Δυναστεία Παλαιολόγων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Δυναστεία Παλαιολόγων
Device of the Palaiologos Dynasty.svg
Χώρα Flag of Palaeologus Dynasty.svg Βυζάντιο
Ιδρυτής Μιχαήλ Η´
Τελευταίος ηγεμόνας Κωνσταντίνος ΙΑ΄
Ίδρυση 11ος αιώνας
Παύση ηγεμονίας 1453

Η Δυναστεία των Παλαιολόγων ήταν η τελευταία αυτοκρατορική οικογένεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Γενάρχης της ήταν ο Μιχαήλ Η' Παλαιολόγος ο οποίος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας το 1261, όταν ανακατέλαβε την Κωνσταντινούπολη και κατέλυσε την Λατινική Αυτοκρατορία η οποία είχε ιδρυθεί μετά την Δ' Σταυροφορία. Η Δυναστεία των Παλαιολόγων διήρκεσε μέχρι τις 29 Μαΐου 1453 και την άλωση της Κωνσταντινούπολης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, με τελευταίο βυζαντινό αυτοκράτορα των Κωνσταντίνο ΙΑ' Παλαιολόγο.

Αυτοκράτορες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Δυναστεία των Παλαιολόγων αποτελείτο από τους ακόλουθους αυτοκράτορες (εντός παρενθέσεως η περίοδος βασιλείας τους):

  1. Μιχαήλ Η' Παλαιολόγος (1259-1282)
  2. Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγος (1282-1328), γιος του Μιχαήλ Η'
  3. Μιχαήλ Θ' Παλαιολόγος (1295-1320), συναυτοκράτορας, γιος του Ανδρόνικου Β'
  4. Ανδρόνικος Γ' Παλαιολόγος (1328-1341), γιος του Μιχαήλ Θ'
  5. Ιωάννης Ε' Παλαιολόγος (1341-1391), γιος του Ανδρόνικου Γ'
  6. Ανδρόνικος Δ' Παλαιολόγος (1376-1379), πρωτότοκος γιος του Ιωάννη Ε'
  7. Ιωάννης Ζ' Παλαιολόγος (1390), γιος του Ανδρόνικου Δ' και εγγονός του Ιωάννη Ε'
  8. Ανδρόνικος Ε' Παλαιολόγος (1403-1407), συναυτοκράτορας, γιος του Ιωάννη Ζ'
  9. Μανουήλ Β' Παλαιολόγος (1391-1425), δευτερότοκος γιος του Ιωάννη Ε'
  10. Ιωάννης Η' Παλαιολόγος (1425-1448), πρωτότοκος γιος του Μανουήλ Β'
  11. Κωνσταντίνος ΙΑ' Παλαιολόγος (1449-1453), νεότερος γιος του Μανουήλ Β'

