Μένης Κουμανταρέας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Μένης Κουμανταρέας
Γέννηση17 Μαΐου 1931
Αθήνα, Ελλάδα
Θάνατος5 Δεκεμβρίου 2014 (83 ετών)
Αθήνα, Ελλάδα
Συνθήκες θανάτουανθρωποκτονία
Τόπος ταφήςΠρώτο Νεκροταφείο Αθηνών
ΕθνικότηταΈλληνας
Χώρα πολιτογράφησηςΕλλάδα
ΣπουδέςΕθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Ιδιότηταμεταφραστής και συγγραφέας
Είδος τέχνηςΣυγγραφέας, μεταφραστής
Καλλιτεχνικά ρεύματαΝεοελληνική πεζογραφία, δοκίμιο
Σημαντικά έργαΤο αρμένισμα, Η μυρωδιά τους με κάνει να κλαίω, Βιοτεχνία υαλικών
ΒραβεύσειςΑκαδημία Αθηνών και Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο
Υπογραφή
Menis-koumandareas-signature.svg

Ο Μένης Κουμανταρέας (17 Μαΐου 1931 - 5 Δεκεμβρίου 2014) ήταν Έλληνας συγγραφέας και μεταφραστής.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μένης (Αριστομένης) Κουμανταρέας γεννήθηκε (1931) και μεγάλωσε στην Αθήνα. Το 1948 έζησε για έξι μήνες κοντά στο θείο του στο Λονδίνο, όπου και ήρθε σε επαφή με την εκεί πολιτιστική κίνηση. Τον επόμενο χρόνο, δηλαδή το 1949, αποφοίτησε από το Πρότυπο Λύκειο Αθηνών Κάρολος Μπερζάν και φοίτησε κατά καιρούς στη Νομική και Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές του.[1] Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο ναυτικό και εργάστηκε κατά καιρούς (σχεδόν είκοσι χρόνια) σε ναυτιλιακές και ασφαλιστικές εταιρείες.

Το 1961 ξεκίνησε να συνεργάζεται με το περιοδικό Ταχυδρόμος και την επόμενη χρονιά εκδόθηκε το πρώτο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Τα μηχανάκια».

Η δίκη για το Αρμένισμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας οδηγήθηκε τρεις φορές σε δίκη για το διήγημα του «Το Αρμένισμα». Η συλλογή του είχε λάβει το 1967 το Β' κρατικό βραβείο διηγήματος. Τα επίμαχα διηγήματα που προκάλεσαν την αυτεπάγγελτη δίωξη του εισαγγελέα ήταν τα Μέρα του 1638 και Οι γάμοι του Σπόρου και της Ποππαίας. Κρίθηκαν ως άσεμνα διότι περιειχαν σκηνές σε οικο ανοχής, άντρες ντυμένους γυναίκες και αθυρόστομες εκφράσεις. Το Πλημμελειοδικείο Αθηνών του επέβαλε τέσσερις μήνες φυλακή με τριετή αναστολή για παράβαση του νόμου περί ασέμνων δημοσιευμάτων και άσκησε έφεση.[2] Μάρτυρες κατηγορίες ήταν οι Παν.Νέζης συνταξιούχος εκπαιδευτικός, ο Πανεπιστημιακός Κωνσταντίνος Μερεντίτης, ο συνταξιούχος δημοδιδάσκαλος Αναστάσιος Αντωνόπουλος και ο Αντώνιος Κουερίνης αστυνομικός. Υπερασπιστές του ήταν οι Κωνσταντίνος Τσάτσος, Αλέξης Μινωτής, Δημήτρης Μυράτ, Κωστής Μπαστιάς,Αιμίλιος Χουρμούζιος, Βάσος Βαρίκας[3]Συνήγορος υπεράσπισής του ήταν ο πανεπιστημιακός Γεώργιος Κουμάντος. [4]Το 1972 σπούδασε με υποτροφία στο Βερολίνο για έξι μήνες.

