Διομήδης

Διομήδης
Οικογένεια
Σύζυγος	Αιγιάλεια Ευίππη
Τέκνα	Διομήδης
Γονείς	Τυδέας και Δηιπύλη
Αδέλφια	Κομαιθώ
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Πόλεμοι/μάχες	Τρωικός πόλεμος και war of the Epigoni
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα	βασιλιάς του Άργους
Σχετικά πολυμέσα

Για άλλες χρήσεις, δείτε: Διομήδης (αποσαφήνιση).

Ο Διομήδης (< Ζεύς (γεν. Διός) + μήδομαι = σκέφτομαι, συμβουλεύω => αυτός που έχει θεϊκή σκέψη, που τον συμβουλεύει ο Δίας) ήταν ήρωας της Ελληνικής μυθολογίας και βασιλιάς του Άργους, γνωστός κυρίως από τη συμμετοχή του στον Τρωικό Πόλεμο. Ήταν γιος του Τυδέως και της Δηιπύλης. Στην Ιλιάδα του Ομήρου ο Διομήδης θεωρείται ο δεύτερος καλύτερος πολεμιστής των Αχαιών μαζί με τον Αίαντα. Ήταν ανιψιός του Ηρακλέους και καλός φίλος του Οδυσσέως. Οι τρεις τους ήταν οι αγαπημένοι ήρωες της θεάς Αθηνάς. Σύμφωνα με την Αινειάδα του Βιργιλίου ο Διομήδης ήταν από τους πολεμιστές που εισήλθαν στην Τροία με τον Δούρειο Ίππο.

Πρώιμοι μύθοι

Νόμισμα του Άργους με απεικόνιση της Ήρας (αριστερά) και του Διομήδη (δεξιά), 4ος αιώνας π.Χ.

Ο Διομήδης είναι γνωστός από τα κατορθώματά του στην Τροία αλλά και ως ένας εκ των Επιγόνων, οι οποίοι ήταν οι γιοι των βασιλέων που έπεσαν στον πόλεμο των Επτά επί Θήβας. Οι Επίγονοι οργάνωσαν μια πολεμική εκστρατεία με την οποία σκόπευαν να εκδικηθούν τη Θήβα για το θάνατο των πατέρων τους. Μετά το θάνατο του Τυδέως, ο Διομήδης παντρεύτηκε την Αργεία Αιγιάλεια και εγκαταστάθηκε στο Άργος. Ακόμα και ως πολίτης του Άργους όμως συνέχισε την κατασκοπία και τις αλληλεπιδράσεις του με την Καλυδώνα, πατρίδα του πατέρα του, την οποία διοικούσε ο παππούς του Οινεύς. Ο Θερσίτης οργάνωσε συνωμοσία με σκοπό την πτώση του βασιλιά, φυλάκισε τον Οινέα και ανέβασε τον πατέρα του στο θρόνο. Ο Διομήδης επιτέθηκε, κατέκτησε το βασίλειο και επανέφερε στον θρόνο τον παππού του, αφού σφαγίασε όλους τους προδότες πλην του Θερσίτου ο οποίος κατάφερε να διαφύγει. Στη συνέχεια ο Οινεύς μεταβίβασε το βασίλειο στο γαμπρό του τον Ανδραίμωνα και κατευθύνθηκε στο Άργος για να συναντήσει τον Διομήδη, αλλά στο δρόμο δολοφονήθηκε από τον Θερσίτη. Αδυνατώντας να εντοπίσει τους δολοφόνους ο Διομήδης, ίδρυσε μια μυθική πόλη στο σημείο όπου τάφηκε ο παππούς του και προς τιμήν του την ονόμασε Οινόη. Αργότερα, κατά τον Τρωικό πόλεμο ο Θερσίτης σφαγιάστηκε βάναυσα από τον Αχιλλέα όταν ειρωνεύτηκε τη λύπη τού τελευταίου για το θάνατο της Πενθεσίλειας.

Ο Διομήδης είναι επίσης γνωστός ως ένας εκ των μνηστήρων της Ωραίας Ελένης και επομένως υποχρεωμένος από τον όρκο του Τυνδάρεω να υπερασπιστεί και να προστατεύσει τον μέλλοντα σύζυγό της. Έτσι ο Διομήδης και όλοι οι μνηστήρες συμμετείχαν στην εκστρατεία των Αχαιών ενάντια στην Τροία.

