Προβηγκία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Η σύγχρονη περιοχή της Προβηγκίας-Άλπεων-Κυανής Ακτής
Η περιοχή της Προβηγκίας-Άλπεις-Κυανή Ακτή

H Προβηγκία (τοπ. διάλεκτος "Prouvènço" [pʀuˈvensɔ], οξιτανικά Provença [pʀuˈvensɔ], γαλλικά Provence [pʀovãs(ə)]) είναι ιστορική περιοχή της νοτιοανατολικής Γαλλίας που αποτελεί σήμερα τμήμα της διοικητικής περιοχής της Προβηγκίας-Άλπεων-Κυανής Ακτής. Υπήρξε μία από τις πρώτες ρωμαϊκές επαρχίες εκτός της ιταλικής χερσονήσου. Βρίσκεται σε μία περιοχή που νότια βρέχεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα, όπου βρίσκεται το λιμάνι της Μασσαλίας -η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Γαλλίας μετά το Παρίσι- δυτικά με την εύφορη κοιλάδα του Ροδανού και ανατολικά με την Ιταλία και τις Άλπεις[1]. Η εντυπωσιακή παράκτια περιοχή από το Μαντόν έως το Μπαντόλ είναι γνωστή ως Κυανή Ακτή, ενώ το τμήμα κοντά στην Ιταλία αναφέρεται ως Ριβιέρα. Η περιοχή έχει έκταση πάνω από 30.000 τ. χλμ., ενώ ο πληθυσμός της φτάνει τα 4,25 εκατομμύρια. Η γειτνίαση με την Ιταλία και την Μεσόγειο έχουν αφήσει έντονα τα σημάδια στους κατοίκους της Προβηγκίας τόσο στην εμφάνιση όσο και στην τοπική προφορά, τη λεγόμενη προβηγκιανή ή οξιτανική γλώσσα που περιέχει πολλές ιταλικές λέξεις.

Φυσική ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεγάλα φλαμίνγκο στην Καμάργκ.

Στην Προβηγκία, από τη Μεσόγειο έως τους υδροβιότοπους των ακτών, τα φαράγγια και τις απόμακρες κορυφές των Παραθαλάσσιων Άλπεων, συναντάται μεγάλη ποικιλία εντόμων, πουλιών, ζώων και λουλουδιών. Η περιοχή έχει το ηπιότερο κλίμα της Γαλλίας, θερμό, με ξηρά κυρίως καλοκαίρια και ήπιους χειμώνες κοντά στις ακτές. Στις αρχές της άνοιξης ανθίζουν χιλιάδες λουλούδια ενώ στα τέλη της ίδιας εποχής μπορεί κανείς να δει αρκετά σπάνια πουλιά. Πολλές από τις πιο άγριες περιοχές έχουν μετατραπεί σε δρυμούς.

