Πόλεμος του Κοσόβου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πόλεμος του Κοσσυφοπεδίου
Kosovo War header.jpg
Χρονολογία 1 Μαρτίου 1998 – 11 Ιουνίου 1999[1]
Τόπος Κοσσυφοπέδιο (τότε τμήμα της Flag of FR Yugoslavia.svg ΟΔ Γιουγκοσλαβίας)
Αλβανία (σύμφωνα με τους Αλβανούς και τον ΟΑΣΕ)[2][3]
Αίτια 1998-99: Αποσχιστικός πόλεμος του UCK
1999: Αποτυχία των συνομιλιών του Ραμπουγιέ[4]
Έκβαση

Συνθήκη του Κουμάνοβο

  • Οι Γιουγκοσλαβικές δυνάμεις αποσύρθηκαν από το Κόσοβο
  • Ψήφισμα 1244 του ΟΗΕ[5]
  • Η παρέμβαση του ΝΑΤΟ αμφισβητήθηκε[6]
  • Επιστροφή των Κοσοβάρων Αλβανών προσφύγων
  • Απέλαση περισσότερων από των μισών Σέρβων του Κοσόβου και άλλων μη-Αλβανών πολιτών[7][8][9][10][11]
  • Οι βετεράνοι του UCK εισήλθαν στον UÇPMB, με αποτέλεσμα τη σύρραξη στη κοιλάδα Πρέσεβο
  • Ανατροπή του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς το 2000
Εμπλεκόμενες πλευρές
Ηγετικά πρόσωπα

Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου Αντέμ Γιασάρι 
Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου Χασίμ Θάτσι
Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου Μπιλάλ Σίλα 
Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου Χαμάζ Γιασάρι  
Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου Συλεϊμάν Σελίμι
Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου Ραμούς Χαραντινάι
Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου Αγκίμ Τσέκου


Flag of NATO.svg Γουέσλι Κλαρκ

Flag of FR Yugoslavia.svg Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς
Flag of FR Yugoslavia.svg Ντραγκολιούμπ Οϊντάνιτς
Flag of FR Yugoslavia.svg Νεμπόισα Μάβκοβιτς
Flag of FR Yugoslavia.svg Βλαστίμιρ Τζόρτζεβιτς[18]
Flag of FR Yugoslavia.svg Βλάντιμιρ Λαζάρεβιτς[19]

Flag of FR Yugoslavia.svg Σρέτεν Λούκιτς
Δυνάμεις

Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου 9.000 – 20.000 UCK μαχητές[20]


Flag of NATO.svg cca. 80 αεροσκάφη
(επιχείρηση Αετομάτης)[21]
Flag of NATO.svg 1,031 αεροσκάφη
Επιχείρηση Συμμαχική Δύναμη[22]
Flag of NATO.svg Περισσότερα από 30 πολεμικά πλοία και υποβρύχια[23]

Flag of FR Yugoslavia.svg 85.000 στρατιώτες[24] (συμπεριλαμβανομένων 40.000 κοντά ή μέσα στο Κόσοβο)[23]
Flag of FR Yugoslavia.svg 20.000 αστυνόμοι
Flag of FR Yugoslavia.svg 100 αντιαεροπορικές θέσεις[23]
Flag of FR Yugoslavia.svg 1.400 πυροβόλα
(Σε έδαφος και αεράμυνα)[23]
Flag of FR Yugoslavia.svg 240 αεροσκάφη [23]
Flag of FR Yugoslavia.svg 2.032 οπλισμένα οχήματα και τανκ[23]

Flag of Russia.svg Ρώσοι εθελοντές, άγνωστος αριθμός [25][26]
Απολογισμός

Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου 1.500 μαχητές νεκροί (σύμφωνα με το UCK)[27]


Flag of the United States.svg 2 θάνατοι όχι στο πεδίο μάχης[28]
Flag of the United States.svg 3 στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν[29][30]
Flag of the United States.svg 2 αεροσκάφη καταρρίφθηκαν[31][32]
Flag of the United States.svg Δύο AH-64 Apaches και ένα AV-8B Harrier συνετρίβησαν[33]
Flag of the United States.svg Τρία αεροσκάφη καταστράφηκαν[34]
Flag of NATO.svg 47 UAV καταρρίφθηκαν[35]

