Αλφόνσος Ε΄ της Αραγωνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αλφόνσος Ε΄
Alfonso-V-el-Magnanimo.jpg
Βασιλιάς της Αραγωνίας, Βαλένθια, Σικελίας, Σαρδηνίας, Κορσικής, Μαγιόρκας και κόμης της Βαρκελώνης
Περίοδος 1416 - 1458
Προκάτοχος Φερδινάνδος Α'
Διάδοχος Ιωάννης Β'
Βασιλιάς της Νεαπόλεως
Περίοδος 1442 - 1458
Προκάτοχος Ρενέ Βαλουά-Ανζού
Διάδοχος Φεδινάνδος Α'
Σύζυγος Μαρία Ιβρέας
Επίγονοι (νόθος) Φερδινάνδος Α΄ της Νεαπόλεως
(νόθη) Μαρία
Ελενοώρα
Οίκος Οίκος της Αραγωνίας - Οίκος Τρασταμάρα
Πατέρας Φερδινάνδος Α΄ της Αραγωνίας
Μητέρα Ελεονώρα Ιβρέα
Γέννηση 1396
Μεδίνα δελ Κάμπο, Καστίλη
Θάνατος 27 Ιουλίου 1458 (ετών 62)
κάστρο ντελ' Όβο, Νάπολη
Τόπος ταφής Μονή Πομπλέτ
Θρησκεία Καθολικός Χριστιανός
Commons page Πολυμέσα σχετικά με το θέμα
δεδομέναπ  σ  ε )

Ο Αλφόνσος Ε΄ της Αραγώνας (Alfonso V de Aragón, 1396 - 27 Ιουνίου 1458), γνωστός και ως ο Μεγαλόψυχος ή ο Σοφός, ήταν βασιλέας της Αραγώνας, της Νεαπόλεως, της Σικελίας, της Βαλένθια, της Σαρδηνίας και κόμης της Βαρκελώνης[1]. Ήταν γιος του αντιβασιλέα της Καστίλης και μετέπειτα βασιλέα της Αραγώνας, Φερδινάνδου της Αντεκέρα και της κόμισσας Ελεωνόρας του Αλμπουκέρκε. Έγινε διάδοχος του αραγωνικού θρόνου το 1412 όταν ο πατέρας του ανακυρήχθηκε βασιλιάς της Αραγώνας μετά τον Συμβιβασμό του Κάσπε· τρία χρόνια αργότερα, στον καθεδρικό ναό της Βαλένθια νυμφεύθηκε την ξαδέλφη του, πριγκίπισσα Μαρία, κόρη του Ερρίκου Γ΄ της Καστίλης και της Αικατερίνης του Λάνκαστερ. Διαδέχθηκε τον πατέρα του στις 2 Απριλίου 1416.

Γενικά η βασιλεία του θεωρείται επιτυχημένη όσον αφορά τις προσωπικές του βλέψεις στην Ιταλία. Κατέκτησε το βασίλειο της Νεαπόλεως και το ενσωμάτωσε οριστικά στο Στέμμα της Αραγώνας, μετεγκαθιστώντας το παλάτι του στην νοτιοϊταλική πρωτεύουσα και θέτοντας στόχους για την δημιουργία μιας ακόμη ευρύτερης μεσογειακής αυτοκρατορίας. Στα σχέδιά του ενέταξε πολλάκις την εισβολή των Βαλκανίων και γι' αυτό ήρθε σε επαφές και σύνηψε συμμαχία με τον αλβανό ηγέτη Γεώργιο Σκεντέρμπεη.[2] Εντούτοις έδειξε μια πλήρη αδιαφορία για τα πατρογονικά εδάφη του Στέμματος στην Ιβηρική χερσόνησο, τα οποία επισκέφτηκε μετρημένες φορές μόνο για να ζητήσει ενισχύσεις σε στρατεύματα ή σε χρήματα, γεγονός που ενέτεινε την δυσαρέσκεια των υποτελών του και προετοίμασε το έδαφος για τον Καταλανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Απεβίωσε το 1458 και τον διαδέχθηκε ο γιος του, Ιωάννης Β΄.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στη Μεδίνα δελ Κάμπο. Ο πατέρας του ήταν υιός του Ιωάννη Α' βασιλιά της Καστίλης και της Ελεονώρας Βαρκελώνης, μέσω της οποίας ο Φερδινάνδος Α' κληρονόμησε το βασίλειο της Αραγωνίας και της Σικελίας. Αν και η Σαρδηνία ανήκε στη Γένουα, ισχυρίσθηκε ότι ήταν δική του· από το 1420 κατείχε μεγάλο μέρος της Κορσικής και το 1421 η άκληρη Ιωάννα Β' Καπέτων-Ανζού βασίλισσα της Νεαπόλεως τον κάλεσε να τη βοηθήσει εναντίον του διεκδικητή Λουδοβίκου Γ' Βαλουά-Ανζού. Τον υιοθέτησε και του υποσχέθηκε την κληρονομία του βασιλείου της Νεαπόλεως. Επειδή ο Λουδοβίκος Γ' είχε τον κοντοτιέρο Μούτσιο Σφόρζα και την υποστήριξη του πάπα Μαρτίνου Ε', ο Αλφόνσος Ε' εκμίσθωσε τον κοντοτιέρο Μπράτσιο ντα Μοντόνε και υποστήριξε τον αντίπαπα Βενέδικτο ΙΓ'.