Το Λυμπερόν είναι μία τεράστια ασβεστολιθική περιοχή, όπου ευδοκιμούν οι ορχιδέες. Η περιοχή είναι επίσης κυνηγότοπος πουλιών. Οι χαμηλότερες πλαγιές του όρους Βαντού την άνοιξη είναι γεμάτες με λουλούδια. Στις ασβεστολιθικές πλαγιές των Μικρών Άλπεων συγκεντρώνονται πολλά όρνια, όπως αετοί, καθώς και αιγυπτιακοί γύπες, μπούφοι και μελισσοφάγοι. Στην Καμάργκ, στο δέλτα του ποταμού Ροδανού, βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους υδροβιότοπους της Ευρώπης. Εδώ ζουν πουλιά όπως ροζ ερωδιοί και μεγάλα φλαμίνγκο. Επίσης, συναντώνται ερπετά όπως η οφθαλμόστικτη σαύρα. Η πεδιάδα Κρο εκτείνεται νοτιοανατολικά της Αρλ σε έκταση 500.000 στρεμμάτων. Εκεί τα βοσκοτόπια που θυμίζουν στέπες φιλοξενούν πουλιά όπως ο τσαλαπετεινός. Το όρος Σαιν-Βικτουάρ είναι μία οροσειρά με ασβεστολιθικά πετρώματα, που προσελκύει πεζοπόρους και κατασκηνωτές. Η περιοχή ήταν ένα από τα αγαπημένα θέματα του Πωλ Σεζάν. Τα Καλάνκ είναι στενοί κολπίσκοι σε μία απόκρυμνη ακτή. Στις πλαγιές διαβιούν πολλά πουλιά όπως κουκουβάγιες. Ο εθνικός δρυμός Μερκαντούρ είναι ένα από τα ωραιότερα αλπικά τοπία, με άγρια ζώα όπως η μαρμότα και το σαμουά, αγριοκάτσικα και μουφλόν (αγριοπρόβατα). Επίσης η περιοχή προσφέρεται για πεζοπορία. Το φαράγγι του Βερντόν, ανάμεσα στις Άλπεις και τη Μεσόγειο, είναι ένας πανέμορφος δρυμός με το εντυπωσιακό ποτάμι στο κέντρο του. Ακολουθώντας το μονοπάτι μέσα στο φαράγγι, μπορεί ο επισκέπτης να θαυμάσει τους σχηματισμούς των βράχων, τα σπάνια φυτά και τα πουλιά. Ο γεωλογικός βιότοπος της Οτ Προβάνς κοντά στην Ντίνι έχει μία εντυπωσιακή συλλογή γιγάντιων αμμωνιτών σε μορφή απολιθωμάτων. Το Σιμ ντε λα Μπονέτ είναι ένα ψηλό πέρασμα όπου διαβιούν τα σαμουά. Στο φαράγγι του Βεζυμπί υπάρχουν αποδημητικά πουλιά. Οι Προ-Άλπεις της Γκρας, γνωστές για τα εντυπωσιακά φαράγγια τους, εκτείνονται ανατολικά από τις παραθαλάσσιες Άλπεις. Στα ψηλά βραχώδη σπήλαια του Μασίφ ντε λ'Εστερέλ ζουν διάφορα είδη φιδιών. Στο Μασίφ ντε Μορ βρίσκουν καταφύγιο μελισσοφάγοι και τσαλαπετεινοί. Τα δάση αποτελούν επίσης καταφύγιο για το σπάνιο είδος της μεσογειακής χελώνας (Testudo hermanni). Το Μασίφ ντε λα Σαιντ Μπομ είναι γεμάτο με πολλά πλατύφυλλα δέντρα που έχουν έντονα χρώματα το φθινόπωρο. Τα νησιά Ιέρ, που βρίσκονται σε μικρή απόσταση από τη νοτιότερη ακτή της Προβηγκίας, είναι γνωστά για το θαλάσσιο πλούτο τους, που περιλαμβάνει ψάρια, όπως ο γύλος. Επίσης συναντώνται σαύρες γκέκο και σπάνια πουλιά. Τέλος, στα βαθιά νερά της Κυανής Ακτής διαβιούν πολλά θαλάσσια είδη, όπως χταπόδια.

Αρχιτεκτονική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το αυτοκρατορικό μεγαλείο των ρωμαϊκών κατασκευών έως τα σύγχρονα σχέδια του Λε Κορμπυζιέ, η Προβηγκία έχει να επιδείξει μεγάλη ποικιλία αρχιτεκτονικών στυλ. Στο Μεσαίωνα επικρατούσαν τα μεγάλα ρομανικά αβαεία και οι εκκλησίες. Από το 16ο έως το 18ο αιώνα, εποχή ιδιαίτερης ευημερίας, χτίζονταν πύργοι και αστικές κατοικίες. Κατά το 19ο αιώνα, ανεγέρθηκαν περισσότερες πολυκατοικίες και δημόσια κτήρια, που ήταν απαραίτητα για την κάλυψη των αναγκών του αυξανόμενου πληθυσμού. Σήμερα πολλά από αυτά τα κτήρια έχουν αναστηλωθεί.

  • Ρωμαϊκή αρχιτεκτονική (20 π.Χ.-400 μ.Χ.). Στην περιοχή σώζονται εντυπωσιακά ρωμαϊκά κτίσματα, αμφιθέατρα, αψίδες θριάμβου και θέρμες. Όλα είναι χτισμένα από ντόπιο ασβεστόλιθο.
  • Ρομανική αρχιτεκτονική (11ος-12ος αιώνας). Η αρχιτεκτονική στην Προβηγκία άκμασε μετά το Μεσαίωνα. Συνδύασε την κλασική τελειότητα με τα ρωμαϊκά σχέδια, αντλώντας συγχρόνως έμπνευση και από τα νέα ρεύματα από τη βόρεια και τη νότια Ευρώπη. Ειδικά οι χώροι λατρείας χαρακτηρίζονται από συμμετρία και κομψή λιτότητα.
  • Τέλη του Μεσαίωνα (13ος-16ος αιώνας). Εξαιτίας της φεουδαρχίας και των θρησκευτικών πολέμων, οι κάτοικοι κατέφευγαν σε πόλεις όπου ζούσαν προστατευμένοι από μεγάλα τείχη με πύλες. Συχνά τα σπίτια επικοινωνούσαν μέσω υπόγειων διαδρόμων. Οι δρόμοι ήταν πλακόστρωτοι και στη μέση είχαν ένα αποχετευτικό αυλάκι για το νερό και τα λύματα.
  • Κλασική αρχιτεκτονική (17ος-18ος αιώνας). Η αυστηρότητα της κλασικής τεχνοτροπίας μετριάζεται από τα περίτεχνα ανάγλυφα στις πύλες και στα παράθυρα.
  • Σύγχρονη αρχιτεκτονική (1890-σήμερα). Τα μεγαλοπρεπή μέγαρα και οι επαύλεις της Μπελ Επόκ έχουν αντικατασταθεί από λειτουργικές κατοικίες και δημόσια κτήρια. Όμως οι πολυάριθμες σύγχρονες πινακοθήκες εκπροσωπούν τα ύψιστα επιτεύγματα της αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα.
Σαιν-Πολ-Ντε-Βανς

Τα ορεινά χωριά (villages perché = βιλάζ περσέ) της Προβηγκίας είναι γνωστά για την εντυπωσιακή αρχιτεκτονική τους. Χτίστηκαν το Μεσαίωνα σε δύσβατες κορυφές λόφων, ώστε να παρέχουν ασφάλεια στους κατοίκους τους, που από αυτό το ύψος μπορούσαν να επιβλέπουν τόσο την ενδοχώρα όσο και τις ακτές. Τα χωριά χτίστηκαν γύρω από κάστρα και περικλείστηκαν με μεγάλα τείχη που τα προστάτευαν. Στο εσωτερικό υπήρχε ένας λαβύρινθος από πλακόστρωτα δρομάκια, σκαλιά, σούδες και στοές. Οι περισσότερες από αυτές τις αγροτικές κοινότητες παρήκμασαν μετά τις αγροτικές μεταρρυθμίσεις του 19ου αιώνα. Ακολούθησαν εκατό χρονια φτώχειας και ερήμωσης. Σήμερα, πολλά από αυτά τα χωριά έχουν αναστηλωθεί από τις νεότερες γενιές των καλλιτεχνών, των τεχνιτών και των παραθεριστών.

Το Πεγιόν είναι ένα χαρακτηριστικό ορεινό χωριό που δένει με το φυσικό τοπίο και χάνεται στο βράχο. Το Σαιν-Πολ-ντε-Βανς είναι χαρακτηριστικό ορεινό χωριό που διατηρεί πολλά από τα αυθεντικά στοιχεία του. Το 16ο αιώνα, ο Φραγκίσκος Α΄ της Γαλλίας ενίσχυσε τα μεσαιωνικά τείχη του. Σήμερα το χωριό είναι ένα από τα δημοφιλέστερα αξιοθέατα της Γαλλίας. Η στενή πύλη ασφαλιζόταν εύκολα. Οι κεντρικές πύλες ήταν στενές, ώστε να κλείνουν εύκολα σε περίπτωση επίθεσης. Επιπλέον, ορισμένες πύλες είχαν πτυσσόμενες σιδερένιες πόρτες. Οι επάλξεις και οι προμαχώνες ενίσχυαν την άμυνα του χωριού. Οι δαιδαλώδεις είσοδοι μπέρδευαν τους εισβολείς και πρόσφεραν επιπλέον ασφάλεια. Η εκκλησία ήταν πάντοτε το κέντρο του χωριού. Οι πλαϊνές είσοδοι δεν ήταν ποτέ περίτεχνες, αντίθετα, ήταν μικρές και οδηγούσαν σε στενά δρομάκια. Μερικές φορές, στο εσωτερικό των τειχών υπήρχαν πολλές πύλες ή απότομες στροφές, για να μπερδεύονται οι εχθροί και να διευκολύνεται η άμυνα του χωριού. Το κάστρο με τον κεντρικό πύργο βρισκόταν πάντα στο σημείο του χωριού με την καλύτερη θέα. Κάποιες φορές υπήρχαν και οχυρωμένοι ναοί που πρόσφεραν καταφύγιο σε περιόδους κινδύνου. Πολλά από τα κάστρα δέχονταν συχνά επιθέσεις. Το παρεκκλήσιο ήταν το κέντρο της θρησκευτικής ζωής της κοινότητας. Βρισκόταν κοντά στο ακροπύργιο του κάστρου και ήταν οχυρωμένο. Η καμπάνα ειδοποιούσε τους κατοίκους για τις επικείμενες επιθέσεις. Οι κρήνες έπαιζαν σημαντικό ρόλο στα χωριά, καθώς συχνά ήταν η μόνη πηγή νερού. Πολλές ήταν περίτεχνα κατασκευασμένες. Οι στοές στήριξαν τα κτίσματα στα στενά ελικοειδή δρομάκια. Επίσης, προστάτευαν από τη βροχή και τον ήλιο. Το χωριό περιβαλλόταν από χοντρά πέτρινα τείχη με επάλξεις, μέσα στα οποία συχνά χτίζονταν και σπίτια. Οι οχυρώσεις, όπως αυτές του Σαιν-Πολ-ντε-Βανς, ενισχύθηκαν το 16ο αιώνα από τον Φραγκίσκο Α' και από τον Βομπάν, αρχιτέκτονα του στρατού του Λουδοβίκου ΙΔ'. Σήμερα προσφέρουν εξαιρετική θέα στη γύρω περιοχή.

