Τρωικός κύκλος
Ο Τρωικός κύκλος είναι η συμβατική ονομασία της ομάδας αρχαίων ελληνικών επών που παρουσίαζαν, σε περίπου συνεχή αφηγηματική σειρά, την προϊστορία, τη διεξαγωγή και τις συνέπειες του Τρωικού πολέμου. Η πληρέστερη ανασυγκρότηση της ακολουθίας περιλαμβάνει οκτώ ποιήματα: τα Κύπρια, την Ιλιάδα, την Αιθιοπίδα, τη Μικρά Ιλιάδα, την Ιλίου Πέρσιν, τους Νόστους, την Οδύσσεια και την Τηλεγόνεια.[1][2]
Από τα οκτώ έργα σώζονται ακέραιες μόνο η Ιλιάδα και η Οδύσσεια. Τα υπόλοιπα έξι είναι γνωστά από λίγους αυτούσιους στίχους, αποσπασματικές αρχαίες μαρτυρίες και, κυρίως, από τις περιλήψεις που προέρχονται από τη Χρηστομάθεια του Πρόκλου.[3] Με την ευρύτερη αφηγηματική σημασία ο Τρωικός κύκλος περιλαμβάνει και τα δύο ομηρικά έπη· με τη στενότερη φιλολογική χρήση, όμως, ως «κυκλικά έπη του Τρωικού κύκλου» χαρακτηρίζονται συνήθως τα έξι χαμένα, μη ομηρικά ποιήματα που τα πλαισίωναν.[4]
Ονομασία και έκταση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Τρωικός κύκλος αποτελούσε την τρωική ενότητα του ευρύτερου Επικού Κύκλου. Ο τελευταίος περιλάμβανε, σύμφωνα με την αρχαία και βυζαντινή παράδοση, ποιήματα που κάλυπταν τη μυθική ιστορία από τις πρώτες γενεές των θεών έως τον θάνατο του Οδυσσέα. Στον Επικό κύκλο εντάσσονταν επίσης θεογονικά και θηβαϊκά έπη, τα οποία δεν ανήκουν στον Τρωικό κύκλο.[5]
Οι όροι «Τρωικός κύκλος» και «Κύκλια έπη» δεν είναι επομένως απολύτως ταυτόσημοι. Το πρώτο όνομα δηλώνει κυρίως τη συνολική τρωική αφηγηματική σειρά, στην οποία η Ιλιάδα και η Οδύσσεια καταλαμβάνουν συγκεκριμένες θέσεις. Το δεύτερο χρησιμοποιείται συχνά για τα χαμένα μη ομηρικά ποιήματα του Επικού Κύκλου ή, ευρύτερα, για ολόκληρο το σώμα των ποιημάτων που είχαν οργανωθεί γύρω από διαδοχικούς μυθολογικούς κύκλους.[6][7]
Ο Τρωικός κύκλος δεν αποτελούσε ενιαίο βιβλίο ούτε έργο ενός ποιητή. Η εικόνα μιας συνεχούς σειράς προκύπτει από την οργάνωση διαφορετικών ποιημάτων, τα οποία είχαν διαφορετική έκταση, πατρότητα και πιθανότατα διαφορετική ιστορία σύνθεσης και διαμόρφωσης.[8]
Συγκρότηση της αφηγηματικής ακολουθίας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τα χαμένα ποιήματα του Τρωικού κύκλου συντέθηκαν σε δακτυλικό εξάμετρο και τοποθετούνται γενικά στην αρχαϊκή περίοδο, κυρίως στον 7ο και τον 6ο αιώνα π.Χ. Η ακριβής χρονολόγηση των επιμέρους έργων παραμένει αβέβαιη, καθώς τα κείμενά τους δεν σώθηκαν και οι αρχαίες αποδόσεις σε συγκεκριμένους ποιητές δεν μπορούν να θεωρηθούν ασφαλή βιογραφικά δεδομένα.[9][10]
