Ισαάκιος Β΄ Άγγελος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ισαάκιος Β΄
Isaac II Angelos Noviodunum.jpg
Ο Ισαάκιος Β' σε νόμισμα.
Επιγραφή ΙCΑΑΚΙOC ΔΕCΠΟΤΗC
Περίοδος 1185 - 1195
Προκάτοχος Ανδρόνικος Α΄ Κομνηνός
Διάδοχος Αλέξιος Γ´ Άγγελος
Γέννηση 1156
Θάνατος 1204
Σύζυγος Ειρήνη
Μαργαρίτα της Ουγγαρίας
Επίγονοι Άννα-Ευφροσύνη
Ειρήνη
Αλέξιος Δ'
Ιωάννης
Οίκος Αγγέλων
Πατέρας Ανδρόνικος Άγγελος
Μητέρα Ευφροσύνη Κασταμονίτισσα
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Ο Ισαάκιος Β' Άγγελος (Σεπτέμβριος 1156 - 8 Φεβρουαρίου 1204) ήταν Βυζαντινός αυτοκράτορας. Βασίλευσε από το 1185 μέχρι την εκθρόνισή του το 1195 και μετά επανήλθε σε συμβασιλεία με το γιο του Αλέξιο Δ΄ Άγγελο το 1203 μέχρι το θάνατό του το 1204.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αυτοκράτορας Ισαάκιος Β΄ Άγγελος.

Ο Ισαάκιος Β΄ Άγγελος, ευγενούς καταγωγής, αντικατέστησε τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Α΄ Κομνηνό μετά τα επεισόδια και τη θανάτωσή του. Έτσι εγκαθιδρύθηκε στο Βυζάντιο ο Οίκος Αγγέλων. Ο νέος Αυτοκράτορας αμέσως ανέλαβε δράση και τα Ρωμαϊκά στρατεύματα, υπό το στρατηγό Αλέξιο Βρανά, διέλυσαν τον απειλητικό στρατό του Γουλιέλμου Β΄ της Σικελίας στην Αμφίπολη το 1185.

Δεν μπόρεσε όμως να κάνει τίποτε για την ανάκτηση των νησιών του Ιονίου Λευκάδα, Ιθάκη, Κεφαλλονιά και Ζάκυνθο, τα οποία είχαν καταληφθεί από τον στόλο του Γουλιέλμου Β΄ με ναύαρχο τον Μαργαριτώνη το καλοκαίρι του ίδιου έτους.

Η συνέχεια της βασιλείας του δεν υπήρξε αντάξια αυτού του πρώτου θριάμβου και αυτό γιατί σε αντίθεση με τον Ανδρόνικο Α΄, ο Ισαάκιος Β΄ ήταν ανίκανος να διοικήσει ικανοποιητικά το κράτος. Επανήλθε η παταχθείσα υπό τον προκάτοχό του διαφθορά των υπαλλήλων, αλλά και η εξαγορά τίτλων και προνομίων, ως τα βασικά στοιχεία της διοίκησης. Η βασιλεία του Ισαάκιου Β΄ δεν μπορεί να θεωρηθεί αποτυχημένη, καθώς επέτυχε συμμαχία με το βασίλειο της Ουγγαρίας και νυμφεύτηκε την Μαργαρίτα, κόρη του βασιλιά Μπέλα.

Κομβικής σημασίας ήταν η Μάχη του Δημητρίτζη (στο σημερινό Σιδηρόκαστρο Σερρών) που έλαβε χώρα τον Νοέμβριο του 1185 μεταξύ των δυνάμεων του Βυζαντινού στρατού και των Νορμανδών του Βασιλείου της Σικελίας, οι οποίοι είχαν πρόσφατα αλώσει την δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, τη Θεσσαλονίκη. Ήταν καθοριστική Βυζαντινή νίκη, η οποία τερμάτισε οριστικά την Νορμανδική απειλή για την Αυτοκρατορία.[1][2]