Τα παραδοσιακά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά αποκαλύπτουν ότι το κλίμα βοήθησε σημαντικά στη διαμόρφωση των συνθηκών διαβίωσης στην επαρχία της Προβηγκίας. Οι κάτοικοι έπρεπε να αντιμετωπίσουν το δυνατό βορειοδυτικό άνεμο και τον ήλιο του καλοκαιριού. Οι χοντροί πέτρινοι τοίχοι, τα μικρά παράθυρα και οι ενισχυμένες πόρτες είναι τα κύρια αρχιτεκτονικά στοιχεία των κατοικιών. Οι παραδοσιακές αγροικίες ήταν χτισμένες από ξύλο, άργιλο, πέτρα και χώμα. Επίσης, οι κάτοικοι φύτευαν σειρές από κυπαρίσσια που προφύλασσαν τα σπίτια από τους βόρειους ανέμους, ενώ στη νότια πλευρά φύτευαν τζιτζιφιές για τη σκιά τους.

Ένα μας, βόρεια της Αιξ-αν-Προβάνς

Τα μπορί είναι καλύβες από ξερολιθιές χτισμένες σύμφωνα με μία τεχνικά που χρονολογείται στο 2000 π.Χ. Το μας ή μα, που συναντάται σε όλη την Προβηγκία, είναι μία επιμήκης πέτρινη αγροικία. Το έχτιζαν έτσι ώστε να αντέχει και να προστατεύει τους ενοίκους του από τις καιρικές συνθήκες. Οι τοίχοι ήταν πέτρινοι, οι πόρτες και τα παντζούρια από χοντρό ξύλο και ενισχυμένα. Συνήθως υπήρχαν και βοηθητικά κτίσματα, όπως το κελάρι, οι στάβλοι, ο φούρνος και ο περιστερώνας. Οι κεραμιδένιες στέγες είναι χαρακτηριστικές του νότου. Η στέγη με τα κεραμίδια έχει μικρή κλίση και είναι εμπνευσμένη από ρωμαϊκά σχέδια. Υπάρχει μία διακοσμητική ζωφόρος κάτω από το γείσο. Τα κεραμίδια είναι από κόκκινη τερακότα. Μια διπλή ή τριπλή σειρά από κεραμύδια είναι στερεωμένη με ασβεστοκονίαμα και προεξέχει από τον τοίχο. Τα κεραμίδια της στέγης δημιουργούν αυλάκια για να φεύγει το νερό της βροχής. Οι καμινάδες ήταν πέτρινες, χαμηλές και πολύ κοντά στη στέγη. Οι τοίχοι είναι σοβατισμένοι. Τους τοίχους τους έχτιζαν με κακοκομμένες πέτρες. Παράθυρα υπάρχουν στις τρεις πλευρές της αγροικίας, αλλά όχι στη βορινή, ώστε το κτίσμα να προστατεύεται από το βορειοδυτικό άνεμο. Τα παράθυρα είναι τόσο μικρά ώστε να μην μπαίνει ο άνεμος στο εσωτερικό το χειμώνα, αλλά αρκετά μεγάλα για να μπαίνει το φως του ήλιου. Ο βορειοδυτικός άνεμος (Μιστράλ) φυσά τόσο δυνατά στην περιοχή, ώστε τα μα για να προστατευτούν έχουν συνήθως την είσοδο στη νοτιοανατολική πλευρά. Οι στέγες ήταν χαμηλές και κάλυπταν τα κυρίως και τα βοηθητικά κτίσματα. Χάρη στην ελαφριά κλίση, τα κεραμίδια άντεχαν στο δυνατό αέρα και δεν έφευγαν από τη θέση τους. Οι πέτρινες κατασκευές για τον πάγο χτίζονταν κοντά στο μα ως αποθηκευτικοί χώροι κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Οι κάτοικοι έκοβαν κομμάτια πάγου και τα φύλαγαν σε αυτά τα χτίσματα. Στη συνέχεια, τα μόνωναν με άχυρα.

