Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Εδουάρδος Δ'
King Edward IV.jpg
Περίοδος 4 Μαρτίου 14613 Οκτωβρίου 1470[1]
Προκάτοχος Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας
Διάδοχος Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας
Περίοδος 11 Απριλίου 14719 Απριλίου 1483
Προκάτοχος Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας
Διάδοχος Εδουάρδος Ε΄ της Αγγλίας
Γέννηση 28 Απριλίου 1442
Ρουέν, Νορμανδία
Θάνατος 9 Απριλίου 1483 (41 ετών)
Ουέστμινστερ, Αγγλία
Σύζυγος Ελισάβετ Γούντβιλ
Επίγονοι Ελισάβετ της Υόρκης
Μαρία της Υόρκης
Σεσίλ της Υόρκης
Εδουάρδος Ε΄ της Αγγλίας
Μαργαρίτα της Υόρκης
Ριχάρδος του Σρούσμπερι, 1ος δούκας της Υόρκης
Άννα της Υόρκης
Γεώργιος Πλανταγενέτης, δούκας του Μπέντφορντ
Αικατερίνη της Υόρκης
Μπρίτζετ της Υόρκης
κ.α.
Οίκος Οίκος της Υόρκης
Πατέρας Ριχάρδος της Υόρκης
Μητέρα Σεσίλ Νέβιλ, δούκισσα της Υόρκης
Υπογραφή Edward IV signature.svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Ο Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας (Edward IV, 28 Απριλίου 1442 - 9 Απριλίου 1483) βασιλιάς της Αγγλίας (4 Μαρτίου 1461 - 3 Οκτωβρίου 1470) και (11 Απριλίου 1471 - 9 Απριλίου 1483) ήταν δεύτερος γιος του Ριχάρδου Πλανταγενέτη και της Σεσίλ Νέβιλ.[2][3] Ο Εδουάρδος Δ΄ ήταν ο πρώτος βασιλιάς της Αγγλίας από τον Οίκο της Υόρκης.[4] Το πρώτο διάστημα της βασιλείας του ξέσπασαν πολλές βιαιότητες με τον αντίπαλο Οίκο του Λάνκαστερ που έμειναν γνωστές σαν Πόλεμος των Ρόδων, μετά την μάχη του Τιουκέσμπουρι (1471) ανακατέλαβε τον θρόνο και κυβέρνησε ειρηνικά μέχρι τον αιφνίδιο θάνατο του. O Εδουάρδος Δ΄ πριν γίνει βασιλιάς πήρε τους τίτλους του 4ου δούκα της Υόρκης, του 7ου κόμη του Μαρς, του 5ου κόμη του Κέιμπριτζ, του 9ου κόμη του Ούλστερ και ήταν ο 65ος ιππότης του Τάγματος του Χρυσόμαλλου Δέρατος.[5] Ο Εδουάρδος ήταν ο δεύτερος γιος των γονέων του αλλά ο μεγαλύτερος από τους τέσσερις που επέζησαν μέχρι την ενηλικίωση, πριν τον θάνατο του πατέρα του και την άνοδο του στον θρόνο πήρε τον τίτλο του κόμη του Μαρς.[6][7][8]

Βασιλεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άνοδος στον θρόνο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ριχάρδος της Υόρκης ήταν διάδοχος του Ερρίκου ΣΤ΄ της Αγγλίας μέχρι την ημέρα που γεννήθηκε ο γιος του Εδουάρδος του Ουεστμίνστερ (1453) και βρέθηκε σε σκληρή σύγκρουση με τους συγγενείς του βασιλιά από την οικογένεια Μπωφόρ. Ο Ριχάρδος ανέλαβε την πρωτοβουλία των κινήσεων μετά την νίκη του στην μάχη του Σαιν Αλμπάν (1455) που σκοτώθηκε ο μεγαλύτερος εχθρός του Εδμόνδος Μπωφόρ, 2ος δούκας του Σόμερσετ. Η βασίλισσα Μαργαρίτα του Ανζού οργάνωσε σκληρή αντίσταση στον δούκα της Υόρκης και τους οπαδούς του, τον κουνιάδο του Ριχάρδο Νέβιλ και τον γιο του κόμη του Γουόρικ (1459). Οι αρχηγοί του Οίκου της Υόρκης δραπέτευσαν από την Αγγλία μετά την συντριβή τους στο Λύνφορντ Μπρίτζ, ο Ριχάρδος κατέφυγε στην Ιρλανδία ενω ο γιος του Εδουάρδος πήγε μαζί με τους Νέβιλ στο Καλαί στο οποίο ο Γουόρικ ήταν κυβερνήτης. Το 1460 ο Εδουάρδος στρατοπέδευσε στο Κεντ μαζί με τον Σόλσμπερι, τον Γουόρικ και τον αδελφό του Σόλσμπερι Γουίλιαμ Νέβιλ, λόρδο του Φόκονμπεργκ, με τον στρατό του κατέλαβε το Λονδίνο.[9] Ο Εδουάρδος της Υόρκης και οι οπαδοί του πολιόρκησαν τον Πύργο του Λονδίνου, προχώρησαν στην Μίντλαντς, νίκησαν και αιχμαλώτισαν τον Ερρίκο ΣΤ΄ στην μάχη του Νορθάμπτον. Ο δούκας της Υόρκης επέστρεψε στην Αγγλία και ανακηρύχτηκε διάδοχος του θρόνου αλλά η βασίλισσα Μαργαρίτα με νέο στρατό τον νίκησε και τον σκότωσε μαζί με τον δεύτερο γιο του Εδμόνδο, κόμη του Ράτλαντ και τον κόμη του Σόλσμπερι στην μάχη του Γουέικφιλντ στις 30 Δεκεμβρίου 1460.[10]

