Γιβραλτάρ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 36°8′28.48″N 5°20′50.53″W / 36.1412444°N 5.3473694°W / 36.1412444; -5.3473694

Γιβραλτάρ
Gibraltar

Σημαία

Εθνόσημο
Η θέση του Γιβραλτάρ (σκούρο πράσινο)
-στην Ευρώπη (πράσινο και σκούρο γκρι)
-στην Ευρωπαϊκή Ένωση (πράσινο)
και μεγαλύτερη πόληΓιβραλτάρ
36°8′N 5°21′W / 36.133°N 5.350°W / 36.133; -5.350
Αγγλική γλώσσα
Αντιπροσωπευτική δημοκρατία κοινοβουλευτικά εξαρτώμενη από Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία
Βασίλισσα
Κυβερνήτης
Επικεφαλής Υπουργός
Ελισάβετ Β΄
Έντουαρντ Ντέιβις
Φάμπιαν Πικάρντο
 • Σύνολο
 • % Νερό

6,5 km2 (241η)
0
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 2016 
 • Απογραφή 2012 
 • Πυκνότητα 

34.003[1] (222η) 
32.194[2]  
5.231 κατ./km2 () 
Α.Ε.Π. (PPP)
 • Ολικό  (2013)
 • Κατά κεφαλή 

1,64 δισ. £[3]  
50.941 £ [3]  
ΝόμισμαΛίρα Γιβραλτάρ (GIP)
 • Θερινή ώραCET (UTC +1)
(UTC +2)
ISO 3166-1GI
Internet TLD.gi
Οδηγούν απόΔεξιά
Κωδικός κλήσης+350

Το Γιβραλτάρ (αγγλικά: Gibraltar, στα ισπανικά προφέρεται Χιμπραλτάρ) είναι μια μικρή βραχώδης χερσόνησος έκτασης 6,5 τετραγωνικών χιλιομέτρων στο νότιο μέρος της Ιβηρικής χερσονήσου και συγκεκριμένα της Ανδαλουσίας, 14 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της άκρας Ταρίφης (νότια εσχατιά της Ευρώπης) και αποτελεί Βρετανικό Υπερπόντιο Έδαφος. Στο σημείο εκείνο, γνωστό και ως στενό του Γιβραλτάρ, ενώνονται η Μεσόγειος Θάλασσα με τον Ατλαντικό ωκεανό, αποτελώντας έτσι τη δυτική κλείδα-στόμιο της λεκάνης της Μεσογείου. Το Γιβραλτάρ εκτείνεται σε μήκος 2,5 μιλίων από Βορρά προς Νότο και πλάτους 3/4 του μιλίου, είναι δε η Τζιμπιλτέρα ή Τζιμπεράλτα στη κοινή γλώσσα των Ελλήνων ναυτικών. Έχει πληθυσμό 34.003 κατοίκους με βάση εκτιμήσεις για το 2016.[1]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόγω της προνομιακής του γεωγραφικής θέσης και της στρατηγικής του σημασίας για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας, το Γιβραλτάρ αποτέλεσε επί πολλούς αιώνες σημείο έντονων αντιπαραθέσεων. Το αρχικό όνομα ήταν «βράχος του Ταρίκ» (Gibr al-Ţāriq), ή και «όρος του Ταρίκ» (Αραβικά: جبل طارق, Jabal Ţāriq) από τον Βέρβερο Ταρίκ που το κατέλαβε το 711. Αργότερα κατελήφθη από τους Ισπανούς της Γρανάδας το 1492 και τελικά κατελήφθη από τον Βρετανό ναύαρχο Sir George Rooke στις 24 Ιουλίου του 1704 και που τελικά προσαρτήθηκε στην Αγγλία κατά τη διάρκεια του Πολέμου για την Ισπανική Διαδοχή. Η βρετανική κυριαρχία αναγνωρίσθηκε από την Συνθήκη της Ουτρέχτης το 1713 την οποία και ακολούθησαν οι Συνθήκες των Παρισίων 1763 και των Βερσαλιών 1783.