Στην καλύβα του αγελαδάρη έμενε ο φύλακας των κοπαδιών (γκαρντιάν) στην Καμάργκ. Είναι ένα στενό και μακρύ κτίσμα, μ' ένα χώρο για να κάθεται η οικογένεια και ένα για τον ύπνο, που χωρίζονταν από ένα καλαμένιο παραπέτασμα. Η επίπλωση ήταν λιτή. Το πιο εκτεθειμένο σημείο της στέγης ήταν πέτρινο. Η στέγη είναι ελαφρώς επικλινής και φτιαγμένη από άχυρα. Ο βορινός τοίχος είναι στρογγυλεμένος για επιπλέον προστασία από το βορειοδυτικό άνεμο. Τα παράθυρα είναι μικρά και ενισχυμένα και οι τοίχοι είναι από αχυρόπλινθους, ένα συνδυασμό άχυρων και πηλού.

Καμπαναριά από σφυρήλατο σίδερο άρχισαν να χτίζονται στην Προβηγκία το 16ο αιώνα. Χάρη στον ελαφρό σκελετό τους και στα ανοίγματα, αντέχουν στους δυνατούς ανέμους, ενώ ο ήχος της καμπάνας ακούγεται σε μεγάλη απόσταση. Τα σχέδια διαμορφώνονταν ανάλογα με το μέγεθος και το σκοπό του κτίσματος. Ορισμένα καμπαναριά, όπως το καμπαναριό του Σαιν-Ζερόμ στην Ντίνι, το καμπαναριό του δημαρχείου στην Οράνζ και το καμπαναριό της Νοτρ-Νταμ στο Σιστερόν, είναι εξαιρετικά δείγματα της δεξιοτεχνίας των ντόπιων μαστόρων.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το χωριό Σαιν-Ζανέ πάνω στις Άλπεις

Η Προβηγκία κατοικείται από την νεολιθική εποχή. Συγκεκριμένα, βρέθηκαν τοιχογραφίες σε υποθαλάσσια σπήλαια στην περιοχή της Μασσαλίας που χρονολογούνται μεταξύ 27.000 και 19.000 π.Χ. και επίσης ανακαλύφθηκε πλίθινος οικισμός του 6.000 π.χ. στον σιδηροδρομικό σταθμό του Αγίου Καρόλου στην Μασσαλία. Η Μασσαλία ιδρύθηκε το 546 π.Χ. από Έλληνες Φωκαείς που είχαν καταφύγει εκεί από τη μεγάλη Ελληνική πόλη Φώκαια της Μικράς Ασίας μετά από επίθεση των Περσών. Έγινε σύντομα ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια του αρχαίου κόσμου, οι Φωκαείς εγκατέστησαν και άλλες αποικίες σε Νίκαια, Αρλ και Κάννες. Η περιοχή κατοικείτο ήδη από τους Λιγουρίους όταν έφτασαν οι Έλληνες, ενώ αργότερα εγκαταστάθηκαν οι Κέλτες. Η Προβηγκία ήταν από τις πρώτες περιοχές εκτός Ιταλικής χερσονήσου που κατακτήθηκαν από τους Ρωμαίους τον 2ο αιώνα π.Χ.

Ο χριστιανισμός έφτασε στην Προβηγκία πολύ νωρίς, κτίσθηκαν αναρίθμητα μοναστήρια και εκκλησίες ενώ εκχριστιανίστηκε πλήρως τον 3ο μ.Χ. αιώνα. Υπέφερε πολύ μετά την πτώση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από επιθέσεις Βησιγότθων (5ος μ.Χ. αιώνας), Φράγκων (6ος μ.Χ. αιώνας), Αράβων (8ος μ.Χ. αιώνας) όπως και από επιθέσεις Βερβέρων πειρατών. Η Προβηγκία πέρασε στην συνέχεια υπό την εξουσία των κομήτων της Τουλούζης σαν δώρο των κομήτων της Βαρκελώνης (μετέπειτα βασιλιάδων της Αραγωνίας).

O κόμης Γουλιέλμος Α' νίκησε τους Άραβες πειρατές στην μάχη του Τουρτούρ (973), και πήρε τον τίτλο του πατέρα πατριάρχη. Το διάστημα 1032 - 1046 η περιοχή έγινε τμήμα της Αγίας Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Από το 1246 έγινε μέρος του Γαλλικού στέμματος κάτω από την ηγεσία της δυναστείας των Ανδεγαυών. Με τον θάνατο του Καρόλου του Μαιν κληρονομήθηκε από τον Λουδοβίκο ΙΑ', ενώ το 1486 ενσωματώθηκε οριστικά στο γαλλικό στέμμα.

Καλλιτέχνες της Προβηγκίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η καρέκλα του Βαν Γκογκ, 1888. Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου. Ο Βίνσεντ βαν Γκογκ ζωγράφισε τον πίνακα στην Αρλ.