Flag of France.svg Άγνωστος αριθμός αξιωματικών της DGSE σκοτώθηκε[36]
Από το UCK:
Flag of FR Yugoslavia.svg Περισσότεροι από 300 στρατιώτες σκοτώθηκαν σύμφωνα με τον Γιουγκοσλαβικό στρατό[37]
Από το NATO:
Flag of FR Yugoslavia.svg 1,031–1,200 σκοτώθηκαν (1.031 σύμφωνα με τους Σέρβους.[38] Το ΝΑΤΟ αρχικά υποστήριξε ότι 5.000 Γιουγκοσλάβοι στρατιώτες είχαν σκοτωθεί και 10.000 τραυματιστεί κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών.[39][40], όμως πλέον το NATO εκτιμά ότι 1.200 Γιουγκοσλάβοι στρατιώτες και αστυνομικοί σκοτώθηκαν[41]
Flag of FR Yugoslavia.svg 14 τανκ καταστράφηκαν[42]
Flag of FR Yugoslavia.svg 18 τεθωρακισμένα μεταγωγικά οχήματα καταστράφηκαν [43]
Flag of FR Yugoslavia.svg 20 πυροβολικά καταστράφηκαν[43]
Flag of FR Yugoslavia.svg 121 αεροπλάνα και ελικόπτερα καταστράφηκαν[44]

Flag of FR Yugoslavia.svg/Flag of Albania.svg 489–528 πολίτες από τους βομβαρδισμούς του NATO στη Γιουγκοσλαβία
(σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Ανθρωπίων Δικαιωμάτων)[45]
Flag of the People's Republic of China.svg 3 Κινέζοι δημοσιογράφοι (στην κινεζική πρεσβεία στο Βελιγράδι)

Στο Κόσοβο:
Flag of Albania.svg Ανάμεσα σε 8.661 και 11.334 Κοσοβάροι Αλβανοί σκοτώθηκαν ή αγνοούνται
Άλλοι 13.421 πολίτες σκοτώθηκαν στο σύνολο (Αλβανοί, Σέρβοι, Βόσνιοι, Ρομά)[46][47][48][49][50][51]
Flag of Albania.svg 848.000–863.000 Κοσοβάροι Αλβανοί απελάθηκαν από το Κόσοβο[52][53][54]
Flag of Albania.svg 590,000 Κοσοβάροι Αλβανοί εκτοπίστηκαν μέσα στο Κόσοβο [55]
Flag of Albania.svg Συνολικά το 90% των Κοσοβάρων Αλβανών εκτοπίστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου [55]
Flag of FR Yugoslavia.svg 2,238 Σέρβοι σκοτώθηκαν ή αγνοούνται[52]

Flag of FR Yugoslavia.svg 230,000 Σέρβοι του Κοσόβου, Ρομά και άλλοι μη-Αλβανοί εκτοπίστηκαν[56]

Ο πόλεμος του Κοσόβου ήταν ένοπλη σύγκρουση στο Κοσσυφοπέδιο η οποία διήρκησε από τις 28 Φεβρουαρίου 1998 μέχρι τις 11 Ιουνίου 1999. Τα αντίπαλα στρατόπεδα ήταν οι δυνάμεις της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας (τότε περιλάμβανε το Μαυροβούνιο και τη Σερβία), η οποία έλεγχε το Κοσσυφοπέδιο πριν τον πόλεμο, και την αλβανική οργάνωση γνωστή ως Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου (UCK), με αεροπορική υποστήριξη από το ΝΑΤΟ από τις 24 Μαρτίου 1999 και στο έδαφος από τον αλβανικό στρατό.[57]