Τρωικός πόλεμος

Ρωμαικό αντίγραφο του Κρησίλα με παράσταση του Διομήδη

Σύμφωνα με τον Όμηρο, ο Διομήδης συμμετείχε στον πόλεμο με στόλο ογδόντα πλοίων, δεύτερο σε αριθμό μετά τον στόλο του Αγαμέμνονος που είχε δύναμη εκατό πλοίων. Σύμφωνα με κάποιες μελέτες, ο Διομήδης αναπαρίσταται στο έπος ο γενναιότερος πολεμιστής του Τρωικού πολέμου που ποτέ δεν διαπράττει ύβρι. Ο Όμηρος τον αναφέρει ως τον νεότερο πολεμιστή βασιλιά μεταξύ των Αχαιών και τρίτον σε σωματική ρώμη μετά τον Αχιλλέα και τον Τελαμώνιο Αίαντα. Πέραν των πολεμικών αρετών και της γενναιότητάς του, τον Διομήδη φαίνεται να τον διακρίνει σε πολλές κρίσιμες περιπτώσεις η σοφία των απόψεών του, με αποτέλεσμα η γνώμη του να γίνεται δεκτή και σεβαστή ακόμα και από κατά πολύ πρεσβυτέρους του συμπολεμιστές, συμπεριλαμβανομένων του Αγαμέμνονος και του Νέστορος.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα της ωριμότητας και της ευφυΐας του Διομήδους, όπως εμφανίζονται σε διάφορα σημεία των επών, είναι τα εξής:

• Στη ραψωδία Δ΄ ο Αγαμέμνων λοιδορεί τον Διομήδη αποκαλώντας τον κατώτερο μαχητή από τον πατέρα του τον Τυδέα: «Τοῖος ἔην Τυδεὺς Αἰτώλιος· ἀλλὰ τὸν υἱὸν γείνατο εἷο χέρεια μάχῃ.» Ο συμπολεμιστής του Διομήδους Σθένελος, ενώπιον του οποίου ειπώθηκαν αυτά, παροτρύνει τον πρώτο να ανταπαντήσει στον Αγαμέμνονα ότι ο Διομήδης, κατακτώντας την επτάπυλη Θήβα, ξεπέρασε τον πατέρα του και εκδικήθηκε για τη δολοφονία του. Ο Διομήδης αποκρίνεται τότε ότι ένα από τα καθήκοντα του Αγαμέμνονος ως ηγέτη είναι να παροτρύνει τους Αχαιούς στρατιώτες και ότι οι άνδρες με πολεμικές αρετές πρέπει να υπομένουν τέτοιου είδους προσβολές.
• «δὴν δ᾽ ἄνεῳ ἦσαν τετιηότες υἷες Ἀχαιῶν· ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης· Ἀτρεΐδη σοὶ πρῶτα μαχήσομαι ἀφραδέοντι, ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἀγορῇ· σὺ δὲ μή τι χολωθῇς.» | «Οι Αχαιοί σίγησαν θλιμμένοι μέχρις ότου ο ανίκητος στη μάχη Διομήδης διέκοψε τη σιωπή· Ατρείδη, εσένα που παραλογίζεσαι θα επιπλήξω πρώτον, καθώς αυτό το δικαίωμα μού το παρέχει η σύνοδος. Και μη θιγείς που θα πράξω έτσι...» —Σύνοδος των Αχαιών, ραψωδία Ι΄
• «ὣς ἔφαθ᾽, οἳ δ᾽ ἄρα πάντες ἐπίαχον υἷες Ἀχαιῶν μῦθον ἀγασσάμενοι Διομήδεος ἱπποδάμοιο. τοῖσι δ᾽ ἀνιστάμενος μετεφώνεεν ἱππότα Νέστωρ· Τυδεΐδη περὶ μὲν πολέμῳ ἔνι καρτερός ἐσσι, καὶ βουλῇ μετὰ πάντας ὁμήλικας ἔπλευ ἄριστος. οὔ τίς τοι τὸν μῦθον ὀνόσσεται ὅσσοι Ἀχαιοί, οὐδὲ πάλιν ἐρέει· ἀτὰρ οὐ τέλος ἵκεο μύθων. ἦ μὲν καὶ νέος ἐσσί, ἐμὸς δέ κε καὶ πάϊς εἴης ὁπλότατος γενεῆφιν· ἀτὰρ πεπνυμένα βάζεις Ἀργείων βασιλῆας, ἐπεὶ κατὰ μοῖραν ἔειπες.» | «Οι Αργείοι ζητωκραύγασαν με μια φωνή επειδή με καμάρι άκουσαν τα λόγια του Διομήδους και τότε ο ιππευτής Νέστωρ σηκώθηκε να μιλήσει. “Τυδεΐδη” είπε, “στη μάχη η ανδρεία σου είναι αναμφισβήτητη και στο συμβούλιο υπερτερείς όλων όσων έχουν τα ίδια χρόνια με εσένα· κανείς από τους Αργείους δεν πρόκειται να αντείπει στον λόγο σου, αλλά ακόμα δεν έφτασες στην ουσία του ζητήματος· είσαι ακόμα νέος, θα ήσουν το νεότερο εάν ήσουν τέκνο μου, αλλά παρόλα αυτά μίλησες με σοφία και διακριτικότητα προς τους Αργείους βασιλείς.”» —Σύνοδος των Αχαιών, ραψωδία Ι΄

