Νίκος Ξυλούρης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Νίκος Ξυλούρης
Γέννηση 7 Ιουλίου 1936
Τόπος γέννησης Ανώγεια Ρεθύμνου, Κρήτη, Ελλάδα
Θάνατος 8 Φεβρουαρίου 1980 (43 ετών)
Τόπος θανάτου Πειραιάς, Ελλάδα
Εθνικότητα Ελληνική
Υπηκοότητα Ελληνική
Είδος Τέχνης Τραγούδι
Καλλιτεχνικά ρεύματα Λαϊκό, Έντεχνο, δημοτικό τραγούδι

Ο Νίκος Ξυλούρης ή Ψαρονίκος, (7 Ιουλίου 1936 - 8 Φεβρουαρίου 1980) ήταν Έλληνας μουσικός και τραγουδιστής.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε το 1936, στο ορεινό χωριό Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου της Κρήτης από οικογένεια με μουσική παράδοση και πολλούς λυράρηδες. Στα πέντε του χρόνια, όταν οι Γερμανοί έκαψαν το χωριό του, ξεριζώθηκε από τον τόπο του μαζί με τους υπόλοιπους κατοίκους, οι οποίοι μεταφέρθηκαν σε χωριό της επαρχίας Μυλοποτάμου όπου παρέμειναν μέχρι και την απελευθέρωση της Κρήτης. Αδέλφια του είναι οι επίσης γνωστοί μουσικοί της κρητικής μουσικής ο Αντώνης Ξυλούρης (Ψαραντώνης) και ο Γιάννης Ξυλούρης (Ψαρογιάννης) .

Η λύρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε νεαρή ακόμα ηλικία με τη βοήθεια του δασκάλου του κατάφερε να πείσει τον πατέρα του να του αγοράσει την πρώτη του λύρα και πολύ γρήγορα άρχισε να παίζει σε γάμους και πανηγύρια. Στα 17 του αποφάσισε να μετακομίσει στο Ηράκλειο και έπιασε δουλειά στο νυχτερινό κέντρο "Κάστρο". Τα πράγματα όμως δεν ήταν όπως τα περίμενε γιατί βρέθηκε αντιμέτωπος με τη "μόδα" της Ευρωπαϊκής μουσικής, κάτι τελείως ξένο για αυτόν. Τα έσοδα του μόλις και μετά βίας έφταναν να τον συντηρήσουν και πέρασε δύσκολες εποχές[1].

Επιστροφή στην Κρήτη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επιγραφή στη οικία του Νίκου Ξυλούρη.

Γνώρισε την Ουρανία Μελαμπιανάκη, στις 21 Μαΐου του 1958 παντρεύτηκαν και τον ίδιο Σεπτέμβρη μετακόμισαν στο Ηράκλειο Κρήτης.

Σιγά σιγά οι Κρητικοί άρχισαν να τον στηρίζουν και να οργανώνουν γλέντια για να τον ακούν να παίζει. Έτσι άρχισε να γίνεται γνωστός και το Νοέμβριο του 1958 ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο με τίτλο "Μια μαυροφόρα που περνά". Ο δίσκος αγαπήθηκε από το κοινό κι έτσι ο Νίκος ηχογράφησε κι άλλα τραγούδια σε δίσκους των 45 στροφών. Το 1960 γεννήθηκε ο γιος του Γιώργος και το [1966 η κόρη του Ρηνιώ. Την χρονιά της γέννησης τη κόρης του κέρδισε και το πρώτο βραβείο σε ένα φεστιβάλ μουσικής στο Σαν-Ρέμο παίζοντας με τη λύρα του ένα συρτάκι. Την επόμενη χρονιά άνοιξε στο Ηράκλειο το μουσικό κέντρο "Ερωτόκριτος" και πλέον δεν ανησυχεί για την επιβίωση του.

Η αναγνώριση του στην Αθήνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1969 ηχογράφησε με μεγάλη επιτυχία το δίσκο "Ανυφαντού" και λίγους μήνες αργότερα εμφανίστηκε και πάλι σε Αθηναϊκό μουσικό κέντρο. Οι καταστάσεις όμως πλέον είχαν ωριμάσει και ο κόσμος τον υποστήριζε περισσότερο. Έτσι μετακόμισε και πάλι στην Αθήνα. Γνώρισε τον ποιητή και σκηνοθέτη Ερρίκο Θαλασσινό ο οποίος αποφάσισε να τον συστήσει στο Γιάννη Μαρκόπουλο και έτσι ξεκίνησε μια λαμπρή συνεργασία με το δίσκο "Χρονικό" και τα "Ριζίτικα". Παράλληλα γνωρίστηκε με τον διευθυντή της δισκογραφικής εταιρίας COLUMBIA και έγιναν κουμπάροι.