Τιτουλάριοι Αυτοκράτορες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δεσπότες του Μυστρά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενεαλογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δικέφαλος αετός, έμβλημα της Δυναστείας των Παλαιολόγων και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με το μονόγραμμα των Παλαιολόγων στο κέντρο. Τοιχογραφία του 14ου αιώνα σε ναό.
  • α1. Ανδρόνικος (Δούκας Κομνηνός) Παλαιολόγος (–μετά το 1246), νυμφεύθηκε την Θεοδώρα Παλαιολογίνα
    • β1. Μιχαήλ Η' Παλαιολόγος (1224/5–1282), νυμφεύθηκε (1253) την Θεοδώρα (Δούκαινα) Βατάτζαινα (1240–1303)
      • γ1. Μανουήλ Παλαιολόγος (1254/7–π.1259)
      • γ2. Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγος (1259–1332)
      • γ3. Κωνσταντίνος Δούκας Παλαιολόγος (π.1261–1306), σύζυγος Ειρήνης Ραούλαινας
      • γ4. Θεόδωρος Παλαιολόγος (–μετά το 1310)
      • γ5. Ειρήνη Παλαιολογίνα, σύζυγος Ιβάν Γ΄ Ασέν, ηγεμόνα της Βουλγαρίας
      • γ6. Άννα Κομνηνή Παλαιολογίνα (1260–1299/1300), σύζυγος Δημητρίου (Μιχαήλ) Αγγέλου Ηπείρου
      • γ7. Ευδοκία Παλαιολογίνα (–1302), σύζυγος Ιωάννου Β΄ Κομνηνού Τραπεζούντος
      • γ8. Θεοδώρα Παλαιολογίνα
      • γ9. (νόθη) Ευφροσύνη Παλαιολογίνα, σύζυγος Teval, χάνου της Χρυσής Ορδής
      • γ10. 9νόθη) Μαρία Παλαιολογίνα, σύζυγος 1.Abaqa Borjigin, ιλχάνου της Περσίας 2.Charbanden
    • β2. Ιωάννης Κομνηνός Παλαιολόγος (–1274)
      • γ1. Κωνσταντίνος Τορνίκης Παλαιολόγος
      • γ2. Άννα Παλαιολογίνα (–1280), παντρεύτηκε (π. 1267) τον Νικόλαο Μαλιασηνό
    • β3. Κωνσταντίνος Παλαιολόγος (–1271)
      • γ1. Μιχαήλ Παλαιολόγος (–π.1321)
      • γ2. Ανδρόνικος Παλαιολόγος, νυμφεύθηκε την Άννα Ταρχανειώτισσα
      • γ3. Μαρία Παλαιολογίνα, παντρεύτηκε τον Ισαάκιο Τορνίκη
      • γ4. μία κόρη, παντρεύτηκε τον Σμίλετς της Βουλγαρίας
      • γ5. Θεοδώρα Παλαιολογίνα, παντρεύτηκε τον Ιωάννη Συναδηνό
    • β4. Μαρία Παλαιολογίνα (–1274), παντρεύτηκε (π.1237) τον Νικηφόρο Ταρχανειώτη
    • β5. Ειρήνη Παλαιολογίνα (1218–1284), παντρεύτηκε (πριν το 1240) τον Ιωάννη Καντακουζηνό (–πριν το 1257)


Ανδρόνικος Παλαιολόγος
 
Θεοδώρα Παλαιολογίνα
εγγονή Αλεξίου Γ' Αγγέλου
 
 
 
 
Μιχαήλ Η' Παλαιολόγος
 
Θεοδώρα Βατάτζη
μικρανεψιά Ιωάννου Γ'
 
 
 
 
Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγος
 
1.Anna Arpad
κόρη Stephan V ηγεμόνος Ουγγαρίας
 
 
 
 
Μιχαήλ Θ' Παλαιολόγος
 
Rita Hetumid κόρη Λέοντα Γ΄ της Αρμενίας
ηγεμόνος Μικράς Αρμενίας
 
 
 
 
Ανδρόνικος Γ' Παλαιολόγος
 
Giovanna (Άννα) της Σαβοΐας
κόρη Αμεδαίου Ε΄ κόμη της Σαβοΐας
(6η απόγονος Ισαακίου Β' Αγγέλου)
 
 
 
 
Ιωάννης Ε' Παλαιολόγος
 
Ελένη Καντακουζηνή
κόρη Ιωάννου ΣΤ' Καντακουζηνού
 
 
 
 
Μανουήλ Β' Παλαιολόγος
 
Ελένη Δραγάση (Helena Dragash)
δισεγγονής Μαρίας Παλαιολογίνας
(δισεγγονής Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ιωάννης Η' Παλαιολόγος
 
