Παλέρμο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°7′0″N 13°22′0″E / 38.11667°N 13.36667°E / 38.11667; 13.36667

Για άλλες χρήσεις, δείτε: Παλέρμο (αποσαφήνιση).
Παλέρμο
Διοικητικές πληροφορίες
Χώρα    Flag of Italy.svg Ιταλία
Περιφέρεια    Sicilian Flag.svg Σικελία
Επαρχία    Παλέρμο
Δήμαρχος    Λεολούκα Ορλάντο
Περιοχή
Έκταση    158 χλμ²
Πληθυσμός    653.834 (2013)
Πυκνότητα    4.115,27 κατ./χλμ²
Άλλες πληροφορίες
Ζώνη ώρας    UTC+1
Πολιούχος    Αγία Ροζαλία
Τοποθεσία
Παλέρμο βρίσκεται στο τόπο Ιταλία
Παλέρμο
Παλέρμο
Θέση του Παλέρμο στην Ιταλία και στην περιφέρεια της Σικελίας
http://www.comune.palermo.it/

Το Παλέρμο (ιταλικά: Palermo, σικελικά: Palermu, αρχαία ελληνικά Πάνορμος) είναι πρωτεύουσα και διοικητική έδρα της αυτόνομης περιοχής Σικελία, της Ιταλίας καθώς και πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας. Το Παλέρμο είναι κτισμένο σε θαυμαστή τοποθεσία, στο βάθος μεγάλου κόλπου της ΒΔ. ακτής της Σικελίας, σε μια εύφορη κοιλάδα στους πρόποδες του βουνού Πελεγκρίνο. Είναι σημαντική πόλη της Σικελίας, με πανεπιστήμιο και άλλες ανώτατες σχολές, ναύσταθμο, ναυπηγεία, βιομηχανίες μεταξουργίας και υφαντουργίας και σπουδαίο λιμάνι με μεγάλη εμπορική κίνηση. Είναι πόλη με αρχαιότατη ιστορία. Ήταν αποικία των Καρχηδονίων, ενώ οι Φοίνικες και οι Έλληνες το χρησιμοποιούσαν ως σταθμό στα ταξίδια τους. Κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους, τους Άραβες, τους Νορμανδούς, τους Γάλλους και τους Ισπανούς. Στην πόλη σώζονται ωραιότατα μνημεία, δείγματα της μακρόχρονης ιστορίας της. Οι κάτοικοι του Παλέρμο αποκαλούνται Παλερμιτάνοι ή Πανορμίτες.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Παλέρμο ιδρύθηκε τον 8ο αιώνα π.Χ. από Φοίνικες εμπόρους, γύρω από ένα φυσικό λιμάνι στη βορειοδυτική ακτή της Σικελίας. Το φοινικικό όνομα της πόλης ήταν Ζιζ, αλλά οι Αρχαίοι Έλληνες την αποκαλούσαν Πάνορμο, εξαιτίας του θαυμάσιου φυσικού λιμανιού της. Το Παλέρμο δεν ήταν ποτέ ελληνική πόλη-κράτος, αλλά αποτέλεσε αργότερα τμήμα της ελληνόφωνης Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Στη μακραίωνη ιστορία του το Παλέρμο γνώρισε αλλεπάλληλες κατακτήσεις και καταστροφές.

Το Παλέρμο παρέμεινε φοινικική πόλη μέχρι τον Α΄ Καρχηδονικό Πόλεμο (264 π.Χ.-241 π.Χ., όταν η Σικελία πέρασε στον έλεγχο της Ρώμης. Η ρωμαϊκή περίοδος ήταν σχετικά ήρεμη, με το Παλέρμο να βρίσκεται υπό την επαρχιακή διοίκηση των Συρακουσών. Όταν η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία διαιρέθηκε, η Σικελία και το Παλέρμο πέρασαν στον έλεγχο της Ανατολικής Ρωμαϊκής (Βυζαντινής) Αυτοκρατορίας.