Δεν είναι βέβαιο ότι τα ποιήματα συντέθηκαν εξαρχής ως μέρη μιας προσχεδιασμένης και αδιάσπαστης σειράς. Ορισμένες μεταβάσεις φαίνεται ότι προσαρμόστηκαν ώστε το τέλος ενός έπους να συνδέεται με την αρχή του επόμενου, αλλά οι σωζόμενες ενδείξεις δεν αρκούν για να αποδειχθεί ότι όλοι οι δημιουργοί εργάζονταν έχοντας ήδη υπόψη έναν ολοκληρωμένο Τρωικό κύκλο.[11][12]
Η σειρά που παραδίδεται από τη Χρηστομάθεια του Πρόκλου παρουσιάζει τα έργα ως διαδοχικές αφηγηματικές μονάδες. Ωστόσο, τα όριά τους δεν ήταν σε όλες τις περιπτώσεις απολύτως στεγανά. Ορισμένα επεισόδια βρίσκονταν στο μεταίχμιο δύο ποιημάτων ή αναφέρονταν με διαφορετικό τρόπο σε περισσότερες από μία επικές παραδόσεις.[13]
Αφηγηματική ακολουθία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Κύπρια Έπη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τα Κύπρια, σε έντεκα βιβλία, κάλυπταν τα γεγονότα που προηγούνταν της Ιλιάδας. Σύμφωνα με τη σωζόμενη περίληψη, άρχιζαν με το σχέδιο του Δία, σε συνεννόηση με τη Θέμιδα, να προκαλέσει τον Τρωικό πόλεμο, ώστε να ελαφρυνθεί η Γη από το πλήθος των ανθρώπων.[14]
Ακολουθούσαν οι γάμοι του Πηλέα και της Θέτιδας, η έριδα των θεαινών, η κρίση του Πάρη, η αναχώρηση ή αρπαγή της Ελένης, η συγκέντρωση των Αχαιών, η πρώτη αποτυχημένη απόβαση στην Τευθρανία, η συγκέντρωση στην Αυλίδα, η θυσία ή διάσωση της Ιφιγένειας και τα πρώτα χρόνια του πολέμου.[15]
Το ποίημα ολοκληρωνόταν με γεγονότα που οδηγούσαν στη σύγκρουση του Αχιλλέα με τον Αγαμέμνονα: τις επιδρομές του Αχιλλέα, την αιχμαλωσία της Βρισηίδας και της Χρυσηίδας και το σχέδιο του Δία να απομακρύνει τον Αχιλλέα από τη μάχη.[16]
Τα Κύπρια αποδίδονταν κατά την αρχαιότητα στον Στασίνο της Κύπρου, αλλά παραδίδονταν επίσης τα ονόματα Ηγησίας ή Ηγησίνος, ενώ σε ορισμένες πηγές το ποίημα αποδιδόταν στον Όμηρο. Ήδη ο Ηρόδοτος αμφισβητούσε την ομηρική πατρότητα, επειδή θεωρούσε ότι η αφήγηση των Κυπρίων για την πορεία του Πάρη και της Ελένης δεν συμφωνούσε με την Ιλιάδα.[17]
Ιλιάδα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Ιλιάδα, σε είκοσι τέσσερα βιβλία στην παραδεδομένη μορφή της, αφηγείται ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα στο δέκατο έτος του πολέμου. Κεντρικό θέμα της είναι η μήνις του Αχιλλέα, η σύγκρουσή του με τον Αγαμέμνονα, ο θάνατος του Πατρόκλου, η επιστροφή του Αχιλλέα στη μάχη, ο φόνος του Έκτορα και η απόδοση του σώματός του στον Πρίαμο.
