Ουαλία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 52°18′N 3°42′W / 52.3°N 3.7°W / 52.3; -3.7

Ουαλία
Wales
Cymru
Σημαία
Σημαία της Ουαλίας
Εθνικό σύνθημα: Cymru am byth (Ουαλία για πάντα)
Εθνικός ύμνος: Hen Wlad Fy Nhadau (Γη των πατέρων μου)
 
Τοποθεσία της χώρας στον κόσμο
Η θέση της Ουαλίας στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη
 
Πρωτεύουσα
(και μεγαλύτερη πόλη)
 • Συντεταγμένες
Κάρντιφ
 
51°29′N 3°11′W / 51.48°N 3.18°W / 51.48; -3.18 (Κάρντιφ)
Επίσημες γλώσσες Ουαλικά, Αγγλικά
Πολίτευμα Βασιλευομένη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία
Βασίλισσα
Πρωθυπουργός
Πρώτος Υπουργός
Ελισάβετ Β΄
Ντέιβιντ Κάμερον
Κάρουϊν Τζόουνς
Έκταση
 • Σύνολο

20.779 km2
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 2008 
 • Απογραφή 2001 
 • Πυκνότητα 

3.004.600  
2.903.085  
140 κατ./km² 
Νόμισμα Λίρα Στερλίνα (GBP)
Ζώνη ώρας
 • Θερινή ώρα
GMT (UTC +0)
(UTC +1)
Internet TLD .uk

Κωδικός κλήσης

+44

Η Ουαλία (ουαλικά: Cymru, προφ. Κάμρι, αγγλικά: Wales, προφ. Ουέιλς) είναι μια από τις τέσσερις χώρες που συγκροτούν το Ηνωμένο Βασίλειο. Βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της Μεγάλης Βρετανίας και συνορεύει ανατολικά με την Αγγλία, νότια με το Κανάλι του Μπρίστολ (Môr Hafren) και δυτικά και βόρεια με την Ιρλανδική θάλασσα.

Πρωτεύουσα της Ουαλίας είναι η μεγαλύτερη πόλη της, το Κάρντιφ, από το 1955.

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το αγγλικό όνομα Wales προέρχεται από τη γερμανική λέξη Walha, που σημαίνει ξένος, αλλότριος. Οι Ουαλοί αυτοαποκαλούνται Cymry στα Ουαλικά, το οποίο πιθανότατα σήμαινε συμπατριώτες[1], και το οποίο εντοπιζόταν στην ουαλική λογοτεχνία παράλληλα με τον όρο Brythoniaid. Και οι δυο όροι χρησιμοποιούνταν όχι μόνο για τους κατοίκους της Ουαλίας, αλλά γενικά για τους ομιλητές της βρυθονικής γλώσσας και τους απογόνους τους, που έμεναν στο "Βορρά". Τα τοπωνύμια Cymru και Κάμπρια (Cumbria) προέρχονται από την ίδια ρίζα. Οι Άγγλοι, οι Σάξωνες και οι Γιούτοι αποκαλούνται στα ουαλικά Saeson (Σάξωνες).

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι το 1000 μ.Χ.[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Bryn Celli Ddu, ύστερος νεολιθικός τάφος στο Anglesey

Οι πρώτες πηγές καταγεγραμμένης ιστορίας παρατηρούνται κατά τη ρωμαϊκή κατοχή της Βρετανίας. Την Ουαλλία οι Ρωμαίοι την κατέκτησαν το 78 μ.Χ. με τους στρατηγούς Φροντίνο και Αγκρικόλα. Οι Ρωμαίοι έχτισαν μια σειρά φρούρια κατά μήκος της τωρινής Νότιας Ουαλίας, δυτικά μέχρι το Καρμάρθεν (Caerfyrddin). Επίσης, έχτισαν το θρυλικό κάστρο Caerleon, το οποίο έχει το καλύτερα διατηρημένο αμφιθέατρο στη Βρετανία. Κατά τον 4ο αιώνα, εισήχθη ο χριστιανισμός στην Ουαλία.