Χαρακτηριστικά παραδείγματα της ανδρείας και της επιδεξιότητας του Διομήδους στη μάχη φαίνονται στα ακόλουθα αποσπάσματα:

• «Ἦ ῥα καὶ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε· δεινὸν δ' ἔβραχε χαλκὸς ἐπὶ στήθεσσιν ἄνακτος ὀρνυμένου· ὑπό κεν ταλασίφρονά περ δέος εἷλεν.» | «είπε (ο Διομήδης) και χάμου πήδηξε με τ' άρματα οχ τ' αμάξι και βρόντησε ο χαλκός φριχτά στ' αρματωμένα στήθια καθώς κινούσε· θάπιανε κι' ένα άφοβο τρομάρα!» —Ραψωδία Δ΄ (μετάφραση Αλεξάνδρου Πάλλη)
• «Τὸν δ' ἄρ' ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κρατερὸς Διομήδης· μή τι φόβον δ' ἀγόρευ', ἐπεὶ οὐδὲ σὲ πεισέμεν οἴω. οὐ γάρ μοι γενναῖον ἀλυσκάζοντι μάχεσθαι οὐδὲ καταπτώσσειν· ἔτι μοι μένος ἔμπεδόν ἐστιν· ὀκνείω δ' ἵππων ἐπιβαινέμεν, ἀλλὰ καὶ αὔτως ἀντίον εἶμ' αὐτῶν·» | «Τότες τον τήραξε λοξά και τούκανε ο Διομήδης, “Μην ξεστομίσεις καν φεβγιό, μόνο τα λόγια χάνεις! Δε βρήκα απ' τους γονιούς μου εγώ στον πόλεμο να τρέμω, ή να ξεκόφτω... βρίσκεται καρδιά εδώ μέσα ακόμα! Μα αφτοί κι' οι διό απ' τα χέρια μας τα γλήγορα άλογά τους πίσω δε θα τα παν, αν δα κι' ο ένας μας ξεφύγει.”» —Ραψωδία Ε΄ (μτφρ, Αλ. Πάλλη)
• «ὃ δὲ χερμάδιον λάβε χειρὶ Τυδεΐδης μέγα ἔργον ὃ οὐ δύο γ' ἄνδρε φέροιεν, οἷοι νῦν βροτοί εἰσ'· ὃ δέ μιν ῥέα πάλλε καὶ οἶος.» | «Κι' αφτός, κοτρώνα του Τυδιά αρπάζει ο γιος στα χέρια, μεγάλο βάρος, π' άντρες διό σαν τους θνητούς τούς τώρα δε θα τη σήκωναν, μα αφτός την αλαφροπετούσε και μόνος.» —Ραψωδία Ε΄ (μτφρ, Αλ. Πάλλη)
• «Ζεῦ πάτερ ἢ Αἴαντα λαχεῖν, ἢ Τυδέος υἱόν, ἢ αὐτὸν βασιλῆα πολυχρύσοιο Μυκήνης.» | «Δία πατέρα, ο Αίας μας να λάχει για ο Διομήδης, για ατός του της πολύχρυσης ο βασιλιάς Μυκήνας.» —Μονομαχία με τον Έκτορα, ραψωδία Η΄ (μτφρ, Αλ. Πάλλη)
• «ὄφρ' ὁ γέρων ἵπποιο παρηορίας ἀπέταμνε φασγάνῳ ἀΐσσων, τόφρ' Ἕκτορος ὠκέες ἵπποι ἦλθον ἀν' ἰωχμὸν θρασὺν ἡνίοχον φορέοντες Ἕκτορα· καί νύ κεν ἔνθ' ὁ γέρων ἀπὸ θυμὸν ὄλεσσεν εἰ μὴ ἄρ' ὀξὺ νόησε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης·» | «Κι' εκεί π' ο γέρος χύθηκε κι' έκοβε με την κάμα τ' αλόγου τα παράλουρα, νά! φτάνουν του Εχτόρου τα γλήγορα άτια, κι' έφερναν τον άσκιαχτο αμαξά τους μες στο κυνήγι. Τη ζωή θάχανε τότε ο γέρος, μόνε τον είδε στη στιγμή ο θαρρετός Διομήδης.» —Διάσωση Νέστορος, ραψωδία Θ΄ (μτφρ, Αλ. Πάλλη)
• «Ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ. τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης· Νέστορ ἔμ' ὀτρύνει κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ ἀνδρῶν δυσμενέων δῦναι στρατὸν ἐγγὺς ἐόντων Τρώων· ἀλλ' εἴ τίς μοι ἀνὴρ ἅμ' ἕποιτο καὶ ἄλλος μᾶλλον θαλπωρὴ καὶ θαρσαλεώτερον ἔσται. σύν τε δύ' ἐρχομένω καί τε πρὸ ὃ τοῦ ἐνόησεν ὅππως κέρδος ἔῃ· μοῦνος δ' εἴ πέρ τε νοήσῃ ἀλλά τέ οἱ βράσσων τε νόος, λεπτὴ δέ τε μῆτις.» | «Έτσι είπε, κι' όλοι απόμειναν χωρίς να βγάλουν λέξη. Μα με καιρό τους μίλησε ο θαρρετός Διομήδης, “Γέρο, η περήφανη καρδιά μες στ' άφοβα μου στήθια μου λέει, εγώ ως μες στων οχτρών τους λόχους να ζυγώσω. Μα αν γίνεται κι' άλλος κανείς ναρθεί μαζί να πάμε· πιο συντροφιά, και πιότερο για τη δουλιά το θάρρος. Διό παν μαζί, και πριν αφτός πριν πότε νιώθει ο άλλος το τί συφέρνει· μα αν τυχόν και μόνος όντας νιώσεις, όμως πιο οκνός σου πάντα ο νους, δε σούχει η γνώμη βάθος.”» —Τα σχέδια των Αχαιών, ραψωδία Κ΄ (μτφρ, Αλ. Πάλλη)