Τον 9ο αιώνα η Σικελία διαιρέθηκε από τους Βυζαντινούς σε δύο επαρχίες. Οι δύο έπαρχοι ενεπλάκησαν σε πόλεμο μεταξύ τους και ο νικητής Ευφήμιος ονειρευόταν να επανενώσει τη ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Όμως, στερούνταν στρατού και έτσι ζήτησε από τους Άραβες Αγλαβίδες, κυρίαρχους της βόρειας Αφρικής και ανερχόμενη τότε δύναμη στη Μεσόγειο, να του δανείσουν τον δικό τους. Μέσα σε μια εβδομάδα από την άφιξη των Αράβων στο Παλέρμο, ο Ευφήμιος πέθανε μυστηριωδώς και οι Άραβες αρνήθηκαν να φύγουν. Ως το 878 ολόκληρη η Σικελία, εκτός από μερικούς βυζαντινούς θύλακες κοντά στην Ταορμίνα, βρισκόταν στον έλεγχο των Σαρακηνών. Το 905 κατέλαβαν και τους θύλακες αυτούς. Οι Άραβες ηγεμόνες μετέφεραν την πρωτεύουσα της Σικελίας στο Παλέρμο, όπου βρίσκεται έκτοτε.

Υπό τη μουσουλμανική κυριαρχία το Παλέρμο έγινε σημαντικό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο, μια ανθηρή πόλη γνωστή ευρύτατα σε όλο τον αραβικό κόσμο· λέγεται ότι είχε πάνω από 300 τζαμιά. Παρόλα αυτά ήταν μια περίοδος ανεκτικότητας προς τους χριστιανούς και τους εβραίους, που τους επιτρεπόταν να ακολουθούν το δικό τους δόγμα.

Το 1060 οι Νορμανδοί ξεκίνησαν μια σταυροφορία εναντίον του μουσουλμανικού εμιράτου της Σικελίας, καταλαμβάνοντας το Παλέρμο στις 10 Ιανουαρίου 1072 και όλο το νησί ως το 1091. Το επακόλουθο μείγμα νορμανδικού και αραβικού πολιτισμού διαμόρφωσε έναν μοναδικό υβριδικό τύπο αρχιτεκτονικής, όπως φαίνεται στο Παλατινό Παρεκκλήσιο του Παλέρμο, την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη των Ερημιτών και τη Ζίζα (Zisa).

Η Σικελία το 1194 πέρασε στον έλεγχο της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: το Παλέρμο ήταν η πόλη, που προτιμούσε ο Φρειδερίκος Β΄ της Γερμανίας. Ύστερα από ένα διάλειμμα κυριαρχίας των Καπέτων-Ανζού (1266-1282), η Σικελία περιήλθε στο στέμμα της Αραγονίας και κατόπιν, το (1479) στο βασίλειο της Ισπανίας.

Η ενοποίηση της Σικελίας (1734) με το υπό βουρβονική κυριαρχία βασίλειο της Νάπολης ως Βασίλειο των Δύο Σικελιών προκάλεσε ένα καταστροφικό πλήγμα στην ελίτ του Παλέρμο, καθώς η πόλη υποβιβάστηκε σε μια επαρχιακή πόλη, με την βασιλική αυλή να είναι εγκατεστημένη στη Νάπολη. Το Παλέρμο εξεγέρθηκε το 1848 και άντεξε ενάντια στο Νεαπολιτικό στέμμα ως το Μάιο του 1849.

Το ιταλικό Ρισορτζιμέντο και η προσάρτηση της Σικελίας (1860) από το Βασίλειο της Ιταλίας, έδωσαν στο Παλέρμο μια δεύτερη ευκαιρία. Έγινε ξανά το διοικητικό κέντρο της Σικελίας και υπήρξε ένας βαθμός οικονομικής και βιομηχανικής ανάπτυξης.

Το Παλέρμο πέρασε όλη τη φασιστική περίοδο αλώβητο, αλλά κατά τη διάρκεια της συμμαχικής απόβασης στη Σικελία τον Ιούλιο του 1943 υπέστη σοβαρές ζημιές.