Μετά την δικτατορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το 1982 ζούσε αποκλειστικά από τη συγγραφική του δραστηριότητα.[5] Το 1987 το μυθιστόρημα του «Η φανέλα με το εννιά» μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Παντελή Βούλγαρη.[6] Κείμενά του δημοσιεύτηκαν σε πολλά λογοτεχνικά περιοδικά, όπως τα Εκλογή, Ηριδανός, Επιθεώρηση Τέχνης, Οδός Πανός, Η λέξη και άλλα. Έργα του μεταφράστηκαν σε 13 γλώσσες: αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, πορτογαλικά, αλβανικά, ολλανδικά, τούρκικα, ρώσικα, εσθονικά, εβραϊκά και λετονικά.[7]

Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και της Κρατικής Ορχήστρας Ελληνικής Μουσικής του Σταύρου Ξαρχάκου.[8]

Το 2012 υπήρξε ένας από τους 32 ανθρώπους της τέχνης και του πνεύματος που συνυπέγραψαν το κείμενο «Τολμήστε», ένα δείγμα γραφής μερικών διανοούμενων της χώρας που υποστήριζε την αποδοχή του ελληνικού μνημονίου.[9][10]

Ο θάνατός του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Tο βράδυ της 5ης Δεκεμβρίου 2014, βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του στην Κυψέλη «με εμφανείς μώλωπες στο λαιμό και το πρόσωπο».[11] Η κηδεία του τελέστηκε την Τρίτη 9 Δεκεμβρίου 2014 στο Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών.

Στις 7 Ιανουαρίου 2015, ανακοινώθηκε από την Ελληνική Αστυνομία η εξιχνίαση της υπόθεσης δολοφονίας, με τη σύλληψη 26 χρόνου άνδρα και τη δημοσιοποίηση στοιχείων δεύτερου ατόμου, το οποίο θεωρείται συνεργός. Όπως προκύπτει από την ανακοίνωση της Αστυνομίας κίνητρο των δραστών, τους οποίους γνώριζε ο συγγραφέας, ήταν η ληστεία.[12] [13]Μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων του, ο συνεργός του δράστη παρουσιάστηκε αυτοβούλως στον εισαγγελέα και συνελήφθη. Τον Ιούλιο του 2015 το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Αθηνών επέβαλε σε αμφότερους τους κατηγορούμενους πρωτοδίκως την ποινή της ισόβιας κάθειρξης για την ανθρωποκτονία εκ προθέσεως συν τέσσερα έτη για την απόπειρα ληστείας[14]

Έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

(2018) Ο ωραίος λοχαγός, Εκδόσεις Πατάκη

(2017) Η κυρία Κούλα, Εκδόσεις Πατάκη

(2016) Βιοτεχνία υαλικών, Εκδόσεις Πατάκη

(2015) Η σειρήνα της ερήμου, Εκδόσεις Πατάκη

(2014) Ο θησαυρός του χρόνου, Εκδόσεις Πατάκη

(2014) Σεραφείμ και Χερουβείμ, Κέδρος

(2013) Θάνατος στο Βαλπαραΐζο, Εκδόσεις Πατάκη

(2012) Η φανέλα με το εννιά, Κέδρος

(2011) Η συμμορία της άρπας, Ελευθεροτυπία

(2011) Οι αλεπούδες του Γκόσπορτ, Κέδρος

(2010) Βιοτεχνία υαλικών, Κέδρος

(2010) Η κυρία Κούλα, Κέδρος

(2010) Ξεχασμένη φρουρά, Εκδόσεις Καστανιώτη

(2010) Το αρμένισμα, Κέδρος

(2010) Το κουρείο, Κέδρος

(2009) Σ' ένα στρατόπεδο άκρη στην ερημιά, Κέδρος

(2008) Το Show είναι των Ελλήνων, Κέδρος

(2007) Θυμάμαι την Μαρία, Εκδόσεις Καστανιώτη

(2007) Τα μηχανάκια, Κέδρος

(2006) Η γυναίκα που πετάει, Κέδρος

(2004) Ο ωραίος λοχαγός, Κέδρος

(2003) Νώε, Κέδρος

(2001) Δυο φορές Έλληνας, Κέδρος

(2001) Η μυρωδιά τους με κάνει να κλαίω, Κέδρος

(2000) Η κυρία Κούλα, Κέδρος

(2000) Η συμμορία της άρπας, Κέδρος

(2000) Η φανέλα με το εννιά, Κέδρος

(1999) Η μέρα για τα γραπτά κι η νύχτα για το σώμα, Κέδρος

(1999) Το κουρείο, Κέδρος

(1996) Τα καημένα, Κέδρος

(1991) Koula, Κέδρος(1991)