Η ραψωδία Ε΄ της Ιλιάδας επικεντρώνεται στην ανδρεία του Διομήδους στο πεδίο της μάχης, ο οποίος κατά τη διάρκεια της απουσίας του Αχιλλέως γίνεται ο ισχυρότερος πολεμιστής του στρατού των Αχαιών σπέρνοντας τον όλεθρο στις τρωικές τάξεις. Ο Διομήδης εμφανιζόμενος στη μάχη σφαγιάζει μια δράκα Τρώων πολεμιστών, συμπεριλαμβανομένων και μερικών γιων του Πριάμου, προκαλώντας έτσι τον φόβο και σε πολλούς άλλους. Στοχοποιείται και δέχεται τις επιθέσεις δύο εκ των καλύτερων Τρώων στρατιωτών, του ημίθεου Αινείου (υιού της Αφροδίτης) και του τοξότη Πανδάρου. Ο Πάνδαρος με ένα βέλος του τραυματίζει τον Διομήδη αλλά αυτό δεν επηρεάζει και πολύ την ικανότητά του στη μάχη. Ο Διομήδης φονεύει τον Πάνδαρο με το δόρυ του και ρίχνει έναν βράχο στον Αινεία, ο οποίος τραυματίζεται σοβαρά. Η Αφροδίτη τότε αναμειγνύεται στη μάχη σε μια προσπάθεια να σώσει τη ζωή του γιου της, τον οποίο αρπάζει και προσπαθεί να φυγαδεύσει. Ο Διομήδης επιτίθεται και τραυματίζει την Αφροδίτη που ξεσπάει σε κλάματα, αφήνει τον Αινεία και κατευθύνεται προς τον Όλυμπο για να παραπονεθεί στον Δία. Εν τω μεταξύ ο Απόλλων αρπάζει το σώμα του αναίσθητου Αινείου και προσπαθεί να ξεφύγει. Ο Διομήδης τού επιτίθεται τρεις φορές και απωθείται από απαστράπτον φως. Κατά την τέταρτη επίθεσή του ο Διομήδης κοντοστέκεται στις προειδοποιήσεις του Απόλλωνος, θυμούμενος τις οδηγίες που του έδωσε η Αθηνά, σύμφωνα με τις οποίες ο Διομήδης επιτρεπόταν μεν να επιτεθεί στην Αφροδίτη αλλά σε κανέναν άλλον Ολύμπιο θεό. Αργότερα, σε άλλο σημείο της μάχης, ο Διομήδης μάχεται με τον Έκτορα και συγκρούεται με τον τον θεό του πολέμου Άρη, που ήταν με το πλευρό των Τρώων. Ενθυμούμενος και πάλι τις συμβουλές της Αθηνάς, ο Διομήδης καλεί τους στρατιώτες να υποχωρήσουν. Τότε όμως η Αθηνά τον ενθαρρύνει να ξαναμπεί στη μάχη και αφού τον εφοδιάζει με ένα άρμα, αυτός επιτίθεται και καρφώνει το δόρυ του στο σώμα του Άρη. Ουρλιάζοντας από τον πόνο ο τραυματισμένος θεός ανεβαίνει στον Όλυμπο μέσα σε μια στήλη καπνού, αναγκάζοντας τους Τρώες να υποχωρήσουν.

Σε ένα ακόμα περιστατικό από την Ιλιάδα, ο Διομήδης και ο Οδυσσέας κλέβουν σε βραδινή επιχείρηση από το τρωικό στρατόπεδο τα άλογα του Ρήσου, βασιλέως της Θράκης. Αυτή τους η κίνηση καταδεικνύει το θάρρος και την πανουργία των δύο βασιλέων και επίσης εκπληρώνει τον χρησμό ότι η Τροία δε θα έπεφτε ποτέ όσο τα άλογα του Ρήσου έβοσκαν στις τρωικές πεδιάδες. Μιαν άλλη εκδοχή του μύθου ήθελε την κλοπή του Παλλαδίου, αλλιώς η Τροία δε θα έπεφτε ποτέ (κάτι που επίσης επιτεύχθηκε από τον Διομήδη και τον Οδυσσέα).

Υπάρχει επίσης αναφορά σε μια αποστολή κατά την οποία ο Διομήδης και ο Οδυσσέας καταφέρνουν να διασώσουν τον καταραμένο και εγκαταλειμμένο Φιλοκτήτη, του οποίου το ηράκλειο τόξο ήταν απαραίτητο για την κατάκτηση της Τροίας. Κατά άλλη εκδοχή στην αποστολή αυτή συμμετέχει ο Οδυσσεύς με τον τον Νεοπτόλεμο, γιο του Αχιλλέως,

