Ερρίκος Α΄ της Αγγλίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ερρίκος Α'
Henry1.jpg
Προκάτοχος Γουλιέλμος Β'
Διάδοχος Στέφανος
Δούκας της Νορμανδίας
Προκάτοχος Ροβέρτος Γ΄ της Νορμανδίας
Διάδοχος Στέφανος
Βασιλικός Οίκος Δυναστεία των Νορμανδών
Γέννηση 1068
Σέλμπι, Γιόρκσερ, Αγγλία
Θάνατος 1 Δεκεμβρίου 1135
Σαιν Ντενί εν Λιόν, Νορμανδία, Γαλλία
Τόπος ταφής Αβαείο Ρίντινγκ
Πατέρας Γουλιέλμος Α΄ της Αγγλίας
Μητέρα Ματθίλδη της Φλάνδρας
Σύζυγος Ματθίλδη της Σκωτίας (1100-1118)
Αδελαΐδα του Λέουβεν (1121-1135)
Επίγονοι Αυτοκράτειρα Ματθίλδη
Σιβύλλα της Νορμανδίας
Μαώ, δούκισσα της Βρετάνης
και άλλοι

Ο Ερρίκος Α΄ (1068 - 1 Δεκεμβρίου 1135) ήταν βασιλιάς της Αγγλίας (1100-1135), τέταρτος γιος του βασιλιά της Αγγλίας Γουλιέλμου του Κατακτητή, και της Ματθίλδης της Φλάνδρας που καταγόταν από τον βασιλιά της Αγγλίας Αλφρέδο τον μέγα. Ήταν ο πρώτος γεννημένος μετά την Νορμανδική κατάκτηση διάδοχος του μεγαλύτερου αδελφού του, Γουλιέλμου Β΄, και έγινε δούκας της Νορμανδίας (1106). Με την άνοδό του στον θρόνο δημιουργήθηκαν ταραχές, αφού ο αδελφός του, Ροβέρτος, που συμμετείχε στην Α΄ Σταυροφορία τον αμφισβήτησε. Κατάφερε να ενώσει ξανά τα βασίλεια της Αγγλίας και της Νορμανδίας που διαχωρίστηκαν μετά τον θάνατο του πατέρα του (1087). Δημιούργησε έναν χάρτη λαϊκών ελευθεριών ή Σύνταγμα, το οποίο είναι πρόδρομος της Μάγκνα Κάρτα που θα υπογράψει ενάμιση αιώνα αργότερα ο δισέγγονος του, Ιωάννης ο Ακτήμων.

Ενωτικός βασιλιάς απέναντι σε Νορμανδούς και Άγγλους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ξόδεψε όλη τη ζωή του σε πολιτικές και οικονομικές αναμορφώσεις και προσπάθησε να κερδίσει την λαϊκή υποστήριξη κάνοντας περιοδείες να μειώσει την ισχύ των βαρόνων. Κατανόησε τις διαφορές μεταξύ των Άγγλων και του πατρικού του λαού, των Νορμανδών, και προσπάθησε να γεφυρώσει τα χάσματα ανάμεσά τους. Ο ίδιος έδωσε πρώτος το παράδειγμα και παντρεύτηκε πριγκίπισσα όχι Νορμανδή, αλλά από την προηγούμενη εθνική δυναστεία της Αγγλίας.

Συντετριμμένος από τον θάνατο σε ναυάγιο του μοναδικού γιου και διαδόχου του, Γουλιέλμου, όρισε κατηγορηματικά διάδοχό του την κόρη του, Ματθίλδη, που παντρεύτηκε τον Γοδεφρείδο Πλανταγενέτη του Ανζού. Πήρε το όνομά του από τον θείο της μητέρας του, βασιλιά της Γαλλίας Ερρίκο Α΄, ενώ σαν τελευταίος από τα παιδιά της βασιλικής οικογένειας, προοριζόμενος για εκκλησιαστική σταδιοδρομία, έτυχε εξαιρετικής μόρφωσης. Ο ίδιος είχε πει ότι ένας βασιλιάς που είναι αγράμματος φαίνεται σαν εστεμμένος γάιδαρος. Ο πατέρας του πέθανε σε δυστύχημα (1087), αλλά πρόλαβε να κληροδοτήσει το βασίλειο του στους τρεις γιους του. Ο Ροβέρτος δέχτηκε το δουκάτο της Νορμανδίας ως Ροβέρτος Γ΄, ο Γουλιέλμος το βασίλειο της Αγγλίας σαν Γουλιέλμος Β΄ και ο Ερρίκος 5.000 ασημένιες λίρες. Παράλληλα χρονογράφοι αναφέρουν ότι ο πατέρας του τού είπε ότι κάποια στιγμή θα είναι αυτός ο βασιλιάς σε όλα τα εδάφη.

