Κάρολος Α΄ της Αγγλίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κάρολος Α΄
King Charles I after original by van Dyck.jpg
Στέψη 2 Φεβρουαρίου 1626
Προκάτοχος Ιάκωβος Α΄ της Αγγλίας
Διάδοχος Κάρολος Β΄ της Αγγλίας
Στέψη 18 Ιουνίου 1633
Προκάτοχος Ιάκωβος Α΄ της Αγγλίας
Διάδοχος Κάρολος Β΄ της Αγγλίας
Βασιλικός Οίκος Οίκος των Στιούαρτ
Γέννηση 19 Νοεμβρίου 1600
Ανάκτορο Ντανφέρμλιν, Ντανφέρμλιν, Σκωτία
Θάνατος 30 Ιανουαρίου 1649 (48 ετών)
Γουάιτχολ, Λονδίνο, Αγγλία
Τόπος ταφής Κάστρο Ουίνδσορ, Αγγλία
Πατέρας Ιάκωβος Α΄ της Αγγλίας
Μητέρα Άννα της Δανίας
Σύζυγος Ενριέττα Μαρία της Γαλλίας
Επίγονοι Κάρολος Β΄ της Αγγλίας
Μαρία, πριγκίπισσα της Οράγγης
Ιάκωβος Β΄ της Αγγλίας
Ελισάβετ Στιούαρτ
Άννα της Αγγλίας
Ερρίκος, δούκας του Γκλόστερ
Ενριέττα, δούκισσα της Ορλεάνης
Κάρολος Α΄ της Αγγλίας. Πίνακας του Daniel Mytens

Ο Κάρολος Α΄ της Αγγλίας (Charles I of England, 19 Νοεμβρίου 160030 Ιανουαρίου 1649) ήταν βασιλιάς της Αγγλίας, της Σκωτίας και της Ιρλανδίας από τις 27 Μαρτίου του 1625 έως την εκτέλεσή του το 1649. Προσπάθησε να κυβερνήσει ως απολυταρχικός ελέω θεού ηγεμόνας, επιβάλλοντας φόρους χωρίς την συγκατάθεση του κοινοβουλίου.

Η βασιλεία του Καρόλου χαρακτηρίστηκε από τις παρεμβάσεις του σε θέματα εκκλησιαστικής πολιτικής, οι οποίες θεωρήθηκε από την κοινή γνώμη ότι ευνοούσαν τον Ρωμαιοκαθολικισμό. Παντρεύτηκε μια καθολική πριγκίπισσα, την Εριέττα Μαρία της Γαλλίας, δεν βοήθησε τους Διαμαρτυρόμενους κατά τον Τριακονταετή Πόλεμο και συμμάχησε με αμφιλεγόμενες εκκλησιαστικές προσωπικότητες, όπως ο Ουΐλλιαμ Λοντ, τον οποίο τοποθέτησε Αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρυ. Οι προσπάθειες του να αναμορφώσει την Σκωτική Εκκλησία κατά τα πρότυπα της Αγγλικής προκάλεσαν τους Επισκοπικούς Πολέμους, απαρχή των πολιτικοθρησκευτικών συγκρούσεων που επέφεραν την πτώση του. Ακολούθησαν οι εμφύλιοι πόλεμοι ανάμεσα στους οπαδούς του Καρόλου και τους συμπαθούντες τον Καθολικισμό αφ΄ενός, και στους οπαδούς του Κοινοβουλίου και τους ακραίους διαμαρτυρόμενους Πουριτανούς αφετέρου. Στον Α΄ εμφύλιο πόλεμο (16421645) ηττήθηκε αλλά συνέχισε τις προσπάθειές του επιζητώντας συμμαχία με τους Σκωτσέζους. Αυτό προκάλεσε τον Β΄ εμφύλιο πόλεμο (16481649), οπότε ηττήθηκε οριστικά, καταδικάστηκε και εκτελέστηκε.

