Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ
جمال عبد الناصر
Stevan Kragujevic, Gamal Abdel Naser u Beogradu, 1962.jpg
Πρόεδρος της Αιγύπτου
Περίοδος
23 Ιουνίου 1956 – 28 Σεπτεμβρίου 1970
Αντιπρόεδρος Ζακάρια Μοχιεντίν (1961-1964, 1965-1968)
Ανουάρ Σαντάτ (1964, 1969-1970)
Αλί Σαμπρί (1965-1968)
κ.ά.
Πρωθυπουργός Ο ίδιος (1954-1962)
Αλί Σαμπρί (1962-1965)
Ζακάρια Μοχιεντίν (1965-1966)
Μουχάμαντ Σεντκί Σουλαϊμάν (1966-1967)
Ο ίδιος (1967-1970)
Προκάτοχος Μουχάμαντ Ναγκίμπ
Διάδοχος Ανουάρ Σαντάτ
Πρωθυπουργός της Αιγύπτου
Περίοδος
19 Ιουνίου 1967 – 28 Σεπτεμβρίου 1970
Πρόεδρος Ο ίδιος
Προκάτοχος Μουχάμαντ Σεντκί Σουλαϊμάν
Διάδοχος Μαχμούντ Φαουζί
Περίοδος
18 Απριλίου 1954 – 29 Σεπτεμβρίου 1962
Πρόεδρος Μουχάμαντ Ναγκίμπ
Ο ίδιος
Προκάτοχος Μουχάμαντ Ναγκίμπ
Διάδοχος Αλί Σαμπρί
Περίοδος
25 Φεβρουαρίου 1954 – 8 Μαρτίου 1954
Πρόεδρος Μουχάμαντ Ναγκίμπ
Προκάτοχος Μουχάμαντ Ναγκίμπ
Διάδοχος Μουχάμαντ Ναγκίμπ
Υπουργός Εσωτερικών
Περίοδος
18 Ιουνίου 1953 – 25 Φεβρουαρίου 1954
Διάδοχος Ζακάρια Μοχιεντίν
Πρόεδρος του Επαναστατικού Διοικητικού Συμβουλίου
Περίοδος
14 Νοεμβρίου 1954 – 23 Ιουνίου 1956
Προκάτοχος Μουχάμαντ Ναγκίμπ
Διάδοχος Η θέση καταργήθηκε
Γενικός Γραμματέας του Κινήματος των Αδεσμεύτων
Περίοδος
5 Οκτωβρίου 1964 – 8 Σεπτεμβρίου 1970
Προκάτοχος Γιόσιπ Μπροζ Τίτο
Διάδοχος Κένεθ Καούντα
Πρόεδρος του Οργανισμού Αφρικανικής Ενότητας
Περίοδος
17 Ιουλίου 1964 – 21 Οκτωβρίου 1965
Προκάτοχος Χαϊλέ Σελασιέ Α΄
Διάδοχος Κβάμε Νκρούμαχ
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση 15 Ιανουαρίου 1918
Αλεξάνδρεια, Αίγυπτος
Θάνατος 28 Σεπτεμβρίου 1970 (52 ετών)
Κάιρο, Αίγυπτος
Εθνικότητα Αιγύπτιος
Πολιτικό κόμμα Αραβική Σοσιαλιστική Ένωση
Σύζυγος Τάχια Καζέμ
Παιδιά 5
Επάγγελμα Στρατιωτικός
Υπογραφή Nasser(PresidentofEgypt).jpg

Ο Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ (15 Ιανουαρίου 1918 - 28 Σεπτεμβρίου 1970) ήταν ο δεύτερος πρόεδρος της Αιγύπτου, υπηρετώντας από το 1956 μέχρι το θάνατό του. Ο Νάσερ ηγήθηκε της ανατροπής της μοναρχίας το 1952 και εισήγαγε εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις το επόμενο έτος. Μετά από μία απόπειρα κατά της ζωής του το 1954 από μέλος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, διέλυσε την οργάνωση, έθεσε τον πρόεδρο Μουχάμαντ Ναγκίμπ σε κατ' οίκον περιορισμό και ανέλαβε την εξουσία, γινόμενος επίσημα πρόεδρος τον Ιούνιο του 1956.

Η ζωή του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γιος ταχυδρομικού υπαλλήλου, γεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1918 και σπούδασε στη Βασιλική Στρατιωτική Ακαδημία του Καΐρου, από την οποία και αποφοίτησε το 1938, ενώ διακρίθηκε στον πόλεμο εναντίον του Ισραήλ το 1948. Υπήρξε ένας από τους βασικούς ιδρυτές της παραστρατιωτικής οργάνωσης των «Ελεύθερων Αξιωματικών», η οποία, εκμεταλλευόμενη τη πικρία του λαού εκ του πολέμου με το Ισραήλ, ανέτρεψε την αιγυπτιακή δυναστεία του Βασιλιά Φαρούκ Α΄ στις 23 Ιουλίου 1952 και το 1953 ανακήρυξε την Αίγυπτο δημοκρατία ισλαμικού τύπου.

