Κάρολος Α' της Αγγλίας

Κάρολος Α’ της Αγγλίας

Ο Κάρολος Α΄ της Αγγλίας (19 Νοεμβρίου 1600 – 30 Ιανουαρίου 1649) ήταν βασιλιάς της Αγγλίας, της Σκωτίας και της Ιρλανδίας (1625 – 1649). Προσπάθησε να κυβερνήσει ως απολυταρχικός ελέω θεού ηγεμόνας, επιβάλλοντας φόρους χωρίς την συγκατάθεση του κοινοβουλίου.

Παντρεύτηκε μια καθολική πριγκίπισσα, την Εριέττα Μαρία της Γαλλίας, και συμμάχησε με Καθολικούς, τοποθετώντας τον Γουλιέλμο Λοντ Αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρυ. Οι προσπάθειες του να αναμορφώσει την Αγγλική εκκλησία κατά τα πρότυπα της Σκωτσέζικης προκάλεσαν την πτώση του. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του κυριάρχησε ο εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στους κοινοβουλευτικούς που αντιδρούσαν στις προσπάθειες του Καρόλου Α’ να αυξήσει τις δυνάμεις του και στους συμπαθείς προς τον Καθολικισμό πουριτανούς. Με τον 1ο εμφύλιο πόλεμο (1642 – 1645) ηττήθηκε και εξορίστηκε, αμετανόητος αποφάσισε συμμαχώντας με Σκωτσέζους να συνεχίσει τις προσπάθειες του. Στον 2ο εμφύλιο πόλεμο (1648 – 1649) ηττήθηκε οριστικά και εκτελέστηκε.

Διάδοχος του Αγγλικού θρόνου

Ήταν δεύτερος γιος του βασιλιά της Αγγλίας Ιακώβου ΣΤ' της Σκωτίας και της Άννας της Δανίας. Πανέξυπνο παιδί, μπορούσε να περπατήσει και να μιλήσει από την ηλικία των 3 ετών. Όταν ο πατέρας του ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Σκωτίας με τον θάνατο της Ελισάβετ Α', παρέμεινε στην Σκωτία υπό την προστασία υπηρετών λόγω της εύθραυστης υγείας του (1604). Έμεινε υπό την προστασία της Αλλέττα Κάρεϊ, συζύγου του Ρόμπερτ Κάρεϊ, που τον συμβούλευσε σχετικά με τα προβλήματα υγείας του.

Ο πατέρας του λάτρευε τον μεγαλύτερο αδελφό του, Ερρίκο, αλλά όταν πέθανε σε ηλικία 18 ετών από τύφο, ο 12χρονος Κάρολος έγινε ταυτόχρονα πρίγκηπας της Ουαλίας και διάδοχος του θρόνου. Η αδελφή του Ελισάβετ παντρεύτηκε (1613) τον Φρειδερίκο Ε’, εκλέκτορα του Παλατινάτου, μετακινούμενη στην Χαϊδελβέργη.

Ο νέος πρίγκηπας ταξίδευσε στην Ισπανία με τον ευνοούμενο του Τζορτζ Βίλερς, 1ο δούκα του Μπάκιγχαμ, προκειμένου να συναντήσει την ινφάντα Μαρία Άννα της Ισπανίας, κόρη του βασιλιά Φιλίππου Γ’, προχωρώντας σε γάμο μαζί της. Η αποστολή απέτυχε, αφού συνελήφθησαν και υποχρεώθηκαν να ασπαστούν τον Καθολικισμό. Έμειναν 1 χρόνο όμηροι επιστρέφοντας στην Αγγλία χωρίς την ινφάντα. Μόλις επέστρεψαν ζήτησαν από τον βασιλιά Ιάκωβο πόλεμο με την Ισπανία, αλλά καθότι ήταν οικονομικά αδύναμος, αποφάσισε να συγκαλέσει το διαλυμένο κοινοβούλιο. Ο ίδιος ο δούκας Ιάκωβος αποφάσισε να παντρευτεί την Γαλλίδα πριγκίπισσα Εριέττα Μαρία της Γαλλίας, αδελφή του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου ΙΓ’, που την είχε συναντήσει στον δρόμο της επιστροφής του.

