Αλέξανδρος της Ελλάδας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Αλέξανδρος Α΄ της Ελλάδας)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αλέξανδρος
Alexander I of Greece (1920).jpg
Περίοδος
εξουσίας
11 Ιουνίου, 1917 - 25 Οκτωβρίου 1920
Προκάτοχος Κωνσταντίνος Α΄
Διάδοχος Γεώργιος Β΄ της Ελλάδας
Σύζυγος Ασπασία Μάνου
Επίγονοι Αλεξάνδρα
Οίκος Γκλύξμπουργκ
Πατέρας Κωνσταντίνος Α΄ της Ελλάδας
Μητέρα Σοφία της Ελλάδας
Γέννηση 1 Αυγούστου 1893
Θάνατος 25 Οκτωβρίου 1920 (27 ετών)
Τατόι, Αθήνα, Ελλάδα
Τόπος ταφής Βασιλικό Κοιμητήριο, Μαυσωλείο Βασιλικού Κοιμητηρίου Ανάκτορα Τατοΐου, Αθήνα

Ο Αλέξανδρος ήταν Βασιλιάς των Ελλήνων από τις 11 Ιουνίου 1917 έως τις 25 Οκτωβρίου 1920.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν ο δευτερότοκος γιος του Βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ και της Βασίλισσας Σοφίας, γεννήθηκε στις 1 Αυγούστου 1893 και πέθανε στις 25 Οκτωβρίου 1920. Σπούδασε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από όπου αποφοίτησε το 1912. Πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους ως αξιωματικός του πυροβολικού.

Η περίοδος της Βασιλείας του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανέβηκε στο θρόνο στις 11 Ιουνίου 1917, ύστερα από την απομάκρυνση του πατέρα του και του Διαδόχου, πρίγκιπα Γεωργίου, από τις δυνάμεις της Αντάντ που είχαν καταλάβει τον Πειραιά και τον ισθμό της Κορίνθου και είχαν επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στην Αθήνα, η οποία έζησε ημέρες πείνας, ενώ υπέστη και βομβαρδισμό. Η ανάληψη του Θρόνου ήταν συνταγματικό πραξικόπημα ουσιαστικά, διότι δεν ακολουθήθηκαν οι περί διαδοχής διατάξεις του συντάγματος. Ο Βενιζέλος εκλάμβανε την αναχώρηση του Κωνσταντίνου ως παραίτηση κάτι που ανέτρεπε την τάξη διαδοχής σύμφωνα με το άρθρο 45 υπέρ του Γεωργίου.[1] Για το λόγο αυτό ο Κωνσταντίνος δεν αποδέχθηκε ποτέ τον Αλέξανδρο ως βασιλέα, και στον τάφο του στο Τατόι αναγράφεται ως "Αλέξανδρος, βασιλόπαις της Ελλάδος, βασίλεψε αντί του πατρός αυτού". Επίσης η μητέρα του Σοφία στην αλληλογραφία μαζί του τον προσφωνούσε Προς τον Πρίγκηπα Αλέξανδρο.[2] Αρχικά ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε εκφράσει την προτίμηση του προς τον νεότερο γιο του Κωνσταντίνου, τον ανήλικο τότε Παύλο και τον ορισμό Αντιβασιλέα. Όμως οι Μεγάλες Δυνάμεις επέτρεψαν στον Κωνσταντίνο να επιλέξει ο ίδιος το διάδοχό του. Αν και ορκίστηκε Βασιλιάς, ο Αλέξανδρος ανάλαβε τα καθήκοντά του με την πεποίθηση ότι εκτελούσε χρέη τοποτηρητή του θρόνου και ότι η προσωρινή ηγεμονία του θα έληγε με το τέλος του πολέμου και την επιστροφή του πατέρα του, καθώς ο Κωνσταντίνος δεν υπέβαλε επίσημα την παραίτησή του όταν αποχώρησε από την Ελλάδα.

Η σχέση και ο γάμος του με την Ασπασία Μάνου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νυμφεύθηκε στις 12 Νοεμβρίου 1919 την Ασπασία Μάνου, κόρη του Συνταγματάρχη της Χωροφυλακής Πέτρου Μάνου, με μοργανατικό γάμο (παρουσία ενός ιερέα και του φίλου του Αλέξανδρου συγγραφέα Χρήστου Ζαλοκώστα)[3]. Απέκτησαν μία κόρη, την πριγκίπισσα Αλεξάνδρα, την οποία ο Αλέξανδρος δεν πρόλαβε να γνωρίσει, καθώς γεννήθηκε περίπου πέντε μήνες μετά τον θάνατό του, στις 25 Μαρτίου 1921. Η κόρη του πριγκίπισσα Αλεξάνδρα-η οποία πέθανε στις αρχές του 1993- παντρεύτηκε τον Βασιλιά Πέτρο Β΄ της Γιουγκοσλαβίας το 1944 στο Λονδίνο και απέκτησε έναν γιο, τον πρίγκιπα Διάδοχο Αλέξανδρο Β΄ Καραγιώργεβιτς.[4]