Στη συνέχεια το 1954 ο Νάσερ ανέτρεψε και τον πρώτο πρόεδρο της Αιγυπτιακής Δημοκρατίας συνταγματάρχη Μουχάμαντ Ναγκίμπt θέτοντάς τον σε κατ' οίκον περιορισμό (με αιτιολογία τη μετριοπαθή στάση του απέναντι στο Σουδάν) και ανέλαβε την προεδρία κατόπιν ανελεύθερων εκλογών το 1956 υπό την (αφανή) διπλωματική προστασία της Σοβιετικής Ένωσης. Τον ίδιο χρόνο η Αγγλία και οι ΗΠΑ συνομολογούν με την Αίγυπτο για την (βοήθεια) στη κατασκευή του μεγάλου φράγματος του Ασουάν και παράλληλα ο Νάσερ ζήτησε μεγάλες στρατιωτικές προμήθειες για τον στρατιωτικό εξοπλισμό της χώρας.

Μοίρασε την εθνική γη στους ακτήμονες και εθνικοποίησε πολλές ξένες επιχειρήσεις, με πρώτη τη διαχείριση της διώρυγας του Σουέζ. Τότε ξέσπασε οξύτατη κρίση και μάλιστα μετά την ανάληψη εκ μέρους της Αγγλίας και Γαλλίας συνεπικουρούμενη και από το Ισραήλ μεγάλης στρατιωτικής επέμβασης την οποία τελικά τα Ηνωμένα Έθνη καταδίκασαν ως παράνομη και οι δύο Δυνάμεις αναγκάσθηκαν να υποχωρήσουν. Η εξέλιξη αυτή έκανε τον Νάσερ να φαντάζει ως ήρωας.

Το 1958 ίδρυσε την Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία συμπράττοντας με τη Συρία, την Ιορδανία και τον Λίβανο σε ένα διακρατικό τύπο "αραβικού σοσιαλισμού" η οποία όμως αργότερα το 1961 αυτοδιαλύθηκε. Οι ΗΠΑ και η Αγγλία συνέχισαν να αρνούνται την στρατιωτική εξοπλιστική προμήθεια του Αιγυπτιακού στρατού. Ο Νάσερ τότε στράφηκε προς τη Ρωσία. Το γεγονός χαιρετίστηκε ιδιαίτερα από το Κρεμλίνο και ο Πρόεδρος Χρουστσώφ του επεφύλαξε θερμή υποδοχή. Τότε η Σοβιετική Ένωση ανέλαβε και τη κατασκευή του φράγματος του Ασουάν. Ήταν 9 Ιανουαρίου 1960 όταν οι Πρόεδροι Νάσερ και Χρουστσώφ, επιβαίνοντες σε ποταμόπλοιο, έριξαν μικρές πέτρες ως θεμέλιους λίθους στο σημείο κατασκευής του φράγματος.

Ο Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ

Την 7 Ιουνίου του 1960 ο Νάσερ επισκέφθηκε την Αθήνα κατόπιν επίσημης πρόσκλησης του Βασιλιά Παύλου. Από την επίσκεψη αυτή ξεκίνησε η δημιουργία του Ελληνοαραβικού Επιμελητηρίου και απαλείφθηκαν οι κατά των Ελλήνων της Αιγύπτου αξιώσεις δήμευσης περιουσιών και απελάσεων. Την επίσκεψη εκείνη ανταπέδωσε ο τότε διάδοχος Κωνσταντίνος στον οποίο ο Νάσερ επεφύλαξε θερμή υποδοχή. Ήταν ο πρώτος επίσημος της Δύσης που επισκέφθηκε τη χώρα μετά την μεταστροφή της Αιγύπτου στο Ανατολικό μπλοκ. Πρωτεργάτης εισηγητής της (αναγκαιότητας) ανταλλαγής αυτών των επισκέψεων ήταν ο Σοφοκλής Βενιζέλος.

Η επιρροή του Νάσερ δεν μειώθηκε παρά τη συντριπτική ήττα των Αράβων από τους Ισραηλινούς στον πόλεμο των έξι ημερών τον Ιούνιο του (1967). Με τη λήξη του πολέμου σε ραδιοφωνικό μήνυμά του ανήγγειλε στον αιγυπτιακό λαό την παραίτησή του. Η είδηση συγκίνησε τον αιγυπτιακό λαό τόσο που ξεχύθηκε στους δρόμους του Καΐρου σε μια τεράστια πορεία-συγκέντρωση, ζητώντας την παραμονή του στην προεδρία. Έτσι και παρέμεινε.