Μετά την αποχώρηση των Ρωμαίων από τη Βρετανία το 410, και οι Ουαλλοί απέκτησαν ξανά τους δικούς τους βασιλιάδες. Γύρω στο 400 με 500 μ.Χ. η χώρα καταλήφθηκε από Ιρλανδούς αποίκους και αργότερα κατακλύστηκε από τους Βρετανούς που έφευγαν μπροστά στους Αγγλοσάξωνες. Οι βρετανοί βρήκαν τους συγγενείς τους Κέλτες στην Ουαλία, βρήκαν επίσης Κέλτες από την Ιρλανδία και αναμιγνυόμενοι μεταξύ τους πήραν την ονομασία Κίμβροι.

Η κοινωνική οργάνωση της ζωής τους στηρίχθηκε όπως σε όλους τους κελτικούς λαούς, στην οργάνωση της φυλής. Είχανε βασιλιάδες και βάρδους τους οποίους σαν ποιητική και ιερατική κάστα τους εκτιμούσαν πολύ. Οι βάρδοι ασχολούνταν με τη διαφύλαξη και τη μελέτη των παραδόσεων της φυλής τους. οι βάρδοι, ζούσαν στην αυλή του βασιλιά και στηρίζονταν οικονομικά από αυτόν. Οι Αγγλοσάξωνες σταμάτησαν μπροστά στο φράγμα των ουαλικών βουνών,και εγκαταστάθηκαν εκεί. Μετά την απώλεια των πεδινών περιοχών, τα βασίλεια της Μερκίας (Mersey) και της Νορθούμπρια (Northumbria) στην Αγγλία, και μετά του Γουέσσεξ (Wessex), καθόρισαν τα σύνορα μεταξύ των δυο λαών. Μέχρι τον 8ο αιώνα, είχαν καθοριστεί και τα ανατολικά σύνορα με τους Αγγλοσάξωνες.

Οι ακτές της Ουαλλίας και τα μοναστήρια της άρχισαν να υφίστανται τις ερημώσεις των Νορμανδών πειρατών μέχρι το 850 που ο βασιλιάς τους Ρόντερικ ο Μέγας (820-878) έδιωξε τους Βίκιγγς από τη χώρα σκοτώνοντας μάλιστα τον αρχηγό τους Χομ, και ίδρυσε ισχυρή δυναστεία. Ακολουθώντας το παράδειγμα της Κορνουάλης το 722, οι Βρετόνοι της Ουαλίας έκαναν ειρήνη με τους Βίκινγκς και ζήτησαν από τους Νορμανδούς να τους βοηθήσουν στον πόλεμο με τους Αγγλοσάξωνες, προκειμένου να αποτρέψουν την κατάκτηση της Ουαλίας, κάτι που κατάφεραν προσωρινά. Ο Χάρολντ, (1022-1066) ο τελευταίος Αγγλοσάξωνας βασιλιάς, τους κήρυξε το πόλεμο και το 1063 κατέλαβε τη χώρα.

Η νορμανδική επέκταση στην Ουαλλία άρχισε λίγο μετά την αγγλική, το 1066, από τον ίδιο τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή, τον οποίο τον έσπρωξαν προς τα εκεί η βοήθεια που προσέφεραν οι Ουαλλοί στους Άγγλους επαναστάτες, που πολεμούσαν εναντίον της νορμανδικής κατάκτησης.

Μεσαίωνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Dolwyddelan Castle

Οι νότιες και ανατολικές περιοχές υπό αγγλική κυριαρχία έγιναν γνωστές με το όνομα Lloegyr, το οποίο αρχικά αναφερόταν στο βασίλειο της Μερκίας κι έπειτα γενικότερα στην Αγγλία. Τα γερμανικά φύλα που κυριαρχούσαν στις περιοχές αυτές ονομάζονταν γενικά Saeson, δηλαδή Σάξονες, ενώ οι Αγγλοσάξωνες αποκαλούσαν τους Ρωμαιο-Βρετανούς Walha, που, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, σήμαινε ξένος. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, επικράτησε μεταξύ των Ουαλών και η ονομασία Cymry έναντι του Brythoniaid.