Ο Εδουάρδος έμεινε δούκας της Υόρκης και αρχηγός του Οίκου της Υόρκης, κέρδισε τους Λάνκαστερ στις 2 - 3 Σεπτεμβρίου 1461 στο Χερεφορντσάιρ. Ο κόμης του Γουόρικ ηττήθηκε από την Μαργαρίτα στις 17 Φεβρουαρίου 1461 στην δεύτερη μάχη του Σαιν-Αλμπάν και ο Ερρίκος ΣΤ΄ ελευθερώθηκε από τους οπαδούς του.[11] Ο πατέρας του Εδουάρδου δεν είχε στόχο να γίνει ο ίδιος βασιλιάς αλλά ο Εδουάρδος αποφάσισε να κάνει το μεγάλο βήμα, στέφθηκε τον Μάρτιο του 1461 ως Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας.[12] Κινήθηκε με στρατό εναντίον των Λάνκαστερ αλλά σώθηκε στο πεδίο της μάχης από τον Ουαλό ιππότη Σερ Ντέιβιντ απ Μάθιου, στην συνέχεια τους νίκησε στις 29 Μαρτίου 1461 στην αιματηρή μάχη του Τάουτον στο Γιορκσάιρ.[13] Ο Εδουάρδος συνέτριψε την στρατιωτική δύναμη των Λάνκαστερ και πήγε στο Λονδίνο για την στέψη του, ονόμασε τον ιππότη Ντέιβιντ απ Μάθιου "στυλοβάτη της Αγγλίας" και του επέτρεψε να τοποθετήσει την λέξη "Τάουτον" στα σύμβολα της οικογένειας του. Η αντίσταση των Λάνκαστερ συνεχίστηκε στον βορά αλλά μετά την ήττα τους από τον αδελφό του Γουόρικ Τζων Νέβιλ στην μάχη του Χέξαμ (1464) υποτάχθηκαν οριστικά.[14] Ο Ερρίκος ΣΤ΄ δραπέτευσε στα Πένινα όρη, κρύφτηκε τον επόμενο χρόνο αλλά κατόπιν συνελήφθη και αιχμαλωτίστηκε στον Πύργο του Λονδίνου.[15] Ο Εδουάρδος Δ΄ αποφάσισε να μην δολοφονήσει τον Ερρίκο επειδή φοβήθηκε την μετάβαση της αρχηγίας του Οίκου στον διάδοχο του Εδουάρδο που ήταν νέος και μάχιμος.

Γάμος με την Ελισάβετ Γούντβιλ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα σύμβολα του Εδουάρδου Δ΄ σαν τέταρτου δούκα της Υόρκης.

Ο Εδουάρδος Δ΄ αν και ήταν μόνο 18 ετών ήταν ικανός στρατιωτικός αρχηγός περιγράφεται πανύψηλος και πανέμορφος, το ύψος του έφτανε το 1.95 και ήταν ο πιο ψηλός άντρας στην εποχή του.[16] Οι περισσότερες Αγγλικές οικογένειες έμειναν πιστές στον Ερρίκο ΣΤ΄, ο Εδουάρδος παρέμεινε βασιλιάς χάρη στην στήριξη του από τους Νέβιλ που είχαν απέραντες εκτάσεις και τον βοήθησαν να ανέβει στον θρόνο. Ο βασιλιάς ωστόσο αποξενώθηκε από τον κόμη του Γουόρικ λόγω του γάμου του, ο Γουόρικ έκανε διαπραγματεύσεις με τον Λουδοβίκο ΙΑ΄ της Γαλλίας για τον γάμο του Εδουάρδου με την κόρη του Γάλλου βασιλιά Άννα ή την κουνιάδα του Μπόννα της Σαβοΐας.[17] Ο Εδουάρδος Δ΄ παντρεύτηκε κρυφά στις 1 Μαΐου 1464 την Ελισάβετ Γούντβιλ χήρα του Τζον Γκρέι του Γκρόμπι κάτι που πρόσβαλε έντονα τον Γουόρικ.[18]

Ο γάμος του Εδουάρδου με την Ελισάβετ Γούντβιλ δέχτηκε έντονες κριτικές για το γεγονός ότι δεν είχε να προσφέρει τίποτα στην Αγγλία και τον Οίκο της Υόρκης. Το βασιλικό συμβούλιο ανακοίνωσε με δυσαρέσκεια στον βασιλιά ότι "η Ελισάβετ ήταν η πιο ακατάλληλη για σύζυγος ενός μεγάλου πρίγκιπα, δεν ήταν κόρη ούτε δούκα, ούτε καν κόμη παρά μονάχα ενός απλού ευγενούς".[19] Η συγγραφέας Κριστίν Καρπέντερ (γεν. 1946) δεν βλέπει καμιά πολιτική κίνηση στον γάμο του Εδουάρδου Δ΄ και σαφώς δεν είχε ανάγκη από την συμμαχία με την οικογένεια των Γούντβιλ.[20] Ο Γουίλκινσον περιγράφει τον γάμο σαν "ερωτικό ειδύλλιο και μια αρκετά κρύα πολιτική κίνηση".[21] Η μητέρα της Ελισάβετ ήταν η Τζακέττα του Λουξεμβούργου χήρα του Ιωάννη του Λάνκαστερ του θείου του Ερρίκου ΣΤ΄ αλλά ο πατέρας της ήταν ο Ριχάρδος Γούντβιλ, 1ος κόμης του Ρίβερς μιας νέας βαρονίας. Όταν έγινε γνωστός ο γάμος της Ελισάβετ με τον Εδουάρδο Δ΄ τον Οκτώβριο του 1464 τα δώδεκα ανύπαντρα αδέλφια της Ελισάβετ έγιναν αμέσως περιζήτητοι γαμπροί. Η Αικατερίνη Γούντβιλ παντρεύτηκε τον Χένρυ Στάφορντ, εγγονό και διάδοχο του δούκα του Μπάκινγκχαμ, η Άννα Γούντβιλ παντρεύτηκε τον Γουίλιαμ υποκόμη του Μπικυρτσιερ μεγαλύτερο γιο και διάδοχο του κόμη του Έσσεξ και η Ελεονώρα Γούντβιλ παντρεύτηκε τον Άνθονι Γκρέυ γιο και διάδοχο του κόμη του Κεντ.[22]

Ανατροπή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα σύμβολα του Εδουάρδου Δ΄ όπως εμφανίζονται σε ένα έγγραφο της Βρετανικής βιβλιοθήκης.

Η απότομη άνοδος της οικογένειας Γούντβιλ δημιούργησε μεγάλη εχθρότητα στην Αγγλική αριστοκρατία ειδικά από ευγενείς που ήταν προσκολλημένοι στον Εδουάρδο Δ΄ όπως ο κόμης του Γουόρικ γι'αυτό οι Γούντβιλ κατάφεραν σύντομα μέσω του βασιλιά να τον παραμερίσουν.[23] Ο Γουόρικ έγινε σταδιακά εχθρικός με τον βασιλιά και κατηγορήθηκε για προδοσία, τον Οκτώβριο του 1467 δραπέτευσε στα κτήματα του στο Γιορκσάιρ.[24] Άρχισε να προετοιμάζει πραξικόπημα εναντίον του Εδουάρδου Δ΄ με την βοήθεια δυσαρεστημένων ευγενών όπως ο μικρότερος αδελφός του βασιλιά Γεώργιος Πλανταγενέτης, 1ος δούκας του Κλάρενς.[25] Ο βασιλικός στρατός χωρίς τον Εδουάρδο ηττήθηκε στις 26 Ιουλίου 1469 στην μάχη του Έτζεκοτ Μουρ και ο Εδουάρδος μεταφέρθηκε αιχμάλωτος στο Όλνι.[26] Ο κόμης του Γουόρικ προσπάθησε να κυβερνήσει στο όνομα του βασιλιά αλλά η αριστοκρατία ήταν εχθρική απέναντι του και δεν μπόρεσε να την ελέγξει, μια τοπική εξέγερση στον βορά τον ανάγκασε να ελευθερώσει τον Εδουάρδο στις 10 Σεπτεμβρίου 1469.[27]

O Εδουάρδος Δ΄ σε αυτό το σημείο προσπάθησε να συμφιλιωθεί με τους δούκες του Κλάρενς και του Γουόρικ, μια σύγκρουση ξέσπασε στο Λινκολνσάιρ ανάμεσα στον Τόμας Μπέργκχ του Γκαίνσμπορω και στον λόρδο της Ουαλίας. Ο Γουόρικ και ο Κλάρενς τον Μάρτιο του 1470 λίγους μήνες αργότερα αποφάσισαν να επαναστατήσουν ξανά εναντίον του Εδουάρδου Δ΄.[28] Η επανάσταση του Λινκολνσάιρ τελικά συνετρίβη, ο Γουόρικ δραπέτευσε από την Γαλλία στις 1 Μαίου 1470 και επιχείρησε να κάνει συμμαχία με την Μαργαρίτα του Ανζού από τον Οίκο του Λάνκαστερ.[29] Ο Λουδοβίκος ΙΑ΄ της Γαλλίας ανέβηκε στον Γαλλικό θρόνο με τον θάνατο του πατέρα του Καρόλου Ζ΄ στις 25 Ιουλίου 1461 και στράφηκε αμέσως εναντίον του Εδουάρδου Δ΄ συμμαχώντας με τον Οίκο του Λάνκαστερ.[30][31] Ο Γουόρικ προχώρησε σε συμφωνία με τον Λουδοβίκο ΙΑ΄ και την Μαργαρίτα να επαναφέρουν στον θρόνο της Αγγλίας τον Ερρίκο ΣΤ΄ με στρατιωτική επίθεση στην Αγγλία, ο στόλος εξέπλευσε στις 9 Σεπτεμβρίου 1470.[32] Ο Εδουάρδος Δ΄ ετοιμάστηκε να δραπετεύσει για την Φλάνδρα, την ίδια εποχή έμαθε ότι ο και ο αδελφός του Γουόρικ Τζων Νέβιλ, 1ος μαρκήσιος του Μονταγκού συμμάχησε με τους Λάνκαστερ, αυτό έκανε την θέση του περισσότερο δύσκολη.[33]

Επαναφορά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μικρογραφία που παρουσιάζει τον Εδουάρδο Δ΄ να παρακολουθεί τον αποκεφαλισμό του Εδμόνδου Μπωφόρ, 4ου δούκα του Σόμερσετ.

Ο Ερρίκος ΣΤ΄ επανήλθε σύντομα στον θρόνο σε ένα γεγονός που έμεινε γνωστό σαν "Αποκατάσταση" και ο Εδουάρδος Δ΄ δραπέτευσε στην Φλάνδρα που ήταν τμήμα της Βουργουνδίας με τον μικρότερο αδελφό του Ριχάρδο του Γκλόστερ. Ο Κάρολος της Βουργουνδίας ήταν γαμπρός του Εδουάρδου Δ΄ χάρη στον γάμο του στις 3 Ιουλίου 1468 με την αδελφή του Μαργαρίτα της Υόρκης. Οι Γάλλοι αποφάσισαν να κηρύξουν τον πόλεμο στην Βουργουνδία παρά το ότι ο Κάρολος ήταν στην αρχή απρόθυμος να βοηθήσει τον κουνιάδο του, ο Κάρολος το βρήκε σαν αφορμή να συγκροτήσει στρατό για να επαναφέρει στον θρόνο της Αγγλίας τον Εδουάρδο. Ο Εδουάρδος Δ΄ επέστρεψε στην Αγγλία με μια σχετικά μικρή δύναμη, η πόλη της Υόρκης του άνοιξε τις πύλες της αφού πρώτα υποσχέθηκε ότι ήρθε μόνο για να διεκδικήσει το δουκάτο του όπως είχε κάνει ο Ερρίκος Δ΄ της Αγγλίας 70 χρόνια νωρίτερα. Οι πρώτοι που ενώθηκαν μαζί του ήταν ο Τζέιμς Χάρρινγκτον και ο Ουίλιαμ Παρρ που έφεραν στον Εδουάρδο 600 οπλισμένους άντρες στο Ντόνκαστερ.[34][35]

Ο Εδουάρδος προχώρησε νότια και συγκέντρωσε δυνάμεις ανάμεσα τους και τον Κλάρενς, μπήκε στο Λονδίνο και συνέλαβε αιχμάλωτο τον Ερρίκο ΣΤ΄, νίκησε και σκότωσε τον Γουόρικ στην μάχη του Μπάρνετ. Ο τελικός θρίαμβος για τον Εδουάρδο ακολούθησε στην μάχη του Τιούκεσμπουρι (1471) που σκοτώθηκε ο γιος του Ερρίκου ΣΤ΄ Εδουάρδος του Ουεστμίνστερ πρίγκιπας της Ουαλίας. Ο Εδμόνδος Μπωφόρ, 4ος δούκας του Σόμερσετ και οι υπόλοιποι οπλαρχηγοί των Λάνκαστερ ύστερα από δίκη αποκεφαλίστηκαν στις 6 Μαΐου 1471. Ο Ερρίκος ΣΤ΄ πέθανε λίγες μέρες αργότερα την ημέρα που ο Εδουάρδος Δ΄ μπήκε στο Λονδίνο, η επίσημη ανακοίνωση ήταν ότι πέθανε από "μελαγχολία" αλλά διαδόθηκε ευρύτατα ότι ο θάνατος του ήταν δολοφονία με διαταγή του Εδουάρδου. Οι δυο μικρότεροι αδελφοί του Εδουάρδου Δ΄ Γεώργιος, δούκας του Κλάρενς και Ριχάρδος, δούκας του Γκλόστερ παντρεύτηκαν αντίστοιχα την Ισαβέλλα Νέβιλ, δούκισσα του Κλάρενς και την Άννα Νέβιλ κόρες του κόμητος του Γουόρικ και της Άννας Μποσάμπ που βρέθηκαν σε σύγκρουση για την τεράστια κληρονομιά της μητέρας τους. Ο δούκας του Κλάρενς κατηγορήθηκε για συνωμοσία εναντίον του Εδουάρδου Δ΄, φυλακίστηκε στον Πύργο του Λονδίνου και εκτελέστηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1478, σύμφωνα με μια παράδοση "πνίγηκε σε ένα βαρέλι κρασιού".

Το τέλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Εδουάρδος Δ΄ δεν αντιμετώπισε άλλες επαναστάσεις μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Οίκος του Λάνκαστερ είχε εξουδετερωθεί και η μοναδική απειλή του ήταν ο Ερρίκος Τυδώρ που ζούσε στην εξορία. Το 1475 ο Εδουάρδος κήρυξε τον πόλεμο στην Γαλλία, στρατοπέδευσε τον Ιούνιο στο Καλαί αλλά ο σύμμαχος του Κάρολος της Βουργουνδίας δεν του παρείχε την απαραίτητη υποστήριξη με αποτέλεσμα να ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις με την Γαλλία. Η Συνθήκη του Πικουινί που ακολούθησε του έδωσε αποζημίωση 75.000 κορώνες και ετήσια σύνταξη 50.000 κορωνών κάτι που του επέτρεψε να αναδιοργανώσει τα οικονομικά του.[36] Υποστήριξε τις προσπάθειες του Αλέξανδρου Στιούαρτ, δούκα του Άλμπανι αδελφού του Ιακώβου Γ΄ της Σκωτίας να κερδίσει τον θρόνο της Σκωτίας (1482). Ο Εδουάρδος Δ΄ ξεκίνησε μεγάλη εκστρατεία στην Σκωτία με επικεφαλής τον Ριχάρδο δούκα του Γκλόστερ, στην εκστρατεία συμμετείχε και ο δούκας του Άλμπανι. Ο Ιάκωβος Γ΄ ετοιμάστηκε να αποκρούσει την επίθεση αλλά συνελήφθη από μια ομάδα δυσαρεστημένων ευγενών στην γέφυρα του Λόντερ τον Ιούλιο του 1482 που ανήκαν πιθανότητα στους οπαδούς του δούκα του Άλμπανι και φυλακίστηκε, στην Σκωτία τοποθετήθηκε αντιβασιλεία με υπολοχαγό τον Άλμπανι. Οι Άγγλοι ωστόσο που υπέφεραν από έλλειψη χρημάτων δεν κατέλαβαν το κάστρο του Εδιμβούργου, επέστρεψαν στην πατρίδα τους κερδίζοντας μονάχα το Μπέργουικ-απόν-Τουίντ.

Η υγεία του Εδουάρδου Δ΄ άρχισε να χειροτερεύει συνέχεια, το Πάσχα του 1483 ήταν άρρωστος θανάσιμα, αλλά πρόλαβε να κάνει την διαθήκη του, ορίζοντας τον αδελφό του Ριχάρδο κηδεμόνα για λογαριασμό του ανήλικου γιού του Εδουάρδου Ε΄. Απεβίωσε στις 9 Απριλίου 1483 και τάφηκε στο παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου στο κάστρο του Ουίνδσορ. Είναι άγνωστη η αιτία του πρόωρου θανάτου του. Έχουν αποκλειστεί ο τύφος και η δηλητηρίαση· η υγεία του είχε χειροτερέψει τα τελευταία χρόνια της ζωής του από την ακινησία και την ανθυγιεινή ζωή.

Χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατορθώματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νόμισμα του Εδουάρδου Δ΄ (1464).

Ο Εδουάρδος Δ΄ ήταν εξαιρετικά ικανός και τολμηρός στρατιωτικός διοικητής με μεγάλες επιτυχίες· εξόντωσε ολόκληρο τον αντίπαλο Οίκο του Λάνκαστερ. Έγινε εξαιρετικά δημοφιλής στους Άγγλους παρά τις περιστασιακές αποτυχίες του, από τις οποίες οι περισσότερες έγιναν από τον ισχυρότατο αντίπαλο του Λουδοβίκο ΙΑ΄ της Γαλλίας. Είχε έλλειψη κριτικής ικανότητας και πολλές φορές δεν μπορούσε να κατανοήσει πολλά κρίσιμα θέματα, αλλά οι οπαδοί του ήταν σταθερά πιστοί στον ίδιο μέχρι τον θάνατο του. Το σημαντικότερο από τα κατορθώματα του Εδουάρδου Δ΄ ήταν η επαναφορά του "νόμου και της τάξης": τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Ερρίκου ΣΤ΄ επικρατούσε χάος και ανομία, η πειρατεία και οι ληστείες οργίαζαν και το βασίλειο βρισκόταν σε διάλυση. Ο Εδουάρδος Δ΄ ανέστρεψε την κατάσταση, έφερε μεγάλη άνθηση του εμπορίου ιδιαίτερα στην πόλη του Λονδίνου, έκανε το δουκάτο του Λάνκαστερ περιουσία του Αγγλικού στέμματος και βελτίωσε σημαντικά την οικονομική περιουσία του στέμματος. Τα χειρόγραφα της εποχής του παρουσιάζουν απειλητικές επιστολές στους γαιοκτήμονες, σε περίπτωση που δεν ήταν πιστοί στις οικονομικές τους υποχρεώσεις.

Αυλή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αυλή του Εδουάρδου Δ΄ και της Ελισάβετ Γούντβιλ περιγράφεται "η εντυπωσιακότερη σε ολόκληρη την χριστιανοσύνη".[37] Ο Εδουάρδος Δ΄ σπατάλησε τεράστια ποσά για να τονίσει την δύναμη του, έδειξε έντονο ενδιαφέρον ιδιαίτερα στην ιστορική μελέτη, χρησιμοποίησε έγγραφα πανέμορφα διακοσμημένα με τεχνίτες από την Μπρυζ.[38][39] Το περιεχόμενο των μελετών του στράφηκαν σε μεγάλους ηγεμόνες του παρελθόντος όπως ο Ιούλιος Καίσαρ, ιστορικά χρονικά και θρησκευτικές μελέτες.[40][41][42] Δεν είναι γνωστή η κεντρική του βιβλιοθήκη· καταγράφονται τα ανάκτορα του Έλθαμ, στα οποία είχε φύλακα "για να συντηρεί τα βιβλία του".[43][44] Περισσότερα από 40 βιβλία του παρέμειναν άθικτα τον 15ο αιώνα, κάτι που δείχνει την καλή συντήρησή τους· σήμερα βρίσκονται στην Βασιλική Συλλογή εγγράφων της Βρετανικής Βιβλιοθήκης.[45] Η δυναστεία του Εδουάρδου Δ΄, παρά τις ικανότητες και την ιδιοφυία του, δεν μπόρεσε να διατηρηθεί περισσότερα από δύο χρόνια μετά τον θάνατό του.

Ο Εδουάρδος Δ΄ ήταν το μοναδικό μέλος της οικογένειάς του, που πέθανε από φυσικά αίτια· ο πατέρας του και ο αδελφός του Εδμόνδος σκοτώθηκαν, ο πάππος του Ριχάρδος του Κέιμπριτζ εκτελέστηκε και ο μικρότερος αδελφός του Ριχάρδος Γ΄ σκοτώθηκε σε μάχη από τον Ερρίκο Τυδώρ. Ο θάνατος του Ριχάρδου Γ΄ ήταν το τέλος του κλάδου της Υόρκης και ολόκληρης της δυναστείας των Ανζού/Πλανταγενετών, της ισχυρότερης δυναστείας της Αγγλίας, η οποία βασίλευσε περισσότερα χρόνια από οποιαδήποτε άλλη. Ο Ερρίκος Τυδώρ θα είναι ο επόμενος βασιλιάς ως Ερρίκος Ζ΄ της Αγγλίας, θα νυμφευτεί την κόρη τού Εδουάρδου Δ΄, την Ελισάβετ της Υόρκης, μέσω της οποίας το αίμα των Πλανταγενετών θα μεταβιβαστεί στους επόμενους βασιλείς.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μικρογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου "Οι λόγοι των φιλοσόφων" που παρουσιάζει τον Εδουάρδο Δ΄, την σύζυγο του Ελισάβετ Γούντβιλ και τα παιδιά τους.

Με την σύζυγο του Ελισάβετ Γούντβιλ απέκτησε δέκα παιδιά από τα οποία επέζησαν τα επτά. Ανακηρύχτηκαν παράνομα από το Κοινοβούλιο (1484), κάτι που άνοιξε τον δρόμο στον Ριχάρδο Γ΄ να γίνει βασιλιάς.[46] Η νομιμότητα των παιδιών του Εδουάρδου Δ΄ και της Ελισάβετ αποκαταστάθηκε αργότερα από τον Ερρίκο Ζ΄

Ο Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας είχε πολλές ερωμένες, ανάμεσα στις οποίες ήταν η Τζέιν Σορ (1445 - 1527), η λαίδη Έλενορ Τάλμποτ (1436 - 1468) και η Ελισάβετ Γουέιτ, με τις οποίες είχε μερικά νόθα παιδιά.[47]

Με την Ελισάβετ Γουέιτ, κόρη του Τόμας Γουέιτ του Σαουθάμπτον απέκτησε :[48]

  • Ελισάβετ Πλανταγενέτη (γεννήθηκε γύρω στο 1464), παντρεύτηκε πριν το 1478 τον Τόμας Λάμλεϊ μετέπειτα κύριο του Ντάραμ γιο του Τζωρτζ Λάμλεϊ, βαρόνο του Λάμλεϊ.[49][50][51][52] Υπάρχουν πολλές διαφωνίες σχετικά με την ταυτότητα της μητέρας της Ελισάβετ Πλανταγενέτη και πολλές πηγές δεν την αναφέρουν, η εξήγηση είναι ο πρόωρος θάνατος της μητέρας της στην γέννα, την Ελισάβετ μεγάλωσε η γιαγιά της Σέσιλυ Νέβιλ μητέρα του Εδουάρδου Δ΄. Υπάρχουν επίσης πολλές διαφωνίες σχετικά με την ημερομηνία της γέννησης της Ελισάβετ, η Εγκυκλοπαίδεια Ντούπλεντει τοποθετεί την γέννηση της όχι πιο νωρίς από το 1460 κάτι που σημαίνει ότι ήταν 17 ετών όταν παντρεύτηκε τον Τόμας Λάμλεϊ αντί για 12. H Ελισάβετ ήταν η μεγαλύτερη από όλα τα παιδιά του Εδουάρδου Δ΄, πολλοί ιστορικοί εξετάζουν την πιθανότητα να ήταν νόμιμο παιδί του και να είχαν παντρευτεί οι γονείς της όταν γεννήθηκε.
  • Αρθούρος Πλανταγενέτης, 1ος υποκόμης του Λάισλ (μεταξύ 1460/1470 - 3 Μαρτίου 1542). Παντρεύτηκε την Ελισάβετ Γκρέι και την Όνορ Γκρίνβιλ, με την Γκρέι είχε τρεις κόρες : Φραγκίσκη Πλανταγενέτη, Ελισάβετ Πλανταγενέτη και Μπρίτζετ Πλανταγενέτη.

Με άγνωστη ερωμένη απέκτησε :

  • Γκρέις Πλανταγενέτη, ήταν παρούσα στην κηδεία της Ελισάβετ Γούντβιλ.[53][54]
  • Μαρία Πλανταγενέτη, παντρεύτηκε τον Ερρίκο Χάρμαν του Έλλαμ, γιο του Τόμας και της Ελισάβετ Χάρμαν και χήρο μιας Αγνής.[55]
  • Ισαβέλλα Μίλμπερι (γεννήθηκε γύρω στο 1470), παντρεύτηκε τον Τζων Τάκετ, γιο του Τζων Τάκετ, 6ου βαρόνου του Αούντλει.[56]

Συμπεράσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διαδοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο μεγαλύτερος γιος του Εδουάρδου Δ΄, ο Εδουάρδος (Ε΄) χρίστηκε πρίγκιπας της Ουαλίας σε ηλικία επτά μηνών. Όταν έγινε τριών στάλθηκε από τον πατέρα του στο κάστρο του Λάντλοου σαν αρχηγός του Συμβουλίου της Ουαλίας και του Μαρς, ένα σώμα που συστάθηκε για να βοηθήσει τον μελλοντικό Εδουάρδο Ε΄ στα καθήκοντά του. Ο πρίγκιπας συνοδεύτηκε από την μητέρα του και τον θείο του Άντονι Γούντβιλ 2ο κόμη του Ρίβερς, στον οποίο ανατέθηκαν τα καθήκοντα της προεδρίας του Συμβουλίου. Ο βασιλιάς επισκέφτηκε πολλές φορές τον γιο του στο κάστρο, μια και ο ίδιος δεν είχε χριστεί ποτέ πρίγκιπας του Ουαλίας, είναι σαφές ότι τον προετοίμαζε για τα μελλοντικά βασιλικά του καθήκοντα. Ο γιος του αποκλείστηκε σύντομα από τον θρόνο και αντικαταστάθηκε από τον θείο του Ριχάρδο (Γ΄) του Γκλόστερ, η κόρη του όμως Ελισάβετ της Υόρκης θα γίνει βασίλισσα, όταν ανέβηκε αργότερα στον θρόνο ο Ερρίκος (Ζ΄) Τυδώρ. Οι λόγοι που νομιμοποίησαν την άνοδο στον θρόνο του Ριχάρδου Γ΄ ήταν, ότι ο Εδουάρδος Δ΄ είχε παντρευτεί άλλη γυναίκα πριν την Ελισάβετ Γούντβιλ. Ο Εδουάρδος Δ΄ και η λαίδη Έλενορ Τάλμποτ, κόρη του 1ου κόμη του Σρούσμπερυ, φαίνεται να βρέθηκαν μαζί εκείνη την εποχή και ένας κληρικός ισχυρίστηκε, ότι πραγματοποίησε την τελετή. Η νομιμότητα επανήλθε από τον Ερρίκο Ζ΄, λόγω της ανάγκης να μπορέσει να γίνει η σύζυγός του Ελισάβετ της Υόρκης βασίλισσα. Η τύχη των γιων τού Εδουάρδου Δ΄, των Εδουάρδου Ε΄ και Ριχάρδου δούκα της Υόρκης είναι άγνωστη· οι φήμες έχουν δημιουργήσει το μυστήριο των πριγκίπων του Πύργου.

Νομιμότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεταθανάτια προσωπογραφία του Εδουάρδου Δ΄ (1520) με βάση αυθεντική την περίοδο 1470 - 1475.

Πολλά ερωτήματα σχετικά με την πατρότητα του Εδουάρδου Δ΄ δημιουργήθηκαν τον σύντομο χρόνο της βασιλείας του Εδουάρδου Ε΄ από τους οπαδούς του Ριχάρδου του Γκλόστερ. Η νοθεία φαινόταν τότε μεγάλο αμάρτημα στην δημόσια ζωή και χρησιμοποιήθηκε πολλές φορές σαν κατηγορία απέναντι σε διάφορους βασιλείς από τους εχθρούς τους. Ο Εδουάρδος Δ΄ δεν ήταν ο μοναδικός βασιλιάς που κατηγορήθηκε σαν νόθος τον 15ο αιώνα, υπάρχουν και άλλα παραδείγματα όπως ο Κάρολος Ζ΄ της Γαλλίας, ο Εδουάρδος του Ουεστμίνστερ και η Ιωάννα της Καστίλης. Οι ιστορικοί είδαν το θέμα αυτό σαν μια προσπάθεια να δυσφημιστεί ο Εδουάρδος Δ΄ και η οικογένεια του από τους εχθρούς τους, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι ο Ριχάρδος της Υόρκης δεν ήταν βιολογικός πατέρας του Εδουάρδου Δ΄ αλλά πολύ περιορισμένες. Οι κατηγορίες βασίστηκαν στο ότι ο Εδουάρδος Δ΄ δεν έμοιαζε στην εμφάνιση με τον πατέρα του αφού σε αντίθεση με τον Ριχάρδο ήταν έξι πόδια ψηλός εντυπωσιακό ύψος για την εποχή. Ο μικρότερος αδελφός του Εδουάρδου Γεώργιος ήταν το ίδιο ωραίος και ψηλός ενώ η αδελφή τους Μαργαρίτα είχε ύψος πέντε πόδια και έντεκα ίντσες κάτι εντυπωσιακό για τις γυναίκες του Μεσαίωνα.[57] Ο Ντομινίκ Μανσίνι αναφέρει ότι η μητέρα του Εδουάρδου όταν έμαθε τον γάμο του με την Ελισάβετ Γούντβιλ οργίστηκε τόσο πολύ που ορκίστηκε ότι θα τον κηρύξει νόθο αλλά η άποψη δεν έχει καμιά υποστήριξη σε πηγές της εποχής του.

Ο Ριχάρδος Γ΄ πριν την άνοδο του στον θρόνο στις 22 Ιουνίου 1483 δήλωσε ότι ο Εδουάρδος Ε΄ ήταν νόθος και έφερε το θέμα στο Κοινοβούλιο. Σε καταστατικό του Αγγλικού Κοινοβουλίου (1484) ο Ριχάρδος Γ΄ παρουσιάζεται σαν "αμφίβολος γιος και διάδοχος" του Ριχάρδου Πλανταγενέτη, 3ου δούκα της Υόρκης και ότι γεννήθηκε και βαπτίστηκε σε περίεργες συνθήκες. Δεν υπάρχει καμιά επιβεβαίωση στο έργο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ "Ριχάρδος Γ΄" ότι ο Ριχάρδος διαμαρτυρήθηκε για την νομιμότητα του Εδουάρδου Δ΄, αν έθεσε θέμα το έκανε για τα παιδιά του και όχι για τον ίδιο. Ο Ιταλός ιστορικός Πολύδωρος Βεργκίλ (1470 - 1555) σημειώνει ότι η δούκισσα Σεσίλυ "όταν εσφαλμένα κατηγορήθηκε για μοιχεία διαμαρτυρήθηκε έντονα σε πολλούς ευγενείς για την πίκρα που της έδωσε ο γιος της Ριχάρδος" αλλά ακόμα και αν έγινε αυτό δεν τέθηκε ξανά θέμα. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να υποτεθεί ότι ο Εδουάρδος γεννήθηκε πρόωρα αν γινόταν αυτό θα υπήρχε οπωσδήποτε αναφορά, τα πρόωρα παιδιά εκείνη την εποχή μπορούσαν να επιβιώσουν και δεν υπήρχε κανένας λόγος να κάνουν οι γονείς τους βιαστικό βάπτισμα.

Ο Εδουάρδος γεννήθηκε στις 28 Απριλίου 1448, με απαρίθμηση εννέα μήνες μέχρι την γέννηση του η σύλληψη του παραπέμπεται τον Ιούλιο του 1441. Μια τηλεοπτική σειρά του "Τσάννελ 4" (2004) που εξετάζει τα αρχεία του Καθεδρικού ναού της Ρουέν αναφέρει ότι από τις 14 Ιουλίου μέχρι τις 21 Αυγούστου 1441 ο Ριχάρδος βρισκόταν σε εκστρατεία στο Ποντουάζ και ότι οι ιερείς προσευχήθηκαν στον καθεδρικό ναό για την ασφάλεια του. Το πρόγραμμα δίνει μεγάλη προσοχή στο γεγονός ότι η βάπτιση του δεύτερου γιου του Ριχάρδου και της Σεσίλης Εδμόνδου κόμη του Ράτλαντ έγινε με μεγαλοπρεπείς τελετές στον ναό ενώ η βάπτιση του Εδουάρδου έγινε σε γειτονικό παρεκκλήσι. Ο Ριχάρδος, δούκας της Υόρκης είχε κάθε δικαίωμα να αμφισβητήσει την πατρότητα του γιου του αν δεν ήταν ο πραγματικός πατέρας του, αν όριζε ένα νόθο παιδί διάδοχο του Αγγλικού θρόνου θα ισοδυναμούσε με προδοσία. O πατέρας του Ριχάρδου είχε εκτελεστεί από τον Οίκο του Λάνκαστερ και ο ίδιος χρωστούσε την ασφάλεια του στην οικογένεια της Σεσίλης, θα ήταν μεγάλο ρίσκο να αμφισβητήσει την πίστη της συζύγου του ή την πατρότητα του μεγαλύτερου γιου του.

Ο Εδουάρδος Δ΄ σε κάθε περίπτωση αν ήταν νόθος θα διεκδικούσε το στέμμα από τον Ερρίκο ΣΤ΄ με την βία, ο Εδουάρδος είχε κληρονομικά δικαιώματα μέσω της μητέρας του Σεσίλης που ήταν δισέγγονη του Εδουάρδου Γ΄ της Αγγλίας μέσω του γιου του Ιωάννη της Γάνδης και της νόθης κόρης του με την Αικατερίνη Σουίνφορντ Ιωάννας Μπωφόρ. Το γενεαλογικό του δέντρο μέσω της μητέρας του ήταν νόθο κάτι που βρήκε σαν δικαιολογία ο Ερρίκος Τυδώρ να κατηγορήσει τον Οίκο της Υόρκης σαν νόθο και να τον αποκλείσει (1485). Ο Ιωάννης της Γάνδης είχε παντρευτεί ωστόσο την μητέρα των Μπωφόρ μετά τον θάνατο της δεύτερης συζύγου του Κωνσταντία της Καστίλης, ο Ριχάρδος Β΄ της Αγγλίας τους νομιμοποίησε το μοναδικό δικαίωμα που δεν είχαν ήταν να κληρονομήσουν τον θρόνο.