Μετά τον Τρωικό πόλεμο

Ο Διομήδης και ο Οδυσσέας κλέβουν το Παλλάδιον

Στην διάρκεια της λεηλασίας της Τροίας η μάντισσα Κασσάνδρα κόρη του Πριάμου και της Εκάβης κατέφυγε στο ιερό της Αθηνάς αλλά ο αλαζόνας Αίας ο Λοκρός την βρήκε εκεί και την βίασε. Ο Οδυσσέας προσπάθησε χωρίς επιτυχία να πείσει τους Αχαιούς να τον θανατώσουν με λιθοβολισμό. Οι υπόλοιποι αρχηγοί των Αχαιών αρνήθηκαν να το κάνουν επειδή και ο ίδιος ο Αίας ο Λοκρός κατέφυγε για προστασία στο άγαλμα της Αθηνάς. Η αποτυχία των Αχαιών να θανατώσουν τον Αίαντα επειδή ατίμασε το ιερό της θεάς Αθηνάς εξόργισε την ίδια την θεά. Μετά την αναχώρηση από την Τροία για την πατρίδα τους η Αθηνά προκάλεσε φιλονικία ανάμεσα στον Αγαμέμνονα και τον Μενέλαο αφού ήταν και ο ίδιος ο Αγαμέμνων στο στόχαστρο. Ο Διομήδης και ο Νέστωρ δραπέτευσαν για να προλάβουν την οργή της Αθηνάς αλλά η θεά ζήτησε την βοήθεια του Ποσειδώνα, έφερε τρικυμία που κατέστρεψε τον στόλο τους. Ο Διομήδης ήταν από τους ελάχιστους αρχηγούς των Αχαιών που έφτασαν με ασφάλεια στην πατρίδα τους, αυτό υποδεικνύει ότι εξακολουθούσε σε προσωπικό επίπεδο να έχει την εύνοια των θεών.

Η υπόθεση του Παλαμήδη ήταν άλλο ένα ζήτημα που είχε φέρει την οργή των θεών απέναντι στους αρχηγούς των Αχαιών ένας από αυτούς ήταν και ο Διομήδης. Ο αδελφός του Παλαμήδη Οίαξ μετέβη στο Άργος, συνάντησε την σύζυγο του Διομήδη Αιγιαλεία και της είπε ψευδώς ότι ο σύζυγος της μεταφέρει από την Τροία μία ερωμένη. Άλλες πηγές λένε ότι η Αιγιαλεία απέκτησε ως ερωμένο τον γιο του Σθένελου Κομήτη ύστερα από υπόδειξη του Ναύπλιου, πατέρα του Παλαμήδη. Η θεά Αφροδίτη με την σειρά της δεν είχε ξεχάσει τον βαρύ τραυματισμό του γιου της Αινεία από τον Διομήδη παρά το γεγονός ότι του χάρισε την ζωή, έδωσε ιδέες στην Αιγιάλεια να αποκτήσει πολλούς επιπλέον ερωμένους. Σε κάθε περίπτωση η Αιγιαλεία