Συνθήκη του Γουαϊτάνγκι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Η Συνθήκη Γουαϊτάνγκι (Αγγλικά: Teaty of Waitangi, Μαορί: Te Tiriti o Waitangi) υπεγράφη στις 6 Φεβρουαρίου 1840 στο Γουαϊτάνγκι στον Κόλπο των Νησιών στη Νέα Ζηλανδία. Υπεγράφη από αντιπροσώπους του Βρετανικού Στέμματος και τους αρχηγούς από το βόρειο Βόρειο Νησί συμπεριλαμβανομένων και των αρχηγών αυτών που ο Βρετανός Αρμοστής Τζέιμς Μπάσμπι είχε νωρίτερα παρακινήσει να διεκδικήσουν ανεξαρτησία ως Ομοσπονδία των Ηνωμένων Φυλών της Νέας Ζηλανδίας.

Από την Βρετανική πλευρά, η Συνθήκη, όπως συχνά την αποκαλούν οι Νεοζηλανδοί, έδινε τη δικαιολογία για να καταστεί η Νέα Ζηλανδία Βρετανική αποικία. Σήμερα θεωρείται γενικά ως το ιδρυτικό σημείο της Νέας Ζηλανδίας ως κράτος. Ωστόσο, έχουν προκύψει σημαντικά θέματα που αφορούν την αρχική μετάφραση της συνθήκης από τα Αγγλικά στα Μαορί. Ένα παράδειγμα είναι ο όρος kawanatanga, μια μετάφραση που μεταφυτεύτηκε από τα αγγλικά, η οποία παρουσιάστηκε στην γλώσσα των Μαορί για πρώτη φορά στην Συνθήκη. Χρησιμοποιήθηκε εκεί για να μεταφράσει την έννοια της αυτονομίας. Συχνά αναφέρεται πως οι Μαορί δεν είχαν καμία λέξη για την έννοια αυτονομία στη γλώσσα τους εκείνη την εποχή, αν και μερικοί απαντούν πως η Μαορί "mana" είχε χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει την αυτονομία Μαορί στην Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας το 1835. Η λέξη αποτελείται από το kawana, απόδοση στα Μαορί της αγγλικής λέξης governor (κυβερνήτης), και την υπάρχουσα Μαορί κατάληξη -tanga, παρόμοια με τα αγγλικά -ship ή -dom. Επομένως μια κυριολεκτική μετάφραση της λέξης θα ήταν στα αγγλικά governorship (διακυβέρνηση). Άλλες Μαορί λέξεις με την κατάληξη -tanga είναι οι rangatiratanga, "αρχηγεία", και kingitanga, "βασιλεία".

Το νόημα που προσάπτεται στη λέξη, και ιδιαίτερα πώς σχετίζεται με το rangatiratanga, είναι ζωτικής σημασίας στην συζήτηση για τη Συνθήκη Γουαϊτάνγκι. Η συνθήκη αυτή είναι ακόμη εξαιρετικά σημαντική στη σύγχρονη Νέα Ζηλανδία, και παραμένει αντικείμενο μεγάλης αμφισβήτησης και πολιτικών συζητήσεων.

