Ελλάς και η Ευρώπη (1978)
  • Δημοκρατία και Ευρώπη (1982)

Άλλα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αγάπη (1950)
  • Ποιήματα άλλων καιρών και άλλων τόπων (Μετάφραση, 1980)
  • Οράτιος, Βιργίλιος, Προπέρτιος, Κάτουλος (Μετάφραση, 1981)

Αξιώματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ. 21
  2. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ. 23
  3. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.48-49
  4. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ. 50
  5. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ. 82
  6. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ. 123
  7. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ.235
  8. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ. 123-124
  9. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ. 124
  10. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.127 κ.εξ
  11. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.179
  12. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.329
  13. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.224
  14. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ. 225
  15. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ. 227
  16. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ. 229
  17. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ.161-174
  18. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.181, 226
  19. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ. 231
  20. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ. 299
  21. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ. 231
  22. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.265
  23. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ.266
  24. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.266-268
  25. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.270, 273
  26. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ. 278
  27. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ. 279
  28. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ.282
  29. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ. 286
  30. Γιώργος Σεφέρης, Πολιτικό Ημερολόγιο Α' (1935-1944),εκδ.Ίκαρος, Αθήνα, 1992, σελ.40 Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ.287-293
  31. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ.316
  32. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ300
  33. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ.282
  34. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ.295
  35. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ.296-297
  36. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ. 231
  37. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ. 230
  38. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ.213
  39. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ.233
  40. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ.235
  41. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.241
  42. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.301
  43. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.301-302
  44. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.303
  45. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.303-306
  46. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.322
  47. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.323
  48. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.324
  49. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.327
  50. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.328-329
  51. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.329
  52. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.329
  53. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.330
  54. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.335
  55. «O Καραμανλής όμως, αδιαφορώντας για τις αρμοδιότητές μου, με ήθελε κυρίως για συντάκτη κυβερνητικών δηλώσεων και για Υπουργό Τύπου»Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.336-337
  56. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.343
  57. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.344
  58. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ.232
  59. Τελετή αναγόρευσης του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τσάτσου σε επίτιμο διδάκτορα της Φιλοσοφίας του Δικαίου του Πανεπιστημίου της Σορβόννης[1]
  60. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ. 133
  61. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ.124
  62. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000,σελ.174-176
  63. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ.185
  64. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ. 185
  65. Παραδόσεις του ομότιτλου μαθήματός του που άρχισε να διδάσκει από το 1934. Στην διάρκεια της εξορίας του στη μεταξική δικτατορία συνέγραψε τα κεφάλαια για τον Αριστοτέλη. Μετά την επιστροφή του από την εξορία συνέταξε τα κεφάλαια για τους μεταριστοτελικούς φιλοσόφους. Μεταφράστηκε στα γαλλικά με μέριμνα του Οκτάβιου Μερλιέ. Επίσης στα ρουμανικά, ισπανικά και το 1983 εκδόθηκε από το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Μεξικού. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ. 229-230
  66. Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000, σελ. 232

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γιώργος Σεφέρης, Πολιτικό Ημερολόγιο Α' (1935-1944),εκδ.Ίκαρος, Αθήνα, 1992
  • Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ.Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αραβαντινός Ι., «Τσάτσος, ο φιλόσοφος της πολιτείας και του δικαίου», Φιλοσοφία 19-20 (1989-1990), 38-49.
  • Σούρλας Παύλος Κ.,«Δικαϊκό σύστημα και τελoλoγική μέθoδoς: Σκέψεις γύρω από τo ‘Πρόβλημα της ερμηνείας τoυ δικαίoυ’ τoυ Κ. Τσάτσoυ». Νoμικό Βήμα τομ.26 (1978), σελ. 1172-1182
  • Αφιέρωμα στον Κωνσταντίνο Τσάτσο, εκδ.Σάκκουλας, Αθήνα, 1980
  • Αφιέρωμα: Χαράγματα για τον Κ. Τσάτσο, Ευθύνη τ/χ. 191-192 (1987).
  • Έκφραση τιμής στον Κωνσταντίνο Τσάτσο. Για την προσφορά του στο έθνος και τον πολιτισμό. «Τετράδια Ευθύνης» αρ. 16, Αθήνα, 1982

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]