Από τις 21 ως τις 23 Δεκεμβρίου συγκλήθηκε στην πρωτεύουσα του Μαρόκου, Ραμπάτ, αραβική διάσκεψη. Παρά τις επίμονες προσπάθειες του Νάσερ για ανάληψη χειροπιαστών οικονομικών, πολιτικών και στρατιωτικών δεσμεύσεων στον κοινό αραβικό αγώνα εναντίον του Ισραήλ, οι μετριοπαθείς Άραβες ηγέτες, μεταξύ των οποίων οι ηγέτες της Υεμένης Ιριάνι, του Κουβέιτ Αλ Σαμπάχ, του Λιβάνου Σαρλ Ελί και του Μαρόκου Χασάν, αντέδρασαν με επιφυλακτικότητα. Απογοητευμένος ο Νάσερ αποχώρησε από τη διάσκεψη και συγκρότησε στην Τρίπολη (Λιβύη), στις 26 Δεκεμβρίου, "τρόικα" των επαναστατικών αραβικών καθεστώτων με τον Μουαμάρ αλ Καντάφι και τον Σουδανό στρατηγό Γκαφάαρ Νιμέιρι[1].

Στις 28 Σεπτεμβρίου του 1970 ένας υπουργός του που ανέμενε την υπογραφή του αντιλαμβάνεται ότι ο πρόεδρος χάνει τις αισθήσεις του. Σε λίγα λεπτά ξεψύχησε από καρδιακό επεισόδιο μέσα στην προεδρική έπαυλη. Η κηδεία του Νάσερ θεωρείται μέχρι σήμερα η πολυπληθέστερη που έχει γίνει ποτέ στον αραβικό κόσμο και όχι μόνο.

Πολλοί υπήρξαν επικριτές του έργου του όπως και πολλοί οι θαυμαστές του. Επί των ημερών του κατέρρευσε η ανθούσα μέχρι τότε ελληνική παροικία της Αιγύπτου λόγω των εθνικοποιήσεων και της απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα συναλλάγματος, Ο ίδιος εφάρμοσε αστυνομοκρατούμενη εσωτερική πολιτική που εφαρμόσθηκε και σε άλλες χώρες της Μεσογείου, ενέπλεξε τη χώρα σε δύο πολέμους, με την Υεμένη, πενταετή (1962-1967) και με το Ισραήλ (πόλεμος των έξι ημερών) το 1967 με ασυγχώρητα μεγάλο αριθμό νεκρών, έστρεψε τη χώρα προς τη Σοβιετική Ένωση για να λάβει εξοπλισμούς που δεν μπόρεσαν να ενεργοποιηθούν στις κατάλληλες στιγμές ξεπουλώντας όλη τη παραγωγή δημητριακών και βάμβακος στη Σοβιετική Ένωση. Η στροφή αυτή μετά το θάνατό του αποδείχθηκε λανθασμένη και ακολούθησε αναστροφή, έτσι ώστε ο Κίσσινγκερ να χαρακτηριστεί και «μάγος» της Διπλωματίας. Ξεκίνησε ένα εθνικό - σοσιαλιστικό πολιτικό πρόγραμμα που εκ των πραγμάτων όχι μόνο δεν καρποφόρησε αλλά το μόνο που πέτυχε ήταν να γίνει ο ίδιος ίνδαλμα σε αρκετούς άλλους πραξικοπηματίες της Μεσογείου και όχι μόνο.

Αντίθετα οι οπαδοί του εγκωμιάζουν τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις του. Του αναγνωρίζουν την απαλλαγή της χώρας από τη Δυναστεία του Φαρούκ που κάτω από το πάθος της καλοπέρασης και της χαρτοπαιξίας δεν αντιλαμβανόταν τις δυσκολίες που περνούσε η χώρα, ανεξαρτήτως του διπλωματικού επεισοδίου που είχε δημιουργηθεί εξ υπαιτιότητάς του σε βάρος της ελληνικής βασιλικής οικογένειας, που αποκαταστάθηκε όμως επί Νάσερ. Ανεξάρτητα όμως από όλα τα παραπάνω, είναι γεγονός πως ο Νάσερ υπήρξε η πρώτη πολιτική φυσιογνωμία που προσπάθησε να αποκαταστήσει γενικά την αξιοπρέπεια στους Άραβες που την είχαν μακρόχρονα ταπεινώσει οι Δυτικοί.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Η διάσκεψη των Αράβων στο Ραμπάτ, Ιστορικό Λεύκωμα 1969, σελ. 125, Καθημερινή (1998)
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα