Διάλυση της Γιουγκοσλαβίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση


Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας ήταν μια μακρά σειρά επεισοδίων βίαιων και μη, που ξεκίνησε το 1991. Έχει οδηγήσει στην δημιουργία 6 ανεξάρτητων κρατών, φέρνοντας όμως και πολλές καταστροφές, πτώση του εισοδήματος και των συνθηκών διαβίωσης και έξαρση των εθνικιστικών παθών.


Ιστορικά συμφραζόμενα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γιουγκοσλαβία σχηματίστηκε το 1918 από την ένωση του Βασιλείου της Σερβίας με τις περιοχές της Σλοβενίας, Κροατίας και Βοσνίας-Ερζεγοβίνης που έως τότε ανήκαν στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία. Η αρχική της ονομασία ήταν Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων και μετονομάστηκε σε Γιουγκοσλαβία το 1929. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αποτέλεσε μέλος του ανατολικού μπλοκ, αν και η συνθήκη της Γιάλτας προέβλεπε ίση επιρροή των δυο ψυχροπολεμικών συνασπισμών.

Μετά την ρήξη του Τίτο με τον Στάλιν η Γιουγκοσλαβία βγήκε από την άμεση επιρροή της ΕΣΣΔ αν και παρέμεινε χώρα με κατά μεγάλο βαθμό κομμουνιστικό σύστημα. O Τίτο αν και Κροάτης, πίστευε στην ενότητα της Γιουγκοσλαβίας την οποία και διατήρησε με αριστοτεχνικό τρόπο έως τον θάνατό του το 1980.

Με τον θάνατο του Τίτο και την αργή παρακμή του ανατολικού μπλοκ η Γιουγκοσλαβία άρχισε να έχει σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Παρόμοια οικονομικά προβλήματα είχαν αρκετές χώρες. Στην Πολωνία οδήγησαν σε σοβαρή πολιτική αναταραχή, στην άνοδο της σολιντάρνοσκ (αλληλεγγύη) η οποία τελικά το 1989 θα κέρδιζε στις πρώτες ελεύθερες εκλογές του ανατολικού μπλοκ και θα ήταν η αρχή του τέλους για το Σιδηρούν Παραπέτασμα.

Τα οικονομικά προβλήματα της Γιουγκοσλαβίας έφεραν και αυτά δυσαρέσκεια και αναταραχές οι οποίες όμως δυστυχώς με την σειρά τους έδωσαν χώρο στην αναβίωση των εθνικιστικών παθών της περιοχής. Αυτό που επακολούθησε ήταν χειρότερο από τις προσδοκίες ακόμα και των πιο απαισιόδοξων αναλυτών, που δεν περίμεναν να ξαναδούν πόλεμο στην καρδιά της Ευρώπης. Ειδοποιες διάφορες με τις άλλες χώρες όπως η Τσεχοσλοβακία που μπόρεσαν να διαλυθούν αναίμακτα είναι οι μεγάλες ιστορικές διαφορές των Σερβοκροατών αλλά και η ατυχία της ύπαρξης ατόμων όπως ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και ο Φράνιο Τούτζμαν στις ανώτερες θέσεις την λάθος στιγμή[1].

Στήνοντας το σκηνικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1981 έγινε η πρώτη διαμαρτυρία των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου που ζητούσαν ανακήρυξη της περιοχής ως αυτόνομης δημοκρατίας, μέρους της Γιουγκοσλαβίας. Η εξέγερση καταπνίγηκε από κομμουνιστές όλων των εθνικοτήτων ως αντιδραστική.

Το 1983 καταδικάζονται για διάδοση "εθνικιστικού μίσους" μια ομάδα μουσουλμάνων ακτιβιστών με αρχηγό τον Αλίγια Ιζετμπέκοβιτς.