Διάδοχος του Αγγλικού θρόνου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε το 1600 και ήταν ο δεύτερος γιος του βασιλιά της Σκωτίας Ιακώβου ΣΤ΄ και της Άννας της Δανίας, εγγονός, από την πλευρά του πατέρα του, της Μαρίας Στούαρτ. Αδύναμο και ασθενικό παιδί, παρέμεινε στην Σκωτία όταν ο πατέρας του ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Αγγλίας ως Ιάκωβος Α΄ μετά τον θάνατο της Ελισάβετ το 1603. Όταν πήγε στην Αγγλία το 1604 ετέθη υπό την φροντίδα της Αλλέττα Κάρεϊ, συζύγου του αυλικού σερ Ρόμπερτ Κάρεϊ.

Διάδοχος του θρόνου ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Ερρίκος Φρειδερίκος πρίγκηπας της Ουαλίας]], τον οποίο ο Κάρολος θαύμαζε και είχε υπόδειγμα. Το 1605 ο Κάρολος ονομάστηκε δούκας της Υόρκης. Το 1612 ο Ερρίκος Φρειδερίκος πέθανε σε ηλικία 18 ετών από τύφο, και ο 12χρονος Κάρολος βρέθηκε πρώτος στην σειρά διαδοχής. Το 1616 ονομάστηκε πρίγκηπας της Ουαλίας. Η αδελφή του Ελισάβετ παντρεύτηκε (1613) τον Φρειδερίκο Ε΄, εκλέκτορα του Παλατινάτου και έφυγε στην Χαϊδελβέργη.

Ο νέος πρίγκηπας ταξίδευσε ινκόγκνιτο στην Ισπανία το 1623 με τον ευνοούμενο του πατέρα του Τζορτζ Βίλερς, 1ο δούκα του Μπάκιγχαμ, προκειμένου να συμφωνηθεί γάμος του με την ινφάντα Μαρία Άννα της Ισπανίας, κόρη του βασιλιά Φιλίππου Γ΄. Η αποστολή απέτυχε γιατί οι Ισπανοί απαίτησαν να μεταστραφεί ο Κάρολος στον Καθολικισμό και να παραμείνει επί ένα χρόνο στην Ισπανία δίκην ομήρου, προκειμένου να εξασφαλιστεί η τήρηση από πλευράς Αγγλίας των όρων της συνθήκης που θα συνήπτετο. Όταν επέστρεψαν στην Αγγλία, Κάρολος και Μπάκιγχαμ εισηγήθηκαν στον Ιάκωβο πόλεμο κατά της Ισπανίας. Το θρησκευτικό κλίμα της Αγγλίας και η ανάμνηση της Μεγάλης Αρμάδας ευνοούσαν τον πόλεμο κατά της καθολικής Ισπανίας και ο Ιάκωβος συγκάλεσε το Κοινοβούλιο για να εγκρίνει τις δαπάνες.

Ο Ιάκωβος ζήτησε επίσης από το Κοινοβούλιο να εγκρίνει τον γάμο του Καρόλου με την Γαλλίδα πριγκίπισσα Εριέττα Μαρία της Γαλλίας, αδελφή του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου ΙΓ΄, που την είχε συναντήσει στο Παρίσι καθ' οδόν προς την Ισπανία. Το Κοινοβούλιο δέχτηκε απρόθυμα, υπό τον όρο να περιοριστεί η ελευθερία άσκησης τως ρωμαιοκαθολικής λατρείας στο στενό περιβάλλον της πριγκήπισσας.

Ο Κάρολος ήταν διαφορετικός χαρακτήρας από τον πατέρα του, αν και οι δύο είχαν την ίδια γνώμη σχετικά με την θεϊκή προέλευση της βασιλείας. Ο Ιάκωβος εφάρμοζε τις ιδέες του με ηπιότητα, μετριοπάθεια και επιζητώντας την συναίνεση, ενώ ο Κάρολος πίστευε ότι δεν χρειαζόταν κοινοβουλευτική έγκριση ακόμα και για τα πολυδάπανα πολεμικά του σχέδια, δεν αιτιολογούσε καν τις πράξεις του και πίστευε ότι ήταν υπαράνω του νόμου. Πίστευε -και έλεγε- ότι ήταν υποχρεωμένος να δίνει λόγο για τις πράξεις του μόνο στον Θεό.