Το 1216, ο Λιουέλιν ο Μέγας (Llywelyn Fawr), εγγονός του Όουεν Γκουίνεθ (Owain Gwynedd), έγινε ο πρώτος Πρίγκιπας της Ουαλίας. Ο εγγονός του, Λιουέλιν Β΄, διασφάλισε τον τίτλο από τον Ερρίκο Γ΄ της Αγγλίας με τη Συνθήκη του Μοντγκόμερι το 1267. Ωστόσο, λίγο αργότερα εισέβαλε στη χώρα ο Εδουάρδος Α' της Αγγλίας και έθεσε τέλος στην εξουσία των Ουαλών πριγκίπων το 1282. Το κεφάλι του Λιουέλιν περιφερόταν πάνω σε ένα ακόντιο μέχρι το Λονδίνο, ενώ η κόρη του, Gwenllian, βρέφος, μπήκε σε περιορισμό και κλειδώθηκε στο κοινόβιο του Σέμπρινγκχαμ, όπου και πέθανε σε ηλικία 44 ετών.[2]

Το 1301 ο Εδουάρδος Α΄ παραχώρησε τη χώρα ως φέουδο στο γιο του Εδουάρδο Β΄ και τον ονόμασε πρίγκιπα της Ουαλίας. Οι Ουαλοί εξεγέρθηκαν πολλές φορές εναντίον της αγγλονορμανδικής κατοχής, αλλά τελικά το 1536 με διάταγμα του Ερρίκου Η΄ έγινε η πλήρης ενσωμάτωση με την Αγγλία.

Εθνικιστικές τάσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1925 ιδρύθηκε το κόμμα Plaid Cymru, που αναζητούσε μεγαλύτερη αυτονομία και ανεξαρτησία από το υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο. Το 1955, οι όροι Αγγλία και Ουαλία χρησιμοποιούνταν κοινώς για την περιοχή εφαρμογής του αγγλικού νόμου και αναγνωρίστηκε ως ουαλική πρωτεύουσα το Κάρντιφ. Το 1962, ιδρύθηκε η Welsh Language Society (Cymdeithas yr Iaith Gymraeg), ως απάντηση στους φόβους για τον πιθανό "θάνατο" της ουαλικής γλώσσας.

Το 1979 πραγματοποιήθηκε δημοψήφισμα για τη δημιουργία Ουαλικής Εθνοσυνέλευσης, το οποίο αποφάσισε αρνητικά με μεγάλη πλειοψηφία. Ωστόσο, για το ίδιο ζήτημα υπήρξε θετική απόκριση στο δημοψήφισμα του 1997, αν και με πολύ μικρή πλειοψηφία. Κατά συνέπεια, η Ουαλική Εθνοσυνέλευση (Cynulliad Cenedlaethol Cymru) καθιερώθηκε το 1999 και κατέχει την εξουσία να καθορίζει τον τρόπο διανομής και χρήσης του προϋπολογισμού της κεντρικής κυβέρνησης για την Ουαλία.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρτης της Ουαλίας

Η Ουαλία είναι μια πεδινή χώρα με έκταση 20.779 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Το μεγαλύτερο μέρος της Ουαλίας είναι πεδιάδα και υπάρχουν μόνο λίγα και χαμηλά βουνά, κυρίως βόρεια και κεντρικά στη χώρα, ενώ το μήκος της ακτογραμμής της φτάνει τα 1.200 χιλιόμετρα. Έχει, επίσης, μερικά νησιά, από τα οποία μεγαλύτερο είναι το Άνγκλεσι (Anglesey) στα βορειοδυτικά.

Οι κυριότερες βιομηχανικές περιοχές με το μεγαλύτερο πληθυσμό βρίσκονται στη Νότια Ουαλία και αποτελούνται από τις πόλεις του Κάρντιφ (Caerdydd), του Σουόνσι (Abertawe) και του Νιούπορτ (Casnewydd) και τις γύρω περιοχές.