Το 1186 ξέσπασε επανάσταση στην Βουλγαρία από τους αδελφούς Ασέν. Ο Ισαάκιος Β΄ οδήγησε ο ίδιος τα στρατεύματα, νίκησε τους επαναστάτες, που υποχώρησαν στα εδάφη των Βλάχων στα σύνορα του Δούναβη, αλλά δεν εκμεταλλεύτηκε την νίκη του και γύρισε στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι οι Βούλγαροι με τη βοήθεια των Βλάχων ανακατέλαβαν τα βόρεια εδάφη. Ο Αυτοκράτορας αντέδρασε και στην αρχή ανέλαβε ο θείος του, σεβαστοκράτορας Ιωάννης Δούκας, που τον είχε βοηθήσει. Όμως αντικαταστάθηκε λόγω υποψίας για συνωμοσία και ανέλαβε ο Ιωάννης Καντακουζηνός, όπου είχε τυφλωθεί ανεπιτυχώς από τον Ανδρόνικο Β΄. Έτσι έστειλε τον νικητή των Νορμανδών Αλέξιο Βρανά, ο οποίος στράφηκε εναντίον του, νικήθηκε από τον Κορράδο του Μομφερά, που είχε νυμφευτεί την αδελφή του αυτοκράτορα. Έτσι ο Ισαάκιος Β΄ ανέλαβε ο ίδιος την εκστρατεία. Λίγο νωρίτερα είχε στείλει τον στόλο του σε διάφορες αποστολές: στην αρχή στην Άκρα, όπου στάλθηκαν 80 πλοία για την ελευθέρωση του αδελφού του Αλέξιου και έπειτα 70 πλοία στη Κύπρο ενάντια στον Ισαάκιο Κομνηνό, όπου ήδη από τον καιρό του Ανδρόνικου Β΄ είχε γίνει ανεξάρτητος. Ο στόλος όμως εμποδίστηκε εξαιτίας της συμμαχίας του Βασιλείου της Κύπρου με τους Νορμανδούς, όπου έστειλαν τον Μαργαριτώνη για να υπερασπιστεί το νησί. Το 1187 ο Ισαάκιος Β΄ πολιόρκησε το Λόβετς. Το μόνο που κατάφερε ήταν να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της δεύτερης Βουλγαρικής αυτοκρατορίας, κρατώντας ως ομήρους την γυναίκα και τον μικρότερο αδελφό του Ιβάν Ασεν (τον μελλοντικό Καλογιάν), τους οποίους έπιασε κατά την πολιορκία.

Το 1187, ο Σαρακηνός Ελ-Σαλαντίν κατέλαβε τα Ιεροσόλυμα, καταλύοντας το ομώνυμο Σταυροφορικό βασίλειο. Σε πλήρη αντίθεση με το αντίστοιχο γεγονός της πτώσης των Ιεροσολύμων στους Φράγκους, ο Σαλαντίν δεν επιδόθηκε σε σφαγή, αλλά επέτρεψε σχεδόν σε όλους τους Χριστιανούς να εξαγοράσουν την ελευθερία τους.

Η πτώση της Αγίας Πόλης αποτέλεσε το έναυσμα για την διοργάνωση το 1191 της Γ΄ Σταυροφορίας από το Φρειδερίκο Α΄ Βαρβαρόσσα. Έντρομος ο Ισαάκιος, αλλά και πολύ κατώτερος των απαιτήσεων των γεγονότων, δεν κατόρθωσε να επιδείξει την οξύνοια και διπλωματική ευελιξία των Κομνηνών στη διαχείριση των Σταυροφορικών στρατευμάτων. Ο Φρειδερίκος Β΄ πέρασε στην Ανατολία και κατέλαβε το Ικόνιο. Στην πορεία όμως πέθανε από πνιγμό με αποτέλεσμα την άμεση και άδοξη λήξη της Σταυροφορίας, χωρίς καν να πλησιάσει στο στόχο της. Ο γιος του Ερρίκος ΣΤ΄, ανέλαβε την πρωτοβουλία για νέα Σταυροφορία το 1195. Αν και τα πρώτα στρατεύματα κινήθηκαν επιτυχώς, ο θάνατος του Ερρίκου ΣΤ΄ το 1197 στη Μεσήνη έδωσε άδοξο τέλος και στη νέα εκστρατεία.

Ανήμπορος να ακολουθήσει τις εξελίξεις, ο Ισαάκιος Β΄ ήταν ένας αδύναμος ηγέτης, χωρίς πολλά από τα χαρίσματα των Κομνηνών. Εκθρονίστηκε από τον αδελφό του Αλέξιο Γ΄ Άγγελο, ενώ οργάνωνε άλλη μια εκστρατεία κατά της Βουλγαρίας στο στρατόπεδο του και τιμωρήθηκε με τύφλωση το 1195. Το 1203, δηλαδή τις παραμονές της πολιορκίας της Πόλης από τους Σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας, ο γιος του, μοιράζοντας αφειδώς υποσχέσεις για ανταλλάγματα, κατόρθωσε με τη βοήθεια των Δυτικών και κυρίως των Βενετών, να επανακτήσει το θρόνο και να χρισθεί συμβασιλέας με τον πατέρα του. Λίγο πριν την πτώση (1204), πατέρας και γιος εκθρονίστηκαν και θανατώθηκαν από τον Αλέξιο Ε΄ Μούρτζουφλο.

