Ιωάννης της Γάνδης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ιωάννης της Γάνδης
Johnofgaunt.jpg
Γέννηση
Γάνδη
Θάνατος
Leicester Castle
Σύζυγος Λευκή του Λάνκαστερ, Constance of Castile, Duchess of Lancaster και Αικατερίνη Σουίνφορντ
Τέκνα Φιλίππα του Λάνκαστερ, Ελισάβετ Πλανταγενέτη του Έξετερ, Ερρίκος Δ' της Αγγλίας, Catherine of Lancaster, Ιωάννης Μπωφόρ, 1ος κόμης του Σόμερσετ, Ερρίκος Μπωφόρ, Τόμας Μπωφόρ, δούκας του Έξετερ και Ιωάννα Μπωφόρ
Γονείς Εδουάρδος Γ΄ της Αγγλίας και Φιλίππη του Αινώ
Αδέλφια Mary of Waltham, Ισαβέλλα του Κουσί, Margaret, Countess of Pembroke, Ιωάννα της Αγγλίας, Εδουάρδος ο μαύρος πρίγκηψ, Εδμόνδος του Λάνγκλεϊ, Λάιονελ της Αμβέρσας και Θωμάς του Γούντστοκ
Βραβεύσεις Τάγμα της Περικνημίδας
Commons page Πολυμέσα

Ο Ιωάννης της Γάνδης, 1ος δούκας του Λάνκαστερ (John of Gaunt, 24 Ιουνίου 1340 - 3 Φεβρουαρίου 1399) ήταν μέλος της εθνικής βασιλικής οικογένειας των Πλανταγενετών της Αγγλίας τρίτος γιος του βασιλιά της Αγγλίας Εδουάρδου Γ΄ και της Φιλίππης του Αινώ. Κέρδισε το προσωνύμιο του από τον τόπο γέννησής του την Γάνδη η οποία την εποχή που γεννήθηκε ονομαζόταν Γένδη. Την εποχή που είχε γίνει πολύ αντιδημοφιλής λόγω της αυταρχικότητας του είχε κυκλοφορήσει η φήμη ότι ήταν νόθος γιος κάποιου χασάπη της Γένδης επειδή ο πατέρας του βασιλιάς της Αγγλίας Εδουάρδος Γ' δεν ήταν παρών στη γέννηση του, η ιστορία αυτή τον είχε εξοργίσει. [1]

Ο Ιωάννης της Γάνδης ως νέος δούκας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενεαλογία των απογόνων του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είχε τεράστια επιρροή στον Αγγλικό θρόνο κατά την διάρκεια αντιβασιλείας του ανιψιού του, Ριχάρδου Β΄ και την περίοδο των πολιτικών αναταραχών που ακολούθησε, ήταν ένας από τους πλουσιότερους άνδρες της Ευρώπης στην εποχή του και ένας απο τους διεκδικητές του θρόνου της Καστίλης χάρη της δεύτερης συζύγου του Κωνσταντίας. Με τον θάνατο του θείου και πεθερού του Ερρίκου του Γκρόσμοντ δέχτηκε τα εδάφη του Ερρίκου και τον τίτλο του δούκα του Λάνκαστερ, κληρονομώντας τεράστιες εκτάσεις εδαφών στην Βόρεια Αγγλία λόγω του γάμου του με την κόρη του Λευκή του Λάνκαστερ (1359) η οποία ήταν πρώτη του ξαδέλφη, δέχθηκε τον τίτλο του δούκα του Λάνκαστερ στις 13 Νοεμβρίου/1362 από τον ίδιο τον πατέρα του βασιλιά Εδουάρδο Γ'. Οι νόμιμοι απόγονοι του είναι ο Οίκος του Λάνκαστερ περιλαμβάνοντας τους μετέπειτα απογόνους του Άγγλους βασιλείς Ερρίκο Δ΄, Ερρίκο Ε΄ και Ερρίκο ΣΤ΄ τους τελευταίους Άγγλους βασιλείς της δυναστείας των Πλανταγενετών. Οι νόμιμοι απόγονοι του περιλαμβάνουν επίσης την Φιλίππη του Λάνκαστερ η οποία παντρεύτηκε τον βασιλιά της Πορτογαλίας Ιωάννη Α' τον Μέγα και την Ελισάβετ του Έξετερ τις οποίες απέκτησε από την πρώτη σύζυγο του Λευκή του Λάνκαστερ, την βασίλισσα Αικατερίνη της Καστίλης σύζυγο του βασιλιά της Καστίλης Ερρίκου Γ' την οποία απέκτησε από την δεύτερη σύζυγο του Κωνσταντία της Καστίλης κόρη του Πέτρου της Καστίλης συμμάχου του μεγαλύτερου αδελφού του Εδουάρδου του μαύρου πρίγκηπα. Ο Ιωάννης απέκτησε στην συνέχεια ακόμα 5 παιδιά από την ερωμένη του Κατερίνα Σουίνφορτ η οποία έγινε στην συνέχεια η τρίτη σύζυγος του (1396) τα οποία είχαν όλα το επώνυμο Μποφώρ. Ο μεγαλύτερος από τους γιος του με την Κατερίνα Σουίνφορτ ήταν ο Ιωάννης Μπωφόρ, 1ος κόμης του Σόμερσετ παππούς της Μαργαρίτας Μπωφόρ η οποία ήταν η μητέρα του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Ζ' πρώτου βασιλιά από τον βασιλικό Οίκο των Τυδώρ. H Ιωάννα Μπωφόρ επίσης κόρη του Ιωάννη Μπωφόρ, 1ου κόμητα του Σόμερσετ παντρεύτηκε τον βασιλιά της Σκωτίας Ιάκωβο Α', από αυτούς κατάγονται όλοι οι βασιλικοί Οίκοι του Ηνωμένου Βασιλείου από το 1603 μέχρι και σήμερα, οι τρεις βασιλικοί οίκοι του Λάνκαστερ, της Υόρκης και του Τιδόρ κατάγονται από τον Ερρίκο Δ', την Ιωάννα Μποφώρ και τον Ιωάννη Μποφώρ αντίστοιχα. Η Αικατερίνη της Καστίλης αντίστοιχα μέσω του γάμου της με τον Ερρίκο Γ' της Καστίλης έγινε γιαγιά του βασιλιά της Καστίλης Ιωάννη Β' και στην συνέχεια όλων των μοναρχών της ενωμένης Ισπανίας, μέσω της μεγαλύτερης θυγατέρας του Φιλίππης έγινε γενάρχης όλων των βασιλέων της Πορτογαλίας μέχρι τις μέρες μας. Ο Ιωάννης Β΄ της Καστίλης ήταν τέλος πατέρας της βασίλισσας Ισαβέλλας της Καστίλης και παππούς της Ιωάννας της Τρελής συζύγου του Φιλίππου του Ωραίου γενάρχη των Αψβούργων της Ισπανίας.

Δούκας του Λάνκαστερ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιωάννης της Γάνδης

Ο μεγαλύτερος γιος και διάδοχος του Ιωάννη της Γάνδης Ερρίκος, δούκας του Έρεφορντ μεγαλύτερος γιος και διάδοχος του Ιωάννη της Γάνδης από την πρώτη σύζυγο του Λευκή του Λάνκαστερ εξορίστηκε για 10 χρόνια (1398) από τον πρώτο ξάδελφο του Ριχάρδο Β΄ λόγω της διαμάχης που είχε ο Ερρίκος με τον Θωμά του Νόουμπραι, δούκα του Νόρφολκ. Όταν ο Ιωάννης της Γάνδης πέθανε (1399) οι εκτάσεις και οι τίτλοι του κατασχέθηκαν από τον ανιψιό του βασιλιά της Αγγλίας Ριχαρδο Β΄ και ο ίδιος ο Ερρίκος επικηρύχθηκε ως προδότης, [2] αλλά επέστρεψε την ίδια χρονιά ανέτρεψε τον Ριχάρδο και ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Αγγλίας ως Ερρίκος Δ', ο πρώτος απόγονος του Ιωάννη της Γάνδης που ανέβηκε στον θρόνο της Αγγλίας. Η πρώτη σύζυγος του Ιωάννη της Γάνδης Λευκή της Καστίλης ήταν επίσης και τρίτη του ξαδέλφη, και οι δυο τους ήταν τρισέγγονα του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Γ'. Παντρεύτηκαν (1359) στο αβαείο του Ρίντινγκ χάρη στις προσπάθειες του πατέρα του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Γ' να παντρέψει την κόρη του με ισχυρές κληρονόμους, με τον θάνατο του πεθερού του 1ου δούκα του Λάνκαστερ (1361) κέρδισε τον τίτλο του δούκα του Λάνκαστερ όπως και απέραντες εκτάσεις στα βόρεια του Αγγλικού βασιλείου γνωστές σαν το Παλατινάτο του Λάνκαστερ, έγινε επιπλέον 14ος βαρόνος του Χάλτον και 11ος λόρδος του Μπόουλαντ. Όταν η αδελφή της συζύγου του Μάο πέθανε χωρίς απογόνους (10 Απριλίου/1362) ο Ιωάννης κληρονόμησε και όλα τα υπόλοιπα εδάφη της κομητείας του Λάνκαστερ.

Ο Ιωάννης της Γάνδης έλαβε τον τίτλο του δούκα του Λάνκαστερ από τον πατέρα του στις 13 Νοεμβρίου/1362 αποκτώντας μια τεράστια περιουσία περιλαμβάνοντας τουλάχιστον 30 κάστρα και τεράστιες εκτάσεις εδαφών σε εκτεταμένη κλίμακα σε ολόκληρη την Αγγλία και την Γαλλία, τα εδάφη αυτά του παρείχαν ετήσιο εισόδημα από 8.000 μέχρι 10.000 λίρες τον χρόνο. [3] Μετά τον θάνατο του μεγαλύτερου αδελφού του Εδουάρδου, του μαύρου πρίγκηπα (1376) ο Ιωάννης της Γάνδης υποστήριξε την θρησκευτική μεταρρύθμιση του Ιωάννη Γουάικλαιφ για να περιορίσει την δύναμη της εκκλησίας, ο Ιωάννης της Γάνδης είχε εκείνον τον καιρό την πραγματική εξουσία και είχε γίνει αρκετά αντιδημοφιλής τόσο λόγω των στρατηγικών αποτυχιών εκείνη την εποχή όσο και των σχέσεων του πατέρα του με την Αλίκη Πέππερς και της πολύ ψηλής φορολογίας. Ο Ιωάννης της Γάνδης επιπλέον δεν είχε επιδείξει καθόλου επιτυχίες στον στρατιωτικό τομέα όπως ο πατέρας του και ο μεγαλύτερος αδελφός του Εδουάρδος, ο μαύρος πρίγκηπας κάτι που θα μπορούσε να αυξήσει την δημοτικότητα του παρά μόνο ήττες όπως η μάχη του Ναζέρα (1367).

Διεκδικητής του θρόνου της Καστίλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο γάμος του Ιωάννη της Γάνδης με την Λευκή του Λάνκαστερ στο αβαείο του Ρέντινγκ (1359) - Μουσείο του Ρέντινγκ, έργο του Όρας Γουάιτ (1914)

Ο πατέρας του πέθανε (1377) και τον διαδέχθηκε ο 10ετής ανιψιός του Ιωάννη Ριχάρδος Β' μεγαλύτερος γιος του μαύρου πρίγκηπα, την πραγματική εξουσία την είχε ο ίδιος ο Ιωάννης άσχετα αν επίσημα είχε αποκλείσει οποιαδήποτε απαίτηση του στον Αγγλικό θρόνο και η πολύ ψηλή φορολογία που επέβαλε οδήγησε στην Επανάσταση των Χωρικών (1381). Οι επαναστάτες πολιόρκησαν το Λονδίνο και κατέστρεψαν τα ανάκτορα της Σαβοΐας, πολλοί αντιδημοφιλείς βασιλικοί σύμβουλοι πλήρωσαν ακριβά την οργή των επαναστατών αλλά ο ίδιος ο Ιωάννης της Γάνδης είχε καταφέρει να διαφύγει. Το 1386 ο Ιωάννης της Γάνδης άφησε την Γαλλία προκειμένου να διεκδικήσει τον θρόνο της Καστίλης χάρη στα δικαιώματα τα οποία είχε από την δεύτερη σύζυγο του Κατερίνα της Καστίλης την οποία είχε παντρευτεί (1371), ωστόσο την περίοδο της απουσίας του ξέσπασαν ταραχές λόγω της αυταρχικότητας του ανιψιού του Ριχάρδου Β' (1387) που τον ανάγκασαν να επιστρέψει επειγόντως στην Αγγλία (1389). Ο Ιωάννης κατάφερε να συμφιλιώσει τον Ριχάρδου με τους εξεγερμένους βαρώνους και να αποκαταστήσει την τάξη, κάτι που βελτίωσε σημαντικά την θέση του στο Αγγλικό βασίλειο αποκαθιστώντας την φήμη του. Μετά τον θάνατο της δεύτερης συζύγου του Λευκής του Λάνκαστερ (1368) και την γέννηση του πρώτου γιου του Ιωάννη Μποφώρ από την ερωμένη του Κατερίνα Σουίνφορντ (1373) ο Ιωάννης της Γάνδης μπήκε σε σχέση γάμου μαζί της με την Κατερίνα θα αποκτήσει 4 παιδιά τα οποία θα νομιμοποιηθούν αργότερα με τον τρίτο γάμο τους. [4] Ακολούθησε ο δεύτερος γάμος του με την Κωνσταντία της Καστίλης (1371) η οποία ήταν νόμιμη σύζυγος του μέχρι τον θάνατο της στο κάστρο του Λέστερ (1394), ακολούθησε στις 13 Ιανουαρίου/1396 ο τρίτος γάμος του με την ερωμένη του Κατερίνα Σουίνφορντ νομιμοποιώντας και επίσημα τα εξώγαμα που είχε κάνει μαζί της, τους λεγόμενους Μποφώρ. Ο Ιωάννης της Γάνδης πέθανε στις 3 Φεβρουαρίου/1399 από φυσικά αίτια στο κάστρο του Λέστερ. Στο πλευρό του βρισκόταν η τρίτη σύζυγος του, Κατερίνα.

Λόγω της θέσης του σαν γιος του Άγγλου βασιλιά ο Ιωάννης της Γάνδης είχε διοικητική θέση στον Αγγλικό στρατό τις δεκαετίες του 1370 και του 1380 αλλά οι επιτυχίες του σε καμιά περίπτωση δεν μπορούσαν να συγκριθούν με αυτές του πατέρα του και του μεγαλύτερου αδελφού του Εδουάρδου, του μαύρου πρίγκηπα. Στην αναγγελία νέου πολέμου με την Γαλλία (1369) ο Ιωάννης απεστάλη στο Καλαί με έναν μικρό Αγγλικό στρατό με τον οποίο έκανε επιδρομή στην βόρεια Γαλλία, στις 23 Αυγούστου ήρθε εκεί σε σύγκρουση με ένα αρκετά ισχυρότερο Γαλλικό στρατό υπό την ηγεσία του Φιλίππου του ισχυρού, δούκα της Βουργουνδίας. Ο Ιωάννης απέφυγε να δώσει μάχη σώμα με σώμα αρκέστηκε μονάχα σε ανταρτοπόλεμο για αρκετές βδομάδες κατά μήκος ενός έτους μέχρι την ώρα που ήρθαν οι ενισχύσεις για τους Γάλλους με τον κόμη του Βάρβικ, ο Γαλλικός στρατός τότε οπισθοχώρησε, ο Ιωάννης και ο Βάρβικ αποφάσισαν τότε να επιτεθούν στο Αρφλέρ, βάση του Γαλλικού στόλου στον Σηκουάνα. Οι ενισχύσεις από τους Γερμανούς μισθοφόρους καθυστέρησαν, ο Ιωάννης πολιόρκησε την πόλη για 4 μέρες αλλά η δυσεντερία και η βουβολική πανώλη θέρισαν τον στρατό του με αποτέλεσμα να λύσει την πολιορκία και να αναγκαστεί να επιστρέψει στο Καλαί όπου πέθανε και ο ίδιος ο Βάρβικ από την πανώλη από και εμπόδισε τον βασιλιά της Γαλλίας Κάρολο Ε' να επιτεθεί στην Αγγλία το φθινόπωρο. [5] Στον δρόμο της επιστροφή αντιμετώπισαν τμήμα του Γαλλικού στρατού υπό την ηγεσία του Ούγου του Σατιλλόν ο οποίος συνελήφθη αιχμάλωτος και ο Ιωάννης τον έστειλε στον πατέρα του Εδουάρδο Γ'. Το καλοκαίρι του 1370 ο Ιωάννης στάλθηκε με έναν μικρό Αγγλικό στρατό στην Ακουιτανία προκειμένου να ενισχύσει τον μεγαλύτερο αδελφό του Εδουάρδο τον μαύρο πρίγκηπα διοικητή της Ακουιτανίας και τον μικρότερο αδελφό του Εδμόνδο του Λάνγκλεϊ, συμμετείχε στην μάχη της Λιμόζ (Σεπτέμβριος 1370) όπου πολεμούσε και ο ίδιος σώμα με σώμα. [6] Στην συνέχεια ο μεγαλύτερος αδελφός του Εδουάρδος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Ακουιτανία και να επιστρέψει στην Αγγλία λόγω της ασθένειας του αφήνοντας την Ακουιτανία στον ίδιο τον Ιωάννη ο οποίος δεν μπορούσε να υποστηρίξει περισσότερο το δουκάτο από τις επιθέσεις των Γάλλων λόγω μεγάλης έλλειψης ανδρών και χρημάτων. [7] Ο Ιωάννης της Γάνδης επέστρεψε στην Αγγλία τον Σεπτέμβριο του 1371 αφού πρώτα παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο του στο Μπορντό την ινφάντα Κωνσταντία της Καστίλης. Την επόμενη χρονιά (1372) συμμετείχε σε νέα επίθεση εναντίον της Γαλλίας μαζί με τον πατέρα του βασιλιά Εδουάρδο Γ' ως επικεφαλής μεγάλου στρατού αλλά δεν κατάφεραν να φτάσουν στον προορισμό τους επειδή ο στρατός τους διαλύθηκε από τους ισχυρούς ανέμους.

Στρατιωτικές επιχειρήσεις και αντιβασιλεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Γαλλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πιο σημαντική στρατιωτική επιχείρηση η οποία θεωρείται το μεγαλύτερο κατόρθωμα του Ιωάννη της Γάνδης συνέβη την περίοδο μεταξύ Αυγούστου - Δεκεμβρίου/1373 όταν επιχείρησε να ανακουφίσει την Ακουιτανία η οποία δεχόταν συνεχείς επιθέσεις από Γάλλους επιδρομείς με έναν στρατό 9.000 ανδρών ξεκινώντας από το Καλαί. Η τεράστια διαδρομή η οποία κάλυπτε μια τεράστια απόσταση 900 χιλιομέτρων σε διάστημα 4 ετών εν μέσω άπειρων κινδύνων από τους Γάλλους οι οποίοι τον μισούσαν σε υπερβολικό βαθμό θεωρήθηκε για την εποχή του τεράστιο πολεμικό ρίσκο. Ο στρατός του αρκετά ταλαιπωρημένος από τις Γαλλικές επιδρομές, αποδεκατισμένος από την πείνα και τις επιδημίες δεν μπόρεσε να κάνει μια οργανωμένη επίθεση σε κάποιο ισχυρό Γαλλικό κάστρο ή πόλη, αρκέστηκε μόνο σε σποραδικές επιδρομές στην Γαλλική ύπαιθρο που αποδυνάμωσαν σημαντικά τους Γαλλικούς μηχανισμούς αλλά οι επιτυχίες αυτές ήταν μονάχα προσωρινές. Περνώντας μέσω της Καμπανίας και της Βουργουνδίας όταν έφτασε ο στρατός στο οροπέδιο του Λιμουζέν αποδεκατίστηκε ολοκληρωτικά από την πείνα και το κρύο με αποτέλεσμα να φτάσει στον τελικό προορισμό του στο Μπορντό στις 24 Δεκεμβρίου/1373 σημαντικά εξασθενημένος. Ο Ιωάννης δεν μπορούσε να παραμείνει περισσότερο γιατί πέρα από τον αποδεκατισμό του στρατού του, υπέφερε από μεγάλη έλλειψη χρημάτων και δεν ήρθε η ενίσχυση που περίμενε να έρθει από την Αγγλία και τον Απρίλιο του 1374 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Μπορντό και να επιστρέψει στον πατέρα του. [8]

Η τελική επίθεση στην Γαλλία από τον Ιωάννη της Γάνδης έγινε το 1378 με έναν τεράστιο στρατό ο οποίος έφτασε στην Βρέστη και απέκτησε σύντομα τον έλεγχο της Βρετάνης αλλά τα άλογα δεν μπορούσαν να μεταφέρουν περισσότερα πλοία και η πολιορκία στο λιμάνι του Σαιν-Μαλό έγινε πολύ προβληματική. Οι Άγγλοι κατέστρεψαν το λιμάνι και άρχισαν να λεηλατούν την πόλη στις 14 Αυγούστου αλλά στην συνέχεια συνάντησαν σοβαρή αντίσταση από τις Γαλλικές δυνάμεις υπό την ηγεσία του Ολιβιέ του Κλισσόν και του Βερτράνδου του Γκεσλέν που αποδεκάτιζαν τους Άγγλους. Ο Ιωάννης τότε αναγκάστηκε να λύσει την πολιορκία και να ειστρέψει ταπεινωμένος στην Αγγλία, ήταν μια από τις πιο σοβαρές ήττες που ταπείνωσαν το προσωπικό του γόητρο. [9] Ο Ιωάννης της Γάνδης επιχείρησε να χρησιμοποιήσει και άλλα μέσα για να αντιμετωπίσει τους Γάλλους πέρα από το πεδίο της μάχης όπως έκαναν μόνιμα ο πατέρας του και ο αδελφός του σε διπλωματικό επίπεδο. Το 1373 προσπάθησε να κλείσει ειρήνη με τον Γουλιέλμο Ρογήρο, αδελφό και σύμβουλο του πάπα Γρηγορίου ΙΑ΄ καταλήγοντας τελικά στην Συνθήκη της Μπριζ (1374 - 1377), [10] κάτι που δυσαρέστησε τους Άγγλους οι οποίοι την εποχή του Εδουάρδου Γ' αντιπαθούσαν οποιαδήποτε προσέγγιση με τους Γάλλους στο διπλωματικό επίπεδο, μερικοί το εξηγούν σαν μια προσπάθεια του να αφοσιωθεί περισσότερο με τα δικαιώματα του στον θρόνο της Καστίλης.

Αντιβασιλιάς της Αγγλίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την επιστροφή του από την Γαλλία (1374) ο Ιωάννης της Γάνδης ανέλαβε τον πιο ενεργό ρόλο στην διακυβέρνηση του βασιλείου του επειδή τόσο ο ηλικιωμένος πατέρας του βασιλιάς Εδουάρδος Γ' όσο και ο μεγαλύτερος αδελφός του Εδουάρδος, ο μαύρος πρίγκιπας, ήταν ασθενείς και δεν μπορούσαν να ασκήσουν την εξουσία. Τα τεράστια κτήματα και η περιουσία του τον έκαναν τον πιο πλούσιο άνδρα της Αγγλίας εκείνη την εποχή αλλά ο λαός ήταν έντονα δυσαρεστημένος μαζί του λόγω του αυταρχισμού, της υψηλής φορολογίας του όσο και για την σντιδημοτική Συνθήκη της Μπριζ την οποία είχε κλείσει με τους Γάλλους. Η αρχή της διακυβέρνησης του σημαδεύτηκε με την δημιουργία του Καλού Κοινοβουλίου (1376) το οποίο διαδέχθηκε την επόμενη χρονιά το Κακό Κοινοβούλιο (1377). To πρώτο Κοινοβούλιο έγινε μισητό από τις Κοινότητες λόγω της υψηλής φορολογίας που επέβαλε ο πρίγκιπας προκειμένου να συγκεντρώσει χρήματα για τον πόλεμο με τους Γάλλους, οι Κοινότητες αρνήθηκαν να πληρώσουν και τα περισσότερα από τα μέλη του βασιλικού συμβουλίου άρχισαν να απολύονται συμπεριλαμβανόμενης της Αλίκης Πέππερς ερωμένης του ηλικιωμένου βασιλιά. Οι Κοινότητες επέμεναν στην άρνηση τους να πληρώσουν και ο πρίγκιπας Ιωάννης της Γάνδης έχασε την υποστήριξη της κοινότητας των λόρδων. Ο θάνατος του μαύρου πρίγκιπα στις 8 Ιουνίου του 1376 σε συνδυασμό ότι και ο ηλικιωμένος βασιλιάς ήταν ετοιμοθάνατος τον έφεραν σε θέση απόλυτης εξουσίας, έδωσε συγχώρηση σε όλους τους βασιλικούς συμβούλους που είχαν απολυθεί από το Κοινοβούλιο συμπεριλαμβανόμενης της Αλίκης Πέππερς η οποία επανήλθε στην καρδιά των βασιλικών ανακτόρων.

Έκπτωτος από τος Άγγλους λόγω της αυταρχικής πολιτικής του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιωάννης πίεσε τον Γουλιέλμο του Γουίκεχαμ και άλλους αυλικούς να δεχτούν την μεταρρύθμιση του, οι προσπάθειες του να τις επιβάλει με την βία (1377) χαρακτηρίστηκε σαν κοινοβουλευτικό φόρο ενώ για πρώτη φορά στην Αγγλική ιστορία επέβαλε τον πολύ σκληρό κεφαλικό φόρο ο οποίος ήταν πολύ βαρύς ιδιαίτερα για τους φτωχότερους. [11] Τα σκληρά μέτρα έφεραν επανάσταση εναντίον του και ο ίδιος κατέφυγε κατά μήκος του Τάμεση για να γλυτώσει την λαϊκή οργή ενώ τα ανάκτορα της Σαβοΐας λεηλατήθηκαν, τότε κυκλοφόρησαν πολλές σε βάρος του φήμες όπως οτι ήταν γιος κάποιου χασάπη. [12] Μετά τον θάνατο του πατέρα του κυκλοφόρησε η φήμη ότι ήθελε να σφετεριστεί τον Αγγλικό χρόνο σε βάρος του νόμιμου διαδόχου Ριχάρδου, γιου του μαύρου πρίγκηπα αλλά ο ίδιος αρνήθηκε την κατηγορία, δεν δέχθηκε την αντιβασιλεία του μικρού 10χρονου Ριχάρδου και αποσύρθηκε στα κτήματα του. [13]

Η ήττα του από τους Γάλλους στο Σαιν-Μαλό αμαύρωσε ολοκληρωτικά την φήμη του και τον έκανε από τα πιο μισητά πρόσωπα στην Αγγλία, αποφάσισε τότε να δραπετεύσει από τα ανάκτορα αφού πάρει μαζί του τα προσωπικά του αντικείμενα. [14] Την εποχή που έγινε η Επανάσταση των Χωρικών (1381) δεν συμμετείχε καθόλου στην διακυβέρνηση της χώρας παρόλα αυτά ήταν ένα απ τα πρόσωπα που επικήρυξαν οι επαναστάτες απαιτώντας την σύλληψη και τον αποκεφαλισμό του, τα ανάκτορα της Σαβοΐας στο Λονδίνο που ήταν ιδιοκτησία του κάηκαν εντελώς από τους επαναστάτες. Ο Ιωάννης της Γάνδης μέχρι να κοπάσει η οργή του πλήθους κατέφυγε στον βασιλιά της Σκωτίας Ροβέρτο Β' όπου αφιερώθηκε εξ'ολοκλήρου στο φιλανθρωπικό του ίδρυμα. [15]

Τίτλοι του Ιωάννη της Γάνδης εκτός Αγγλίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αποτυχία του Ιωάννη της Γάνδης να στεφθεί βασιλιάς της Καστίλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιωάννης της Γάνδης σε γεύμα με τον βασιλιά της Πορτογαλίας Ιωάννη Α' τον Μέγα.

Με τον γάμο του με την ινφάντα Κωνσταντία της Καστίλης (1371) ο Ιωάννης διεκδίκησε τον τίτλο του βασιλιά της Καστίλης και της Λεόνης για λογαριασμό της συζύγου του ενώ πολλοί Άγγλοι ευγενείς τον αποκαλούσαν με τον τίτλο "ο Ισπανός κύριος μου", [16] συγκέντρωσε γύρω του έναν αριθμό Ισπανών ευγενών οι οποίοι είχαν καταφύγει στην αυλή του από την επόμενη χρονιά (1372) και χρησιμοποιούσε την Ισπανική υπογραφή στα πρότυπα του Πέτρου της Καστίλης. [17] Μετά το 1386 με την άνοδο στον θρόνο της Πορτογαλίας του νέου βασιλιά Ιωάννη Α' του Μέγα άρχισε να σκέφτεται σοβαρά να συμμαχήσει με τη Πορτογαλία προκειμένου να διεκδικήσει τον θρόνο της Καστίλης, απέπλευσε από την Αγγλία στις 9 Ιουλίου/1386 με έναν ισχυρό Αγγλο - Πορτογαλικό στόλο με 5000 άνδρες, έφτασε στις 29 Ιουλίου στην Κορούνα της βόρειας Ισπανίας. Ο στόχος του Ιωάννη ήταν να επιτεθεί στο βασίλειο της Γαλικίας το οποίο ήταν γι'αυτό αρχικά το πιο εύκολο, προσπάθησε να υποτάξει την αριστοκρατία και τις πόλεις της Γαλικίας ώστε να τον αναγνωρίσουν πρώτες σαν νέο βασιλιά της Καστίλης. Οι Καστιλιανοί όμως δεν ήταν πρόθυμοι να τον αναγνωρίσουν σαν νέο τους βασιλιά ούτε να συνταχθούν στο πλευρό του για να διεκδικήσει τον θρόνο τους, γι'αυτό αποφάσισε σοβαρά να συμμαχήσει με τον νέο βασιλιά της Πορτογαλίας Ιωάννη τον Μέγα προκειμενου να οργανώσουν μαζί μια νέα οργανωμένη επίθεση για την κατάληψη του θρόνου της Καστίλης. Η συμφωνία προέβλεπε τον γάμο του Ιωάννη Α' της Πορτογαλίας με την μεγαλύτερη κόρη του Ιωάννη της Γάνδης από τον πρώτο γάμο του με την Λευκή του Λάνκαστερ Φιλίππη του Λάνκαστερ (11 Φεβρουαρίου/1387) με σκοπό της συμφωνίας να οργανώσουν μια Αγγλο- Πορτογαλική επίθεση στην Καστίλη μέσα στο 1387. Οι Καστιλιάνοι αρνήθηκαν επίμονα να βοηθήσουν τις Αγγλο - Πορτογαλικές δυνάμεις οι οποίοι την περίοδο μεταξύ Απριλίου - Ιουνίου 1387 υπέφεραν σημαντικά από έλλειψη χρημάτων και ασιτία, ενώ πολλοί Γάλλοι μισθοφόροι υπηρέτησαν τον στρατό του βασιλιά της Καστίλης. Ο Ιωάννης της Γάνδης βλέποντας ότι οι προσπάθειες του δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα έκανε μυστική συμφωνία με τον Ιωάννη Α' της Καστίλης με την οποία συμφώνησε να αποκηρύξει όλα τα δικαιώματα του από τον θρόνο της Καστίλης έναντι επίσημης χρηματικης αμοιβής και τον γάμο της κόρης του Κατερίνας με τον Ερρίκο Γ΄της Καστίλης γιο του Ιωάννη Α'.

Δούκας της Ακουιτανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιωάννης ο Γάνδης εγκατέλειψε την Πορτογλία για την Ακουιτανία στην οποία παρέμεινε μέχρι την επιστροφή του στην Αγγλία τον Νοέμβριο του 1389, αυτό τον κράτησε μακριά από την σκληρή πολιτική σύγκρουση η οποία συνέβη εκείνο τον καιρό ανάμεσα στον ανιψιό του βασιλιά της Αγγλίας Ριχάρδο Β' και στους βαρόνους που βρίσκονταν υπό την καθοδήγηση του μικρότερου αδελφού του Θωμά του Γούντστοκ, δούκα του Γλούκεστερ. Μερικούς μήνες μετά την επιστροφή του στην Αγγλία τον Μάρτιο του 1390 χρίστηκε από τον ανιψιό του δούκας της Ακουιτανίας, παρόλα αυτά παρέμεινε στην Αγγλία και κυβέρνησε την Ακουιτανία μέσω των αντιπροσώπων του. Ο διορισμός του άφησε έντονα δυσαρεστημένους τους ευγενείς της Ακουιτανίας οι οποίοι είχαν συνηθίσει να τους κυβερνάει μέχρι τότε ο ίδιος ο βασιλιάς ή ο διάδοχος του αλλά ποτέ ένας μικρότερος γιος του ίδιους του βασιλιά, ο Ιωάννης έμεινε έναν χρόνο στην Γασκώνη να αντιμετωπίσει τους τοπικούς ευγενείς οι οποίοι τον απειλούσαν με απόσχιση (1394 - 1395). Το 1396 ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με την Γαλλία οι οποίες κατέληξαν στην ειρηνική συνθήκη που Λέλινγχαμ σύμφωνα με την οποία συμφώνησε σε συμμετοχή του σε Σταυροφορία μαζί με τους Γάλλους, η Σταυροφορία ολοκληρώθηκε με την καταστροφική μάχη της Νικόπολης και ο Ιωάννης επέστρεψε στην Αγγλία. [18] Τον επόμενο χρόνο ο μικρότερος αδελφός του Ιωάννη της Γάνδης Θωμάς δολοφονήθηκε με εντολή του ανιψιού του βασιλιά Ριχάρδου αλλά ο ίδιος δε διαμαρτυρήθηκε προκειμένου να προστατέψει τα δικαιώματα του γιου του Ερρίκου (μελλοντικού βασιλιά Ερρίκου Δ') ο οποίος ήταν ένας από τους μεγαλύτερους εχθρούς του ξαδέλφου του βασιλιά Ριχάρδου Β'. Το 1398 ο Ριχάρδος εξόρισε τον γιο του και την επόμενη χρονιά (1399) ο ίδιος ο Ιωάννης πέθανε και τα εδάφη του γιου του κατασχέθηκαν από το στέμμα.

Σχέσεις του Ιωάννη της Γάνδης με τον διάσημο ποιητή Τζέφρι Σώσερ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τάφος του Ιωάννη της Γάνδης και της Λευκής του Λάνκαστερ στον Καθεδρικό ναό του Αγίου Παύλου.

Το 1357 ο διάσημος Άγγλος ποιητής του 14ου αιώνα Τζόφρι Σώσερ έγινε ακόλουθος της κόμισσας Ελισάβετ ντε Μπουργκ, συζύγου του Λάιονελ της Αμβέρσας του δευτέρου γιου του βασιλιά Εδουάρδου Γ', εκεί γνώρισε τον Ιωάννη της Γάνδης και οι δυο άνδρες συνδέθηκαν με στενή φιλία μέχρι το τέλος της ζωής τους. Ο Τζόφρι Σώσερ συγγραφέας των Ιστοριών του Καντέρμπουρι και ο Ιωάννης της Γάνδης έγιναν και μπατσανάκηδες, ο Σώσερ είχε παντρευτεί την Φιλίππη του Ροέτ (1366) ενώ η ερωμένη του Ιωάννη της Γάνδης για 30 χρόνια Κατερίνα Σουίνφορτ του Ροέτ η οποία έγινε στο τέλος η τρίτη σύζυγος (1396) ήταν αδελφή της Φιλίππης του Ροέτ. Τα παιδιά του Ιωάννης της Γάνδης και της Κατερίνας του Σουίνφορτ ο γνωστός Οίκος των Μπωφόρ ήταν ανίψια της Φιλίππης του Ροέτ κατά συνέπεια και του ίδιου του Τζόφρι Σώσερ, η Φιλίππη του Ροέτ είχε πεθάνει το 1387. Το βιβλίο του Σώσερ "Ο θάνατος της Λευκής της δούκισσας" αναφέρεται σαν ύμνος σχετικά με την δούκισσα Λευκή του Λάνκαστερ πρώτη σύζυγο του Ιωάννη της Γάνδης η οποία πέθανε πρόωρα (1368) σε ηλικία 22 ετών. [19] Αναφέρεται με αλληγορικούς χαρακτηρισμούς στον δούκα Ιωάννη της Γάνδης ο οποίος αναφέρεται σαν πάμπλουτος δούκας με σχέσεις με το Ρίτσμοντ, για τον θρήνο του με τον θάνατο της συζύγου του και στην Λευκή την αποκαλεί με τον χαρακτηρισμό "Λευκή η δούκισσα". [20] Το ποίημα του Σώσερ με τον τίτλο Η Τύχη, το οποίο έχει γραφτεί την δεκαετία του 1390 αναφερόταν απ'ευθείας στον Λάνκαστερ, [21] Ο Σώσερ ως αφηγητής προκαλεί ανοιχτά την Τύχη ισχυρίζοντας ότι γνωρίζει τους εχθρούς του και τους απατεώνες. Η Τύχη αγνοεί τα σκληρά λόγια του Σώσερ και ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να γνωρίζει τι έχει στις αποσκευές της για εκείνον. Ο Σώσερ της ζητάει να διώξει μακριά του τους εχθρούς του οι οποίοι ισχυρίζονται ότι είναι φίλοι του, η Τύχη του προσφέρει τρεις δούκες για την ανακούφιση του πόνου του, οι δούκες αυτοί πιθανώς είναι οι δούκες του Λάνκαστερ, της Υόρκης και του Γκλώστερ στην γραμμή 76, σε διάταγμα του 1390 φαίνεται καθαρά ότι κανένα βασιλικό δώρο δεν μπορούσε να δοθεί χωρίς την συγκατάθεση και των τριών δουκών. [22] Το ποίημα ενώ κάνει σαφείς αναφορές στα πλούτη και την δόξα του δούκα του Λάνκαστερ είναι ενδεικτικό της αγάπης της οποίας είχε ο ποιητής απέναντι του.

Κληρονόμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Jonathan Sumption, Divided Houses: The Hundred Years War III (London: Faber & Faber, 2009), p. 274.
  2. Chris Given-Wilson (general editor); Paul Brand, Seymour Phillips, Mark Ormrod, Geoffrey Martin, Anne Curry, Rosemary Horrox (editors). "Richard II: September 1397". Parliament Rolls of Medieval England. Institute of Historical Research. Retrieved 8 June 2013.
  3. Sumption (2009), p. 3.
  4. Weir, Alison. Katherine Swynford
  5. Sumption (2009), pp. 38–69.
  6. Sumption (2009), p. 82.
  7. Sumption (2009), pp. 69–108.
  8. Sumption (2009), pp. 187–202.
  9. Sumption (2009), pp. 325–327.
  10. Sumption (2009), pp. 212–213.
  11. Sumption (2009), p. 271.
  12. Sumption (2009), p. 274.
  13. Sumption (2009), pp. 213, 283–4.
  14. Sherborne, James. War, Politics and Culture in 14th Century England. London: The Hambledon Press, 1994. 32 ISBN 1-85285-086-8. The former title for "Clerk of the King's Ships" had been "Keeper and Governor of the King's Ships and Warden of the Sea and Maritime Parts". Crull had served Edward III in this capacity from 6 October 1359 to 22 September 1378. N.A.M. Rodger. The Safeguard of the Sea: A Naval History of Britain, 660–1649. London: Harper Collins, 1997. 99
  15. Sumption (2009), p. 425-426.
  16. Plea Rolls of the Court of Common Pleas; National Archives; CP 40/541; year 1396. Several entries, as Duke of Aquitaine & Lancaster; and as King of Castille and Duke of Lancaster
  17. Sumption (2009), pp. 122–123.
  18. Sumption (2009), p. 829.
  19. Chaucer, Geoffrey, ed. Larry D. Benson and F. N. Robinson (1984). "The Legend of Good Women". The Riverside Chaucer. Boston: Houghton Mifflin Company. p. 600.
  20. Wilcockson, Colin, ed. Larry D. Benson and F. N. Robinson (1987). "Explanatory Notes on 'The Book of the Duchess'". The Riverside Chaucer. Boston: Houghton Mifflin Company. pp. 966–976.
  21. Williams, George (1965). A New View of Chaucer. Durham: Duke University Press. p. 55.
  22. Gross, Zaila, ed. Larry D. Benson and F. N. Robinson (1987). "Introduction to the Short Poems". The Riverside Chaucer. Boston: Houghton Mifflin Company. p. 635.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Armitage-Smith, Sydney (1904). John of Gaunt, King of Castile and Leon, Duke of Aquitaine and Lancaster, Earl of Derby, Lincoln, and Leicester, Seneschal of England. London: Constable.
  • Cantor, Norman F. (2004). The Last Knight: the Twilight of the Middle Ages and the Birth of the Modern Era. New York: Free Press.
  • Goodman, Anthony (1992). John of Gaunt: the Exercise of Princely Power in Fourteenth-Century Europe. Harlow: Longman.
  • Green, V.H.H. (1955). The Later Plantagenets: a Survey of English History 1307–1485. London: Edward Arnold.
  • Harris, Oliver D. (2010). "'Une tresriche sepulture': the tomb and chantry of John of Gaunt and Blanche of Lancaster in Old St Paul's Cathedral, London". Church Monuments. 25: 7–35.
  • Nicolle, David (2011). The Great Chevauchee: John of Gaunt's Raid on France 1373. Osprey Raid. 20. Oxford: Osprey.
  • Walker, Simon (1990). The Lancastrian Affinity, 1361–1399. Oxford: Clarendon Press.
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα John of Gaunt, 1st Duke of Lancaster της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).