Το 1969 η Ισπανία έκλεισε τα σύνορα με το Γιβραλτάρ ζητώντας την επιστροφή του από το Ηνωμένο Βασίλειο μετά από δημοψήφισμα που ζήτησε ο ΟΗΕ για την ανεξαρτησία ή υπαγωγή του στην Ισπανία. Σε εκείνο το δημοψήφισμα η πλειοψηφία των κατοίκων τάχθηκαν υπέρ της συνέχισης της σύνδεσης με τη Βρετανία. Ωστόσο, στις 15 Δεκεμβρίου 1982 με απόφαση του Βασιλιά της Ισπανίας Χουάν Κάρλος τα σύνορα ξανάνοιξαν μετά από 13 χρόνια. Με ένα νεότερο δημοψήφισμα το 2002 επιλέχθηκε και πάλι η παραμονή του Γιβραλτάρ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτό οδήγησε σε ένα νέο Σύνταγμα το 2006 και τριμερείς συμφωνίες και την επίλυση χρόνιων προβλημάτων. Σήμερα το Γιβραλτάρ θεωρείται ένα από τα τελευταία απομεινάρια της αλυσίδας των βρετανικών κτήσεων που διασφάλιζαν τη θαλάσσια πρόσβαση προς τις Ινδίες.

Ο βράχος του Γιβραλτάρ, δυτική πλευρά, 2006.

Πολιτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γιβραλτάρ είναι υπερπόντιο έδαφος του Ηνωμένου Βασιλείου. Αρχηγός του Κράτους είναι η Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία εκπροσωπείται από τον Κυβερνήτη, που σήμερα είναι ο Έντουαρντ Ντέιβις, λαμβάνοντας καθήκοντα από τις 19 Ιανουαρίου 2016. Αρχηγός της κυβέρνησης είναι ο Φάμπιαν Πικάρντο, από τις 9 Δεκεμβρίου 2011.

Το υπουργικό συμβούλιο διορίζεται από τα 17 εκλεγμένα μέλη του Κοινοβουλίου, με πρόταση του επικεφαλής υπουργού. Ο Κυβερνήτης διορίζεται από το Μονάρχη.

Το Κοινοβούλιο απαρτίζεται από 18 έδρες. 17 από τα μέλη του εκλέγονται από το λαό και 1 μέλος διορίζεται από το Κοινοβούλιο (ο πρόεδρός του). Τα μέλη της Βουλής υπηρετούν θητεία τετραετή.

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Βρετανικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν παίξει παραδοσιακά σημαντικό ρόλο στην οικονομία του Γιβραλτάρ, μέσω κυρίως του ναυστάθμου που συνεισφέρει το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας. Ο ρόλος αυτός, ωστόσο, έχει μειωθεί τα τελευταία 20 χρόνια και εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει μόλις το 7% της τοπικής οικονομίας, σε σύγκριση με το 60% που αντιπροσώπευε το 1984. Σήμερα, η οικονομία του Γιβραλτάρ κυριαρχείται από τέσσερις βασικούς τομείς: χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, διαδικτυακός τζόγος, ναυτιλία και τουρισμός, στον οποίο περιλαμβάνονται αφορολόγητες λιανικές πωλήσεις σε επισκέπτες.[4] Η περιοχή διαθέτει επίσης ένα μικρό κατασκευαστικό τομέα, με μια εταιρεία που προμηθεύει ασθενοφόρα από μεταποιημένα οχήματα SUV στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και σε άλλους οργανισμούς.[5][6]

Η αγορά εργασίας του Γιβραλτάρ παρουσιάζει εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό ανεργίας (περίπου 1%). Σχεδόν το ήμισυ (46%) της συνολικής απασχόλησης καλύπτεται από μεθοριακούς εργαζόμενους (εργαζόμενους που διαμένουν συνήθως στην Ισπανία αλλά εργάζονται στο Γιβραλτάρ), η μεγάλη πλειοψηφία των οποίων (59%) είναι ισπανικής υπηκοότητας.[7]