και οι υπόλοιποι Αργίτες απαγόρευσαν στον Διομήδη να μπει στην πόλη, κατέφυγε στον ναό της Ήρας και την νύχτα δραπέτευσε από την πόλη με την συνοδεία του. Ο Κομήτης αντικατέστησε τον Διομήδη στον θρόνο του Άργους αλλά σύντομα αντικαταστάθηκε και ο ίδιος από τον γιο του Αιγιαλέως Κυάνιππο. Ο ήρωας διαπιστώνει ότι δεν επιθυμεί πλέον ούτε να τιμωρήσει τη γυναίκα του, ούτε να παραμείνει όμως σε Αχαϊκό έδαφος. Έτσι λοιπόν σαλπάρει με τους συντρόφους του στην Ιταλία, όπου ιδρύει δύο νέες πόλεις.

Μετάβαση στην Ιταλία

Ο Διομήδης με το Παλλάδιον

Ο Διομήδης μετανάστευσε στην Αιτωλία από εκεί μετέβη στην Απουλία της νότιας Ιταλίας, τον υποδέχτηκε ο βασιλιάς των Δαυνείων Δαύνος, έγινε δεκτός ως ήρωας πολέμου. Ο Δαύνος του ζήτησε την βοήθεια του επειδή βρισκόταν σε πόλεμο με τους Μεσσαπίους, του υποσχέθηκε εδάφη και το χέρι της κόρης του. Ο Διομήδης συμφώνησε με την πρόταση και συνέτριψε τους Μεσσάπιους, την γη που πήρε σαν δώρο από τον βασιλιά την παραχώρησε στους Δωριείς ακολούθους του. Με τον γάμο του με την κόρη του Δαύνου Ευίππη ο Διομήδης απέκτησε δύο γιους, τον Διομήδη και τον Αμφίνομο. Σύμφωνα με κάποιον άλλο θρύλο ο Διομήδης μετά την πτώση της Τροίας μετέβη στην Λιβύη, έπεσε στην ακτή της μετά από μία καταιγίδα αλλά ο βασιλιάς Λύκος τον συνέλαβε και τον φυλάκισε. Ο Διομήδης ελευθερώθηκε τελικά από την κόρη του ίδιου του Λύκου Καλλιρρόη που τον ερωτεύτηκε. Ο Διομήδης δραπέτευσε κατόπιν με την συνοδεία του στην Ιταλία χωρίς ούτε καν να ευχαριστήσει την Καλλιρρόη, η πριγκίπισσα αυτοκτόνησε από την ντροπή της. Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι χρεώνουν στον Διομήδη την ίδρυση πολλών πόλεων στην Μεγάλη Ελλάδα : Άρποι, Μπενεβέντο, Μπρίντιζι, Κανόσα, Ουέναφρον, Σαλαπία, Σπίνα, Σίποντο, Ιστόνιον και Βενόσα που είναι αφιερωμένη στην ομώνυμη θεά με ναό προς τιμή της.