Η σχέση του με τον Ελευθέριο Βενιζέλο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην αρχή η σχέση Βενιζέλου Αλέξανδρου ήταν τραυματική. Ο Αλέξανδρος παρέμενε πιστός στον έκπτωτο πατέρα του και στη μυστική επικοινωνία που είχε με τους γονείς του παρωτρυνόταν να συγκρουσθεί με τον Βενιζέλο. Σύμφωνα με τον Χρήστο Ζαλοκώστα, στις ιδιωτικές συνομιλίες που είχε μαζί με τον Αλέξανδρο, ο δεύτερος αποκαλούσε τον πρωθυπουργό Σατανά και πως όταν τον όρκισε δεν τον συνεχάρη.[5] Γενικά οι σποραδικές εντάσεις μεταξύ βασιλιά και κυβέρνησης δεν επιβάρυναν τη μεταξύ τους συνεργασία. Έτσι ο Αλέξανδρος δεν αντέδρασε στην ομιλία του θρόνου που είχε συντάξει ο Βενιζέλος,με καθαρή αποδοκιμασία του καθεστώτος του πατέρα του.[6] Τον Ιανουάριο του 1919 ο Αλέξανδρος έβγαλε λόγο σε στρατιωτική μονάδα υπέρ του καθεστώτος και με την οποία καλούσε τους στρατιωτικούς να μην συνωμοτούν σε βάρος της κυβέρνησης.[7]

Ο τάφος του Αλεξάνδρου Α' στο Τατόι

Κατά τη διάρκεια της ηγεμονίας του, η Ελλάδα πήρε μέρος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ. Με το τέλος του και ύστερα από την υπογραφή της Συνθήκης του Νεϊγύ, παραχωρήθηκε στην Ελλάδα η ανατολική Μακεδονία και η δυτική Θράκη από τη Βουλγαρία, ενώ με την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών, έναν χρόνο αργότερα, προσαρτήθηκε η ανατολική Θράκη, με εξαίρεση την Κωνσταντινούπολη, και η περιοχή της Σμύρνης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Τραγικός θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πέθανε ξαφνικά, στις 12 Οκτωβρίου / (25 Οκτωβρίου με το νέο ημερολόγιο) 1920 από σηψαιμία. Ο θάνατός του αποδόθηκε σε μόλυνση η οποία προκλήθηκε όταν ένας από τους δύο μακάκους (Macaca sylvanus) που είχε για κατοικίδια, στο βασιλικό κτήμα Τατοΐου τον δάγκωσε. Αναλυτικότερα, στις 30 Σεπτεμβρίου (με το νέο ημερολόγιο), καθώς ο Αλέξανδρος έκανε περίπατο στο βασιλικό κτήμα, κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες ο σκύλος του ενεπλάκη με έναν απ´ τους μακάκους-κατοικίδια του Γερμανού φύλακα του βασιλικού κτήματος.[8] Ενώ ο Αλεξανδρος προσπαθούσε να διαχωρίσει τα δύο ζώα, ο δεύτερος μακάκος του επιτέθηκε και τον δάγκωσε στο πόδι και τον κορμό. Λίγο αργότερα, υπηρέτες κατέφτασαν και έδιωξαν τους Μακάκους, τους οποίους και σκότωσαν μετά τον θάνατο του βασιλιά. Οι πληγές του βασιλιά δέχτηκαν ιατρική περίθαλψη αλλά όχι και καυτηριασμό, γεγονός που οδήγησε στη μόλυνσή τους. Τέσσερις εβδομάδες αργότερα και αφού είχαν μεσολαβήσει εφτά εγχειρήσεις ο 27χρονος βασιλιάς υπέκυψε στην ασθένειά του. Είναι πολύ πιθανότερο ο Βασιλιάς να είχε επιζήσει εάν είχε ακρωτηριαστεί, αλλά κανένας απ´ τους ιατρούς δεν θέλησε να πάρει την ευθύνη για κάτι τέτοιο. Η διατύπωση του τελευταίου ιατρικού δελτίου ήταν πολύ άκομψη, μοναδική στη νεότερη ελληνική ιστορία:

Μετά βραχείαν αγωνία, καθ΄ ην η Αυτού Μεγαλειότης κατελήφθη υπό σπασμωδικών κινήσεων του προσώπου, εξέπνευσε περί 4ην και 12 λεπτά μετά μεσημβρίαν.[9]

Ενταφιάστηκε στο βασιλικό κοιμητήριο στο Τατόι. Προς τιμήν του η πόλη Δεδέαγατς της Θράκης, μετονομάστηκε το 1920 σε Αλεξανδρούπολη.[10] Ο Βενιζέλος έπλεξε το εγκώμιο του νεκρού βασιλιά τονίζοντας ότι εμπνεύσθηκε από το παράδειγμα του παππού του Γεωργίου του Α' και υπήρξε υπόδειγμα δημοκρατικού βασιλιά που σεβάσθηκε το πολίτευμα της χώρας.[11]