Ο UCK, ο οποίος είχε δημιουργηθεί το 1991,[58] τον Ιούνιο του 1996 ανέλαβε την ευθύνη για μια σειρά επιθέσεων και σαμποτάζ με στόχους αστυνομικούς σταθμούς στο Κοσσυφοπέδιο. Το 1997, κατά τη διάρκεια της αλβανικής εξέγερσης, η οργάνωση απέκτησε μεγάλο αριθμό όπλων, μέσω λαθρομεταφοράς από την Αλβανία και κλοπής όπλων από τους αστυνομικούς σταθμούς και στρατιωτικά φυλάκια. Το 1998, το UCK επιτέθηκε στις Γιουγκοσλαβικές αρχές στο Κόσοβο, με αποτέλεσμα την αυξημένη παρουσία Σέρβων παραστρατιωτικών και τακτικών δυνάμεων, οι οποίες ξεκίνησαν μια εκστρατεία τιμωρίας των συμπαθούντων του UCK και πολιτικών αντιπάλων, με αποτέλεσμα το θάνατο 1.500 με 2.000 πολιτών και μαχητών του UCK.[59][60] Μετά την αποτυχία εύρεσης διπλωματικών λύσης, το ΝΑΤΟ παρενέβη, δικαιολογώντας την εκστρατεία στο Κόσοβο ως «ανθρωπιστικό πόλεμο».[61] Αυτό οδήγησε στη μαζική απέλαση Αλβανών Κοσοβάρων, ενώ οι Γιουγκοσλαβικές δυνάμεις συνέχισαν να μάχονται ενόσω το ΝΑΤΟ προχώρησε σε βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας (Μάρτιος-Ιούνιος 1999).[62][63] Μέχρι το 2000, οι έρευνες είχαν ανακτήσει τις σωρούς 3.000 θυμάτων όλων των εθνικοτήτων[64] και το 2001 το υπέρτατο δικαστήριο του ΟΗΕ στο Κόσοβο απεφάνθη ότι «έλαβε χώρα μια συστηματική εκστρατεία τρόμου, με δολοφονίες, βιασμούς, εμπρησμούς και πολλές κακομεταχειρίσεις», αλλά ο σερβικός στρατός προσπάθησε να απομακρύνει παρά να εξοντώσει τον Αλβανικό πληθυσμό.[65]

Ο πόλεμος έληξε με τη συνθήκη του Κουμάνοβο, με τις γιουγκοσλαβικές δυνάμεις να συμφωνούν να αποχωρήσουν από το Κοσσυφοπέδιο, ώστε να τη θέση τους να πάρουν διεθνείς δυνάμεις.[66][67] Ο Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου διαλύθηκε σύντομα μετά από αυτό και μερικά μέλη του συνέχισαν να μάχονται για το UCPMB στη κοιλάδα Πρέσεβο,[68] ενώ άλλα εντάχθηκαν στον Εθνικό Απελευθερωτικό Στρατό και τον Αλβανικό Εθνικό Στρατό κατά τη διάρκεια της ένοπλης σύγκρουσης στην ΠΓΔΜ το 2001,[69] ενώ άλλοι σχημάτισαν στην Αστυνομία του Κοσόβου.[70] Το Κοσσυφοπέδιο ανακήρυξε μονομερώς την ανεξαρτησία του από τη Σερβία το 2008.