Ο Βιργίλιος στην Αινειάδα περιγράφει το βασίλειο του Διομήδη ως εξαιρετικό σε μεγάλη ευημερία. Όταν ξέσπασε πόλεμος ανάμεσα στον Αινεία και τον Τούρνο, προσπάθησε ο Τούρνος να πείσει τον Διομήδη να πολεμήσει μαζί του εναντίον των μεταναστών της Τροίας. Ο Διομήδης του απάντησε ευγενικά ότι έχει πολεμήσει σε όλη του την ζωή σκληρά εναντίον των Τρώων και του έχει κοστίσει προσωπικά, δεν έχει σκοπό να το επαναλάβει και ήρθε στην Ιταλική χερσόνησο για να ζήσει ειρηνικά. Ο Λατίνος έστειλε τον αγγελιοφόρο του Βενούλο να ζητήσει την βοήθεια του στον πόλεμο που είχε ξεσπάσει εναντίον των Ρούτουλων, βρήκε τον Διομήδη στην εποχή που ίδρυσε την Αργύριππα. Ο Διομήδης απάντησε ξανά ότι ο πόλεμος των Τρώων του κόστισε σημαντικά έχασε το βασίλειο του και έφυγε εξορία από την πατρίδα του. Οι Ερινύες τον κυνηγούν συνεχώς, τα πνεύματα των σκοτωμένων βρίσκονται μέσα στα πουλιά, τον ακολουθούν και τον κράζουν, ανάμεσα τους και οι γλάροι. Ο Οβίδιος από την άλλη έγραψε ότι ο Βενούλος ήρθε στην αυλή του εξόριστου Διομήδη με προτροπή του πεθερού του Δαύνου, οικοδόμησε τείχη τα οποία θα εξελιχθούν στην μετέπειτα Λουκερία. Η λατρεία των θεών και των ηρώων εξαπλώθηκε σημαντικά από τον Διομήδη και την σύζυγο του, ένας ναός αφιερωμένος στην Αθηνά οικοδομήθηκε κοντά στο Άργος. Η πανοπλία του διατηρείται σε έναν ναό της Αθηνάς στην Λουκερία της Απουλίας και μια χρυσή αλυσίδα του παρουσιάζεται σε έναν ναό της Αρτέμιδος στην Πευκετία. Στην Τροιζήνα ίδρυσε ναό του Απόλλωνος Επιβήτορος, αργότερα ιδρύθηκαν σε αυτόν τα Πύθια. Άλλες πηγές αναφέρουν ότι ο Διομήδης συνάντησε τον παλιό του εχθρό Αινεία και του έδωσε πίσω το Παλλάδιον που είχαν κλέψει οι Αχαιοί από τους Τρώες.

