Διονύσιος ο Φιλόσοφος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Διονύσιος ο Φιλόσοφος
20140415 ioannina494.JPG
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση1560 ή 1541[1]
Θάνατος1611
Αιτία θανάτουγδάρσιμο
ΘρησκείαΟρθόδοξος Χριστιανισμός
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΝέα ελληνική γλώσσα
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταχριστιανός ιερέας
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαΜητροπολίτης

Ο Διονύσιος ο Φιλόσοφος (Παραμυθιά, περ. 1560 - Ιωάννινα, 1611) ήταν Έλληνας κληρικός και ηγέτης αγροτικών εξεγέρσεων κατά των Τούρκων.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν Ηπειρώτης με μακεδονική καταγωγή, από την Αβδέλλα Γρεβενών, γεννημένος στην Παραμυθιά γύρω στο 1560. Έγινε μοναχός στο Διχούνι σε πολύ μικρή ηλικία. Αργότερα, στην ηλικία των 15, έφυγε στην Πάδοβα για σπουδές στην Ιατρική, Φιλοσοφία, Φιλολογία, Λογική, Αστρονομία και την Ποίηση. Λόγω της ευρυμάθειας και της γλωσσομάθειάς του, απέκτησε το προσωνύμιο «Φιλόσοφος».[2] Το 1582 εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Το 1593 χειροτονήθηκε μητροπολίτης Λάρισας. Κατοικούσε στα Τρίκαλα, που εκείνη την εποχή ονομάζονταν Τρίκκη.[3] Ήταν άνθρωπος μορφωμένος και πολύ προοδευτικός. Αρχικά ήρθε σε συνεννόηση με τον Δούκα της Νεβέρ, απόγονο των Παλαιολόγων, και άρχισε να οργανώνει τους Έλληνες για να εξεγερθούν. Τότε προδόθηκε και το Πατριαρχείο έσπευσε να τον καθαιρέσει. Ο ίδιος αναγκάστηκε να καταφύγει στην Ιταλία και αργότερα στην Ισπανία. Εκεί εξακολούθησε να καταστρώνει σχέδια εξεγέρσεως κατά των Τούρκων, αποστέλλοντας στην Πελοπόννησο απεσταλμένους του, για να προσεταιρισθεί τους Μανιάτες. Επίσης, επεδίωξε να κερδίσει την επιρροή του βασιλιά της Ισπανίας και του Πάπα, για να τον στηρίξουν στον επαναστατικό του αγώνα. Στη διασπορά συσπείρωσε κοντά του αρκετούς Έλληνες, όπως ο Ιωάννης Μινώτος. Επέστρεψε στην Ελλάδα όπου εγκαταστάθηκε στο μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου μεταξύ Κερασόβου και Ραδοβύζι στη Θεσπρωτία. Με διδάγματα που είχαν ως επίκεντρο τον διακαή πόθο για την ελευθερία, άρχισε να αφυπνίζει τους πληθυσμούς στρατολογώντας άνδρες εναντίον των Τούρκων. Στενοί του συνεργάτες υπήρξαν οι Ζώτος Τσίριπος, Γεώργιος και Λάμπρος Ντελής. Ένθερμος υποστηρικτής του ήταν ο Δρυινουπόλεως Ματθαίος, ενώ σφοδρός πολέμιος του ήταν ο μοναχός Μάξιμος ο Πελοποννήσιος μαζί με μερικούς τουρκόφιλους κληρικούς.[4] Ηγήθηκε δύο εξεγέρσεων αγροτών εναντίον των Τούρκων, μία στην περιοχή των Αγράφων το 1600 και μία το 1611 στα Ιωάννινα, τα οποία μάλιστα κατέλαβε για λίγο.

Στη δεύτερη εξέγερση, κατά τη νύχτα της 10-11 Σεπτεμβρίου (Τρίτη προς Τετάρτη), μαζί με περίπου 700 ως 1000 Αλβανούς χωρικούς, βοσκούς και γεωργούς, από 70 χωριά της Παραμυθιάς[5][6] κατέλαβαν τα Ιωάννινα βάζοντας φωτιά στην οικία του πασά Οσμάν. Οι τούρκικες δυνάμεις που αρχικά τράπηκαν σε φυγή, γρήγορα ανασυντάχθηκαν, επιτέθηκαν στους επαναστάτες και τους απέκοψαν. Μετά την αποτυχία της εξέγερσης ο Διονύσιος κατέφυγε σε σπήλαιο των Ιωαννίνων, αλλά προδόθηκε και συνελήφθη. Πλέον στα χέρια των Τούρκων βρήκε τραγικό θάνατο (γδάρθηκε ζωντανός), χωρίς, όπως αναφέρεται, να λυγίσει ούτε στιγμή. Το δέρμα του το γέμισαν με άχυρο, και το περιέφεραν από πόλη σε πόλη μέχρι την Κωνσταντινούπολη. Στην Κωνσταντινούπολη επίσης στάλθηκαν 85 κεφάλια επαναστατών. Οι Τούρκοι προέβησαν σε αντεκδικήσεις κατά του ηπειρωτικού πληθυσμού ενώ ως συνένοχοι του Διονυσίου θανατώθηκαν οι επίσκοποι Δημητριάδος Αγάπιος και Φαναρίου Σεραφείμ. Οι Τούρκοι κατέστρεψαν πολλές εκκλησίες και μοναστήρια στην Ήπειρο.[7][8][9][10]