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κλίμα της Ουαλίας είναι ψυχρό το χειμώνα και ήπιο το καλοκαίρι. Η μέση θερμοκρασία τον Ιανουάριο είναι -1 βαθμοί Κελσίου και τον Ιούλιο είναι 18 βαθμοί Κελσίου.

Δημογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ουαλία έχει πληθυσμό 2.903.085 κατοίκους (2001). Ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού είναι 1,23%. Υπάρχουν 4 θάνατοι ανά 1000 κατοίκους και 5,23 γεννήσεις ανά 1000 κατοίκους. Ο μέσος όρος ζωής είναι 82 χρόνια. Ο αναλφαβητισμός κυμαίνεται στο 2%.

Η Ουαλία έχει μεγάλες εθνικές ασιατικές μειονότητες κυρίως στο Κάρντιφ, το Νιούπορτ και το Σουόνσι λόγω της μετανάστευσης μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και, πιο πρόσφατα, λόγω της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ανατολική Ευρώπη.

Σε έρευνα του 2001 το 72% των Ουαλών σαν εθνική ταυτότητα θεωρούσαν τους εαυτούς τους εντελώς Ουαλούς, ενώ το 7% θεωρούνταν μισοί Ουαλοί (και μισοί Βρετανοί, κυρίως).[3] Σύμφωνα με άλλη πρόσφατη έρευνα, εκτιμάται πως το 35% του πληθυσμού έχει επίθετα με ουαλικές ρίζες, κάποια αγγλικά επίθετα μπορεί να αποτελούν παραφθορές αντίστοιχων ουαλικών, ενώ ουαλικά επίθετα είναι πολύ κοινόχρηστα στην Αγγλία.

Γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι επίσημες γλώσσες είναι τα Αγγλικά και τα Ουαλικά. Περίπου το 22% του πληθυσμού μιλά και καταλαβαίνει την ουαλική γλώσσα, ενώ υπάρχουν πολύ λίγοι κάτοικοι, κυρίως στις αγροτικές περιοχές, που μιλούν μόνο Ουαλικά. Δημόσια έγγραφα, καθώς και σήματα στις οδικές αρτηρίες εκδίδονται και εμφανίζονται και στις δυο γλώσσες.

Θρησκεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 72% του πληθυσμού στην Ουαλία είναι Χριστιανοί, κυρίως Πρεσβυτεριανοί που προήλθαν από το κίνημα των Μεθοδιστών το 18ο αιώνα και αποκόπηκαν από την Αγγλικανική Εκκλησία το 1811 και Ρωμαιοκαθολικοί. Το 18% του πληθυσμού δε δηλώνουν κάποια θρησκεία. Το Ισλάμ αποτελεί τη μεγαλύτερη μη-χριστιανική θρησκεία στην Ουαλία. Υπάρχουν επίσης κοινότητες Ινδουϊστών, Πιστών Σιχ και Βουδιστών. Ο Ιουδαϊσμός ήταν η πρώτη θρησκεία, εκτός του Χριστιανισμού και του προρωμαϊκού ανιμισμού, που καθιερώθηκε στην Ουαλία, αλλά λόγω αντισημιτικών επιθέσεων, η κοινότητα αριθμούσε περίπου 2.000 μέλη το 2001[4].

Προστάτης άγιος της Ουαλίας είναι ο Άγιος Δαβίδ, ο οποίος εορτάζεται την 1η Μαρτίου.

Διοικητική υποδιαίρεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Κομητείες της Ουαλίας είναι οι ακόλουθες:

Οι Κομητείες της Ουαλίας ιστορικά ήταν οι ακόλουθες:

Χάρτες:

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Nieter o' Leary, «Ουαλλία. Ένα ξένο κράτος μέσα στην Αγγλία», Ιστορία Εικονογραφημένη,τχ.56 (Φεβρουάριος 1973), σελ.98-105

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Wales της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Counties of Wales της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).