La verrerie, Kauffmann

(1990) Πλανόδιος σαλπιγκτής, Κέδρος

(1990) Σεραφείμ και Χερουβείμ, Κέδρος 

(2007) Μπλε μελαγχολία. Σας αρέσει ο Μπραμς; Αλτίν, Κέδρος

(2006) Δεκαοχτώ κείμενα, Κέδρος 

Μεταφράσεις

Carroll, Lewis, 1832-1898,Οι περιπέτειες της Αλίκης στη χώρα των Θαυμάτων, Εκδόσεις Πατάκη(2011)

Faulkner, William, 1897-1962, Καθώς ψυχορραγώ, Κέδρος(2010)

Melville, Herman, 1819-1891, Τρεις απόκληροι, Εκδόσεις Καστανιώτη(2008)

MacCullers, Carson, Η μπαλάντα του λυπημένου καφενείου, Κέδρος(1999)

Faulkner, William, 1897-1962, Καθώς ψυχορραγώ, Κέδρος(1996)

Συλλογικό έργο, Ανθολογία του μαύρου χιούμορ, Αιγόκερως(1996)

Fitzgerald, Francis Scott, 1896-1940, Το πλουσιόπαιδο, Κέδρος(1995)

Hemingway, Ernest, 1899-1961, Οι φονιάδες, Κέδρος(1995)

Poe, Edgar Allan, 1809-1849, Στη δίνη του Μάελστρομ, Κέδρος(1988)

McCullers, Carson, Η μπαλλάντα του λυπημένου καφενείου, Κέδρος(1984)

Melville, Herman, 1819-1891, Μπάρτλεμπυ, ο γραφιάς, Οδυσσέας(1980)

Fitzgerald, Francis Scott, 1896-1940, Το πλουσιόπαιδο, Οδυσσέας(1977)

Büchner, Georg, 1813-1837, Λεντς, Ηριδανός

Hesse, Hermann, 1877-1962, Ντέμιαν, Ηριδανός

Carroll, Lewis, 1832-1898, Οι περιπέτειες της Αλίκης στη χώρα των θαυμάτων, Ερμείας

Βραβεύσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μένης Κουμανταρέας είχε τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος για τα έργα του Το Αρμένισμα (1967) και για το Η μυρωδιά τους με κάνει να κλαίω (1997). Με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για τα έργα του Βιοτεχνία υαλικών (1976) και για το Δύο φορές Έλληνας (2002). Επίσης έχει τιμηθεί με το βραβείο Blue Book στην Έκθεση Βιβλίου της Φραγκφούρτης το 2001, για το μυθιστόρημά του Ο ωραίος λοχαγός.[15][16][17]

Στις 30 Δεκεμβρίου 2008, κατα την ετήσια τελετή της Ακαδημίας Αθηνών για την απονομή των ετήσιων βραβείων, ο Μένης Κουμανταρέας τιμήθηκε για σύνολο του έργου με το βραβείο του Ιδρύματος Κώστας και Ελένης Ουράνη, το οποίο εποπτεύεται απο την Ακαδημία Αθηνών. Κατα τη βράβευση του δήλωσε, «...θα έπρεπε να τα παίρνουμε νέοι, να μας δίνουν αυτοπεποίθηση, λεφτά και κουράγιο. Θυμάμαι όμως, μολονότι βραβευμένο το δεύτερο βιβλίο μου, 'Το αρμένισμα', δικάστηκε επί χούντας τέσσερις φορές και παραλίγο να καεί. Το τελευταίο, 'Το σόου είναι των Ελλήνων', σκεπάζεται τώρα από τους καπνούς των δακρυγόνων και τα δάκρυα για τον χαμό ενός νέου ανθρώπου αλλά και από τον φριχτό πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Οπωσδήποτε είναι μελαγχολικό να σε βραβεύουν για το σύνολο του έργου σου. Σημαίνει ότι όπου να 'ναι σημαίνουν κι οι καμπάνες...".[18]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