Διαχρονικά, οι βομβαρδισμοί από το ΝΑΤΟ παραμένουν αμφιλεγόμενοι, καθώς δεν εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και οδήγησαν στο θάνατο τουλάχιστον 488 Γιουγκοσλάβων πολιτών,[71] ανάμεσα στους οποίους ήταν και Κοσοβάροι πρόσφυγες.[72][73]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Kosovo rebels to disarm». BBC News. 1999-06-21. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/374482.stm. Ανακτήθηκε στις 2012-11-08. 
  2. Daniszewski, John (1999-04-14). «Yugoslav Troops Said to Cross Into Albania». Los Angeles Times. http://articles.latimes.com/1999/apr/14/news/mn-27375. Ανακτήθηκε στις 2012-02-20. 
  3. Daly, Emma (1999-04-14). «War In The Balkans: Serbs enter Albania and burn village». The Independent (London). http://www.independent.co.uk/news/war-in-the-balkans-serbs-enter-albania-and-burn-village-1087030.html. Ανακτήθηκε στις 2012-02-20. 
  4. Press Statement by Dr. Javier Solana, Secretary General of NATO from NATO's website, 23 March 1999.
  5. Reitman, Valerie; Richter, Paul; Dahlburg, John-Thor (1999-06-10). «Yugoslav, NATO Generals Sign Peace Agreement for Kosovo / Alliance will end air campaign when Serbian troops pull out». San Francisco Chronicle. http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/1999/06/10/MN82284.DTL. Ανακτήθηκε στις 2012-02-20. 
  6. «Nato's bombing blunders». BBC News. 1999-06-01. http://news.bbc.co.uk/2/hi/340966.stm. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  7. «Abuses against Serbs and Roma in the new Kosovo». Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. August 1999. http://www.hrw.org/reports/1999/kosov2/. 
  8. «After Yugoslavia: Identities and Politics Within the Successor States». 2012. https://books.google.com/books?id=wkQ3I6GyClEC&pg=PA29. 
  9. «Kosovo Crisis Update». UNHCR. August 4, 1999. http://www.unhcr.org/3ae6b80f2c.html. 
  10. «Forced Expulsion of Kosovo Roma, Ashkali and Egyptians from OSCE Participated state to Kosovo». ΟΑΣΕ. October 6, 2006. http://www.osce.org/odihr/21342?download=true. 
  11. Siobhán Wills (26 February 2009). Protecting Civilians: The Obligations of Peacekeepers. Oxford University Press, σελ. 219. ISBN 978-0-19-953387-9. https://books.google.com/books?id=QoqQ7kBrlSAC&pg=PA219. Ανακτήθηκε στις 24 February 2013. 
  12. 12,0 12,1 «The Balkans/Allied Force: Statistics». planken.org. http://planken.org/balkans/allied-force/statistics. Ανακτήθηκε στις 2012-02-28. 
  13. http://epaper.visir.is/media/200807280000/pdf_online/1_4.pdf
  14. «Norske jagerfly på vingene i går». Tux1.aftenposten.no. http://tux1.aftenposten.no/nyheter/uriks/kosovo/d74906.htm. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  15. «Turkish Air Force». Hvkk.tsk.tr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2009-05-13. http://www.hvkk.tsk.tr/PageSub/Kurumumuz/Tarihce/1944-Today.aspx. Ανακτήθηκε στις 2009-03-24. 
  16. «Albania reports incursion by Yugoslav forces». BBC News. 13 April 1999. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/318217.stm. 
  17. Daly, Emma (14 April 1999). «War In The Balkans: Serbs enter Albania and burn village». The Independent (London). http://www.independent.co.uk/news/war-in-the-balkans-serbs-enter-albania-and-burn-village-1087030.html. 
  18. «BBC News – Serbian Vlastimir Djordjevic jailed over Kosovo murders». BBC News. 2011-02-24. http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12563330. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  19. «Serbia charges police officers with 1999 Kosovo murders». SETimes.com. 2006-04-28. http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/bs/features/setimes/features/2006/04/28/feature-02. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  20. John Pike. «Kosovo Liberation Army [KLA / UCK]». Globalsecurity.org. http://www.globalsecurity.org/military/world/para/kla.htm. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  21. 12 mal bewertet (24 March 1999). «Die Bundeswehr zieht in den Krieg». 60xdeutschland.de. http://www.60xdeutschland.de/die-bundeswehr-zieht-in-den-krieg/. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  22. John Pike. «Kosovo Order of Battle». Globalsecurity.org. http://www.globalsecurity.org/military/ops/allied_force_orbat_trends.htm. Ανακτήθηκε στις 2012-02-20. 
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 23,5 «NATO Operation Allied Force». Defense.gov. http://www.defense.gov/specials/kosovo/. Ανακτήθηκε στις 2012-02-28. 
  24. Kosovo Map The Guardian
  25. «Fighting for a foreign land». BBC News. 1999-05-20. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/348340.stm. Ανακτήθηκε στις 2012-02-28. 