Νόμισμα Ισαακίου Β' Αγγέλου:
η Παναγία ένθρονη.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ισαάκιος Β΄ νυμφεύθηκε πρώτα την Ειρήνη Τορνίκη (ή Παλαιολογίνα) και είχε τέκνα:

  • Άννα (Ευφροσύνη), σύζυγος του Ρόμαν των Ρουρικιδών του μεγάλου, γιου του Mστισλάβ Β΄ μεγάλου πρίγκιπα Κιέβου (τρισεγγονού του Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου Αυτοκράτορα των Ρωμαίων).
  • Ειρήνη Αγγελίνα, 1181 - 1208, σύζυγος πρώτα του Ρογήρου Γ΄ των Ωτβίλ δούκα της Απουλίας και συμβασιλιά της Σικελίας (γιού του Tανκρέδου της Σικελίας) και έπειτα του Φιλίππου των Χοενστάουφεν δούκα της Σουαβίας (γιού του Φρειδερίκου Α΄ της Γερμανίας). Απόγονοι της Ειρήνης από τον δεύτερο γάμο της είναι οι Μανουήλ Β΄ και Ανδρόνικος Ε΄ οι Παλαιολόγοι, οι Φραγκίσκος Β΄ και Δορίνο Α΄ Γατελούζοι ηγεμόνες της Λέσβου, επίσης βασιλείς της Βοημίας, Ουγγαρίας, Πολωνίας, Βουργουνδίας, Γαλλίας, Αγγλίας, Αραγωνίας, Καστίλλης και Λεόνης, Πορτογαλίας, Σικελίας, Σουηδίας, Βραδεμβούργου/Πρωσίας, κά
  • Αλέξιος Δ', 1182-1204, αυτοκράτορας των Ρωμαίων, προκάλεσε την είσοδο των Σταυροφόρων της Δ' Σταυροφορίας στην Κωνσταντινούπολη και την άλωση της πόλης.

Όταν απεβίωσε ή χώρισε με την Ειρήνη, έκανε δεύτερο γάμο το 1185 και νυμφεύθηκε τη Mαργαρίτα (Μαρία) των Άρπαντ, κόρη του Μπέλα Γ΄ βασιλιά της Ουγγαρίας και της Αγνής των Σατιγιόν της Αντιόχειας και είχε τέκνα:

  • Ιωάννης (π.1193-1259) κύριος του Συρμίου, υποτελής του Μπέλα Δ΄ της Ουγγαρίας.
  • Μανουήλ μετά το 1195-1212, υποψήφιος για το θρόνο.

Νομίσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νόμισμα ὑπέρπυρον του Ισαάκιου Β΄ Άγγελου.

Επί της εποχής του κόπηκαν χρυσά υπέρπυρα, άσπρα τραχέα από ήλεκτρο, άσπρα τραχέα από κράμα χαλκού με λίγο άργυρο, χάλκινα τεταρτηρά και χάλκινα ημίσεα τεταρτηρών. Μερικά φτιάχθηκαν και στο νομισματοκοπείο της Θεσσαλονίκης.

Στο υπέρπυρον ο Ισαάκιος Β' στέκεται φορώντας διβιτίσιον και λώρον. Φορά στέμμα, με το δεξί χέρι κρατά το λάβαρον και το αριστερό το ακουμπά στο ξίφος, το οποίο είναι μέσα στον κολεό του. Δεξιά του στέκεται Άγγελος (δηλωτικό του ονόματος του Οίκου). Στην άλλη όψη η Θεοτόκος ένθρονη.[3]

Πρόγονοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενεαλογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενεαλογία Ρωμαίων Αυτοκρατόρων 717 - 1453

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Nicetae Choniatae Historia, Τόμος 23, σελ.469
  2. Ιστορία του ελληνικού έθνους - Τόμος δ΄, Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, περιεχόμενα
  3. David R. Sear, Byzantine coins & their values, Seaby Ltd., 2nd edition 1996

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Norwich, J.J. "Byzantium", Vol. III-The Decline and Fall
  • Vasiliev, A. "History of the Byzantine Empire, 324–1453"
  • Ostrogorsky, G. "History of the Byzantine State"


Προηγούμενος
Ανδρόνικος Α΄ Κομνηνός
Αυτοκράτορας του Βυζαντίου
Επόμενος
Αλέξιος Γ΄ Άγγελος