Από τους εχθρούς του αποκαλούνταν ειρωνικά «Σκυλόσοφος». Ο Μάξιμος ο Πελοποννήσιος έγραψε λίβελο εναντίον του, με τίτλο «Στηλιτευτικός λόγος κατά Διονυσίου και των συναποστησάντων αυτώ εις Ιωάννινα».[11][12]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=737.
  2. Παπαδόπουλος Στέφανος, Απελευθερωτικοί Αγώνες των Ελλήνων επί Τουρκοκρατίας, Τεύχος Α', (1453-1669), Θεσσαλονίκη 1982, σελ. 91-92
  3. Κονταλή, Αθηνά (2011). Η συμμετοχή του Ελληνορθόδοξου κλήρου στα επαναστατικά κινήματα της Τουρκοκρατίας: 1453-1821. Αθήνα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Σχολή Θεολογική. Τμήμα Θεολογίας. Τομέας Ιστορικός. σελ. 112-113. 
  4. Παπαδόπουλος Στέφανος, Απελευθερωτικοί Αγώνες των Ελλήνων επί Τουρκοκρατίας, Τεύχος Α', (1453-1669), Θεσσαλονίκη 1982, σελ. 94.
  5. Μέρτζιος, Κ. Δ. (1938). «Η Επανάστασις Διονυσίου του Φιλοσόφου». Ηπειρωτικά Χρονικά (13): 81-2, 83-5. 
  6. Ψιμούλη, Βάσω Δ. (2006). Σούλι και Σουλιώτες. Ιστορία και Πολιτική (Τέταρτη έκδοση). Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της Εστίας. σελ. 94. 
  7. «Διονύσιος ο Φιλόσοφος, Μητροπολίτης Λαρίσης - ΤΑ ΝΕΑ». ΤΑ ΝΕΑ. 2000-08-17. http://www.tanea.gr/2000/08/17/greece/dionysios-o-filosofos-mitropolitis-larisis/. Ανακτήθηκε στις 2018-09-14. 
  8. «Διονύσιος ο Φιλόσοφος- Ο φλογερός Δεσπότης που ξεσήκωσε τη Θεσσαλία και την Ήπειρο.». Διακόνημα. 2010-03-23. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2018-10-14. https://web.archive.org/web/20181014062355/http://www.diakonima.gr/2010/03/23/%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CF%8D%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%BF-%CF%86%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%82-%CE%BF-%CF%86%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B5%CF%81%CF%8C%CF%82-%CE%B4%CE%B5%CF%83%CF%80/. Ανακτήθηκε στις 2018-09-14. 
  9. «Διονύσιος ο φιλόσοφος μητροπολίτης Λαρίσης». http://www.eleftheria.gr/m/%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%B5%CF%81%CF%8E%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1/item/107840.html. Ανακτήθηκε στις 2018-09-14. 
  10. Κονταλή, Αθηνά (2011). Η συμμετοχή του Ελληνορθόδοξου κλήρου στα επαναστατικά κινήματα της Τουρκοκρατίας: 1453-1821. Αθήνα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Σχολή Θεολογική. Τμήμα Θεολογίας. Τομέας Ιστορικός. σελ. 112-121. 
  11. Παπαδόπουλος Στέφανος, Απελευθερωτικοί Αγώνες των Ελλήνων επί Τουρκοκρατίας, Τεύχος Α', (1453-1669), Θεσσαλονίκη 1982, σελ. 95.
  12. Δ η μ. Μ. Σ ά ρ ρ ο υ, Μαξίμου ιερομονάχου του Πελοποννησίου λόγος στηλιτευτικός κατά Διονυσίου του επικληθέντος Σκυλοσόφου καί των συναποστησάντων αύτω είς Ιωάννινα εν έτει 1611, «Ηπειρωτικά Χρονικά», τ. 3 (1928) σ. 169-210.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Διονύσιος ο Φιλόσοφος, Μητροπολίτης Λαρίσης[νεκρός σύνδεσμος] - αναλυτική βιογραφία (εφημ. Τα Νέα 17/08/2000).
  • Κέρινο ομοίωμα του Διονυσίου στο μουσείο Βρέλλη.
  • Γιάννης Κορδάτος, Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας, Τόμος 9, σελ. 104.
  • Ι.Μ. Χατζηφώτη, Η καθημερινή ζωή των Ελλήνων στην Τουρκοκρατία, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 2002
  • Γενική Παγκόσμιος Εγκυκλοπαίδεια ΠΑΠΥΡΟΣ-ΛΑΡΟΥΣ (τόμος 15), Αθήνα 1963
Crystal Clear app Login Manager.svg Αυτό το λήμμα που σχετίζεται με τη βιογραφία ενός προσώπου χρειάζεται επέκταση. Βοηθήστε τη Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το!.