  26. «Russian volunteer's account of Kosovo». The Russia Journal. 1999-07-05. http://russiajournal.com/node/487. Ανακτήθηκε στις 2012-02-28. 
  27. Daalder & O'Hanlon 2000, p. 151
  28. «Two die in Apache crash». BBC News. 1999-05-05. http://news.bbc.co.uk/2/hi/335709.stm. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  29. John Pike. «Operation Allied Force». Globalsecurity.org. http://www.globalsecurity.org/military/ops/allied_force.htm. Ανακτήθηκε στις 2012-02-28. 
  30. 'We're Trapped . . . We Can't Get Out'. The Washington Post, 2 April 2014
  31. «How to Take Down an F-117». Strategypage.com. 2005-11-21. http://www.strategypage.com/htmw/htada/articles/20051121.aspx. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  32. «Holloman commander recalls being shot down in Serbia». F-16.net. February 7, 2007. http://www.f-16.net/news_article2167.html. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  33. «Nato loses two planes». BBC News. 1999-05-02. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/333596.stm. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  34. «[http://nl.newsbank.com/nojavascript.html F-117 damage said attributed to full moon». Atlanta Journal-Constitution: σελ. A14]. 1999-05-06. http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AT&p_theme=at&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EADA4695E8E4162&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM#profF-117. Ανακτήθηκε στις 2012-02-20. 
  35. Andrei Kislyakov (October 9, 2007). «Unmanned Aerial Vehicles Increase In Numbers». Radardaily.com. http://www.radardaily.com/reports/Unmanned_Aerial_Vehicles_Increase_In_Numbers_999.html. Ανακτήθηκε στις 2012-02-28. 
  36. http://www.theguardian.com/world/2014/nov/07/kosovo-hitman-inquiry-eulex-hashim-thaci
  37. Robert Fisk (21 June 1999). «Serb army 'unscathed by Nato', KLA 'killed more Serbs than Nato did'». The Independent (London). http://www.independent.co.uk/news/serb-army-unscathed-by-nato-kla-killed-more-serbs-than-nato-nato-did-1101448.html. Ανακτήθηκε στις 13 March 2013. 
  38. «Serbia marks anniversary of NATO bombing». B92. http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2011&mm=03&dd=24&nav_id=73402. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  39. Bideleux, Robert. Jeffries, Ian (2006). The Balkans: A Post-Communist History. Routledge, σελ. 558. ISBN 978-0-203-96911-3. 
  40. Chambers II, John Whiteclay (1999). The Oxford Companion to American Military History. Oxford University Press, σελ. 375. ISBN 978-0-19-507198-6. 
  41. Coopersmith, Jonathan. Launius, Roger D. (2003). Taking Off: A Century of Manned Flight. American Institute of Aeronautics and Astronautics, σελ. 54. ISBN 978-1-56347-610-5. 
  42. Andrew Cockburn (3 April 2011). «The limits of air power». Los Angeles Times. http://articles.latimes.com/2011/apr/03/opinion/la-oe-cockburn-libya-20110403. Ανακτήθηκε στις 3 March 2013. 
  43. 43,0 43,1 Macdonald 2007, σελίδες 99.
  44. Bacevich & Cohen 2001, p. 22
  45. The Crisis in Kosovo – Human Rights Watch 2000
  46. Mann (2005), p. 357
  47. «List of Kosovo War Victims Published». http://www.balkaninsight.com/en/article/kosovo-war-victims-list-published. Ανακτήθηκε στις 27 January 2015. «The database says that 8,661 Kosovo Albanian civilians were killed or disappeared...» 
  48. Ignatieff, Michael (21 November 1999). «Counting Bodies In Kosovo». The New York Times. http://www.nytimes.com/1999/11/21/opinion/counting-bodies-in-kosovo.html. Ανακτήθηκε στις 27 January 2015. «The tribunal's current estimate -- from Western intelligence sources, eyewitness statements and evidence taken from surviving family members -- is that there are 11,334 bodies at 529 sites.» 
  49. Kifner, John (18 July 1999). «INQUIRY ESTIMATES SERB DRIVE KILLED 10,000 IN KOSOVO». The New York Times. http://www.nytimes.com/1999/07/18/world/inquiry-estimates-serb-drive-killed-10000-in-kosovo.html. Ανακτήθηκε στις 27 January 2015. «At least 10,000 people were slaughtered by Serbian forces during their three-month campaign to drive the Albanians from Kosovo, according to war crimes investigators, NATO peacekeeping troops and aid agencies struggling to keep up with fresh reports each day of newly discovered bodies and graves.» 
  50. «Kosovan death toll is its argument for independence». The Daily Telegraph (London). 30 November 2009. http://www.telegraph.co.uk/expat/expatnews/6692257/Kosovan-death-toll-is-its-argument-for-independence.html. Ανακτήθηκε στις 27 January 2015. «According to the HLC, 11,000 Albanians and 2,000 Serbs and other non-Albanians were killed or went missing during the war, which ended when a Nato bombing campaign drove Serbia's armed forces out of Kosovo in June 1999.» 