Θρύλοι

Οι λατρείες του Διομήδη ήταν συχνές σε όλες τις Ελληνικές πόλεις της Μεσογείου, ξεκίνησαν στις αρχές του 8ου αιώνα π.Χ. και ολοκληρώθηκαν στο τέλος του ίδιου αιώνα. Οι κυριότερες περιοχές της λατρείας του Διομήδη ήταν η Κύπρος, το Μεταπόντιο και οι υπόλοιπες Ιταλικές ακτές της Αδριατικής, σύμφωνα με τις επιγραφές που βρέθηκαν η λατρεία του ήταν περισσότερο διαδεδομένη στις ανατολικές ακτές της Ιταλίας. Η εξάπλωση της λατρείας του οφείλεται περισσότερο στις μεγάλες μεταναστεύσεις των Αχαιών τον 8ο αιώνα π.Χ. Η περιοχή στην οποία διαδόθηκε περισσότερο από όλες η λατρεία του ήταν το Αρχιπέλαγος της Παλαγκρούζα στην Αδριατική θάλασσα. Ο Στράβων έγραψε ότι ο ναός της Αθηνάς των Δαυνίων είχε επιγραφές με αναφορά στον Διομήδη. Ο Διομήδης λατρευόταν σαν ήρωας όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλες τις ακτές της Αδριατικής. Στην γενέτειρα του το Άργος, στην διάρκεια του φεστιβάλ προς τιμή της Αθηνάς το άγαλμα του περιφερόταν στους δρόμους της πόλης μαζί με το Παλλάδιον και στο τέλος πλενόταν στον ποταμό Ίναχο. Στο Αρχιπέλαγος της Παλαγκρούζα υπάρχουν δύο μικρά νησιά με το όνομα "Νησιά του Διομήδους" προς τιμή του ήρωα, ο Στράβων καταγράφει το ένα από αυτά ως ακατοίκητο. Ο Κλαύδιος Αιλιανός στο έργο του "Περί ζώων ιδιότητος" αναφέρει για τα παράξενα πουλιά που ζούσαν στα συγκεκριμένα νησιά. Ο Στράβων σχετίζει τα φαινόμενα των νησιών αυτών με τις μυθολογικές ιστορίες του Διομήδη και τους λαούς που τον τιμούσαν ως ήρωα. Ο Διομήδης είχε σημαντική δημοφιλία στους λαούς που ζούσαν γύρω από την Αδριατική, τον λάτρευαν ιδιαίτερα οι Αρχαίοι Ενετοί και οι Δαύνοι. Οι Ενετοί θυσίαζαν ένα λευκό άλογο στον Διομήδη σε ειδικά άλση στα οποία εξημέρωναν τα άγρια ζώα. Η λατρεία του σε κάθε περίπτωση δεν έφτασε ποτέ στην δημοφιλία που είχαν άλλοι ήρωες της αρχαίας Ελληνικής μυθολογίας όπως ο Ηρακλής ή ο Θησέας.

Θάνατος

Τόσο ο Όμηρος όσο και ο Βιργίλιος δεν προϊδεάζουν τον αναγνώστη για το τέλος του ήρωα, με εξαίρεση ίσως ένα χωρίο της Ιλιάδας, όπου η Διώνη, η μητέρα της Αφροδίτης, περιθάλπει την τραυματισμένη από το Διομήδη κόρη της, λέει στην κόρη της ότι όποιος τα βάζει με τους θεούς δε ζει για πολύ. Στους προομηρικούς μύθους, ωστόσο η Αθηνά εγγυάται στο Διομήδη την αθανασία, η οποία προοριζόταν εξαρχής για τον πατέρα του. Έτσι ο Διομήδης έγινε θεός και λατρευόταν με διάφορες ονομασίες στην Ιταλία.

Στη Θεία Κωμωδία, ο Δάντης συναντά το Διομήδη στον όγδοο κύκλο της κολάσεως, όπου βρίσκεται μαζί με τον Οδυσσέα, καταδικασμένος αιώνια να είναι εγκλωβισμένος σε φλόγες. Το αμάρτημα για το οποίο, σύμφωνα με το Δάντη, καταδικάστηκε στην αιώνια τιμωρία είναι η κλοπή του παλλαδίου της Τροίας.

Μύθος του Τρωίλου και της Χρυσηίδας

Ο Διομήδης παίζει σημαντικό ρόλο στο μεσαιωνικό μύθο Τρωίλος και Χρυσηίδα, στον οποίο γίνεται ο νέος αγαπημένος της κοπέλας όταν στέλνεται στο ελληνικό στρατόπεδο για να συναντήσει τον προδότη πατέρα της. Στο ομώνυμο θεατρικό του Σαίξπηρ, ο Διομήδης παρουσιάζεται συχνά να πολεμά με τον Τρωίλο για χάρη της.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Ελληνική μυθολογία

Πηγές

• Lorenzo Rocci (1956). Vocabolario Greco-Italiano. Società Ed. Dante Alighieri srl. σελ. 489.  (Ιταλικά)