Θωμάς Παλαιολόγος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πορτραίτο του Θωμά Παλαιολόγου, περ. 1471.

Ο Θωμάς Παλαιολόγος (1409/10 - 1465) υπήρξε πρίγκηπας του Βυζαντίου, Δεσπότης του Μωριά και Πρίγκηπας της Αχαΐας. Κατά τη διάρκεια της συγκυβέρνησης του Δεσποτάτου του Μωριά (μετά το 1428) με τους αδελφούς του, κατάφερε να εξασφαλίσει μέσω γάμου του με την Κατερίνα, κόρη του Κεντυρίωνα Β' Ζαχαρία ότι το Πριγκιπάτο της Αχαΐας θα περνούσε στα χέρια του. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 και μετά την επέλαση των Τούρκων στην Πελοπόννησο το 1458, κατέφυγε το 1460 στην Ιταλία, όπου και πέθανε το 1465.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1409 ή 10. Ήταν ο μικρότερος γιος του αυτοκράτορα Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου και της Ελένης Δραγάση, θυγατέρας του πρίγκηπα της Σερβίας Κωνσταντίνου. Το 1417/18 ήρθε στον Μυστρά και από το 1428 αναγορεύτηκε Δεσπότης και ηγεμόνευσε μαζί με τους αδελφούς του, Θεόδωρο, Κωνσταντίνο ΙΑ', και Δημήτριο. Ο Δημήτριος ήταν τουρκόφιλος, ενώ ο Θωμάς ήταν ενετόφιλος.

Τα χρόνια της Δεσποτείας 1428-1460[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1429 ο Θωμάς Παλαιολόγος αφού πολιόρκησε στην Χαλανδρίτσα τον Πρίγκιπα Κεντυρίωνα Β' Ζαχαρία (Centurione II Zaccaria), τελευταίο ηγεμόνα του Πριγκιπάτου της Αχαΐας, πέτυχε την υπογραφή συμφωνίας με την οποία θα νυμφευόταν την κόρη του Πρίγκιπα, Κατερίνα, γενόμενος έτσι ο νόμιμος διάδοχος και κληρονόμος των κτήσεων του στην Αχαΐα. Στον Κεντυρίωνα επιτράπηκε να κρατήσει την Βαρωνία της Αρκαδιάς όπου και αποσύρθηκε μετά τον γάμο της θυγατέρας του μέχρι τον θάνατό του το 1432. Με τον τρόπο αυτό ο Θωμάς Παλαιολόγος κυριάρχησε στην Αχαΐα και το 1430 αναγορεύεται σε Δεσπότη του δυτικού δεσποτάτου της Πελοποννήσου (με έδρα του τα Καλάβρυτα) που περιλάμβανε όλο το σημερινό νομό Αχαΐας, και την Ηλεία, περιοχές που πέρασαν και πάλι στα χέρια των Βυζαντινών.

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης και τον θάνατο του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, ο Δημήτριος και ο Θωμάς λιποψύχησαν και σκέφτηκαν να ζητήσουν άσυλο στην Ιταλία. Αναθάρρησαν όμως και άλλαξαν σκοπό. Σύμφωνα με το νόμο, ο μεγαλύτερος έπρεπε να διαδεχτεί τον Κωνσταντίνο στον αυτοκρατορικό θρόνο, αλλά ο νεώτερος δεν συναίνεσε, και έτσι μοίρασαν την φανταστική πλέον εξουσία, εξακολουθώντας την δικαιοδοσία τους στην Πελοπόννησο, με έδρα το Μυστρά ο μεν και την Πάτρα ο δε. Αναγνώρισαν την κυριαρχία του Σουλτάνου επί πληρωμή ετησίου φόρου δώδεκα χιλιάδων δουκάτων.