Εμφάνιση και χαρακτήρας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Εδουάρδος Δ΄ περιγράφεται σαν εντυπωσιακός και πανέμορφος άντρας, ο Φιλίπ ντε Κομύν που τον είχε δει περιστασιακά αναφέρει "δεν θυμάμαι να έχω δει πιο όμορφο άντρα από την εποχή που ο κύριος του Γουόρικ τον ανάγκασε να δραπετεύσει από την Αγγλία".[58] O Κόμυν συνεχίζει γράφοντας "ένα άντρας τόσο εντυπωσιακός και όμορφος που θα μπορούσε να είναι επιρρεπής στις απολαύσεις της σάρκας".[59] Ο Εδουάρδος περιγράφεται πανήψυλος για τα δεδομένα της εποχής του και για τα εντυπωσιακά του ρούχα σε αντίθεση με τα απαλά και ευτελή υφάσματα που φορούσε ο Ερρίκος ΣΤ΄.[60] Το Κοινοβούλιο συνεκλήθη στις 12 Νοεμβρίου 1461 στο Ουέστμινστερ, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Σερ Τζέιμς Στρανγκους που είχε πολεμήσει στο πλευρό του πατέρα του Εδουάρδου Ριχάρδου της Υόρκης στην μάχη του Γουέικφιλντ αναφέρει "η ομορφιά του προσώπου αυτού είναι υπέροχη, ευχαριστούμε τον Παντοδύναμο θεό που μας τον έστειλε" και "η ομορφιά συνδυάζεται με χάρη και σοφία". Ύμνησε επίσης τον Εδουάρδος Δ΄ σαν "ευγενή, θαρραλέο με εξαιρετικά προσόντα και αφοσίωση στα καθήκοντα του".[61][62]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Edward IV Plantagenet, King of England The Peerage
  2. http://thepeerage.com/p10164.htm#i101635
  3. http://www.archontology.org/nations/england/king_england/edward4.php
  4. Ross, Charles (1974). Edward IV. University of California Press.
  5. "Edward IV (1442 - 1483)". History: Historic Figures. BBC. 2014.
  6. Ross (1974), pp. 3–7.
  7. Ross (1974), p. 7.
  8. Ross (1974), p. 30.
  9. Ross (1974), p. 32.
  10. Ross (1974), p. 30.
  11. Ross (1974), p. 32.
  12. Ross (1974), p. 32.
  13. Ross (1974), pp. 36–37.
  14. Ross (1974), p. 61.
  15. https://www.visitcumbria.com/wc/muncaster-monument/
  16. Guinness Book of Records
  17. Ross (1974), p. 91.
  18. Ross (1974), pp. 85-86.
  19. Ross (1974), p. 85.
  20. Carpenter, Christine (1997). The Wars of the Roses: Politics and the Constitution in England, C.1437-1509. Cambridge University Press. p. 170.
  21. Wilkinson, Bertie (1964). Constitutional History of England in the Fifteenth Century (1399-1485): With Illustrative Documents. Longmans. p. 146.
  22. Ross (1974), p. 93.
  23. Ross (1974), p. 116.
  24. Ross (1974), p. 118.
  25. Ashley, Maurice (1961). Great Britain to 1688, A Modern History. University of Michigan Press. p. 170.
  26. Ross (1974), p. 132.
  27. Ross (1974), p. 135.
  28. Ross (1974), p. 138.
  29. Kendall, Paul Murray (1970). Louis XI, the Universal Spider. W. W. Norton. p. 228.
  30. Kendall (1970), pp. 106–107.
  31. Ashley, Maurice (1961). Great Britain to 1688, A Modern History. University of Michigan Press. p. 170.
  32. Kendall (1970), p. 236.
  33. Horrox, Rosemary (1989). Richard III: A Study of Service. Cambridge University Press. p. 41.
  34. Ross (1974), p. 164.
  35. Horrox, Rosemary (1989). Richard III: A Study of Service. Cambridge University Press. p. 41.
  36. Hicks, Michael (2011). Richard III. History Press. p. 18.
  37. Ross (1974), pp. 270-277.
  38. Backhouse, Janet (1987). Williams, David, ed. Founders of the Royal Library: Edward IV and Henry VII as Collectors of Illuminated Manuscripts. England in the Fifteenth Century: Proceedings of the 1986 Harlaxton Symposium. Woodbridge: Boydell Press. pp. 26, 28, 39.
  39. McKendrick, Scot (2011). McKendrick, Scot; Lowden, John; Doyle, Kathleen, eds. A European Heritage, Books of Continental Origin. Royal Manuscripts: The Genius of Illumination. British Library. pp. 42–65.
  40. http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Royal_MS_17_f_ii
  41. http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Royal_MS_15_e_iv
  42. http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Royal_MS_15_d_i
  43. Thurley, Simon (1993). The Royal Palaces of Tudor England: A Social and Architectural History. Yale University Press. p. 141.
  44. Nicholas, Nicholas Harris (1830). Privy Purse expenses of Elizabeth of York: Wardrobe Accounts of Edward IV. London: William Pickering. p. 125.
  45. Doyle, Kathleen (2011). McKendrick, Scot; Lowden, John; Doyle, Kathleen, eds. The Old Royal Library. Royal Manuscripts: The Genius of Illumination. British Library. p. 69.
  46. See Carson, Annette (2009). Richard III: The Maligned King
  47. Horrox, Rosemary. "Shore [nee Lambert], Elizabeth [Jane]". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press.
  48. The Register of the Most Noble Order of the Garter (London, 1724)
  49. Corbet, Dr. Anthony (2015). Edward IV, England’s Forgotten Warrior King: His Life, His People, and His Legacy
  50. Burke, John (1836). A Genealogical and Heraldic History of the Commoners of Great Britain and Ireland Enjoying Territorial Possessions Or High Official Rank: But Uninvested with Heritable Honours
  51. Mackenzie, Eneas (1825). "Morpeth Ward". An Historical, Topographical, and Descriptive View of the County of Northumberland... (Second ed.). Mackenzie and Dent. p. 136.
  52. http://thepeerage.com/p30873.htm#i308729
  53. Ross (1974), p. 316, : footnote 2 (citing BM Arundel MS. 26, ff. 29v-30v).
  54. Given-Wilson, Chris; Curteis, Alice (1984). The Royal Bastards of Medieval England. Routledge & Kegan Paul. pp. 158, 161–174
  55. Misc. Gen. et Her. 4th ser. 2 (1908): 227–228 (Harman pedigree) (no identification of wives). H.S.P. 74 (1923): 61–62 (1574 Vis. Kent)
  56. http://www.tudorplace.com.ar/PLANTAGENET3.htm#Dau.%20PLANTAGENET1
  57. Seward, Desmond (2014). Richard III: England's Black Legend
  58. Kleiman, Irit Ruth (2013). Philippe de Commynes: Memory, Betrayal, Text. University of Toronto Press. p. 83.
  59. Seward, Desmond (1997). Wars of the Roses
  60. Seward (1997), p. 97.
  61. Seward (1997), p. 101.
  62. Lewis, Katherine (2013). "Epilogue: Henry IV, Richard III, and the return of Henry V". Kingship and Masculinity in Late Medieval England. Routledge. p. 253.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ashley, Mike (2002). British Kings & Queens. Carroll & Graf.
  • Burke, John (1836). A Genealogical and Heraldic History of the Commoners of Great Britain and Ireland Enjoying Territorial Possessions Or High Official Rank: But Uninvested with Heritable Honours
  • Cokayne, G.E. (2000). The Complete Peerage of England, Scotland, Ireland, Great Britain and the United Kingdom, Extant, Extinct or Dormant. Alan Sutton.
  • Doyle, Kathleen (2011). McKendrick, Scot; Lowden, John; Doyle, Kathleen, eds.
  • Hicks, Michael (2011). Richard III
  • Kendall, Paul Murray (1970). Louis XI, the Universal Spider
  • McKendrick, Scot (2011). McKendrick, Scot; Lowden, John; Doyle, Kathleen, eds.
  • Ross, Charles (1974). Edward IV. University of California Press.
  • Thurley, Simon (1993). The Royal Palaces of Tudor England: A Social and Architectural History. Yale University Press.
Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας
Νεότερος κλάδος του Οίκου των Πλανταγενετών
Γέννηση: 28 Απριλίου 1442 Θάνατος: 9 Απριλίου 1483
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Ερρίκος ΣΤ΄
Βασιλιάς της Αγγλίας
Royal Arms of England (1399-1603).svg

14611483
Διάδοχος
Εδουάρδος Ε΄
Προκάτοχος
Ριχάρδος της Υόρκης
Κόμης του Μαρς
Earldom of March.svg

1460 - 1461
Διάδοχος
Κατάσχεση από το στέμμα
Κόμης του Όλστερ
Richard of York, 3rd Duke of York (Variant).svg

1460 - 1461
Δούκας της Υόρκης
Arms of Elizabeth of York (Princess).svg

1460 - 1461
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Edward IV of England της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).