Η Ιλιάδα δεν αποτελεί συνολική εξιστόρηση του πολέμου, αλλά μέσω αναδρομών, υπαινιγμών και προαναγγελιών παραπέμπει σε γεγονότα που βρίσκονται έξω από το άμεσο χρονικό της πλαίσιο. Ο Φάνης Κακριδής παρατηρεί ότι η Ιλιάδα και η Οδύσσεια λειτουργούν συμπληρωματικά ως προς την κάλυψη του ευρύτερου τρωικού μυθολογικού κύκλου, χωρίς να αφηγούνται διαδοχικά όλα τα γεγονότα.[18]
Η Ιλιάδα εντάσσεται αφηγηματικά μεταξύ των Κυπρίων και της Αιθιοπίδας, αλλά αποτελεί αυτοτελές έργο και δεν πρέπει να θεωρείται απλώς ενδιάμεσο τμήμα μιας ενιαίας κυκλικής σύνθεσης.[19]
Αιθιοπίς
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Αιθιοπίς, σε πέντε βιβλία, αποδιδόταν κατά την αρχαιότητα στον Αρκτίνο τον Μιλήσιο. Άρχιζε μετά την ταφή του Έκτορα, με την άφιξη της Αμαζόνας Πενθεσίλειας ως συμμάχου των Τρώων. Ο Αχιλλέας τη σκότωνε στη μάχη και στη συνέχεια σκότωνε τον Θερσίτη, επειδή εκείνος τον είχε προσβάλει για τη στάση του απέναντί της.[20]
Κατόπιν έφθανε στην Τροία ο Μέμνων, γιος της Ηούς, επικεφαλής αιθιοπικού στρατού. Ο Μέμνων σκότωνε τον Αντίλοχο και στη συνέχεια σκοτωνόταν από τον Αχιλλέα. Ο Αχιλλέας καταδίωκε τους Τρώες έως τις Σκαιές Πύλες, όπου σκοτωνόταν από τον Πάρη με τη συνδρομή του Απόλλωνα. Ακολουθούσαν η μάχη για το σώμα του, η μεταφορά του στο αχαϊκό στρατόπεδο, η ταφή του και οι επιτάφιοι αγώνες.[21][22]
Η διαμάχη του Αίαντα και του Οδυσσέα για τα όπλα του Αχιλλέα λειτουργούσε ως μετάβαση προς τη Μικρά Ιλιάδα. Η ακριβής θέση της κρίσης και της απονομής των όπλων στα όρια των δύο ποιημάτων δεν μπορεί να καθοριστεί με απόλυτη βεβαιότητα.[23]
Μικρά Ιλιάς
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Μικρά Ιλιάς, σε τέσσερα βιβλία, αποδιδόταν συνήθως στον Λέσχη, τον οποίο η παράδοση συνέδεε με τη Μυτιλήνη ή την Πύρρα της Λέσβου. Σύμφωνα με τη σωζόμενη περίληψη, άρχιζε με την κρίση για τα όπλα του Αχιλλέα, τα οποία απονέμονταν στον Οδυσσέα, και τον θάνατο του Αίαντα.[24]
Ακολουθούσαν η αιχμαλωσία του Έλενου και οι χρησμοί του για τις προϋποθέσεις της άλωσης, η επιστροφή του Φιλοκτήτη από τη Λήμνο, ο θάνατος του Πάρη, ο γάμος της Ελένης με τον Δηίφοβο, η άφιξη του Νεοπτόλεμου, η ανάκτηση του Παλλαδίου από τον Οδυσσέα και τον Διομήδη και η κατασκευή του Δούρειου Ίππου από τον Επειό.[25]
Στο τέλος οι επιλεγμένοι Αχαιοί έμπαιναν στον ίππο και ο υπόλοιπος στρατός έκαιγε το στρατόπεδο και απέπλεε προς την Τένεδο. Ορισμένα από αυτά τα γεγονότα φαίνεται ότι επικαλύπτονταν με την αρχή της Ιλίου Πέρσεως.[26]