Η επέλαση των Τούρκων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 15 Μαΐου του 1458, ο Μωάμεθ Β' προφασιζόμενος την καθυστέρηση στην πληρωμή των φόρων από το Θωμά Παλαιολόγο, εισέβαλε στην Πελοπόννησο και πολιόρκησε την Κόρινθο. Βρήκε όμως μεγάλη αντίσταση στην Ακροκόρινθο και αφού την πολιόρκησε, προχώρησε δυτικά κατακτώντας μεταξύ άλλων το Αίγιο και την Πάτρα και όλη τη σημερινή Αχαΐα. Οι κάτοικοι της Πάτρας κατέφυγαν προς τις βενετικές κτήσεις και τη Ναύπακτο, αφήνοντας πίσω μόνον μια φρουρά στην ακρόπολη. Οι έγκλειστοι στην Ακροκόρινθο λόγω έλλειψης τροφίμων παραδόθηκαν στις 6 Αυγούστου 1458. Τον Οκτώβριο του 1458, στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει τις κτήσεις του στην Πελοπόννησο, ο σουλτάνος θέλησε να διασπάσει τις δυνάμεις των δεσποτών ζητώντας σε γάμο την κόρη του Δημητρίου, ο οποίος είχε αρχίσει πλέον να δείχνει την προτίμησή του σε μια συνεννόηση με τούς Τούρκους, ενώ ο Θωμάς παρέμενε σταθερά φίλος της Δύσης. Παράλληλα διάφοροι τοπικοί άρχοντες, πιστεύοντας ότι θα μπορούσαν να γίνουν ανεξάρτητοι φεουδάρχες, έστρεψαν τον Θωμά εναντίον του αδελφού του Δημητρίου και εναντίον των κτήσεων του σουλτάνου. Έτσι τον Ιανουάριο του 1459 με την αναχώρηση του Μωάμεθ, ο Θωμάς Παλαιολόγος με τη βοήθεια ενός μικρού στρατιωτικού σώματος τριακοσίων ανδρών που του έστειλε ο πάπας Πίος Β' και το οποίο ενσωμάτωσε στο στράτευμά του εισέβαλε στην Αχαΐα και άρχισε να πολιορκεί την Πάτρα. Όμως, οι πολιορκητές τράπηκαν σε φυγή, μόλις εμφανίσθηκαν τα τουρκικά στρατεύματα. Η μόνη επιτυχία της εκστρατείας ήταν η κατάληψη των Καλαβρύτων. Ο σουλτάνος οργισμένος από την εχθρική στάση του Θωμά, αποφάσισε την οριστική προσάρτηση της Πελοποννήσου στην Αυτοκρατορία του. Ξεκινώντας λοιπόν με πολύ στρατό, έφθασε στη Κόρινθο τον Μάϊο του 1460, πέρασε έξω από το Άργος και κατευθύνθηκε στον Μυστρά τον οποίο και κατέλαβε στις 29 Μαΐου ύστερα από την προδοτική στάση του Δημητρίου ο οποίος δεν προέβαλλε καμία αντίσταση.

Η φυγή στην Δύση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μη έχοντας άλλη επιλογή, ο Θωμάς Παλαιολόγος επιβιβάστηκε σε πλοίο από την Πύλο και αφού άφησε την οικογένειά του στην Κέρκυρα ταξίδεψε τον Νοέμβριο του 1460 στην Αγκώνα της Ιταλίας και από εκεί στη Ρώμη, όπου και ασπάσθηκε τον Καθολικισμό για να εξασφαλίσει πόρους ζωής και να ξεσηκώσει τούς δυνατούς της Ιταλίας εναντίον των Τούρκων. Ο Θωμάς Παλαιολόγος είχε πάρει μαζί του και την Τιμία Κάρα του Πρωτοκλήτου Αποστόλου Ανδρέου πού φυλασσόταν ως τότε στην Πάτρα, για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων, και την παρέδωσε στους Λατίνους για ασφαλέστερη φύλαξη. (Η κάρα επιστράφηκε στην θέση της με λαμπρές τελετές, στις 24 Σεπτεμβρίου 1964, ύστερα από την θετική ανταπόκριση του πάπα Παύλου ΣΤ'. Ο πάπας Πίος Β' του όρισε ετήσια χορηγία 300 σκούδων, οι καρδινάλιοι 200 και η Βενετία 500. Το 1463 αρχίζει ο τουρκοενετικός πόλεμος και οι ελπίδες του Θωμά αναπτερώνονται. Τις προσπάθειές του όμως διέκοψε ο Θάνατος που επήλθε στην Ρώμη στις 12 Μαΐου 1465. Την κηδεμονία των παιδιών του, του Ανδρέα, Εμμανουήλ και τής Ζωής, ανέλαβε ο καρδινάλιος Βησσαρίων, που φρόντισε ν' ανατραφούν σύμφωνα με το Καθολικό δόγμα.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Θωμάς Παλαιολόγος νυμφεύθηκε την Κατερίνα Ζαχαρία της Αχαΐας η οποία γεννήθηκε το 1410 και ήταν θυγατέρα του Κεντυρίωνα Ζαχαρία τελευταίου ηγεμόνα του Πριγκηπάτου της Αχαΐας και της Κρέουσας Τόκκο (Creusa Tocco). Η Κατερίνα πέθανε το 1461 στην Κέρκυρα. Από τον γάμο τους απέκτησαν τέσσερα τουλάχιστον τέκνα:

1. Ελένη Παλαιολογίνα η οποία παντρεύτηκε τον Δεσπότη Λαζάρ Β΄της Σερβίας.

2. Ανδρέα Παλαιολόγο που διαδέχθηκε τον πατέρα του και διεκδικούσε τον Θρόνο του Βυζαντίου από την εξορία και τελικά πούλησε το αυτοκρατορικό δικαίωμα στον βασιλιά της Γαλλίας Κάρολο Η'.

3. Μανουήλ Παλαιολόγο

4. Ζωή Παλαιολογίνα που μετονομάστηκε Σοφία και παντρεύτηκε τον Μέγα Δούκα της Μοσχοβίας Ιβάν τον Γ΄ μεταλαμπαδεύοντας τα Βυζαντινά ήθη στην Ρωσική Αυλή.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Thomas Palaiologos της Γερμανικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).