Για το ποιος «ανακάλυψε» το Νίκο Ξυλούρη, τα λεγόμενα της συζύγου του κ. Ουρανίας Ξυλούρη όπως δημοσιεύτηκαν σε σχετικά αφιερώματα των περιοδικών «Δίφωνο» και «Μονογραφίες» είναι διαφορετική από αυτήν που συνήθως επικρατεί σε αρκετές βιογραφίες του Νίκου Ξυλούρη, ότι τον ανακάλυψε ο Ερρίκος Θαλασσινός και τον ανέδειξε ο Γιάννης Μαρκόπουλος. Η ανάδειξη του Ξυλούρη οφείλεται στο τραγούδι του «Ανυφαντού» και το πρόσωπο που τον ανακάλυψε και τον ανέδειξε ήταν ο διευθυντής της δισκογραφικής εταιρείας «Κολούμπια» Τάκης Λαμπρόπουλος, ο οποίος τον ηχογράφησε σε ένα γαμήλιο γλέντι στα Ανώγεια και έστειλε την κασέτα στον συνθέτη Σταύρο Ξαρχάκο ο οποίος ήταν τότε στο Παρίσι, προκειμένου να ακούσει τη φωνή του Ανωγειανού Λυράρη. Οι εφημερίδες της εποχής έγραψαν ότι ο Λαμπρόπουλος πήγε στην Κρήτη όπου ανακάλυψε μια σπουδαία και σημαντική φωνή. Από εκεί πληροφορήθηκε ο Γιάννης Μαρκόπουλος για το Νίκο Ξυλούρη και του πρότεινε τα τραγούδια του «Χρονικού»[2].

Τα χρόνια της δικτατορίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1971 ξεκίνησε κοινές εμφανίσεις με το Γιάννη Μαρκόπουλο στη μπουάτ "Λήδρα" και η φωνή του έγινε σύμβολο της αντίστασης. Συνεργάστηκε στενά, εκείνα τα χρόνια, με τον Θρακιώτη τραγουδοποιό Θανάση Γκαϊφύλλια στις μπουάτ της Πλάκας και σε συναυλίες σε όλη την Ελλάδα.

Το καλοκαίρι του 1973 τραγούδησε στο θεατρικό έργο «Το μεγάλο μας τσίρκο» με πρωταγωνιστές τον Κώστα Καζάκο και τη Τζένη Καρέζη στο θέατρο "Αθήναιον"[1].

Το τέλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οικία του Νίκου Ξυλούρη στα Ανώγεια της Κρήτης.

Ο Νίκος Ξυλούρης στην ακμή της καριέρας του αντιλήφθηκε ότι έχει καρκίνο και πιο συγκεκριμένα όγκο στον εγκέφαλο. Μετά από μεγάλο αγώνα, πολλαπλές εγχειρήσεις και αρκετή ταλαιπωρία έχασε τη μάχη στο Νοσοκομείο Πειραιώς στις 8 Φεβρουαρίου 1980 σε ηλικία μόλις 43 χρονών. Με τη φωνή και το ήθος του σημάδεψε τα χρόνια της χούντας, την αντίσταση σε αυτήν, αλλά και τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης. Όπως ο ίδιος έλεγε μετά τη μεταπολίτευση, αναφερόμενος στους ανθρώπους της μουσικής βιομηχανίας "εγώ τους ίδιους ανθρώπους έβλεπα να κανονίζουν επί χούντας, τους ίδιους βλέπω και τώρα".[3] Είναι ενταφιασμένος στο πρώτο νεκροταφείο Αθηνών.

Δισκογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μια μαυροφόρα που περνά (1958)
  • Ανυφαντού (1969)
  • Ο Ψαρονίκος (1970)
  • Μαντινάδες και χοροί (1970)
  • Χρονικό (1970)
  • Ριζίτικα (1971)
  • Διάλειμμα (1972)
  • Ιθαγένεια (1972)
  • Διόνυσε καλοκαίρι μας (1972)
  • Ο τροπικός της Παρθένου (1973)
  • Ο Ξυλούρης τραγουδά για την Κρήτη (1973)
  • Ο Στρατής Θαλασσινός ανάμεσα στους Αγάπανθους (1973)
  • Περήφανη ράτσα (1973)
  • Ακολουθία (1974)
  • Το μεγάλο μας τσίρκο (1974)
  • Παραστάσεις (1975)
  • Ανεξάρτητα (1975)
  • Κομέντια, η πάλη χωρικών και βασιλιάδων (1975)
  • Καπνισμένο τσουκάλι (1975)
  • Τα που θυμούμαι τραγουδώ (1975)
  • Κύκλος Σεφέρη (1976)
  • Ερωτόκριτος (1976)
  • Η συμφωνία της Γιάλτας και της πικρής αγάπης (1976)
  • Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι (1977)
  • Τα ερωτικά (1977)
  • Τα Ξυλουρέικα (1978)
  • Τα αντιπολεμικά (1978)
  • Σάλπισμα (1978)
  • 14 χρυσές επιτυχίες (1978)