Ιλίου Πέρσις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Ιλίου Πέρσις, δηλαδή η «άλωση του Ιλίου», αποτελούνταν από δύο βιβλία και αποδιδόταν επίσης στον Αρκτίνο τον Μιλήσιο. Άρχιζε με τη συζήτηση των Τρώων για το τι έπρεπε να κάνουν με τον Δούρειο Ίππο. Παρά τις προειδοποιήσεις του Λαοκόοντα και της Κασσάνδρας, οι Τρώες τον μετέφεραν μέσα στην πόλη και γιόρταζαν θεωρώντας ότι οι Αχαιοί είχαν αποχωρήσει.[27]
Τη νύχτα ο Σίνων έδινε το συμφωνημένο σήμα και οι πολεμιστές έβγαιναν από τον ίππο, ενώ ο αχαϊκός στόλος επέστρεφε από την Τένεδο. Κατά την άλωση, ο Νεοπτόλεμος σκότωνε τον Πρίαμο, ο Μενέλαος σκότωνε τον Δηίφοβο και έπαιρνε πίσω την Ελένη, ενώ ο Αίας ο Λοκρός ασκούσε βία στην Κασσάνδρα κοντά στο άγαλμα της Αθηνάς. Ο Αστυάνακτας σκοτωνόταν και η Ανδρομάχη δινόταν στον Νεοπτόλεμο. Στο τέλος οι Αχαιοί έκαιγαν την πόλη και μοίραζαν τα λάφυρα.[28]
Νόστοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι Νόστοι, σε πέντε βιβλία, αφηγούνταν τις επιστροφές των κυριότερων Αχαιών ηγετών. Αποδίδονταν κατά την αρχαιότητα στον Αγία ή Ηγία τον Τροιζήνιο, ενώ σε άλλες μαρτυρίες συνδέονταν με τον Όμηρο. Η πατρότητα παραμένει αβέβαιη.[29][30]
Μετά τη διαφωνία του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου για τον χρόνο της αναχώρησης, οι Αχαιοί χωρίζονταν σε διαφορετικές ομάδες. Η Αθηνά προκαλούσε καταστροφές στον στόλο εξαιτίας της ασέβειας του Αίαντα του Λοκρού. Ο Νέστορας και ο Διομήδης επέστρεφαν με ασφάλεια, ενώ ο Μενέλαος παρασυρόταν στην Αίγυπτο.[31]
Το ποίημα περιλάμβανε επίσης την επιστροφή και τη δολοφονία του Αγαμέμνονα από τον Αίγισθο και την Κλυταιμνήστρα, καθώς και την εκδίκηση του Ορέστη. Τελείωνε με την επιστροφή του Μενέλαου. Η επιστροφή του Οδυσσέα δεν αναπτυσσόταν στους Νόστους, καθώς αποτελούσε το κεντρικό αντικείμενο της Οδύσσειας.[32]
Οδύσσεια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Οδύσσεια, σε είκοσι τέσσερα βιβλία στην παραδεδομένη μορφή της, αφηγείται την καθυστερημένη επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη, τις περιπλανήσεις του μετά την αναχώρηση από την Τροία, την κατάσταση στο παλάτι εξαιτίας των μνηστήρων της Πηνελόπης και την αποκατάσταση της εξουσίας του.
Η κύρια αφήγηση καλύπτει το τελευταίο στάδιο της επιστροφής, ενώ οι προηγούμενες περιπλανήσεις παρουσιάζονται κυρίως αναδρομικά μέσα από την αφήγηση του ίδιου του Οδυσσέα. Το ποίημα περιλαμβάνει επίσης αναφορές στις επιστροφές άλλων Αχαιών και στα γεγονότα που ακολούθησαν την άλωση της Τροίας.[33]
Μέσα στη συνολική ακολουθία, η Οδύσσεια ακολουθούσε τους Νόστους και προηγούνταν της Τηλεγόνειας. Ωστόσο, όπως και η Ιλιάδα, είναι αυτοτελές αφηγηματικό έργο και όχι απλώς τμήμα μιας ενιαίας συλλογικής σύνθεσης.[34]