Η σημασία του Παλέρμο γνώρισε μια ακόμα ώθηση, όταν η Σικελία έγινε το 1947 αυτόνομη περιοχή με εκτεταμένη αυτοκυβέρνηση. Αλλά η όποια πρόοδος ματαιώθηκε από την ανερχόμενη δύναμη της Μαφίας, η οποία ακόμη σήμερα είναι δραματικό χαρακτηριστικό της πόλης, όπως και όλης της Νότιας Ιταλίας.

Το Παλέρμο είναι μία πόλη με μεγάλα προβλήματα, αλλά και μία πόλη με τρισχιλιετή ιστορία, όμορφα ανάκτορα και εκκλησίες, πολύχρωμες αγορές, πολύ καλό φαγητό και διακριτή πολιτιστική ταυτότητα.

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκκλησίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Καθεδρικός του Παλέρμο στο Κόρσο Βιττόριο Εμανουέλε (νυν Βία Ινκορονατσιόνε). Η μακρά του ιστορία έκανε το κτήριο ένα σύνολο διαφορετικών αρχιτεκτονικών ρυθμών· τελευταία προσθήκη έγινε τον 18ο αι.
  • Παλατινό Παρεκκλήσιο του Παλέρμο του 12ου αιώνα στο Ανάκτορο των Νορμανδών. Έχει εξαίρετα ψηφιδωτά, βυζαντινής (ελληνικής) και δυτικής (γοτθικής) προέλευσης και μία στέγη από Σαρακηνούς τεχνίτες.
  • Άγιος Ιωάννης των Λεπρών.
  • Άγιος Ιωάννης (του Τάγματος) των Ερημιτών, κοντά στο ανάκτορο των Νορμανδών. Είναι ένας ναός του 12ου αι. αξιοσημείωτος για τους λαμπερούς ερυθρούς τρούλους του, κατάλοιπο της Αραβικής επιρροής στη Σικελία. Ο Φ. Έλιοτ στο Ημερολόγιο μίας αργόσχολης στη Σικελία τον περιγράφει ως "καθαρά ανατολίτικος· θα ταίριαζε να ήταν στη Βαγδάτη ΄τη Δαμασκό". Το κωδωνοστάσιο είναι δείγμα γοτθικής αρχιτεκτονικής.
  • Εκκλησία της Μαρτοράνα, γνωστή και ως Σάντα Μαρία του Ναυάρχου (ντελλ' Αμμιράλιο). Είναι παράρτημα της γειτονικής εκκλησίας του Σαν Κατάλντο, με την οποία εφάπτεται. Έχει θέα στην πιάτσα Μπελλίνι, στο κέντρο του Παλέρμο. Στην κάτοψη ο ναός είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος σε τετράγωνο· ο ρυθμός του, κοινός στη Νότιο Ιταλία και τη Σικελία, είναι παραλλαγή του ρυθμού του μεσοβυζαντινού ναού. Στα ανατολικά έχει τρία ημιθόλια, που εφάπτονται. Το λαμπρά διακοσμημένο κωδωνοστάσιο είναι η κύρια είσοδος του ναού. Η εσωτερική διακόσμηση είναι επιτηδευμένη και περιλαμβάνει Βυζαντινά ψηφιδωτά.
  • Σαν Κατάλντο, ναός επί της κεντρικής πλατείας Μπελλίνι. Είναι ένα καλό δείγμα της Νορμανδικής αρχιτεκτονικής.
  • Σαντα Μαρία ντελλα Γκάντσια.
  • Σάντα Κατερίνα. Ο ναός βρίσκεται πίσω από την πλατεία Πρετόρια και κτίστηκε το διάστημα 1566-96 σε ρυθμό μπαρόκ.
  • Σάντα Μαρία ντελλα Κατένα. Ο ναός είναι κτίσμα των ετών 1490-1520 και σχεδιάστηκε από τον Ματτέο Καρνιλιβάρι. Το όνομα του ναού προέρχεται από τις αλυσίδες (καδένες) που κάποτε κρεμόταν σε έναν τοίχο του.
  • Σαν Ντομένικο. Βρίσκεται κοντά στη Βία Ρόμα και είναι γνωστός ως το Πάνθεον των λαμπρών Σικελών.
  • Σαν Τζουζέππε ντέι Τεατίνι. Βρίσκεται κοντά στο Τέσσερα τραγούδια (Κουάττρο Κάντι) και είναι παράδειγμα Σικελικού Μπαρόκ.
  • Παρεκκλήσιο (Ορατόριο) ντι Σαν Λόρέντσο. Δουλεύοντας με τον γύψο, ο γλύπτης Τζάκομο Σερπόττα, ο αδελφός του Τζουζέππε και ο γιος του Προκόπιο, διακόσμησαν την εκκλησία (1694-1706) με πληθώρα αγαλμάτων και αφθονία ερωτιδέων, που οι τοίχοι μοιάζουν ζωντανοί. Το 1696 δύο κλέπτες απέσπασαν το έργο του Καραβάτζιο Γέννηση με τους αγίους Φραγκίσκο και Λαυρέντιο από την κορνίζα του· ο πίνακας δεν έχει βρεθεί.
  • Παρεκκλήσιο (Ορατόριο) ντελ Ροζάριο. Το ολοκλήρωσε ο Τζάκομο Σερπόττα το 1710-17.
  • Σάντα Τερέζα αλλα Κάλσα.
  • Σάντα Μαρία ντελλο Σπάζιμο.
  • Εκκλησία του Ιησού.
  • Σαν Φραντσέσκο ντι Ασσίζι.
  • Εκκλησία του Αρχοντικού (Ματζόνε), ή της Αγίας Τριάδος. Κτίστηκε το 1191 σε Νορμανδικό ρυθμό από τον Μττέο ντ' Αγιέλλο, που τη δώρησε στους Κιστερκιανούς μοναχούς.