Η Προβηγκία ήταν πατρίδα μεγάλων καλλιτεχνών πολύ πριν από την εμφάνιση της σύγχρονης τέχνης. Στο Μεσαίωνα, ανθούσαν οι σχολές της Αβινιόν και της Νίκαιας. Στη Νίκαια μεσουρανούσε η οικογένεια Μπρεά, έργα της οποίας υπάρχουν σε διάφορες εκκλησίες. Ο γλύπτης Πιερ Πυζέ (1620-1694) επονομάζεται "Μιχαήλ Άγγελος της Προβηγκίας". Στη Μασσαλία, όπου γεννήθηκε, υπάρχουν διάφορα έργα του. Ο Ζαν Ονορέ Φραγκονάρ (1732-1806) ζωγράφιζε ρομαντικούς πίνακες στους οποίους κυριαρχούσαν τα λουλούδια της Γκρας.

Η Προβηγκία ενέπνευσε πολλούς ζωγράφους του 19ου και του 20ού αιώνα. Τους προσέλκυε ιδιαίτερα το έντονο φως της περιοχής που ενίσχυε τη φωτεινότητα των χρωμάτων. Ο Πωλ Σεζάν, ο οποίος γεννήθηκε στην περιοχή, και ο Βίνσεντ βαν Γκογκ, ο οποίος έζησε στην Προβηγκία, εμπνεύστηκαν από τις έντονες φωτοσκιάσεις του τοπίου. Οι εμπρεσιονιστές Κλωντ Μονέ και Πιερ Ωγκύστ Ρενουάρ ήταν από τους πρώτους ζωγράφους που κατέφτασαν στην περιοχή. Τους ακολούθησαν οι Πιερ Μπονάρ, Πωλ Σινιάκ και Ραούλ Ντυφί. Στην περιοχή εγκαταστάθηκαν επίσης δύο κορυφαίες μορφές της ζωγραφικής του 20ού αιώνα, ο Ανρί Ματίς και ο Πάμπλο Πικάσο. Οι μικρές πινακοθήκες και τα μεγάλα μουσεία της περιοχής κρατούν ακόμα ζωντανή την καλλιτεχνική παράδοση.

Ο Ζαν Κοκτώ (1889-1963) έζησε για πολλά χρόνια στα παράλια της περιοχής και δημιούργησε το μουσείο του στο Μαντόν. Ο Βικτώρ Βαζαρελί (1906-1997) ανακαίνισε τον πύργο στην Γκορντ. Τα έργα οπ αρτ και κινητικής τέχνης του δημιουργού εκτίθενται στην Αιξ-αν-Προβάνς. Ο Χαν φαν Μέεχερεν (1889-1947), ο Ολλανδός πλαστογράφος του Γιοχάνες Βερμέερ, ζούσε στο Ροκεμπρύν όταν αποκαλύφθηκε η αλήθεια. Τα δύο χρόνια που έζησε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ στην Αρλ, αλλά και στο Σαιν-Ρεμί ντε Προβάνς, ήταν τα πιο παραγωγικά του. Ο Πωλ Σεζάν (1839-1906), θέλοντας να αποστάσει το "βάθος της πραγματικότητας" ζωγράφιζε συχνά τη γενέθλια πόλη του Αιξ-αν-Προβάνς. Ο Πωλ Σινιάκ (1863-1935) πήγε στο Σαιν-Τροπέ το 1892. Ζωγράφισε απόψεις της περιοχής με την τεχνοτροπία των χρωματικών κηλίδων (Πουαντιγισμός). Ο Φελίξ Ζιέμ (1821-1911) γεννήθηκε στη Βουργουνδία αλλά ταξίδεψε πολύ. Λάτρεψε τη Βενετία, όμως βρήκε παρόμοια έμπνευση στα κανάλια του Μαρτίγκ. Ο Πάμπλο Πικάσο (1881-1973) δημιούργησε την Κάμπρι, μια κανάτα σε σχήμα κατσίκας (1947), την εποχή που μάθαινε αγγειοπλαστική στο Βαλορίς. Ο Μαρκ Σαγκάλ (1887-1985), Ρώσος βιογράφος με θρησκευτική θεματολογία και έντονα χρώματα στα έργα του, έζησε στο Σαιν-Πολ-ντε-Βανς από το 1949. Ο Ραούλ Ντυφί (1877-1953) εκτιμούσε τις απολαύσεις της ακτής. Ο Ανρί Ματίς (1869-1954) απαθανάτισε το φως και το χρώμα της Ριβιέρας ακόμα και σε εικόνες σπιτιών. Ο Πιερ Ωγκύστ Ρενουάρ ήρθε στην Κάνι-συρ-Μερ το 1906 για να ανακουφιστεί από τους ρευματισμούς και βρήκε νέα έμπνευση. Ο Φερνάν Λεζέ (1881-1955) φημίζεται για τις πολύχρωμες κυβιστικές και βιομηχανικού τύπου ελαιογραφίες του και τα κεραμικά, που εκτίθενται στο Μπο. Ο Νικολά ντε Σταλ (1914-1955) γεννήθηκε στη Ρωσία. Καταξιωμένος πλέον, αγόρασε ένα σπίτι για τη γυναίκα του στο Λυμπερόν, ενώ ο ίδιος έζησε με την ερωμένη του στην Αντίμπ.