Τηλεγόνεια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Τηλεγόνεια, σε δύο βιβλία, αποδιδόταν από τις περισσότερες αρχαίες πηγές στον Ευγάμμονα τον Κυρηναίο. Εφόσον γίνει δεκτή αυτή η απόδοση, η τελική σύνθεση του ποιήματος τοποθετείται συνήθως στον 6ο αιώνα π.Χ.· η πατρότητα και, επομένως, η ακριβής χρονολόγηση δεν είναι βέβαιες.[35][36]
Σύμφωνα με τη σωζόμενη περίληψη, μετά την ταφή των μνηστήρων ο Οδυσσέας ταξίδευε στην Ήλιδα και κατόπιν επέστρεφε στην Ιθάκη. Στη συνέχεια αναχωρούσε για τη Θεσπρωτία, όπου παντρευόταν τη βασίλισσα Καλλιδίκη και πολεμούσε εναντίον γειτονικών λαών. Μετά τον θάνατο της Καλλιδίκης επέστρεφε και πάλι στην Ιθάκη.[37]
Ο Τηλέγονος, γιος του Οδυσσέα και της Κίρκης, έφθανε στην Ιθάκη αναζητώντας τον πατέρα του. Κατά τη διάρκεια σύγκρουσης τον σκότωνε χωρίς να τον αναγνωρίσει, με δόρυ που είχε αιχμή από κεντρί σαλαχιού. Όταν αντιλαμβανόταν το σφάλμα του, μετέφερε το σώμα του Οδυσσέα, την Πηνελόπη και τον Τηλέμαχο στο νησί της Κίρκης. Εκεί η Κίρκη τους καθιστούσε αθάνατους, ο Τηλέγονος παντρευόταν την Πηνελόπη και ο Τηλέμαχος την Κίρκη.[38][39]
Αφηγηματικές συνδέσεις και επικαλύψεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η διαδοχή των οκτώ έργων δημιουργούσε μία περίπου συνεχή αφήγηση, αλλά οι συνδέσεις μεταξύ τους δεν ήταν όλες της ίδιας φύσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το τέλος ενός ποιήματος φαίνεται να είχε προσαρμοστεί στην αρχή του επόμενου· σε άλλες υπήρχαν μικρές επικαλύψεις ή διαφορετικές εκδοχές των ίδιων γεγονότων.[40]
Τα Κύπρια οδηγούσαν στην έναρξη της Ιλιάδας παρουσιάζοντας την αιχμαλωσία της Χρυσηίδας και της Βρισηίδας και τις συνθήκες που προκάλεσαν τη μήνιν του Αχιλλέα. Η Αιθιοπίς άρχιζε αμέσως μετά το τέλος της Ιλιάδας, με την άφιξη της Πενθεσίλειας μετά την ταφή του Έκτορα.[41]
Περισσότερο αβέβαια είναι τα όρια της Αιθιοπίδας, της Μικρής Ιλιάδας και της Ιλίου Πέρσεως. Η διαμάχη για τα όπλα του Αχιλλέα συνέδεε την Αιθιοπίδα με τη Μικρά Ιλιάδα, ενώ η κατασκευή και η είσοδος των Αχαιών στον Δούρειο Ίππο συνέδεαν τη Μικρά Ιλιάδα με την Ιλίου Πέρσιν. Η ακριβής κατανομή αυτών των επεισοδίων και η αρχική έκταση της Μικρής Ιλιάδας παραμένουν αντικείμενα συζήτησης.[42][43]
Οι Νόστοι παρουσίαζαν τις επιστροφές των περισσότερων Αχαιών, αλλά άφηναν την επιστροφή του Οδυσσέα στην Οδύσσεια. Η Τηλεγόνεια, με τη σειρά της, συνέχιζε την ιστορία μετά το τέλος της Οδύσσειας και την ολοκλήρωνε με τον θάνατο του Οδυσσέα.[44]
Η θέση της Ιλιάδας και της Οδύσσειας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια αποτελούν μέρος της τρωικής αφηγηματικής ακολουθίας, αλλά συνήθως διακρίνονται από τα έξι κυκλικά έπη. Η διάκριση δεν αφορά μόνο το γεγονός ότι τα δύο ποιήματα σώζονται ακέραια και αποδίδονται στον Όμηρο, αλλά και τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο οργανώνουν την αφήγησή τους.