  51. «New Kosovo War Victims Report Released». http://www.rferl.org/content/New_Kosovo_War_Victims_Report_Released/1845593.html. Ανακτήθηκε στις 27 January 2015. «Some 8,000-10,000 of those on the list of war victims were ethnic Albanians, while some 2,000–2,500 were Serbs, Roma, Bosnians, and ethnic Albanians who were loyal to Serbia.» 
  52. 52,0 52,1 «Serbia: 13,000 killed and missing from Kosovo war – rights group». Relief Web. 6 October 2009. http://reliefweb.int/report/serbia/serbia-13000-killed-and-missing-kosovo-war-rights-group. Ανακτήθηκε στις 31 December 2012. 
  53. Judah, Tim. The Serbs: History, Myth and the Destruction of Yugoslavia. Yale University Press, σελ. 150. ISBN 978-0-300-15826-7. 
  54. Kosovo/Kosova: As Seen, σελ. Part III, Chap 14.. 
  55. 55,0 55,1 «Facts and Figurues - War in Europe». www.pbs.org. http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/kosovo/etc/facts.html. Ανακτήθηκε στις 27 January 2015. 
  56. Judah, Tim. Kosovo: What Everyone Needs to Know. Oxford University Press, σελ. 14. ISBN 978-0-19-974103-8. 
  57. Benjamin S. Lambeth. NATOs Air War for Kosovo A Strategic and Operational Assessment, Page 53. «...KLA [Kosovo Liberation Army], estimated to have been equipped with up to 30,000 automatic weapons, including heavy machine guns, sniper rifles, rocket-propelled grenades, and antitank weapons, launched a counter-offensive on May 26 against [Serbian] VI troops in Kosovo. That thrust, called Operation Arrow, involved more than 4,000 guerrillas of the 137th and 138th Brigades and drew artillery support from the Albanian army...» 
  58. Reveron, 2006, pages 68–69
  59. «Under Orders: War Crimes in Kosovo (March–June 1999)». Human Rights Watch. 12 June 1999. http://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm. Ανακτήθηκε στις 25 February 2013. 
  60. Judah. The Serbs. Yale University Press. ISBN 978-0-300-15826-7. 
  61. «Endgame in Kosovo». The New York Times. December 9, 2007. http://www.nytimes.com/packages/html/world/20071209_KOSOVO_FEATURE/. Ανακτήθηκε στις 2012-05-06. 
  62. http://www.chomsky.info/articles/200005--.htm
  63. Tanner, Marcus (20 April 1999). «War in the Balkans: The day the men of Bela Crkva died – Anatomy Of A Massacre». The Independent (London). http://www.independent.co.uk/news/war-in-the-balkans-the-day-the-men-of-bela-crkva-died-1088382.html. Ανακτήθηκε στις 25 February 2013. 
  64. Pilger, John (September 4, 2000). «US and British officials told us that at least 100,000 were murdered in Kosovo. A year later, fewer than 3,000 bodies have been found». New Statesman. http://www.newstatesman.com/node/138456. 
  65. «Kosovo assault 'was not genocide'». BBC. 7 September 2011. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1530781.stm. Ανακτήθηκε στις 19 May 2013. 
  66. «Kosovo war chronology». Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. http://www.hrw.org/campaigns/kosovo98/timeline.shtml. 
  67. «The Balkan wars: Reshaping the map of south-eastern Europe». The Economist. 2012-11-09. http://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2012/11/balkan-wars. Ανακτήθηκε στις 26 February 2013. 
  68. «Kosovo one year on». BBC. 16 March 2000. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/676196.stm. Ανακτήθηκε στις 4 April 2010. 
  69. Huggler, Justin (12 March 2001). «KLA veterans linked to latest bout of violence in Macedonia». The Independent (London). http://www.independent.co.uk/news/world/europe/kla-veterans-linked-to-latest--bout-of-violence-in-macedonia-686995.html. Ανακτήθηκε στις 4 April 2010. 
  70. Kosovo Liberation Army: the inside story of an insurgency, By Henry H. Perritt
  71. «The Civilian Deaths». Civilian deaths in the NATO air campaign. Human Rights Watch. February 2000. http://www.hrw.org/reports/2000/nato/Natbm200.htm#P88_14845. Ανακτήθηκε στις 3 May 2015. 
  72. «Case Studies of Civilian Deaths». Civilian deaths in the NATO air campaign. Human Rights Watch. February 2000. http://www.hrw.org/reports/2000/nato/Natbm200-01.htm#P295_79629. Ανακτήθηκε στις 3 May 2015. 
  73. Massa, Anne-Sophie (2006). «NATO's Intervention in Kosovo and the Decision of the Prosecutor of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia Not to Investigate». Berkeley Journal of International Law 24 (2). http://scholarship.law.berkeley.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1316&context=bjil. Ανακτήθηκε στις 3 May 2015.