Όταν ο πάπας δυσαρεστήθηκε με τη βασίλισσα και ο Σφόρζα αποσύρθηκε, ο Αλφόνσος Ε' νόμισε ότι όλα λύθηκαν, αλλά ο η Ιωάννα Β' είχε κάνει τον εραστή της Τζιάννι Καρατσιόλο κυβερνήτη του βασιλείου, άνδρα με φιλοδοξία υπέρμετρη. Ο Αλφόνσος Ε' τον συνέλαβε και πολιόρκησε τη βασίλισσα στο κάστρο Καπουάνο. Η Ιωάννα Β' κάλεσε τον Σφόρζα, που νίκησε τους Αραγωνέζους στρατιώτες και εξαγόρασε τον Καρατσιόλο· οι δυο τους πήγαν στην Αβέρσα ενώ ο Αλφόνσος Ε' αποσύρθηκε στο κάστρο Νουόβο, όπου έλαβε ενίσχυση 22 γαλερών υπό τον Τζιοβάννι ντα Καρντόνα. Η πολυπράγμων Ιωάννα Β' αποκήρυξε την υιοθεσία του Αλφόνσου Ε' και, με την προτροπή του πάπα, ονόμασε κληρονόμο της τον Λουδοβίκο Γ'. Ο Αλφόνσος Ε' κάλεσε τους μισθοφόρους του Μοντόνα να πολιορκήσουν τη βασίλισσα στη Λ' Ακουίλα· εκεί σκοτώθηκε ο Μούτσιο Σφόρζα. Επειδή έπρεπε να επιστρέψει στην Αραγωνία, όπου αδελφοί του αντιδικούσαν με το βασίλειο της Καστίλης, άφησε στη Νάπολη τον αδελφό του Πέτρο. Στη διαδρομή κατέστρεψε τη Μασσαλία, που ήταν ιδιοκτησία του Λουδοβίκου Γ'.

Ο Φίλιππος-Μάριος Βισκόντι δούκας του Μιλάνου ήλθε σε βοήθεια της Ιωάννας Β' με Γενουατικό στόλο και αφού κατέλαβε περιοχές γύρω από τη Νάπολη, πολιόρκησε την πόλη με τη βοήθεια των μισθοφόρων του Φρανσέσκο Σφόρζα, υιού του Μούτσιο. Εισέβαλαν στη Νάπολη το 1424 και ο Πέτρος, αφού αντιστάθηκε στο κάστρο Νουόβο, αποσύρθηκε στη Σικελία. Η Ιωάννα Β' επέστρεψε στην πόλη, αλλά οι επικίνδυνες φιλοδοξίες του Καρακιόλο έκαναν τη βασίλισσα να σχεδιάσει τη δολοφονία του το 1432. Το 1434 απεβίωσε ο Λουδοβίκος Γ' και η Ιωάννα Β', αφού έκανε κληρονόμο της το νεότερο αδελφό του Ρενέ, απεβίωσε το επόμενο έτος. Ο νέος κληρονόμος δεν άρεσε στον πάπα Μαρτίνο Δ', τυπικά επικυρίαρχο του βασιλείου. Οι Ναπολιτάνοι αντέδρασαν καλώντας τους Γάλλους και ο Αλφόνσο Ε' αποφάσισε να παρέμβει· κατέλαβε την Κάπουα και πολιόρκησε τη Γαέτα, αλλά ο Βισκόντι έστειλε Γενουατικό στόλο 25 γαλερών με τον Μπιάζιο Ασερέτο, που νίκησε και αιχμαλώτησε το βασιλιά της Αραγωνίας και της Σικελίας.