Ανάρρηση και γάμος με την Ερριέττα Μαρία της Γαλλίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 27 Μαρτίου 1625 διαδέχτηκε τον πατέρα του ο οποίος πέθανε μετά από μακρόχρονη ασθένεια. Στις 11 Μαΐου παντρεύτηκε στην Παναγία των Παρισίων την Εριέττα Μαρία, πριν το πρώτο του Κοινοβούλιο συνέλθει για να το απαγορεύσει, όπως σκόπευε. Η αντίδραση του Κοινοβουλίου οφειλόταν στον φόβο ότι, υπό την επιρροή της Καθολικής συζύγου του θα ευνοούσε το Ρωμαιοκαθολικό δόγμα εις βάρος της Αγγλικανικής Εκκλησίας. Ο γάμος τελέστηκε κανονικά στο Καντέρμπουρυ στις 13 Ιουνίου και στις 2 Φεβρουαρίου 1626 ο Κάρολος στέφθηκε βασιλιάς στο αββαείο του Ουέστμινστερ. Η Εριέττα Μαρία δεν στέφθηκε λόγω της διαφωνίας με το Κοινοβούλιο. Από τα παιδιά τους επέζησαν τρεις γιοί και τρεις κόρες.

Η δυσπιστία προς την εκκλησιαστική πολιτική του Καρόλου ενισχύθηκε λόγω της υποστήριξής του προς τον κληρικό Ρίτσαρντ Μονταγκί, που είχε ταχθεί κατά της διδασκαλίας του Καλβίνου περί Προορισμού. Οι Πουριτανοί αναστατώθηκαν κι ένας εκπρόσωπός τους στο Κοινοβούλιο, ο Τζον Πιμ επιτέθηκε στον Μονταγκί, αλλά ο Κάρολος διόρισε τον τελευταίο αυλικό εφημέριο.

Ο τριακονταετής πόλεμος που ξεκίνησε από την Βοημία έφερε ένα βαρύ χάσμα μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών. Ο Φρειδερίκος Ε΄ εκλέκτωρ του Παλατινάτου, σύζυγος της αδελφής του Καρόλου Ελισάβετ, έχασε τα εδάφη του από τον αυτοκράτορα Φερδινάνδο Β΄ (1620). Ο Κάρολος, θέλοντας να βοηθήσει τον γαμπρό του, κήρυξε τον πόλεμο στην Ισπανία, ο βασιλιάς της οποίας Φίλιππος Δ΄ είχε βοηθήσει τον αυτοκράτορα να καταλάβει το Παλατινάτο.

Πορεία προς απολυταρχική διακυβέρνηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κάρολος Α΄ της Αγγλίας σε τρεις πλευρές – από τον ζωγράφο του Anthony van Dyck

Το κοινοβούλιο προτιμούσε μια ναυτική επίθεση στις Ισπανικές αποικίες του Νέου Κόσμου, κάτι που θα μπορούσε να φέρει πολλά κέρδη, αλλά ο Κάρολος ήθελε τον πόλεμο στην ηπειρωτική Ισπανία. Το Κοινοβούλιο ενέκρινε πολεμικές δαπάνες 140.000 λιρών μόνο, ποσό που ο Κάρολος θεώρησε ανεπαρκές, και πίεσε αμέσως για ακόμα μεγαλύτερα ποσά μέσω της φορολογίας. Οι οπαδοί του στην Βουλή των Λόρδων υπό τον Μπάκιγχαμ αντέδρασαν και ο Κάρολος συνέχισε να εισπράττει μη ψηφισμένους φόρους.

