Πλατεία Δημοκρατίας (Θεσσαλονίκη)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°38′25.12″N 22°56′8.23″E / 40.6403111°N 22.9356194°E / 40.6403111; 22.9356194

Η οδός Μοναστηρίου και η Πλατεία Δημοκρατίας της Θεσσαλονίκης.
Πλατεία Βαρδαρίου σε ιστορική καρτ ποστάλ.
Το τραμ Θεσσαλονίκης που περνούσε από την Πλατεία Βαρδαρίου (χάρτης 1938).

Η Πλατεία Δημοκρατίας (γνωστή και ως Πλατεία Βαρδαρίου) της Θεσσαλονίκης αποτελεί παραδοσιακά το κέντρο της πόλης και την αρχή χιλιομέτρησης αποστάσεων για τη Θεσσαλονίκη[1]. Από την πλατεία ξεκινούν οι οδοί Εγνατία, Μοναστηρίου, Λαγκαδά, 26ης Οκτωβρίου, Δωδεκανήσου και Καραολή και Δημητρίου.

Στην Πλατεία κατασκευάζεται ο Σταθμός Δημοκρατίας του Μετρό Θεσσαλονίκης.[2]

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Χρυσή Πύλη.
Η Χρυσή Πύλη.

Ευρήματα ανάγουν την πρώτη εντατική ανθρώπινη δραστηριότητα στα ελληνιστικά χρόνια, όπως μαρτυρούν οι πολυάριθμοι τάφοι που βρέθηκαν σε ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν κατά την ανέγερση πολυκατοικιών αλλά και κατά την κατασκευή του Μετρό Θεσσαλονίκης. Αυτός ο χαρακτήρας συνεχίστηκε στα πρώτα χριστιανικά χρόνια ταυτόχρονα όμως με όλο και περισσότερο αναπτυσσόμενες οικιστικές και εμπορικές δραστηριότητες στην περιοχή της Χρυσής Πύλης των τειχών της πόλης (στο κέντρο της σημερινής Πλατείας Δημοκρατίας ), της Ληταίας Πύλης (στη συμβολή των σύγχρονων οδών Αγίου Δημητρίου, Ειρήνης και Αρκαδιουπόλεως) αλλά και στο Τσερέμπουλον (το βυζαντινό λιμάνι της πόλης που καταλάμβανε την περιοχή όπου σήμερα βρίσκονται τα Δικαστήρια και τα Λαδάδικα). Στην πρωτοχριστιανική και Βυζαντινή περίοδο, ανεγείρονται στην περιοχή σημαντικοί ναοί. Ένας παλαιοχριστιανικός ναός ανακαλύφθηκε στις παρυφές του δυτικού αρχαίου νεκροταφείου λίγο έξω από την πλατεία Δημοκρατίας κτισμένος πάνω σε συγκρότημα αποθηκών της ύστερης αρχαιότητας, καταδεικνύοντας και τον εμπορικό χαρακτήρα του τόπου. Ο ναός αυτός καταστράφηκε τον 7ο μ. Χ. αιώνα ενδεχομένως από τις επιδρομές των Σλάβων. Από πηγές είναι γνωστός και ο ναός του Αγίου Νικολάου που βρισκόταν στην περιοχή επί βυζαντίου[3][4][5].

Διασώζονται πηγές που αναφέρουν το μαρτύριο των αγίων Αγαθόποδος και Θεοδούλου των Θεσσαλονικέων, οι οποίοι την εποχή του Καίσαρος Μαξιμιανού (285-305 μ.Χ.) μαρτύρησαν δια πνιγμού στη θάλασσα δυτικά του ρωμαϊκού λιμένα, οι οποίοι και ετάφησαν στη δυτική ακτή και εκεί πιθανώς να βρισκόταν και ο γνωστός από τις πηγές ναός των αγίων.[6]

Η Αγία Κυριακή ήταν βυζαντινός ναός, που μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς, μετατράπηκε σε τέμενος με την ονομασία Μπουρμαλί Τζαμί. Μετά την απελευθέρωση της πόλης το 1912 ξαναλειτούργησε ως εκκλησία και κάηκε ολοσχερώς στη μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Στο σημείο κτίσθηκε το ξενοδοχείο Βιέννη επί της οδού Εγνατία, χαρακτηριστικό δείγμα εκλεκτικισμού. Κατά την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου το κτήριο επιτάχθηκε από τους Γερμανούς και στεγάστηκε εκεί η Κομαντατούρ, ενώ τα υπόγεια του κτηρίου έγιναν τόπος βασανιστηρίων. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, την αμέσως επόμενη μέρα, το κτήριο καταλήφθηκε για μικρό διάστημα ως αρχηγείο του ΕΛΑΣ. Ανακαινίσθηκε στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 1997.[7][8]

Η Πλατεία Δημοκρατίας είχε καταστεί ήδη από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, πριν από τις διανοίξεις των δρόμων, κέντρο εμπορικών δραστηριοτήτων ενώ στην αρχή της οδού Μοναστηριού βρίσκονταν πολλά χάνια που κατεδαφίστηκαν μετά το 1960. Κάτω από την πλατεία προς τη θάλασσα βρίσκεται η Πύλη Αξιού των τειχών όπου κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 οι Οθωμανοί σκότωσαν Έλληνες κατοίκους κατά τις σφαγές που έγιναν σε πολλές περιοχές της πόλης (όπως τη Ροτόντα, το Καπάνι κ.α.).[9]

Από την πλατεία περνούσε το τραμ Θεσσαλονίκης. Επίσης, η πλατεία έχει κατά καιρούς αλλάξει πολλά ονόματα (Αξιού, Μεταξά, Βαρδαρίου, Δημοκρατίας).[10]

Μνημεία - Κτήρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονται διάφορα μνημεία και σημαντικά κτήρια όπως:

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]