Κείμενο της Συνθήκης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προοίμιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αγγλικά Μετάφραση
HER MAJESTY VICTORIA Queen of the United Kingdom of Great Britain and Ireland regarding with Her Royal Favor the Native Chiefs and Tribes of New Zealand and anxious to protect their just Rights and Property and to secure to them the enjoyment of Peace and Good Order has deemed it necessary in consequence of the great number of Her Majesty's Subjects who have already settled in New Zealand and the rapid extension of Emigration both from Europe and Australia which is still in progress to constitute and appoint a functionary properly authorised to treat with the Aborigines of New Zealand for the recognition of Her Majesty's Sovereign authority over the whole or any part of those islands – Her Majesty therefore being desirous to establish a settled form of Civil Government with a view to avert the evil consequences which must result from the absence of the necessary Laws and Institutions alike to the native population and to Her subjects has been graciously pleased to empower and to authorise me William Hobson a Captain in Her Majesty's Royal Navy Consul and Lieutenant-Governor of such parts of New Zealand as may be or hereafter shall be ceded to her Majesty to invite the confederated and independent Chiefs of New Zealand to concur in the following Articles and Conditions. Η ΑΥΤΗΣ ΜΕΓΑΛΕΙΟΤΕΡΗ ΒΙΚΤΩΡΙΑ Η βασίλισσα του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Ιρλανδίας όσον αφορά την Βασιλική Φιλοδωρή της για τους Ιθαγενείς Αρχηγούς και Φυλές της Νέας Ζηλανδίας και που επιθυμούν να προστατεύσουν τα Δικαιώματά τους και την Ιδιοκτησία τους και να τους εξασφαλίσουν την απόλαυση της Ειρήνης και της Καλής Τάξης το θεώρησαν που είναι αναγκαία λόγω του μεγάλου αριθμού των υποκειμένων της Αυτού Μεγαλειότητας που έχουν ήδη εγκατασταθεί στη Νέα Ζηλανδία και της ταχείας επέκτασης της Αποδημίας τόσο από την Ευρώπη όσο και από την Αυστραλία, η οποία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη για να συγκροτήσει και να διορίσει λειτουργό εξουσιοδοτημένο να τα μεταχειρίζεται με τους Αβορίγες της Νέας Ζηλανδίας για την αναγνώριση της κυριαρχικής εξουσίας της Αυτής Μεγαλειότητας για το σύνολο ή για μέρος αυτών των νησιών - η Αυτού Μεγαλειότητα επιθυμεί λοιπόν να εγκαθιδρύσει μια σταθερή μορφή πολιτικής κυβέρνησης με σκοπό να αποτρέψει τις κακές συνέπειες που πρέπει να προκύψουν από την απουσία των αναγκαίων νόμων και Τα θεσμικά όργανα όσο και ο γηγενής πληθυσμός και τα υποκείμενα της ήταν ευχάριστα ικανοποιημένοι για την εξουσιοδότηση και την εξουσιοδότηση να μου παραχωρήσετε τον William Hobson Captain στο Βασιλικό Ναυτικό της Αυτού Μεγαλειότητας, Πρόξενος και Υποδιοικητής τέτοιων τμημάτων της Νέας Ζηλανδίας που θα μπορούσαν ή θα παραχωρηθούν στην Αυτού Μεγαλειότητα να καλέσει τους Συνομοσπονδιακούς και Ανεξάρτητους Αρχηγούς της Νέας Ζηλανδίας να συμφωνήσουν στα ακόλουθα άρθρα και Συνθήκες.

Πρώτο άρθρο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αγγλικά Μετάφραση
The Chiefs of the Confederation of the United Tribes of New Zealand and the separate and independent Chiefs who have not become members of the Confederation cede to Her Majesty the Queen of England absolutely and without reservation all the rights and powers of Sovereignty which the said Confederation or Individual Chiefs respectively exercise or possess, or may be supposed to exercise or to possess over their respective Territories as the sole sovereigns thereof. Οι αρχηγοί της Συνομοσπονδίας των Ηνωμένων Φυλών της Νέας Ζηλανδίας και οι ξεχωριστοί και ανεξάρτητοι αρχηγοί που δεν έγιναν μέλη της Συνομοσπονδίας παραχωρούν στην Αυτού Μεγαλειότητα τη Βασίλισσα της Αγγλίας απολύτως και χωρίς επιφυλάξεις όλα τα δικαιώματα και τις εξουσίες της Κυριαρχίας που η εν λόγω Συνομοσπονδία ή Οι ατομικοί αρχηγοί ασκούν ή κατέχουν ή ενδέχεται να υποτίθεται ότι ασκούν ή έχουν στην κατοχή τους τα αντίστοιχα εδάφη τους ως αποκλειστικούς κυρίαρχους.

Δεύτερο άρθρο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αγγλικά Μετάφραση
Her Majesty the Queen of England confirms and guarantees to the Chiefs and Tribes of New Zealand and to the respective families and individuals thereof the full exclusive and undisturbed possession of their Lands and Estates Forests Fisheries and other properties which they may collectively or individually possess so long as it is their wish and desire to retain the same in their possession; but the Chiefs of the United Tribes and the individual Chiefs yield to Her Majesty the exclusive right of Preemption over such lands as the proprietors thereof may be disposed to alienate at such prices as may be agreed upon between the respective Proprietors and persons appointed by Her Majesty to treat with them in that behalf. Η Αυτού Μεγαλειότης η Βασίλισσα της Αγγλίας επιβεβαιώνει και εγγυάται στους Αρχηγούς και Φυλές της Νέας Ζηλανδίας και στις αντίστοιχες οικογένειες και άτομα αυτής της πλήρους αποκλειστικής και αδιατάρακτης κατοχής της Αλιείας Οικότοπων και Ιδιοκτησίας των Δασών και άλλων ιδιοτήτων τις οποίες μπορούν συλλογικά ή μεμονωμένα να κατέχουν τόσο μακρά όπως είναι η επιθυμία και η επιθυμία τους να διατηρήσουν το ίδιο στην κατοχή τους. αλλά οι αρχηγοί των Ηνωμένων Φυλών και οι επιμέρους αρχηγοί παραχωρούν στην Αυτού Μεγαλειότητα το αποκλειστικό δικαίωμα της Προτίμησης σε τέτοιες εκτάσεις, καθώς οι ιδιοκτήτες τους μπορούν να αποστασιοποιηθούν σε τιμές τέτοιες όπως συμφωνούνται μεταξύ των αντίστοιχων Δικαιούχων και προσώπων που ορίζονται από την Αυτού Μεγαλειότητα να τα μεταχειριστεί για λογαριασμό τους.