Οι πολεμικές επιχειρήσεις του Μπάκιγχαμ εναντίον της Ισπανίας δεν ήταν επιτυχείς και στο Κοινοβούλιο άρχισε το 1626 η διαδικασία για ν' απαγγελθεί κατηγορία εναντίον του. Ο Κάρολος τον κάλυψε, το Κοινοβούλιο διαμαρτυρήθηκε και τότε ο βασιλιάς διέλυσε το Κοινοβούλιο.

Το Κοινοβούλιο συνήλθε πάλι το 1628 και ψήφισε την Αίτηση Δικαιωμάτων (Petition of Right) στις 26 Μαΐου, ζητώντας από τον Κάρολο ν' αναγνωρίσει ότι δεν μπορεί να φορολογεί χωρίς την έγκρισή του, να επιβάλλει τον στρατιωτικό νόμο σε πολίτες, να τους φυλακίζει χωρίς νόμιμη διαδικασία και να εγκαθιστά στρατιωτικά τμήματα στα σπίτια τους. Ο Κάρολος αποδέχτηκε την Αίτηση αλλά εξακολούθησε να εισπράττει φόρους χωρίς κοινοβουλευτική έγκριση

Στο θέμα των εξεγερμένων Ουγενότων της Λα Ροσέλ, ο Κάρολος δυσαρέστησε τόσο την Γαλλία, στην οποία είχε υποσχεθεί να καταπνίξει την εξέγερση, όσο και το Κοινοβούλιο με τον αδέξιο τρόπο που ο Μπάκιγχαμ βοηθούσε τους εξεγερμένους.

Στις 23 Αυγούστου 1628 ο Μπάκιγχαμ δολοφονήθηκε αλλά το χάσμα μεταξύ στέμματος και Κοινοβουλίου παρέμεινε.

Τον Ιανουάριο του 1629, ο Κάρολος συγκάλεσε πάλι το Κοινοβούλιο, αλλά τα μέλη του αντέδρασαν έντονα. Ακολουθώντας το παράδειγμα ενός κοινοβουλευτικού, του Ρόλλ, αρνήθηκαν να πληρώσουν επιβαρύνσεις στον Κάρολο. Τον Μάρτιο του ίδιου χρόνου, όταν ζήτησε αναβολή της συνεδρίασης του Κοινοβουλίου, τρεις κοινοβουλευτικές διαμαρτηρήσεις διατυπώθηκαν εναντίον του, και όλα τα μέλη αρνήθηκαν να πληρώσουν επιβαρύνσεις. Τότε ο Κάρολος διέλυσε οριστικά το Κοινοβούλιο, έκανε ειρήνη με την Γαλλία και την Ισπανία και κυβέρνησε αυταρχικά ως απόλυτος άρχοντας τα επόμενα 11 χρόνια.

Αντιλαϊκά μέτρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ξεκίνησε τότε τις μεγάλες οικονομικές επιβαρύνσεις, απαιτώντας από οποιονδήποτε είχε εισόδημα μεγαλύτερο των 40 λιρών να υπηρετεί στον βασιλικό στρατό ως ιππότης. Επανέφερε επίσης και τον ναυτικό φόρο που είχαν χρησιμοποιήσει οι βασιλείς της Αγγλίας Εδουάρδος Α΄ και Εδουάρδος Γ΄ μόνο σε περίοδο σκληρού πολέμου και ποτέ σε ειρήνη.