Γάμος του με την Ερριέττα Μαρία της Γαλλίας

Ο Κάρολος ήταν διαφορετικός χαρακτήρας από τον πατέρα του, αν και οι δύο είχαν την ίδια γνώμη σχετικά με την θεϊκή προέλευση της βασιλείας. Ο Ιάκωβος εφάρμοζε τις ιδέες του με ηπιότητα, μετριοπάθεια και σεβασμό στην γνώμη του λαού, αντίθετα ο Κάρολος με αλαζονεία, βιαιότητες γενικά έλλειψη κάθε ίχνους δημοκρατικότητας. Δεν έδινε λογαριασμό για τις πράξεις του σε κανέναν άνθρωπο παρά μονάχα στον Θεό.

Ανέβηκε στον θρόνο στις 27 Μαρτίου 1625 μετά τον θάνατο του πατέρα του από μακρόχρονη ασθένεια και αμέσως παντρεύτηκε την πριγκίπισσα Εριέττα Μαρία της Γαλλίας. Ο γάμος του προκάλεσε αντιδράσεις λόγω του ότι ήταν Καθολική, κάτι που σήμανε ότι τα προνόμια των προτεσταντών ήταν σε κίνδυνο. Παντρεύτηκαν στις 13 Ιουνίου της ίδιας χρονιάς στο Καντέρμπουρι, ενώ στέφθηκαν βασιλείς στις 2 Φεβρουαρίου 1626 στο αββαείο του Ουέστμινστερ. Από τα παιδιά τους επέζησαν 3 γιοί και 3 κόρες.

Οι εκκλησιαστικές επιρροές του Καρόλου περιστράφηκαν γύρω από την αντίθεση του με τον θεολόγο Ρίτσαρντ Μονταγκί, που είχε ταχθεί κατά της διδασκαλίας του Καλβίνου.

Όταν ο πουριτανός Τζον Πιμ επιτέθηκε στον Μονταγκί ζητώντας την βοήθεια του βασιλιά, ο Κάρολος τον έβαλε στην συνοδεία των βασιλικών ιερέων. Ο τριακονταετής πόλεμος που ξεκίνησε από την Βοημία έφερε ένα βαρύ χάσμα μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών. Ο Φρειδερίκος Ε’ εκλέκτωρ του Παλατινάτου, σύζυγος της αδελφής του Ελισάβετ (1620), έχασε τα εδάφη του από τον αυτοκράτορα Φερδινάνδο Β’. Ο Κάρολος θέλοντας να βοηθήσει τον γαμπρό του κήρυξε τον πόλεμο στην Ισπανία, ώστε να προσπαθήσει να πείσει τον βασιλιά της Φίλιππο Δ’ να ταχθεί με το πλευρό του Φρειδερίκου.