Μετά Θάνατον δισκογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Τελευταία ώρα Κρήτη (1981)
  • Νίκος Ξυλούρης (1982)
  • Πάντερμη Κρήτη (1983)
  • Ο Δείπνος ο μυστικός (1984)
  • Σταύρος Ξαρχάκος:Θεατρικά (1985)
  • Ο Γιάννης Μαρκόπουλος στον ελληνικό κινηματογράφο (1988)
  • Η συναυλία στο Ηρώδειο 1976 (1990)
  • Το χρονικό του Νίκου Ξυλούρη (1996)
  • Νίκος Ξυλούρης (2000)
  • Η ψυχή της Κρήτης(2002)
  • Ήτανε μια φορά...(2005)
  • Του Χρόνου Τα Γυρίσματα (2005)

Τραγούδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αγρίμια κι αγριμάκια μου
  • Ακούς να λένε στα χωριά
  • Αυτό τον κόσμο
  • Βαρώντας γύρου ολόγυρα
  • Γεννήθηκα
  • Γεννήθηκα σε μια στιγμή
  • Δεν αγαπάς
  • Έβαλε ο θεός σημάδι
  • Είδα τον παππούλη μου
  • Ερωτικό τραγούδι
  • Ερωτόκριτος(Αποχαιρετισμός)
  • Έχει ο χάρος σκαλωσιές
  • Ζαβαρακατρανέμια
  • Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου
  • Ήταν ο τόπος μου
  • Ήτανε μια φορά
  • Ιδανικοί αυτόχειρες
  • Και να αδερφέ μου
  • Καλήν εσπέραν αφεντάδες
  • Κι αν έσβησε σαν ίσκιος
  • Κρήτη μου, όμορφο νησί.
  • Μάνα
  • Μητέρα μεγαλόψυχη
  • Μισεύεις αρχοντόπουλο
  • Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί
  • Ντιρλαντά
  • Ο καλόγερος
  • Ο μπροστάρης
  • Ο πραματευτής
  • Ο ταχυδρόμος πέθανε
  • Οι πόνοι της Παναγίας
  • Όσο βαρούν τα σίδερα
  • Παλικάρι στα Σφακιά
  • Πάνω στ' άργυρό σκαμνί
  • Πειρασμός
  • Πόσα χρόνια δίσεκτα
  • Πότε θα κάνει ξαστεριά
  • Πως να σωπάσω
  • Σαν τα καράβια
  • Στα μάτια και στο πρόσωπο
  • Στο καφενείον η Ελλάς
  • Στου Ψηλορείτη την κορφή.
  • Τ' Ανάπλι
  • Τη μέρα της Πεντηκοστής
  • Την καρδιά σου
  • Τις νύχτες
  • Το άγαλμα της ελευθερίας
  • Το ξεροστεριανό νερό
  • Το σκοινί
  • Το τραγούδι της γκιλοτίνας
  • Του θάνατου παράγγειλα
  • Τούτες τις μέρες
  • Φιλεντέμ
  • Φίλοι κι αδέλφια
  • Φύσα αεράκι
  • Χίλια μύρια κύματα
  • Χρόνια και χρόνια στο τροχό
  • Χρώματα και αρώματα

Ενασχόληση με τον ΟΦΗ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για τον Νίκο Ξυλούρη, είναι ευρέως γνωστό ότι η απεριόριστη αγάπη που έτρεφε για τον τόπο του φαινόταν σε όλες τις πτυχές της ζωής του.Έτσι λοιπόν ήταν οπαδός του Όμιλου Φιλάθλων Ηρακλείου,την μεγάλη ποδοσφαιρική ομάδα της Κρήτης.Μάλιστα έπαιρνε μέρος και σε αρκετές εκδηλώσεις του Συνδέσμου Φίλων ΟΦΗ Αθηνών Νίκος Ξυλούρης,του οποίου ήταν και ιδρυτικό μέλος το 1980. Επέλεξε να βοηθήσει αυτή τη προσπάθεια για να συσπειρώσει τους Κρητικούς φίλαθλους του ΟΦΗ στην Αθήνα.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Χρήστος Χαραλάμπους: Με τη χορδή της λύρας
  2. Ντοκιμαντέρ: [1] Ο Νίκος Ξυλούρης και 3 ποιήματα]
  3. Ντοκιμαντέρ: Νίκος Ξυλούρης και 3 ποιήματα

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]