Ο Κάρολος επιθυμούσε να απομακρύνει την Αγγλικανική εκκλησία από τον Καλβινισμό προς μια περισσότερο παραδοσιακή και τελετουργική κατεύθυνση, πράγμα που ενίσχυσε την εχθρότητα των Πουριτανών. Τοποθέτησε τον Γουίλιαμ Λωντ αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρι (1633), ο οποίος λόγω των αντιλαϊκών του μεταρρυθμίσεων ήρθε γρήγορα αντιμέτωπος με το σύνολο του κλήρου. Ήταν εχθρικός προς τον Καλβινισμό αναμορφώνοντας την Αγγλική εκκλησία σύμφωνα με τους κανόνες του Βιβλίου της Κοινής προσευχής (Common Prayer Book), ενώ είχε μια τάση να ακολουθήσει τον Αρμινιανισμό. Για τους αντιρρησίες στις θρησκευτικές αναμορφώσεις του, συστήθηκαν δύο δικαστήρια, το Court of High Commission και το Court of Star Chamber (της Έναστρης Αίθουσας). Το τελευταίο, μια προέκταση του Ιδιαίτερου Συμβουλίου του βασιλιά, μπορούσε να επιβάλλει οποιαδήποτε ποινή πλην της θανατικής, και να χρησιμοποιήσει ακόμη και βασανιστήρια.

Τελική σύγκρουση με το Κοινοβούλιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κάρολος συνάντησε πολλές δυσκολίες στην προσπάθεια του να εφαρμόσει την θρησκευτική του πολιτική στην Σκωτία, όπου προσπάθησε να εισαγάγει το Βιβλίο της Κοινής προσευχής στην Σκωτσέζικη εκκλησία, ώστε να ενσωματωθεί αυτή με την Αγγλική. Όταν η γενική συνέλευση της Εκκλησίας της Σκωτίας αποκήρυξε την επισκοπική διακυβέρνησή της (1638) ο Κάρολος το είδε ως ανταρσία κατά τηε κυριαρχίας του και αποφάσισε να την καταστείλει την ανταρσία με την βία. Ξέσπασε ο Α΄ Επισκοπικός Πόλεμος, κατά τον οποίο ο Κάρολος, παρά την έλλειψη στρατιωτικών επιτυχιών, πέτυχε να επιβάλει τις απόψεις του, αφήνοντας όμως πολλές εκκρεμότητες. Συγκάλεσε τον Απρίλιο του 1640 ξανά το Κοινοβούλιο, ζητώντας του να του εξασφαλίσει χρήματα προκειμένου να αντιμετωπίσει τους Σκωτσέζους. Αμέσως όμως ήρθε σε σύγκρουση μαζί του, αφού του ζητήθηκαν εξηγήσεις για την 11χρονη τυραννία του. Σε έναν μήνα διέλυσε ξανά το κοινοβούλιο. Η περίοδος Απρίλιος – Μάιος του 1640 ήταν η πιο σύντομη κοινοβουλευτική περίοδος στην ιστορία της Αγγλίας.

O Κάρολος ηττήθηκε στον Β΄ επισκοπικό πόλεμο (1640), οπότε αναγκάστηκε να εγκαταστήσει το Μακρύ Κοινοβούλιο υπό τον Τζον Πιμ, που φάνηκε και αυτό τελικά το ίδιο δύσκολο με το Βραχύ Κοινοβούλιο που διέλυσε τον προηγούμενο χρόνο. Αναγκάστηκε να κάνει μερικές υποχωρήσεις, όπως την κατάργηση των βασανιστηρίων. Οι κοινοβουλευτικοί απαίτησαν πλήρη παραχώρηση ελευθεριών σε αντάλλαγμα για την παραχώρηση από αυτούς οικονομικής βοήθειας, κάτι που οδήγησε σε οριστική σύγκρουση μαζί τους. Απέρριψε τις προτάσεις της Μεγάλης Διαμαρτυρίας της Βουλής των Κοινοτήτων, συλλαμβάνοντας 5 κοινοβουλευτικούς (1641). Τότε άρχισε να διαφαίνεται και η σημαντική προσωπικότητα του Όλιβερ Κρόμγουελ, που ήταν ακόμα άσημος και γλύτωσε την σύλληψη.