Τρίτο άρθρο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αγγλικά Μετάφραση
In consideration thereof Her Majesty the Queen of England extends to the Natives of New Zealand Her royal protection and imparts to them all the Rights and Privileges of British Subjects.

(signed) William Hobson, Lieutenant-Governor.

Now therefore We the Chiefs of the Confederation of the United Tribes of New Zealand being assembled in Congress at Victoria in Waitangi and We the Separate and Independent Chiefs of New Zealand claiming authority over the Tribes and Territories which are specified after our respective names, having been made fully to understand the Provisions of the foregoing Treaty, accept and enter into the same in the full spirit and meaning thereof in witness of which we have attached our signatures or marks at the places and the dates respectively specified.

Done at Waitangi this Sixth day of February in the year of Our Lord one thousand eight hundred and forty.

Με γνώμονα αυτή η Αυτού Μεγαλειότητα η βασίλισσα της Αγγλίας επεκτείνεται στους ντόπιους της Νέας Ζηλανδίας Η βασιλική της προστασία και τους δίνει όλα τα δικαιώματα και τα προνόμια των βρετανικών θεμάτων.

(υπογεγραμμένο) William Hobson, Υποδιοικητής-Κυβερνήτης.

Τώρα, λοιπόν, οι αρχηγοί της Συνομοσπονδίας των Ηνωμένων Φυλών της Νέας Ζηλανδίας συναθροίστηκαν στο Κογκρέσο στη Βικτώρια στην Waitangi και εμείς οι ξεχωριστοί και ανεξάρτητοι αρχηγοί της Νέας Ζηλανδίας διεκδικώντας την εξουσία πάνω από τις φυλές και τα εδάφη που καθορίζονται μετά τα αντίστοιχα ονόματά μας, να κατανοήσουμε πλήρως τις διατάξεις της προηγούμενης Συνθήκης, να την δεχτούμε και να την εισάγουμε με το πνεύμα και το νόημά της, ως μάρτυρες των οποίων επισυνάψαμε τις υπογραφές ή τα σημάδια μας στους τόπους και στις αντίστοιχες ημερομηνίες.

Έγινε στο Waitangi αυτή την έκτη Φεβρουαρίου του έτους του Κυρίου μας χίλια οκτακόσια σαράντα.

Η συνθήκη σήμερα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξαιτίας του μικρού μεγέθους και της περιορισμένης εμβέλειας της Συνθήκης, δεν είναι κατάλληλο έγγραφο για να καταστεί σύνταγμα και δεν αναγνωρίζεται ως τέτοιο. Ωστόσο είναι η βάση για τον ιδρυτικό μύθο της Νέας Ζηλανδίας και εξαιτίας αυτού είναι έγγραφο ζωτικής σημασίας.

Συχνά οι άνθρωποι μιλούν για τις αρχές ή το πνεύμα της Συνθήκης, αλλά δεν υπάρχει καθαρή ομοφωνία για τη φύση αυτών. Για μερικούς το πνεύμα είναι η ένωση δύο λαών σε έναν, ή όπως ο Χόμπσον το είχε θέσει τη μέρα της πρώτης υπογραφής, "Τώρα είμαστε ένας λαός". Για άλλους το πνεύμα είναι αυτό του συνεταιρισμού μεταξύ του Στέμματος και των Μαορί. Η τελευταία αυτή θεώρηση τείνει να επικρατεί στους επίσημους κύκλους, ιδιαίτερα μετά από μια δειρά σημαντικών δικαστικών αποφάσεων στη δεκαετία του 1980.

Ανεξαρτήτως της πολιτικής αμφισβήτησης που συνεχίζει να υπάρχει γύρω από το νόημα της συνθήκης, παραμένει ένα αυνήθιστο έγγραφο όταν θεωρείται στο ιστορικό περιβάλλον της εποχής. Η διαφορά ανάμεσα στη Συνθήκη και στη μεταχείριση ιθαγενών πληθυσμών από Ευρωπαίους αποίκους σε περισσότερα άλλα μέρη του κόσμου είναι εντυπωσιακή.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]