Ο αιχμάλωτος Αλφόνσος Ε' εντυπωσίασε με την καλλιεργημένη συμπεριφορά του και έπεισε τον Βισκόντι ότι δεν συμφέρει το Μιλάνο να ηττηθεί η Αραγωνική μερίδα της Νάπολης, έτσι ελευθερώθηκε και με τον Σικελικό του στόλο κατέλαβε την Κάπουα και τη Γαέτα το 1436. Τα παπικά στρατεύματα που εισέβαλαν, τα αντιμετώπισε δωροδοκώντας το διοικητή τους καρδινάλιο Τζιοβάνι Βιτελέσκι. Ο Ρενέ είχε καταφέρει να φθάσει στη Νάπολη το 1438. Ο Αλφόνσος Ε' άρχισε να πολιορκεί την πόλη, αλλά ο αδελφός του Πέτρος σκοτώθηκε στη μάχη και το κάστρο Νουόβο καταλήφθηκε από τους άνδρες του Ρενέ το 1439. Μετά το θάνατο του Τζάκοπο Καλντόρα, κοντοτιέρου του Ρενέ, ο Αλφόνσος Ε' κατέλαβε εύκολα τις περιοχές γύρω από τη Νάπολη. Είχε το πιο εντυπωσιακό πυροβολικό της εποχής και άρχισε την πολιορκία της Νάπολης το 1441· μετά την επιστροφή του Ρενέ στην Προβηγκία, εύκολα κατέβαλε την αντίσταση των Ναπολιτάνων και εισήλθε θριαμβευτικά στην πόλη το 1443. Τρία έτη μετά κατέλαβε και τη Σαρδηνία.

Το 1448 μερικοί βαρώνοι της Νάπολης επαναστάτησαν και ο Αλβανός αρχηγός Σκεντέρμπεης απέστειλε τρεις σειρές στρατού υπό τον Δημήτριο Ρέρες για βοήθεια. Ο βασιλιάς της Αραγωνίας έγινε ο δυνατός και πιστός υποστηρικτής του· μάλιστα μετά τη δεύτερη νίκη του Σκεντέρμπεη το 1451 εναντίον του Μουράτ Β', τον έκανε υποτελή του και του έστειλε χρήματα, στρατό, στρατιωτικό εξοπλισμό και την υπόσχεση να παράξει καταφύγιο στον ίδιο και στην οικογένειά του, αν παραστεί ανάγκη.

Ο Αλφόνσος Ε' είχε ένα μόνο υιό, τον νόθο Φερδινάνδο και με το να δηλώσει υποτέλεια στον πάπα Ευγένιο Δ', έλαβε τη συγκατάθεσή του ότι μπορούσε να κληροδοτήσει τη Νάπολη στον Φερδινάνδο. Ενώ σχεδίαζε να κατακτήσει τη Γένοβα, απεβίωσε στο κάστρο ντελ' Όβο (του Αυγού) το 1458. Όσο ζούσε την Αραγωνία διαχειριζόταν ο νεότερος αδελφός του Ιωάννης, που τον διαδέχθηκε ως Ιωάννης Β' στην Αραγωνία, Σικελία και Σαρδηνία.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1408 νυμφεύτηκε την εξαδέλφη του Μαρία Τραστάμαρα, κόρη του Ερρίκου Γ' βασιλιά της Καστίλης, αλλά δεν απέκτησαν τέκνα.

Είχε ερωμένη την Λουκρέτσια ντ' Αλάγκνο, de facto βασίλισσα και μούσα του.

Από την ερωμένη του Ζιραλντόνα Καρλίνο είχε τέκνα:

  • Φερδινάνδος Α' 1423 - 1494, που τον διαδέχθηκε στη Νάπολη
  • Μαρία, 1433/4 - 1449, παντρεύτηκε τον Λεονέλλο ντ' Έστε μαρκήσιο της Φερράρα
  • Ελεονώρα, παντρεύτηκε τον Μαριάνο Μαρζάνο δούκα του Σκουιλλάσε, πρίγκιπα του Ροσάνο. Η κόρη τους Φραντσέσκα παντρεύτηκε τον Λεονάρδο Γ' Τόκκο παλατινό κόμη της Κεφαλληνίας-Ζακύνθου και δεσπότη της Ηπείρου.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Jeffrey S. Widmayer (30 November 2006). "The Chronicle of Montpellier H119: Text, Translation and Commentary". In Erik Kooper. The Medieval Chronicle IV. Rodopi. p. 231. ISBN 978-90-420-2088-7. Retrieved 5 February 2013.
  • Hugh Chrisholm (1911). The Encyclopaedia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information. At the University Press. p. 736.
  • Girma Beshah and Merid Wolde Aregay, The Question of the Union of the Churches in Luso-Ethiopian Relations (1500–1632) (Lisbon: Junta de Investigações do Ultramar and Centro de Estudos Históricos Ultramarinos, 1964), pp.13–4.
  • Girma Beshah and Merid Wolde Aregay, The Question of the Union of the Churches, pp.14.
  • O. G. S. Crawford (editor), Ethiopian Itineraries, circa 1400 – 1524 (Cambridge: the Hakluyt Society, 1958), pp. 12f.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Diccionari d'Història de Catalunya. ed. 62, 1998, p. 25.
  2. Mikaberidze, Alexander. Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia. vol.1 (en anglès). ABC-CLIO, 2011, p. 69
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Alfonso V of Aragon της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).