Πορεία προς απολυταρχική διακυβέρνηση

Κάρολος Α’ της Αγγλίας σε τρεις πλευρές – από τον ζωγράφο του Anthony van Dyck

Το κοινοβούλιο προτιμούσε μια ναυτική επίθεση στις Ισπανικές αποικίες του Νέου Κόσμου, κάτι που θα μπορούσε να φέρει πολλά κέρδη, αλλά ο Κάρολος ήθελε στην ηπειρωτική Ισπανία. Το Κοινοβούλιο του έδωσε το ποσό των 144.000 λιρών, κάτι που αποδείχθηκε για τον ίδιο ανεπαρκές, και πίεσε αμέσως για ακόμα μεγαλύτερα ποσά μέσω της φορολογίας, έχοντας την υποστήριξη του δούκα του Μπάκιγχαμ. Οι δυσαρέσκειες του κοινοβουλίου απέναντι του αυξήθηκαν μετά την συντριβή του στρατού του που καθοδηγείτο από τον Μπάκιγχαμ στον πόλεμο με τους Ισπανούς. Ο Κάρολος αρνήθηκε να αντικαταστήσει τον ανίκανο πολεμικά δούκα του Μπάκιγχαμ, άρχισε να επιβάλει σκληρές φορολογίες αγνοώντας όλες τις αρνητικές γνώμες του κοινοβουλίου στις ενέργειες του. Κυβερνώντας αυταρχικά, φυλάκισε πολλούς πολίτες χωρίς λόγο αγνοώντας επίσης την γνώμη του Κοινοβουλίου. Οι τακτικές του είχαν ως αποτέλεσμα εξέγερση με δολοφονία του δούκα του Μπάκιγχαμ στις 23 Αυγούστου 1628.

Τον Ιανουάριο του 1629, ο Κάρολος άνοιξε ξανά το Κοινοβούλιο, αλλά τα μέλη του αντέδρασαν απέναντι του. Ακολουθώντας το παράδειγμα ενός κοινοβουλευτικού, του Ρόλλο, αρνήθηκαν να πληρώσουν επιβαρύνσεις στον Κάρολο. Τον Μάρτιο του ίδιου χρόνου, όταν ζήτησε αναβολή της συνεδρίασης του κοινοβουλίου, τρεις κοινοβουλευτικές επαναστάσεις ξεσηκώθηκαν εναντίον του, ώστε όλοι μαζί ομαδικά να αρνηθούν να του πληρώσουν επιβαρύνσεις. Τότε ο Κάρολος διέλυσε οριστικά το Κοινοβούλιο, έκανε ειρήνη με την Γαλλία και την Ισπανία και κυβέρνησε αυταρχικά ως απόλυτος άρχοντας τα επόμενα 11 χρόνια.

Αντιλαϊκά μέτρα

Ξεκίνησε τότε τις μεγάλες οικονομικές επιβαρύνσεις στον λαό, απαιτώντας από οποιονδήποτε ευγενή κέρδιζε ποσά μεγαλύτερα των 40 λιρών να εμφανίζεται κάθε χρόνο και να ενώνεται στον βασιλικό στρατό ως ευγενής. Επανέφερε επίσης και τον ναυτικό φόρο που είχαν χρησιμοποιήσει οι βασιλείς της Αγγλίας Εδουάρδος Α’ και Εδουάρδος Γ’ μόνο σε περίοδο σκληρού πολέμου και ποτέ σε ειρήνη. Οι ενέργειες του να αυξάνει συνεχώς τον ναυτικό φόρο παρά το ότι η Αγγλία βρισκόταν σε περίοδο ειρήνης έφερε μεγάλες αντιδράσεις οδηγώντας στην επανάσταση του Λώντ στην Σκωτία (1640).

Ο Κάρολος επιθυμούσε να μετακινήσει την λατρεία της Αγγλικανικής εκκλησίας από τον Καλβινισμό σε μια τακτική μεγαλύτερης θρησκοληψίας, δίνοντας απολυταρχικές εξουσίες στην εκκλησία. Τοποθέτησε τον Γουίλιαμ Λωντ αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρι (1633), ο οποίος λόγω των σκληρών του αναμορφώσεων ήρθε γρήγορα αντιμέτωπος με το σύνολο του κλήρου. Ήταν εχθρικός προς τον Καλβινισμό αναμορφώνοντας την Αγγλική εκκλησία σύμφωνα με τους κανόνες του βιβλίου της Κοινής προσευχής, ενώ είχε μια τάση να ακολουθήσει τον Αρμινιανισμό. Για τους αντιρρησίες στις θρησκευτικές αναμορφώσεις του, συστήθηκαν δύο δικαστήρια, της Ανωτάτης Επιτροπής και του Έναστρου Επιμελητηρίου. Οι περισσότεροι κατηγορούμενοι χωρίς καμιά ένδειξη της ενοχής τους και με ψευδομάρτυρες από το περιβάλλον του βασιλιά θανατώθηκαν με φρικτά βασανιστήρια.