Κωνσταντίνος ΙΑ' Παλαιολόγος

Απόγονοι των Παλαιολόγων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από κατάλογο επιβατών Γενουατικού πλοίου το οποίο διέφυγε στις 29 Μαΐου γεμάτο πρόσφυγες, πληροφορούμαστε πως υπήρχαν και ονόματα έξι μελών της οικογένειας των Παλαιολόγων. Παράλληλα οι αδελφοί του Κωνσταντίνου Δημήτριος και Θωμάς παρέμειναν στον Μορέα.[1] Ο Δημήτριος πέθανε ως μοναχός το 1470, ενώ πιο πριν είχε πεθάνει η κόρη του και η σύζυγός του πέθανε μετά από λίγες εβδομάδες από τον σύζυγό της. Ο Θωμάς πέθανε το 1465. Τρία από τα τέσσερα παιδιά του που είχε αποκτήσει από τη σύζυγό του Αικατερίνη έζησαν στο εξωτερικό. [2] Η Ελένη Παλαιολογίνα η μεγαλύτερη από τις κόρες του Θωμά παντρεύτηκε τον Λάζαρο,τρίτο γιο του Δεσπότη Γεωργίου Μπράνκοβιτς της Σερβίας. Έζησε με τις τρεις κόρες της στο Σμεντέρεβο κοντά στον Δούναβη. Κατέφυγε στην Λευκάδα όπου πέθανε ως μοναχή τον Νοέμβριο του 1473. Δεν είχε αποκτήσει γιους όμως για να συνεχίσουν το όνομα του Παλαιολόγου.[3] Η μικρότερη κόρη του Θωμά και της Αικατερίνης, η Ζωή, μεθοδεύθηκε από τον Πάπα Σίξτο Δ' να παντρευτεί τον Ιβάν Γ' για να προσηλυτίσει τους Ρώσους στον Ρωμαιοκαθολικισμό. Τελικά νυμφεύθηκε κατά το ορθόδοξο τυπικό τον Ιβάν και απέκτησε μαζί του τέσσερις γιους. Ο Ιβάν Δ' ο Τρομερός ήταν εγγονός της.[4] Οι δύο επιζήσαντες γιοι του Δεσπότη Θωμά ήταν ο Ανδρέας γεννημένος το 1453 και ο Μανουήλ γεννημένος το 1455. Και οι δύο μεγάλωσαν στην Ιταλία. Ο Μανουήλ έφυγε από την Ιταλία και αφέθηκε στο έλεος του Μωάμεθ που του έδωσε κτήμα και επιδόματα. Παντρεύτηκε και απέκτησε δυο γιους: τον Ιωάννη που πέθανε σε νεαρή ηλικία και τον Ανδρέα που έγινε Μουσουλμάνος.[5] O Ανδρέας ως ο μεγαλύτερος ανιψιός του τελευταίου Αυτοκράτορα θεωρείτο ως νόμιμος διάδοχος του βυζαντινού θρόνου. Όμως παντρεύτηκε μια γυναίκα του δρόμου της Ρώμης ονόματι Αικατερίνη. Αρχικά και επειδή ο Πάπας αρνήθηκε να τον υποστηρίξει πήγε να μείνει με την αδελφή του Ζωή-Σοφία στη Μόσχα. Αρχικά σχεδίαζε εκστρατεία ανακατάληψης του Μορέος από τους Τούρκους, αλλά χωρίς να πραγματοποιηθεί. Έδωσε τα δικαιώματα επί του βυζαντινού θρόνου και τον τίτλο του στον Κάρολο Η' της Γαλλίας. Όμως όταν πέθανε ο Κάρολος κληροδότησε όλους τους τίτλους στον Φερδινάνδο της Αραγωνίας και την Ισαβέλλα Α΄ της Καστίλης. Τον Ιούνιο του 1502 πέθανε. [6] Κάποιοι λένε πως πέθανε άτεκνος, άλλοι ότι είχε γιο ονόματι Κωνσταντίνο που προσλήφθηκε διοικητής της Παπικής φρουράς. Τέλος Ρωσικά έγγραφα αναφέρουν μια κόρη του ονόματι Μαρία, την οποία η θεία της Ζωή-Σοφία την πάντρεψε με τον Πρίγκιπα Βασίλειο Μιχαήλοβιτς της Βερέγια.[7]

Οικόσημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νόμισμα του Γουλιέλμου Θ' Παλαιολόγου, μαρκησίου του Μονφερράτου (1494-1518), με το βυζαντινό δικέφαλο αετό και τα 4 Β των Παλαιολόγων