Οριστική επικράτηση απέναντι στον αδελφό του Ροβέρτο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ερρίκος Α΄ της Αγγλίας απεικονιζόμενος στο Cassell's History of England (1902)

Ο Γουλιέλμος Β΄ της Αγγλίας πέθανε (1100) σε κυνηγετικό ατύχημα, οπότε οι μόνοι αδελφοί που είχαν απομείνει ήταν ο Ερρίκος και ο Ροβέρτος, που βρισκόταν σε Σταυροφορία στους Αγίους Τόπους. Ο Ερρίκος εκμεταλλεύθηκε την απουσία του και την δυσαρέσκεια των βαρόνων απέναντί του καταλαμβάνοντας με άνεση τον θρόνο και στέφθηκε βασιλιάς στις 5 Αυγούστου 1100 στο Αββαείο του Γουέστμινστερ. Εγγυήθηκε στον λαό χάρτη ελευθεριών και Σύνταγμα που στάθηκε ο πρόδρομος της μετέπειτα Μάγκνα Κάρτα.

Στις 11 Νοεμβρίου 1100 παντρεύτηκε την Ίντιθ, κόρη του βασιλιά Μάλκολμ Β΄ της Σκωτίας και απόγονο του εθνικού βασιλιά της Αγγλίας Αλφρέδου του μέγα, κάτι που δυσαρέστησε έντονα τους Νορμανδούς ευγενείς, αλλά ο γάμος έγινε με ευχαρίστηση δεκτός από τον ντόπιο Αγγλονορμανδικό πληθυσμό. Η Ίντιθ έδειξε αμέσως την καλή διάθεση που είχε απέναντι στους ευγενείς και άλλαξε το όνομα της σε Ματθίλδη.

Ο αδελφός του, Ροβέρτος, επιχείρησε (1101) να του επιτεθεί προκειμένου να τον ανατρέψει από τον θρόνο, αλλά αποκρούστηκε και με την Συνθήκη του Άλτον αναγνώρισε επίσημα τον αδελφό του Ερρίκο σαν βασιλιά. Επέστρεψε ειρηνικά στην Σκωτία παίρνοντας ετήσια αποζημίωση από τον αδελφό του 2.000 μάρκα. Αργότερα όμως (1205) ο Ερρίκος αποφάσισε να απαλλαγεί οριστικά από την απειλή του αδελφού του και το ετήσιο ποσό των 2.000 μάρκων και επιτέθηκε στην Νορμανδία. Περίπου 40 χρόνια μετά την Νορμανδική κατάκτηση από τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή (1106), οι δύο γιοί του δίνουν την αποφασιστική μάχη 3 χιλιόμετρα βορειότερα από το μικρό χωριό του Τινσεμπραί. Η μάχη ήταν ανέλπιστη και απροετοίμαστη με περισσότερο απροετοίμαστο τον Ροβέρτο που προσπάθησε να συνθηκολογήσει αλλά συνελήφθη από τον αδελφό του. Φυλακίστηκε αρχικά στον πύργο του Λονδίνου, και κατόπιν στο Κάρντιφ και σε διάφορους άλλους πύργους, από όπου κατάφερε να δραπετεύσει. Συνελήφθη επανειλημμένα οπότε και ο Ερρίκος για να αποφύγει τον κίνδυνο των συνεχών δραπετεύσεων του έκαψε τα μάτια.