Τελική σύγκρουση με το Κοινοβούλιο

Συνάντησε πολλές δυσκολίες στην προσπάθεια του να εφαρμόσει την θρησκευτική του πολιτική στην Σκωτία, προσπαθώντας να δημιουργήσει ένα νέο λειτουργικό βιβλίο κανόνων για την Σκωτσέζικη εκκλησία, ώστε να ενσωματωθεί με την Αγγλική. Όταν το γενικό συμβούλιο του ιερατείου της Σκωτίας αποφάσισε να απορρίψει την ηγεμονία της Αγγλικής εκκλησίας (1638) ο Κάρολος το είδε ως κάτι προσβλητικό, αποφασίζοντας να καταστείλει την ανταρσία με την βία. Ξέσπασε ο Α' Επισκοπικός Πόλεμος, που οδήγησε την συντριβή του, αναγκάζοντας τον να δεχτεί την υπογραφή ειρήνης με ατιμωτικούς όρους (1639), παραχωρώντας στην Σκωτσέζικη εκκλησία πλήρη αυτονομία. Συγκάλεσε τον Απρίλιο του 1640 ξανά το Κοινοβούλιο, ζητώντας του να του εξασφαλίσει χρήματα προκειμένου να αντιμετωπίσει τους Σκωτσέζους. Αμέσως όμως ήρθε σε σύγκρουση μαζί του, αφού του ζητήθηκαν εξηγήσεις για την 11χρονη τυραννία του. Σε έναν μήνα διέλυσε ξανά το κοινοβούλιο. Η περίοδος Απρίλιος – Μάιος του 1640 ήταν η πιο σύντομη κοινοβουλευτική περίοδος στην ιστορία της Αγγλίας.

O Κάρολος ηττάται και στον 2ο επισκοπικό πόλεμο (1240), οπότε αναγκάστηκε να εγκαταστήσει τη Μακρά Βουλή υπό τον Τζον Πιμ, που φάνηκε και αυτό τελικά το ίδιο δύσκολο με τη Βραχεία Βουλή που διέλυσε τον προηγούμενο χρόνο. Αναγκάστηκε να κάνει μερικές υποχωρήσεις, όπως την κατάργηση των βασανιστηρίων. Οι κοινοβουλευτικοί απαίτησαν πλήρη παραχώρηση ελευθεριών σε αντάλλαγμα για την παραχώρηση από αυτούς οικονομικής βοήθειας, κάτι που οδήγησε σε οριστική σύγκρουση μαζί τους. Απέρριψε τις προτάσεις της Μεγάλης Διαμαρτυρίας της βουλής των Κοινοτήτων, συλλαμβάνοντας 5 κοινοβουλευτικούς (1641). Τότε άρχισε να διαφαίνεται και η σημαντική προσωπικότητα του Όλιβερ Κρόμγουελ, που ήταν ακόμα άσημος και γλύτωσε την σύλληψη.

Εμφύλιοι πόλεμοι, συντριβή και αποκεφαλισμός του

Τα παιδιά του βασιλιά της Αγγλίας Καρόλου Α’ – από τον ζωγράφο του Anthony van Dyck

Ο Αγγλικός Εμφύλιος Πόλεμος ξέσπασε το 1642. Ο Κάρολος προσπαθούσε να συγκεντρώσει πολυάριθμο στρατό, προκειμένου να καταπολεμήσει τους δυσαρεστημένους αντιπάλους του. Ο Κρόμγουελ με την σειρά του ζήτησε την άδεια από το Κοινοβούλιο να στρατολογήσει άνδρες στην υπηρεσία της δημοκρατίας, καταφέρνοντας με το ξέσπασμα του εμφυλίου να έχει έναν ισχυρά οργανωμένο στρατό.