Ανάκτορα και μουσεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Παλάτι των Νορμανδών. Το ανάκτορο των Νορμανδών είναι από τα πιο ωραία Ιταλικά παλάτια και ένα αξιόλογο δείγμα Νορμανδικής αρχιτεκτονικής. Στεγάζει την περίφημη Καππέλλα Παλατίνα.
  • Ζίζα και Κούμπα, μεγαλειώδη κάστρα/κατοικίες που ιστορικά χρησιμοποιούσαν οι βασιλείς του Παλέρμο για κυνήγι. Η Ζίζα στην εποχή μας στεγάζει το Ισλαμικό Μουσείο. Η Κούμπα κάποτε περιβαλλόταν από νερό.
  • Παλάτσο Νατόλι.
  • Παλάτσο Κιαραμόντε.
  • Παλάτσο Αμπατέλλις. Κτίστηκε στο τέλος του 15ου αι. για τον έπαρχο της πόλης, τον Φραντσέσκο Αμπατέλλις. Είναι μία ογκώδης, αν και κομψή, κατασκευή σε τυπικό Καταλανικό Γοτθικό ρυθμό, με Αναγεννησιακές επιρροές. Η Πινακοθήκη στεγάζει μία προτομή της Ελεονόρας της Αραγόνας, έργο του Φραντσέσκο Λαουράνα (1471)· το Τρίπτυχο Μαλβάνια (π. 1510), έργο του Ζαν Γκοσσαέρ και τη διάσημη Ανάληψη του Αντονέλλο ντα Μεσσίνα.
  • Το Επαρχιακό Αρχαιολογικό Μουσείο Αντόνιο Σαλίνας είναι ένα από τα κύρια μουσεία της Ιταλίας: περιλαμβάνει πολλά κατάλοιπα του πολιτισμού των Ετρούσκων, των Καρχηδονίων, των Ρωμαίων και των Ελλήνων. Στεγάζει όλα τα διακοσμητικά κατάλοιπα των Σικελικών ναών της Έγεστας και του Σελνούντα.
  • Παλατίνα Σινέζε, βασιλικό ενδιαίτημα για τον Οίκο των Βουρβόνων-Δύο Σικελιών και έδρα του Εθνογραφικού μουσείου της Σικελίας.
Θέα του Παλέρμο απο το βουνό Πελεγκρίνο.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Palermo της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).