Συγγραφείς της Προβηγκίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Φρεντερίκ Μιστράλ

Για αιώνες, οι μπαλάντες των τροβαδούρων και τα θρησκευτικά ποιήματα (Νοέλ) αποτελούσαν τον κορμό της προβηγκιανής λογοτεχνίας. Αν και κάποιοι μεμονωμένοι δημιουργοί ξεχώριζαν, μόλις το 1854, με τη βοήθεια του Φρεντερίκ Μιστράλ, οι Προβηγκιανοί συγγραφείς βρήκαν τη "φωνή" τους.

Ο βραβευμένος με Νόμπελ Φρεντερίκ Μιστράλ (1830-1914) ήταν υπέρμαχος της προβηγκιανής γλώσσας. Πιο γνωστοί, ωστόσο, είναι οι ντόπιοι συγγραφείς Αλφόνς Ντοντέ, Ζαν Ζιονό, Εμίλ Ζολά και Μαρσέλ Πανιόλ, που απαθανάτισαν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της περιοχής. Γάλλοι συγγραφείς όπως ο Βικτόρ Ουγκώ και ο Αλέξανδρος Δουμάς χρησιμοποίησαν το προβηγκιανό τοπίο ως σκηνικό για τα έργα τους, ενώ και συγγραφείς από άλλες χώρες εμπνεύστηκαν από την περιοχή.

Χρονολόγιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 1327: Ο Πετράρχης ερωτεύεται τη Λάουρα ντε Νοβ και εμπνέεται τη Λυρική συλλογή (Canzoniere).
  • 1555: Ο Νοστράδαμος δημοσιεύει τις προφητείες του, τους Αιώνες, που τέθηκαν στον πίνακα Απαγορευμένων Βιβλίων από το Βατικανό.
  • 1764: Ο Τομπάιας Σμόλετ "ανακαλύπτει" τη Νίκαια. Το 1766 δημοσιεύει το βιβλίο του Ταξίδια διά μέσου της Γαλλίας και της Ιταλίας.
  • 1791: Ο Μαρκήσιος ντε Σαντ δημοσιεύει το έργο του Ζυστίν ή Τα βάσανα της αρετής, που το έγραψε όσο ήταν φυλακισμένος στη Βαστίλη.
  • 1844: Ο Αλέξανδρος Δουμάς εκδίδει τον Κόμη Μοντεχρήστο, που διαδραματίζεται στο Σατό ντ'Ιφ στη Μασσαλία.
  • 1862: Δημοσιεύονται οι Άθλιοι του Ουγκώ. Το πρώτο κεφάλαιο διαδραματίζεται στην Ντιν-λε-Μπαιν.
  • 1868: Γεννιέται στη Μασσαλία ο Εντμόν Ροστάν, συγγραφέας του Συρανό ντε Μπερζεράκ (1897).
  • 1869: Ο Αλφόνς Ντοντέ εκδίδει το έργο του Γράμματα από το μύθο μου, με σκηνικό έναν ανεμόμυλο στο Φονβιέιγ.
  • 1870: Πεθαίνει στις Κάννες ο Προσπέρ Μεριμέ, συγγραφέας της Κάρμεν, που έγινε και όπερα από τον Ζωρζ Μπιζέ.
  • 1885: Δημοσιεύεται το Ζερμινάλ του Ζολά, το οποίο αποτελεί μέρος του εικοσάτομου μυθιστορηματικού κύκλου Οι Ρουγκόν Μακάρ (1871-1893), που εν μέρει διαδραματίζεται κοντά στην Αιξ-αν-Προβάνς.
  • 1887: Ο δημοσιογράφος Στεφάν Λιεζάρ λανσάρει τον όρο Κυανή Ακτή.
  • 1892: Δημοσιεύεται το τελευταίο μέρος του Τάδε έφη Ζαρατούστρας του Φρίντριχ Νίτσε. Ο φιλόσοφος εμπνεύστηκε από το έργο διασχίζοντας το μονοπάτι του Εζ, που αργότερα πήρε το όνομά του.
  • 1895: Γεννιέται στο Μανόσκ ο Ζαν Ζιονό, στο έργο του οποίου η Προβηγκία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο.
  • 1904: Ο Φρεντερίκ Μιστράλ κερδίζει το βραβείο Νόμπελ με το ποίημά του Μιρέιγ.
  • 1907: Γεννιέται στο Λ'Ιλ-συρ-λα-Σοργκ ο Προβηγκιανός ποιητής Ρενέ Σαρ.
  • 1915: Η Αμερικανίδα Ίντιθ Γουόρτον, συγγραφέας του βιβλίου Τα χρόνια της αθωότητας, επισκέπτεται το Ιέρ μαζί με τον Αντρέ Ζιντ. Το όνομά της έχει δοθεί σ' ένα δρόμο του Ιέρ.
  • 1920: Η φυματική Νεοζηλανδή συγγραφέας Κάθριν Μάνσφιλντ αναρρώνει στο Μαντόν και γράφει, μεταξύ άλλων, το διήγημα Miss Brill.
  • 1926: Ο Αμερικανός συγγραφέας Έρνεστ Χέμινγουεϊ τοποθετεί τη δράση του βιβλίου του Κήπος της Εδέμ στο Λα Ναπούλ. Ο Βρετανός Ουίλιαμ Σόμερσετ Μομ αγοράζει τη Βίλα Μορέσκ, στο Καπ Φερά και γράφει το Γλυκά και μπύρα (Cakes and Ale) (1930).
  • 1932: Ο Άλντους Χάξλεϋ γράφει το Θαυμαστό καινούργιο κόσμο στο Σαναρί-συρ-Μερ, όπου διαδραματίζεται και το βιβλίο του Αόμματος στη Γάζα.
  • 1933: Ο Τόμας Μαν, ο οποίος έγραψε το Θάνατος στη Βενετία (1913), και ο αδελφός του, Χάινριχ Μαν, έρχονται στο Σαναρί από τη Γερμανία.
  • 1934: Εκδίδεται το βιβλίο Τρυφερή είναι η νύχτα του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ, που διαδραματίζεται στη νότια Γαλλία. Το 1926, ο Σκοτ και η γυναίκα του, Ζέλντα, ζουν σε μία έπαυλη στο Ζουάν-λε-Πεν.
  • 1944: Ο Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, αεροπόρος και συγγραφέας των βιβλίων Νυχτερινή πτήση (1931) και Ο Μικρός Πρίγκιπας (1943), αγνοείται. Σε αυτή την τελευταία του πτήση πέταξε πάνω από το σπίτι της αδερφής του στο Αγκαί.
  • 1954: Η Φρανσουάζ Σαγκάν, ετών 18, γράφει το Καλημέρα θλίψη.
  • 1957: Ο Αλμπέρ Καμύ αγοράζει ένα σπίτι στο Λουρμαρέν. Εκεί γράφει την αυτοβιογραφία του, η οποία δημοσιεύτηκε το 1994.
  • 1974: Πεθαίνει ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Μαρσέλ Πανιόλ, που έγραψε την Τριλογία της Μασσαλίας.
  • 1978: Ο γεννημένος στη Μασσαλία Σεμπαστιάν Ζαπριζό δημοσιεύει το βραβευμένο Φονικό καλοκαίρι, που διαδραματίζεται σε χωριό της Προβηγκίας.
  • 1981: Ο Βρετανός ηθοποιός Ντερκ Μπόγκαρντ εγκαθίσταται στην Προβηγκία και δημοσιεύει το πρώτο του μυθιστόρημα.
  • 1982: Ο Γκράχαμ Γκρην γράφει το βιβλίο Κατηγορώ - Η σκοτεινή πλευρά της Νίκαιας (J'Accuse - The Dark Side of Nice).
  • 1985: Δημοσιεύεται το τελευταίο μέρος του Κουιντέτου της Αβινιόν του Βρετανού Λώρενς Ντάρελ.
  • 1985: Δημοσιεύεται το μυθιστόρημα Το άρωμα του Πάτρικ Ζίσκιντ, που διαδραματίζεται στην Γκρας.
  • 1989: Το βιβλίο του Πίτερ Μέιλ Ένας χρόνος στην Προβηγκία κινεί το ενδιαφέρον του κοινού για το Λυμπερόν.
  • 1993: Ο Άντονι Μπέρτζες, συγγραφέας του βιβλίου Κουρδιστό πορτοκάλι (1962), γράφει το τελευταίο του έργο (Ο Νεκρός του Ντέπφορντ) στο Μονακό.
  • 1994: Ο Ζαν-Μαρί Γκυστάβ Λε Κλεζιό (γεννήθηκε το 1940 στη Νίκαια) παίρνει το βραβείο του καλύτερου εν ζωή Γάλλου συγγραφέα.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Προβηγκία και Κυανή Ακτή, εκδόσεις Explorer (2010)

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Provence της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).