Ορίζει διάδοχο την κόρη του Ματθίλδη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενσωμάτωσε το δουκάτο της Νορμανδίας στο βασίλειο της Αγγλίας επιβεβαιώνοντας την πρόβλεψη του πατέρα του και δημιουργώντας έτσι ένα ενιαίο ισχυρό Αγγλικό βασίλειο. Για να σταθεροποιήσει την θέση του στην Νορμανδία αποφάσισε να συμμαχήσει με τον μέχρι τότε εχθρό του Φούλκων των Ιεροσολύμων που εκείνη την εποχή ήταν κόμης του Ανζού, παντρεύοντας τον γιο και διάδοχό του Γουλιέλμο Αδελίν (1103 - 1120) με την κόρη του Φούλκωνος (1119).

Μετά όμως τον θάνατο του γιου του σε ναυάγιο (1120) όρισε διάδοχο την άλλη κόρη του Ματθίλδη, και θέλοντας να συνεχίσει τις σχέσεις επιγαμίας με τον Φούλκωνα την πάντρεψε με τον γιο του Γοδεφρείδο Πλανταγενέτη, γενάρχη των Πλανταγενετών της Αγγλίας. Μετά τον χαμό του γιου του προχώρησε σε δεύτερο γάμο με την Αδελαΐδα του Λέουβεν (1121), προκειμένου να εξασφαλίσει γιο για τη διαδοχή αλλά χωρίς αποτέλεσμα αφού δεν έκανε κανένα παιδί.

Σαν βασιλιάς προσπάθησε να εγγυηθεί έναν χάρτη ελευθεριών για τους υπηκόους του και να επαναφέρει τους νόμους του Εδουάρδου του Εξομολογητή. Ο Ερρίκος Α΄ είναι γνωστός και για μερικές βίαιες πράξεις, καθώς όπως περιγράφεται έριξε από τον πύργο στην Ρουέν κάποιον προδότη αποκαλούμενο Κόναν Πιλάτο, ενώ όπως αναφέρθηκε φυλάκισε και τύφλωσε τον αδελφό του Ροβέρτο. Χαρακτηριστική είναι επίσης η παρέμβασή του στη διαμάχη ανάμεσα στον γαμπρό του Ευστάθιο του Πασί και τον Ραλφ Χάρνεκ, που αντάλλαξαν τα παιδιά τους ως ομήρους. Ο Ευστάθιος τύφλωσε τον γιο του Χάρνεκ, που εξοργισμένος ζήτησε εκδίκηση, και ο βασιλιάς Ερρίκος του επέτρεψε να τυφλώσει και να ακρωτηριάσει τις κόρες του Ευσταθίου που ήταν και δικές του εγγονές. Ο Ερρίκος ζήτησε να συναντηθεί με την κόρη του στο Μπρετέιγ, αυτή επιχείρησε να σκοτώσει τον πατέρα της, συνελήφθη, φυλακίστηκε αλλά κατόρθωσε να δραπετεύσει από μια καταπακτή. Μερικά χρόνια αργότερα αυτή και ο σύζυγος της Ευστάθιος συμφιλιώθηκαν με τον βασιλιά.

Επισκέφτηκε (1135) την Νορμανδία για να δει τα νεογέννητα της κόρης του Ματθίλδης και του Γοδεφρείδου Πλανταγενέτη. Εκεί πέθανε από τροφική δηλητηρίαση, που προκλήθηκε πιθανότερα από ένα γεύμα με γαρίδες. Μετά τον θάνατο του προκλήθηκαν ταραχές γιατί αν και είχε ορίσει διάδοχο την κόρη του Ματθίλδη, τον θρόνο κατέλαβε σαν νόμιμος διεκδικητής του ο ανιψιός του Στέφανος του Μπλουά.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Cross, Arthur Lyon. A History of England and Greater Britain. Macmillan, 1917.
  • Hollister, C. Warren. Henry I. Yale University Press, 2001. (Yale Monarchs series)
  • Thompson, Kathleen. "Affairs of State: the Illegitimate Children of Henry I." Journal of Medieval History 29 (2003): 129-51.
Προκάτοχος:
Γουλιέλμος Β΄
Βασιλιάς της Αγγλίας
11001135
Διάδοχος:
Στέφανος της Αγγλίας
Προκάτοχος:
Ροβέρτος Γ΄
Δούκας της Νορμανδίας
11061135
Διάδοχος:
Στέφανος της Αγγλίας
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Henry I of England της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).