Δημιούργησε και σώμα ιππέων, τους Σιδερόπλευρους, το οποίο διακρίθηκε στην πρώτη μάχη εναντίον του στρατού του βασιλιά, στη μάχη του Έτζχιλ στις 23 Οκτωβρίου 1642. Αργότερα ανέλαβε την ηγεσία της επανάστασης προσωπικά ο ίδιος, οδηγώντας τους Δημοκρατικούς στην πρώτη μεγάλη νίκη ενάντια στον αυταρχικό βασιλιά. Ο Κρόμγουελ ως θρησκόληπτος πουριτανός απέδωσε την μεγάλη νίκη του στην βοήθεια του Θεού. Ηττήθηκε οριστικά ο Κάρολος στην μάχη του Νάσμπυ (1645) , συνεχίστηκαν οι ήττες σε βάρος του ασταμάτητα ως το 1646, οπότε δραπέτευσε στην Σκωτία.

Ο Κρόμγουελ, αν και κατά βάθος δεν ήθελε την κατάργηση της βασιλείας, εξοργίστηκε με την απόφαση του Καρόλου να διαλύσει τον Αγγλικό στρατό, προσλαμβάνοντας Σκωτσέζους μισθοφόρους. Η μερίδα των ριζοσπαστικών ήθελε οριστική κατάργηση της βασιλείας, αλλά ο Κρόμγουελ προσπάθησε μέχρι την τελευταία στιγμή να έρθει σε συνεννόηση με τον βασιλιά. Οι βασιλικοί υπό τον Κάρολο και τους Σκωτσέζους βάδισαν κατά του Κρόμγουελ, κάτι που ξεκίνησε το δεύτερο Αγγλικό εμφύλιο πόλεμο, που τελείωσε με την οριστική συντριβή του βασιλιά Καρόλου Α’ και τον αποκεφαλισμό του στις 30 Ιανουαρίου 1649. Ο αποκεφαλισμός του σήμανε και την προσωρινή κατάργηση της βασιλείας στην Αγγλία, την εγκαθίδρυση της δημοκρατικής Κοινοπολιτείας της Αγγλίας, Ιρλανδίας και Σκωτίας με πρόεδρο τον ίδιο τον Κρόμγουελ.

Κληρονόμοι

Με την σύζυγο του Εριέττα Μαρία της Γαλλίας παιδιά του ήταν :

• Κάρολος Β' της Αγγλίας (1630 – 1685)
• Μαρία (1631 – 1660)
• Ιάκωβος Β' της Αγγλίας ή Ιάκωβος Ζ' της Σκωτίας (1633 – 1701)
• Ελισάβετ (1635 – 1650)
• Ερρίκος, δούκας του Γκλόστερ (1640 – 1660)
• Εριέττα Άννα Στιούαρτ (1644-1670), παντρεύτηκε τον Φίλιππο Α' της Ορλεάνης

Πηγές

• Ellis's Historical Inquiries
• Carlton, Charles. (1995). Charles I: The personal monarch. Second edition. London: Routledge. ISBN
• Gardiner, Samuel Rawson, ed. (1906). The Constitutional Documents of the Puritan Revolution 1625–1660 3rd Revised Edition. Oxford: Oxford University Press.
• Kishlansky, Mark A. "Charles I: A Case of Mistaken Identity", Past and Present, no. 189 (Nov. 2005), pp. 41–80
• Murphy, Derrick, ed. (2002) Britain 1558-1689 1st Edition. London: HarperCollins Publishers pp. 211-235 ISBN 0-00-713850-4
• Robertson, Geoffrey (2005) The Tyrannicide Brief: The Man Who Sent Charles I to the Scaffold. Chatto & Windus ISBN 0-7011-7602-4
• Williamson, D. (1998) The Kings and Queens of England. London: National Portrait Gallery ISBN 1-85514-228-7