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, πολλοί πράκτορες στοιχημάτων και φορείς εκμετάλλευσης διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών εγκαταστάθηκαν στο Γιβραλτάρ για να επωφεληθούν από τη λειτουργία τους σε καθεστώς ρυθμιζόμενης δικαιοδοσίας με ευνοϊκό καθεστώς εταιρικού φόρου. Το εν λόγω εταιρικό φορολογικό καθεστώς για τις υπεράκτιες εταιρείες εγκαταλείφθηκε σταδιακά μέχρι τον Ιανουάριο του 2011 και αντικαταστάθηκε από έναν επίσης ευνοϊκό σταθερό εταιρικό συντελεστή φορολογίας του 10%.[8]

Ο τουρισμός είναι ένας πολύ σημαντικός κλάδος της οικονομίας. Το Γιβραλτάρ είναι ένα δημοφιλές λιμάνι για κρουαζιερόπλοια και προσελκύει επισκέπτες από θέρετρα της Ισπανίας για ημερήσιες εκδρομές. Ο Βράχος είναι ένα δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο, ιδιαίτερα μεταξύ των Βρετανών τουριστών και των κατοίκων της νότιας ακτής της Ισπανίας. Είναι επίσης ένας δημοφιλής προορισμός αγορών, καθώς όλα τα αγαθά και οι υπηρεσίες είναι χωρίς ΦΠΑ, αν και ενδέχεται να υπόκεινται σε φόρους του Γιβραλτάρ. Πολλές από τις μεγάλες βρετανικές αλυσίδες καταστημάτων έχουν υποκαταστήματα ή συμφωνίες δικαιόχρησης (franchises) στο Γιβραλτάρ, συμπεριλαμβανομένων των Morrisons, Marks & Spencer και Mothercare. Τα υποκαταστήματα και οι συμφωνίες δικαιόχρησης (franchises) των διεθνών λιανοπωλητών, όπως Tommy Hilfiger και Sunglass Hut International, είναι επίσης παρόντες στο Γιβραλτάρ, όπως και η ισπανική εταιρία ειδών ένδυσης Mango.[9][10][11][12]

Ένας αριθμός από βρετανικές και διεθνείς τράπεζες έχουν επιχειρήσεις με έδρα το Γιβραλτάρ. Η Jyske Bank ισχυρίζεται ότι είναι η παλαιότερη τράπεζα στη χώρα, βάση της εξαγοράς της Banco Galliano το 1987, η οποία άρχισε να λειτουργεί στο Γιβραλτάρ το 1855. Ένας πρόγονος της Barclays, η Anglo-Egyptian Bank, λειτούργησε στο Γιβραλτάρ το 1888 και η Credit Foncier (που τώρα αποτελεί την Crédit Agricole λειτούργησε το 1920.[13]

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γιβραλτάρ είναι μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του κόσμου, με ένα μόνιμο πληθυσμό 32.194 κατοίκους το 2012, που αντιστοιχεί σε 4.959 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση ακινήτων καλύπτεται όλο και περισσότερο από την δημιουργία γης από την θάλασσα. Το έδαφος που δημιουργήθηκε τεχνητά από τη θάλασσα περιλαμβάνει σήμερα το ένα δέκατο περίπου της συνολικής έκτασης του Γιβραλτάρ.

Εθνικές ομάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα δημογραφικά στοιχεία του Γιβραλτάρ αντικατοπτρίζουν τις πολλές ευρωπαϊκές και άλλες κοινότητες μεταναστών που έφθασαν στο Βράχο πριν από 300 χρόνια, καθώς σχεδόν το σύνολο του ισπανικού πληθυσμού τον εγκατέλειψε το 1704.

Εκλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη χώρα διεξάγονται εκλογές για κοινοβούλιο. Δικαίωμα ψήφου έχουν μόνο οι Βρετανοί πολίτες που είναι κάτοικοι του Γιβραλτάρ τουλάχιστον για 6 μήνες και το όριο ηλικίας για χορήγηση δικαιώματος ψήφου είναι τα 18 έτη.

Οι πιο πρόσφατες εκλογές διεξήχθησαν στις 26 Νοεμβρίου 2015.

Χλωρίδα και πανίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μακάκος Μπάρμπαρι στο Γιβραλτάρ.

Πάνω από 500 διαφορετικά είδη ανθοφόρων φυτών αναπτύσσονται πάνω στο βράχο. Ένα από αυτά, το candytuft Γιβραλτάρ (Iberis gibraltarica), είναι ενδημικό και το Γιβραλτάρ είναι το μόνο μέρος στην Ευρώπη όπου το φυτό αναπτύσσεται στην άγρια φύση. Ανάμεσα στα άγρια δέντρα που μεγαλώνουν γύρω από τον βράχο, ελιές και πεύκα είναι μερικά από τα πιο κοινά.

Η πάνω περιοχή του βράχου καλύπτεται από ένα φυσικό καταφύγιο, το οποίο φιλοξενεί περίπου 230 Μακάκους Μπάρμπαρι, (συνήθως συγχέεται με πιθήκους), η μόνη άγρια μαϊμού που ζει στην Ευρώπη και η οποία υπήρχε εκεί πριν την κατάκτηση του Γιβραλτάρ από τους Βρετανούς. Μια δεισιδαιμονία, ανάλογη με εκείνη των κορακιών στον Πύργο του Λονδίνου, δηλώνει ότι εάν οι μαϊμούδες ποτέ φύγουν, θα φύγουν και οι Βρετανοί. Το 1944 ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσώρτσιλ είχε τόσο ανησυχήσει για τον συρρικνούμενο πληθυσμό των μαϊμούδων που έστειλε ένα μήνυμα προς τον αποικιακό γραμματέα ζητώντας να γίνει κάτι για την κατάσταση[14].

Άλλα θηλαστικά που βρίσκονται στο Γιβραλτάρ είναι κουνέλια, αλεπούδες και νυχτερίδες ενώ δελφίνια και φάλαινες φαίνονται συχνά στον κόλπο του Γιβραλτάρ.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Επίσημη εκτίμηση Γιβραλτάρ
  2. «Census of Gibraltar» (PDF). Gibraltar.gov.gi. 2012. Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2017. 
  3. 3,0 3,1 Γιβραλτάρ CIA World Factbook
  4. «Europe. Gibraltar (British Overseas Territory)». Foreign and Commonwealth Office. 21 Αυγούστου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2012. 
  5. «George Bassadone: Leading from the front». B2gibraltar.com. 23 Οκτωβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2017. 
  6. «In Gibraltar, British citizens worry about effects of Brexit». Pbs.org. Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2017. 
  7. «Employment Survey 2018» (PDF). Κυβέρνηση του Γιβραλτάρ. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουνίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  8. «Tax Information». Κυβέρνηση του Γιβραλτάρ. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Απριλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 9 Μαΐου 2011. 
  9. https://www.caletahotel.com/blog/shopping-in-gibraltar/
  10. http://iguanas.gi/menu/
  11. https://www.yabstagibraltar.com/search/all/1/sunglasses%20hut
  12. https://www.yourgibraltartv.com/politics/8192-dec-08-chief-minister-has-a-pecuniary-interest-in-sunglasses-shop-gsd
  13. http://financeoffshore.com/article_template.asp?ns6=true&ie4up=false&CentreID=21&articleID=2245&CurrentYear=17&CurrentQuarter=3
  14. BBC news - Τηλεγράφημα του Τσώρτσιλ για την προστασία των μαϊμούδων

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]