Οι Παλαιολόγοι ήταν οι πρώτοι βυζαντινοί αυτοκράτορες που χρησιμοποίησαν οικόσημα και θυρεούς, ακολουθώντας τη συνήθεια που εμφανίσθηκε στη Δυτική Ευρώπη στο τέλος του 12ου αιώνα. Στην αρχή το οικόσημο τους ήταν ένας χρυσός σταυρός σε ερυθρό υπόβαθρο. Μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1261, ο Μιχαήλ Παλαιολόγος πρόσθεσε τα τέσσερα ονομαζόμενα πυρεκβόλα, τα οποία έμοιαζαν στο σχήμα του γράμματος Β και γιαυτό υποδείκνυαν το ρητό Βασιλεύς Βασιλέων, Βασιλεύων Βασιλευόντων.[12]

Ένα άλλο, κοινό έμβλημα των Παλαιολόγων ήταν ο δικέφαλος αετός, που μερικές φορές έφερε και το μονόγραμμα του αυτοκράτορα στο κέντρο, για το οποίο δεν υπάρχουν αναφορές χρήσης του σε οικόσημα στο Βυζάντιο. Το δικαίωμα να φέρουν το δικέφαλο αετό στα οικόσημά τους παραχωρήθηκε όμως σε ορισμένες δυτικές οικογένειες, ενώ χρησιμοποιήθηκε, μαζί με το τετραγραμμικό σταυρό, και από τον κλάδο των Παλαιολόγων που κατέστησαν μαρκήσιοι του Μομφερράτου από το 1301 ως το 1533.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Donald M. Nicol, Ο αθάνατος Αυτοκράτορας. Η ζωή και ο θρύλος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου,μτφρ.Δημήτρης Σταυρόπουλος, εκδ.Eurobooks, Αθήνα, 2009,σελ156
  2. Donald M. Nicol, Ο αθάνατος Αυτοκράτορας. Η ζωή και ο θρύλος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου,μτφρ.Δημήτρης Σταυρόπουλος, εκδ.Eurobooks, Αθήνα, 2009,σελ.161
  3. Donald M. Nicol, Ο αθάνατος Αυτοκράτορας. Η ζωή και ο θρύλος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου,μτφρ.Δημήτρης Σταυρόπουλος, εκδ.Eurobooks, Αθήνα, 2009,σελ.161-162
  4. Donald M. Nicol, Ο αθάνατος Αυτοκράτορας. Η ζωή και ο θρύλος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου,μτφρ.Δημήτρης Σταυρόπουλος, εκδ.Eurobooks, Αθήνα, 2009,σελ.162
  5. Donald M. Nicol, Ο αθάνατος Αυτοκράτορας. Η ζωή και ο θρύλος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου,μτφρ.Δημήτρης Σταυρόπουλος, εκδ.Eurobooks, Αθήνα, 2009,σελ.162-163
  6. Donald M. Nicol, Ο αθάνατος Αυτοκράτορας. Η ζωή και ο θρύλος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου,μτφρ.Δημήτρης Σταυρόπουλος, εκδ.Eurobooks, Αθήνα, 2009,σελ.163-164
  7. Donald M. Nicol, Ο αθάνατος Αυτοκράτορας. Η ζωή και ο θρύλος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου,μτφρ.Δημήτρης Σταυρόπουλος, εκδ.Eurobooks, Αθήνα, 2009,σελ.164
  8. Ottfried Neubecker, Heraldry - Sources, Symbols and Meaning, pp.106, Tiger Books International (Twickenham), 1997.
  9. «Flag of the Byzantine Empire shown in the "Book of All Kingdoms" (14th century)». Flags of the World. http://flagspot.net/flags/gr_byz.html#con. Ανακτήθηκε στις 07-08-2010. 
  10. Γεώργιος Κωδινός, Περί των Οφφικίων, Bonn Ed. 1839, σελ. 28
  11. «Other Byzantine flags shown in the "Book of All Kingdoms" (14th century)». Flags of the World. http://flagspot.net/flags/gr_byz.html#oth. Ανακτήθηκε στις 07-08-2010. 
  12. Byzantine Heraldry, from Heraldica.org

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Donald M. Nicol, Ο αθάνατος Αυτοκράτορας. Η ζωή και ο θρύλος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου,μτφρ.Δημήτρης Σταυρόπουλος, εκδ.Eurobooks, Αθήνα, 2009

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]