  1. Λεξικό νεοελληνικής λογοτεχνίας: Πρόσωπα - Έργα - Ρεύματα - Όροι, Αθήνα: Πατάκης, 2007, σελ. 1145.
  2. Φίλιππος Φιλίππου, «Η αθώωση του Μένη Κουμανταρέα από το Εφετείο Αθηνών για το Αρμένισμα», Νέα Εστία, τομ.177, τχ.1867 (Δεκέμβριος 2015), σελ. 1095.
  3. Φίλιππος Φιλίππου, «Η αθώωση του Μένη Κουμανταρέα από το Εφετείο Αθηνών για το Αρμένισμα», Νέα Εστία, τομ.177, τχ.1867, (Δεκέμβριος 2015),σελ.1096-1097
  4. Φίλιππος Φιλίππου, «Η αθώωση του Μένη Κουμανταρέα από το Εφετείο Αθηνών για το Αρμένισμα», Νέα Εστία, τομ.177, τχ.1867, (Δεκέμβριος 2015),σελ.1100
  5. Κούρτοβικ, Δημοσθένης (1995). Έλληνες Μεταπολεμικοί Συγγραφείς: Ένας κριτικός Οδηγός. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. ISBN 978-960-360-509-6. 
  6. Vermeulen, Francine. «Μένης ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΑΣ, Η Φανέλα με το εννιά». Université de Liège. Ανακτήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2014. 
  7. «.:BiblioNet : Κουμανταρέας, Μένης, 1931-2014». www.biblionet.gr. Ανακτήθηκε στις 23 Αυγούστου 2016. 
  8. «ΜΕΝΗΣ ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΑΣ | Εταιρεία Συγγραφέων». www.authors.gr. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2016. 
  9. «Έκκληση ανθρώπων του πνεύματος προς τις πολιτικές δυνάμεις». www.skai.gr. 02-06-2011. Ανακτήθηκε στις 2016-02-08.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |date= (βοήθεια)
  10. Γαλιατσάτος, Παναγής (02-06-2011). ««Τολμήστε», ένα δείγμα γραφής για τη σωτηρία της χώρας». www.kathimerini.gr. Ανακτήθηκε στις 2016-02-08.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |date= (βοήθεια)
  11. «Δολοφονήθηκε ο Μένης Κουμανταρέας». www.in.gr. 06-12-2014. Ανακτήθηκε στις 11-07-2016.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  12. «Παρουσίαση του Διοικητή Ασφάλειας Αττικής και του Εκπρόσωπου Τύπου της ΕΛ.ΑΣ., για την εξιχνίαση υπόθεσης ανθρωποκτονίας 83χρονου ημεδαπού στην Κυψέλη και τη σύλληψη 26χρονου υπηκόου Ρουμανίας, καθώς και δημοσιοποίηση στοιχείων». astynomia.gr. Ελληνική Αστυνομία. 07-01-2015. Ανακτήθηκε στις 11-07-2016.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate=, |date= (βοήθεια)
  13. «Άρχισε η δίκη για τη δολοφονία του Μένη Κουμανταρέα». 27 Μαΐου 2016. Ανακτήθηκε στις 23 Αυγούστου 2016. 
  14. ««Η δίκη για τη δολοφονία του Μένη Κουμανταρέα» του Φίλιππου Φιλίππου». 
  15. «Βραβείο στον Μ. Κουμανταρέα». Ριζοσπάστης. 21 Απριλίου 2001. http://www1.rizospastis.gr/storyPlain.do?id=756736. Ανακτήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2014. [νεκρός σύνδεσμος]
  16. «Κουμανταρέας Μένης>Βραβεία». Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. Ανακτήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2014. 
  17. Σουλιώτης, Γιάννης (7 Δεκεμβρίου 2014). «Νεκρός βρέθηκε ο συγγραφέας Μένης Κουμανταρέας». kathimerini.gr. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2016. 
  18. «tovima.gr - Τους Τίτο Πατρίκιο και
    Μένη Κουμανταρέα
    βράβευσε η Ακαδημία Αθηνών»
    . TO BHMA. 31-12-2008. Ανακτήθηκε στις 2016-07-10.
      Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |date= (βοήθεια)