Από το 1986 έως το 1989 ο εθνικισμός αρχίζει να ανεβαίνει στην Σερβία και δημοφιλέστερος πολιτικός της χώρας γίνεται ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς ο οποίος υποστηρίζει ανοικτά ένα εθνικιστικό πρόγραμμα. Μετά από διαμαρτυρίες των Σέρβων του ημιαυτόνομης επαρχίας του Κοσσυφοπεδίου ότι καταπιέζονται από την αλβανική πλειονότητα αποστέλλονται στην περιοχή αστυνομικές δυνάμεις. Τον Μάρτιο του 1989 η Σερβική Βουλή αποφασίζει να μειώσει δραστικά το βαθμό αυτονομίας του Κοσσόβου και της Βοϊβοντίνας. Τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου ο νέος Πρόεδρος της Σερβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς με την ευκαιρία των εορτασμών των 600 χρόνων από τη Μάχη του Κοσσυφοπεδίου εκφωνεί στο χώρο της μάχης λόγο παρουσία ενός εκατομμυρίου Σέρβων υποσχόμενος ότι "κανείς δεν θα τους νικήσει".

Οι Αλβανοί ζητάνε την βοήθεια Κροατών και Σλοβένων.

Οι σχέσεις Σλοβενίας/Σερβίας και Κροατίας/Σερβίας διαρκώς χειροτερεύουν. Το 1990 η Ένωση Γιουγκοσλάβων Κομμουνιστών διασπάται σε εθνικά κόμματα. Διεξάγονται οι πρώτες ελεύθερες εκλογές σε 45 χρόνια. Οι εθνικιστές κερδίζουν σε όλες τις περιοχές.

Η Κροατία αρχίζει να συσσωρεύει κρυφά οπλισμό. Εικόνες από αυτό προβάλλονται στην σερβική τηλεόραση, προκαλώντας την κοινή γνώμη.

Αρχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά τις εκλογές υπάρχει αυξανόμενη εθνικιστική βία, κυρίως στις περιοχές με ανάμικτο πληθυσμό όπως στην Κράινα. Το 1991 η Σλοβενία και η Κροατία κηρύσσουν την ανεξαρτησία τους.

Επεισόδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σλοβένικη απόσχιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Σλοβενία κατάφερε να αποσχιστεί σχεδόν αναίμακτα, μετά από μόλις 10 ημέρες πολέμου με τον Γιουγκοσλαβικό στρατό.

Κροατική απόσχιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόγω της μικρότερης εθνικής ομογένειας του ομοσπονδιακού κράτους της Κροατίας και λόγω της χειρότερης παράδοσης μεταξύ Κροατών και Σέρβων, ο Γιουγκοσλαβικός στρατός δεν αφήνει την Κροατία ανεξάρτητη χωρίς μάχη. Σύντομα η μάχη αποκτά τα χαρακτηριστικά πολέμου μεταξύ Σέρβων και Κροατών.

Πόλεμος της Βοσνίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1992 η Βοσνία κηρύσσεται ανεξάρτητη. Αρχίζει το βιαιότερο επεισόδιο της ιστορίας. Η περιοχή χωρίζεται σύντομα σε δυο μέτωπα, τους Σέρβους και τους Βόσνιους μουσουλμάνους μαζί με τους Κροάτες.

Ο ρόλος της Ελλάδας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ελλάδα για ιστορικούς, γεωπολιτικούς και πολιτισμικούς λόγους πήρε σύντομα το μέρος της Σερβίας στους πολέμους της Γιουγκοσλαβίας. Όντας στο ΝΑΤΟ, το οποίο ήθελε να είναι ουδέτερο, δεν μπορούσε να παράσχει καμία άμεση βοήθεια. Συνεδραμε όμως την Σερβική πλευρά με υλικό, ενώ μεμονωμένοι ιδιώτες υπηρέτησαν ως εθελοντές στο πλευρό των Σέρβων.

Δείτε ακόμη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Warren Zimmerman Origins of a Catastrophe: Yugoslavia and Its Destroyers- -America's Last Ambassador Tells What Happened and Why, 288 pages, Three Rivers Press
  • Τάκης Μίχας Ανίερη Συμμαχία: Η Ελλάδα και η Σερβία του Μιλόσεβιτς Εκδόσεις Ελάτη, σελίδες 302

Σημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Στο The end of poverty για παράδειγμα, ο Τζέφρυ Σαξ ισχυρίζεται ότι ενώ ο πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας Άντε Μάρκοβιτς πολεμούσε να σταθεροποιήσει την γιουγκοσλαβική οικονομία, ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς κατέτρωγε εκ των έσω την ενότητα της χώρας και υπονόμευε κάθε προσπάθεια να σταθεί η ομοσπονδία στα ποδιά της.