Στην Ποιητική ο Αριστοτέλης αντιπαραβάλλει την ενότητα της Ιλιάδας και της Οδύσσειας προς την εκτεταμένη και πολυεπεισοδιακή ύλη των Κυπρίων και της Μικρής Ιλιάδας. Κατά τον Αριστοτέλη, ο Όμηρος δεν επιχείρησε να αφηγηθεί ολόκληρο τον Τρωικό πόλεμο, αλλά επέλεξε μία περιορισμένη και ενιαία πράξη, ενώ από τα κυκλικά ποιήματα μπορούσαν να προκύψουν πολλές αυτοτελείς τραγωδίες.[45]
Η αριστοτελική κρίση επηρέασε βαθιά τη μεταγενέστερη διάκριση μεταξύ ομηρικών και κυκλικών επών. Δεν επιτρέπει, ωστόσο, ασφαλή συμπεράσματα για το ύφος ή τη συνολική ποιητική αξία των χαμένων έργων, επειδή αυτά είναι γνωστά κυρίως από πολύ σύντομες περιλήψεις.[46][47]
Η παρουσία κοινών προσώπων, επεισοδίων και μοτίβων δεν αποδεικνύει αναγκαστικά άμεση εξάρτηση των ομηρικών επών από τις συγκεκριμένες μορφές των χαμένων ποιημάτων. Πολλά από τα στοιχεία αυτά πιθανότατα ανήκαν σε ευρύτερες προφορικές και ποιητικές παραδόσεις, από τις οποίες μπορούσαν να αντλήσουν τόσο τα ομηρικά όσο και τα κυκλικά έπη.[48][49]
Διάσωση της ακολουθίας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Τα έξι μη ομηρικά έπη δεν σώθηκαν ως πλήρη κείμενα. Οι πληροφορίες για το περιεχόμενο, την έκταση και τη σειρά τους προέρχονται από λίγους αυτούσιους στίχους, παραθέματα και μαρτυρίες αρχαίων συγγραφέων, καθώς και από τις περιλήψεις της Χρηστομάθειας του Πρόκλου.[50]
Η ταυτότητα του Πρόκλου της Χρηστομάθειας δεν είναι βέβαιη. Έχει ταυτιστεί με τον γραμματικό Ευτύχιο Πρόκλο του 2ου αιώνα μ.Χ., με τον νεοπλατωνικό φιλόσοφο Πρόκλο του 5ου αιώνα ή με διαφορετικό, άγνωστο γραμματικό. Η ακριβής ταύτιση παραμένει αντικείμενο συζήτησης.[51][52]
Ο Φώτιος, στον κώδικα 239 της Βιβλιοθήκης του, διασώζει επιτομή του γενικού περιεχομένου της Χρηστομάθειας και περιγραφή του Επικού Κύκλου. Μέσω της φωτιανής παράδοσης σώζεται και η περίληψη των Κυπρίων.[53]
Οι περιλήψεις της Αιθιοπίδας, της Μικρής Ιλιάδας, της Ιλίου Πέρσεως και των Νόστων διασώζονται κυρίως στον κώδικα Venetus A, χειρόγραφο της Ιλιάδας του 10ου αιώνα που φυλάσσεται στη Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας. Το σχετικό τμήμα της χειρόγραφης παράδοσης είναι ακρωτηριασμένο και η ανασυγκρότηση της Τηλεγόνειας βασίζεται σε άλλους κλάδους της παράδοσης του Πρόκλου και σε συμπληρωματικές μαρτυρίες.[54]
Οι περιλήψεις αποτελούν την πληρέστερη ενιαία πηγή για τη διαδοχή των έργων, αλλά δεν αντικαθιστούν τα χαμένα ποιήματα. Δεν διασώζουν τον τρόπο ανάπτυξης των σκηνών, τους λόγους, τις παρομοιώσεις, τη γλώσσα ή μεγάλο μέρος της αφηγηματικής σύνθεσης. Για τον λόγο αυτό η ανασυγκρότηση της ακριβούς μορφής και των σχέσεων των έργων έχει αναπόφευκτα όρια.[55]
Κατάλογος των επών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Έργο | Παραδοσιακή απόδοση | Αριθμός βιβλίων | Αφηγηματικό αντικείμενο | Θέση στην ακολουθία | Κατάσταση διατήρησης |
|---|---|---|---|---|---|