Εμφύλιοι πόλεμοι, συντριβή και αποκεφαλισμός του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα παιδιά του βασιλιά της Αγγλίας Καρόλου Α΄ – από τον ζωγράφο του Anthony van Dyck

Ο Αγγλικός Εμφύλιος Πόλεμος ξέσπασε το 1642. Ο Κάρολος προσπαθούσε να συγκεντρώσει πολυάριθμο στρατό, προκειμένου να καταπολεμήσει τους δυσαρεστημένους αντιπάλους του. Ο Κρόμγουελ με την σειρά του ζήτησε την άδεια από το Κοινοβούλιο να στρατολογήσει άνδρες στην υπηρεσία του Κοινοβουλίου, καταφέρνοντας με το ξέσπασμα του εμφυλίου να έχει έναν ισχυρά οργανωμένο στρατό.

Δημιούργησε και σώμα ιππέων, τους Σιδερόπλευρους, το οποίο διακρίθηκε στην πρώτη μάχη εναντίον του στρατού του βασιλιά, στη μάχη του Έτζχιλ στις 23 Οκτωβρίου 1642. Αργότερα ανέλαβε την ηγεσία της επανάστασης προσωπικά ο ίδιος, οδηγώντας τους Κοινοβουλευτικούς στην πρώτη μεγάλη νίκη ενάντια στον αυταρχικό βασιλιά. Ο Κρόμγουελ ως θρησκόληπτος πουριτανός απέδωσε την μεγάλη νίκη του στην βοήθεια του Θεού. Ηττήθηκε οριστικά ο Κάρολος στην μάχη του Νάσμπυ (1645), συνεχίστηκαν οι ήττες σε βάρος του ασταμάτητα ως το 1646, οπότε δραπέτευσε στην Σκωτία.

Ο Κρόμγουελ, αν και κατά βάθος δεν ήθελε την κατάργηση της βασιλείας, εξοργίστηκε με την απόφαση του Καρόλου να διαλύσει τον Αγγλικό στρατό, προσλαμβάνοντας Σκωτσέζους μισθοφόρους. Η μερίδα των ριζοσπαστικών ήθελε οριστική κατάργηση της βασιλείας, αλλά ο Κρόμγουελ προσπάθησε μέχρι την τελευταία στιγμή να έρθει σε συνεννόηση με τον βασιλιά. Οι βασιλικοί υπό τον Κάρολο και τους Σκωτσέζους βάδισαν κατά του Κρόμγουελ, κάτι που ξεκίνησε το δεύτερο Αγγλικό εμφύλιο πόλεμο, που τελείωσε με την οριστική συντριβή του βασιλιά Καρόλου Α΄ και τον αποκεφαλισμό του στις 30 Ιανουαρίου 1649. Ο αποκεφαλισμός του σήμανε και την προσωρινή κατάργηση της βασιλείας στην Αγγλία, την εγκαθίδρυση της δημοκρατικής Κοινοπολιτείας της Αγγλίας, Ιρλανδίας και Σκωτίας με "Λόρδο Προστάστη" τον ίδιο τον Κρόμγουελ.

Κληρονόμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την σύζυγο του Εριέττα Μαρία της Γαλλίας παιδιά του ήταν :

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ellis's Historical Inquiries
  • Carlton, Charles. (1995). Charles I: The personal monarch. Second edition. London: Routledge. ISBN
  • Gardiner, Samuel Rawson, ed. (1906). The Constitutional Documents of the Puritan Revolution 1625–1660 3rd Revised Edition. Oxford: Oxford University Press.
  • Kishlansky, Mark A. "Charles I: A Case of Mistaken Identity", Past and Present, no. 189 (Nov. 2005), pp. 41–80
  • Murphy, Derrick, ed. (2002) Britain 1558-1689 1st Edition. London: HarperCollins Publishers pp. 211-235 ISBN 0-00-713850-4
  • Robertson, Geoffrey (2005) The Tyrannicide Brief: The Man Who Sent Charles I to the Scaffold. Chatto & Windus ISBN 0-7011-7602-4
  • Williamson, D. (1998) The Kings and Queens of England. London: National Portrait Gallery ISBN 1-85514-228-7


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα  Charles I of England της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).