Η προσωπικότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο φίλος του Χρήστος Ζαλικώστας τον περιγράφει ως ένα μαθητή μέτριο στην στρατιωτική σχολή και τον περιγράφει γενικά ως έναν play-boy. Ήπιος γενικά χαρακτήρας με βασικό του ενδιαφέρον τα αυτοκίνητα, ένιωθε συχνά να τον καταπιέζει η αυλική εθιμοτυπία ρέποντας στα ξενυχτια, το τάβλι, χωρίς ιδιάιτερη φροντίδα για τις κρατικές υποθέσεις μα πιο πολύ για τα γρήγορα αυτοκίνητα.[12]

Η προσωπικότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο φίλος του Χρήστος Ζαλικώστας τον περιγράφει ως ένα μαθητή μέτριο στην στρατιωτική σχολή και τον περιγράφει γενικά ως έναν play-boy. Ήπιος γενικά χαρακτήρας με βασικό του ενδιαφέρον τα αυτοκίνητα, ένιωθε συχνά να τον καταπιέζει η αυλική εθιμοτυπία ρέποντας στα ξενυχτια, το τάβλι, χωρίς ιδιάιτερη φροντίδα για τις κρατικές υποθέσεις μα πιο πολύ για τα γρήγορα αυτοκίνητα.[13]

Πίνακας προγόνων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Νικόλαος Τσίρος, Κράτος, εξουσία, κοινοβουλευτικό σύστημα σε θεσμική και πολιτική κρίση. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η λειτουργία του πολιτεύματος στην περίοδο 1914-1920,εκδ.Αντ. Σάκκουλα,2000, σελ. 48
  2. Μελέτης Μελετόπουλος, «Αλέξανδρος»,Η βασιλεία στη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία. Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β', εκδ.Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα, 1994,σελ.85
  3. Μελέτης Μελετόπουλος, «Αλέξανδρος»,Η βασιλεία στη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία. Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β', εκδ.Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα, 1994, σελ. 96
  4. Μελέτης Μελετόπουλος, «Αλέξανδρος»,Η βασιλεία στη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία. Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β', εκδ.Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα, 1994, σελ.98, υποσ. 133
  5. Μελέτης Μελετόπουλος, «Αλέξανδρος»,Η βασιλεία στη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία. Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β', εκδ.Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα, 1994, σελ. 86
  6. Gunnar Hering, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα 1821-1936,μτφρ. Θόδωρος Παρασκευόπουλος, τομ.Β΄, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα,2004,σελ. 910
  7. Μελέτης Μελετόπουλος, «Αλέξανδρος»,Η βασιλεία στη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία. Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β', εκδ.Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα, 1994,σελ. 91
  8. Μελέτης Μελετόπουλος, «Αλέξανδρος»,Η βασιλεία στη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία. Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β', εκδ.Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα, 1994, σελ.97
  9. Ιστοσελίδα Creta Live, [1], Επιμ. Κ.Α.Μπογδανίδης, 13/10/2011
  10. Ιστολόγιο ordteo, Δεδε - Αγάτς, Νεάπολη, Αλεξανδρούπολη (Το θέμα της ονοματοδοσίας της πόλης), Επιμ. Θεόδωρος Ορδουμποζάνης, 06/05/2009
  11. Νικόλαος Τσίρος, Κράτος, εξουσία, κοινοβουλευτικό σύστημα σε θεσμική και πολιτική κρίση. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η λειτουργία του πολιτεύματος στην περίοδο 1914-1920,εκδ.Αντ. Σάκκουλα,2000, σελ. 54
  12. Μελέτης Μελετόπουλος, «Αλέξανδρος»,Η βασιλεία στη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία. Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β', εκδ.Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα, 1994,σελ.83-84
  13. Μελέτης Μελετόπουλος, «Αλέξανδρος»,Η βασιλεία στη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία. Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β', εκδ.Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα, 1994,σελ.83-84

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μελέτης Μελετόπουλος, «Αλέξανδρος»,Η βασιλεία στη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία. Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β', εκδ.Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα, 1994,σελ.83-98
  • Gunnar Hering, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα 1821-1936,μτφρ. Θόδωρος Παρασκευόπουλος, τομ.Β΄, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα,2004
  • Νικόλαος Τσίρος, Κράτος, εξουσία, κοινοβουλευτικό σύστημα σε θεσμική και πολιτική κρίση. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η λειτουργία του πολιτεύματος στην περίοδο 1914-1920,εκδ.Αντ. Σάκκουλα,2000
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Κωνσταντίνος Α΄
Βασιλεύς των Ελλήνων
1917-1920
Διάδοχος
Γεώργιος Β΄ της Ελλάδας