| Κύπρια | Στασίνος· επίσης αποδίδονταν στον Όμηρο, στον Ηγησία ή στον Ηγησίνο | 11 | Από το σχέδιο του Δία και τον γάμο του Πηλέα και της Θέτιδας έως τα γεγονότα που οδηγούν στη μήνιν του Αχιλλέα | 1 | Χαμένο· σώζονται λίγοι στίχοι, μαρτυρίες και περίληψη |
| Ιλιάδα | Όμηρος | 24 | Η μήνις του Αχιλλέα, ο θάνατος του Πατρόκλου και ο θάνατος και η ταφή του Έκτορα | 2 | Σώζεται ακέραιη |
| Αιθιοπίς | Αρκτίνος ο Μιλήσιος | 5 | Η Πενθεσίλεια, ο Μέμνων και ο Αντίλοχος, καθώς και ο θάνατος, η ταφή και οι επιτάφιοι αγώνες του Αχιλλέα | 3 | Χαμένο· σώζονται λίγοι στίχοι, μαρτυρίες και περίληψη |
| Μικρά Ιλιάς | Λέσχης | 4 | Η κρίση των όπλων, ο θάνατος του Αίαντα, ο Φιλοκτήτης, ο Νεοπτόλεμος, το Παλλάδιο και ο Δούρειος Ίππος | 4 | Χαμένο· σώζονται αποσπάσματα, μαρτυρίες και περίληψη |
| Ιλίου Πέρσις | Αρκτίνος ο Μιλήσιος | 2 | Η είσοδος του Δούρειου Ίππου, η νυχτερινή επίθεση και η άλωση της Τροίας | 5 | Χαμένο· σώζονται λίγοι στίχοι, μαρτυρίες και περίληψη |
| Νόστοι | Αγίας ή Ηγίας ο Τροιζήνιος· επίσης αποδίδονταν στον Όμηρο | 5 | Οι επιστροφές των Αχαιών, η δολοφονία του Αγαμέμνονα και η εκδίκηση του Ορέστη | 6 | Χαμένο· σώζονται ελάχιστοι στίχοι, μαρτυρίες και περίληψη |
| Οδύσσεια | Όμηρος | 24 | Οι περιπλανήσεις και η επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη | 7 | Σώζεται ακέραιη |
| Τηλεγόνεια | Ευγάμμων ο Κυρηναίος | 2 | Οι μεταγενέστερες περιπλανήσεις του Οδυσσέα, η άφιξη του Τηλέγονου και ο θάνατος του Οδυσσέα | 8 | Χαμένο· σώζονται λίγοι στίχοι, μαρτυρίες και περίληψη |
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ West 2003, σελίδες 64–171
- ↑ Davies 1989, σελίδες 1–11
- ↑ West 2003, σελίδες 3–12
- ↑ Burgess 2001, σελίδες 7–12
- ↑ Φώτιος, Βιβλιοθήκη, κώδ. 239· West 2003, σελίδες 3–5.
- ↑ Davies 1989, σελίδες 1–5
- ↑ Fantuzzi & Tsagalis 2015, σελίδες 1–8
- ↑ Lesky 1972, σελίδες 134–138
- ↑ West 2003, σελίδες 3–12
- ↑ Burgess 2001, σελίδες 12–33
- ↑ Lesky 1972, σελ. 138
- ↑ West 2015, σελίδες 96–107
- ↑ Sammons 2017, σελίδες 1–22
- ↑ Πρόκλος, Χρηστομάθεια, περίληψη των Κυπρίων· West 2003, σελίδες 68–87.
- ↑ Lesky 1972, σελίδες 135–136
- ↑ West 2003, σελίδες 82–87
- ↑ Ηρόδοτος, Ιστορίαι 2.117· West 2003, σελίδες 66–69.
- ↑ Κακριδής 2006, σελίδες 49–50
- ↑ Burgess 2001, σελίδες 7–12
- ↑ Πρόκλος, Χρηστομάθεια, περίληψη της Αιθιοπίδας· West 2003, σελίδες 108–119.
- ↑ West 2003, σελίδες 110–119
- ↑ Lesky 1972, σελίδες 136–137
- ↑ Lesky 1972, σελίδες 136–137
- ↑ Πρόκλος, Χρηστομάθεια, περίληψη της Μικρής Ιλιάδας· West 2003, σελίδες 120–139.
- ↑ West 2003, σελίδες 122–139
- ↑ Sammons 2017, σελίδες 112–143
- ↑ Πρόκλος, Χρηστομάθεια, περίληψη της Ιλίου πέρσεως· West 2003, σελίδες 140–151.
- ↑ West 2003, σελίδες 142–151
- ↑ West 2003, σελίδες 152–163
- ↑ Lesky 1972, σελ. 137
- ↑ Πρόκλος, Χρηστομάθεια, περίληψη των Νόστων· West 2003, σελίδες 154–163.
- ↑ Davies 1989, σελίδες 73–80
- ↑ Κακριδής 2006, σελίδες 49–50
- ↑ Burgess 2001, σελίδες 114–130
- ↑ Lesky 1972, σελ. 138
- ↑ West 2003, σελίδες 164–171
- ↑ Πρόκλος, Χρηστομάθεια, περίληψη της Τηλεγόνειας· West 2003, σελίδες 166–171.
- ↑ West 2003, σελίδες 168–171
- ↑ Lesky 1972, σελ. 138
- ↑ Sammons 2017, σελίδες 1–22
- ↑ West 2003, και 108–111, σελίδες 82–87
- ↑ Lesky 1972, σελ. 137
- ↑ Sammons 2017, σελίδες 112–143
- ↑ Davies 1989, σελίδες 73–86
- ↑ Αριστοτέλης, Ποιητική 1459a30–1459b16.
- ↑ Burgess 2001, σελίδες 1–7
- ↑ Sammons 2017, σελίδες 23–53
- ↑ Burgess 2001, σελίδες 85–114
- ↑ Foley & Arft 2015, σελίδες 78–95
- ↑ West 2003, σελίδες 3–12
- ↑ West 2003, σελίδες 3–5
- ↑ Lesky 1972, σελ. 135
- ↑ Φώτιος, Βιβλιοθήκη, κώδ. 239· West 2003, σελίδες 3–6.
- ↑ West 2003, σελίδες 5–6
- ↑ Burgess 2015, σελίδες 40–58
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Εκδόσεις αρχαίων κειμένων και αποσπασμάτων
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Davies, Malcolm (1988). Epicorum Graecorum Fragmenta. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 978-3-525-25747-0.
- Kassel, Rudolf (1965). Aristotelis De arte poetica liber. Oxford Classical Texts. Oxford: Clarendon Press.
- West, Martin L. (2003). Greek Epic Fragments: From the Seventh to the Fifth Centuries BC. Loeb Classical Library (στα Αγγλικά). 497. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-99605-2.
Μελέτες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Burgess, Jonathan S. (2001). The Tradition of the Trojan War in Homer and the Epic Cycle (στα Αγγλικά). Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-6652-4.
- Davies, Malcolm (1989). The Greek Epic Cycle (στα Αγγλικά). Bristol: Bristol Classical Press. ISBN 978-1-85399-039-7.
- Fantuzzi, Marco· Tsagalis, Christos (2015). The Greek Epic Cycle and Its Ancient Reception: A Companion (στα Αγγλικά). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-01259-2.
- Κακριδής, Φάνης Ι. (2006). Αρχαία ελληνική γραμματολογία. Αρχαιογνωσία και αρχαιογλωσσία στη μέση εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών — Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη. ISBN 978-960-231-114-1. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2026.
- Lesky, Albin (1972). Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας. Μτφρ. Τσοπανάκης, Αγαπητός (2η έκδοση). Θεσσαλονίκη.
- Sammons, Benjamin (2017). Device and Composition in the Greek Epic Cycle (στα Αγγλικά). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-061484-3.
Κεφάλαια συλλογικών τόμων
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Burgess, Jonathan S. (2015). «Coming adrift: the limits of reconstruction of the cyclic poems». Στο: Fantuzzi, Marco· Tsagalis, Christos, επιμ. The Greek Epic Cycle and Its Ancient Reception: A Companion (στα Αγγλικά). Cambridge: Cambridge University Press. σελίδες 40–58. ISBN 978-1-107-01259-2.
- Foley, John M.· Arft, Justin (2015). «The Epic Cycle and oral tradition». Στο: Fantuzzi, Marco· Tsagalis, Christos, επιμ. The Greek Epic Cycle and Its Ancient Reception: A Companion (στα Αγγλικά). Cambridge: Cambridge University Press. σελίδες 78–95. ISBN 978-1-107-01259-2.
- West, Martin L. (2015). «The formation of the Epic Cycle». Στο: Fantuzzi, Marco· Tsagalis, Christos, επιμ. The Greek Epic Cycle and Its Ancient Reception: A Companion (στα Αγγλικά). Cambridge: Cambridge University Press. σελίδες 96–107. ISBN 978-1-107-01259-2.