Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πλατεία Αγίας Σοφίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 40°38′13″N 22°56′26″E / 40.63694°N 22.94056°E / 40.63694; 22.94056

Πλατεία Αγίας Σοφίας
Χάρτης
Είδοςπλατεία
Αρχιτεκτονικήβυζαντινή αρχιτεκτονική
Γεωγραφικές συντεταγμένες40°38′0″N 22°56′45″E
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Θεσσαλονίκης
ΤοποθεσίαΘεσσαλονίκη
ΧώραΕλλάδα
Commons page Πολυμέσα
Ο ιστορικός ανδριάντας του Χρυσοστόμου Σμύρνης, έργο του Μικρασιάτη γλύπτη Θανάση Απάρτη (1960), στην πλατεία Αγίας Σοφίας.
Άποψη της πλατείας. Στο κέντρο το Κόκκινο σπίτι στη διασταύρωση της οδού Αγίας Σοφίας και Ερμού

Η Πλατεία Αγίας Σοφίας βρίσκεται στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Πήρε το όνομά της από τον ομώνυμο βυζαντινό ναό που υπάρχει στην πλατεία.

Βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών Αγίας Σοφίας και Ερμού και συναντιέται με τις οδούς Μακένζι Κινγκ και Καθηγητού Αντωνίου Κεραμοπούλου.

Στις 17-18 Ιουνίου 1913, στον χώρο του παλαιού τεμένους της Αγίας Σοφίας, έλαβε χώρα η Μάχη της Θεσσαλονίκης, με την οποία εκκαθαρίστηκε η πόλη από την Βουλγαρική φρουρά.[1]

Κτίριο Νεδέλκου (1924), Αρχιτέκτων Ξενοφών Παιοονίδης, Πλατεία Αγ. Σοφίας, Θεσσαλονίκη

Εκτός από τον Ι.Ν. Αγίας Σοφίας, ιδιαίτερης ομορφιάς είναι το λεγόμενο "Κόκκινο Σπίτι" ή Μέγαρο Ιωάννη Λόγγου στα ΝΔ της πλατείας[2].

Στη ΒΑ πλευρά της πλατείας βρίσκεται το μέγαρο της Φιλόπτωχου Αδελφότητας Ανδρών Θεσσαλονίκης (ΦΑΑΘ)[3][4], ενώ στην ΝΑ το κτήριο Νεδέλκου, έργο του αρχιτέκτονα Ξενοφώντα Παιονίδη, έτος κατασκευής 1924[5].

Στην πλατεία βρίσκονται αρκετά γλυπτά. Ένα από αυτά είναι ο ιστορικός ανδριάντας του Χρυσοστόμου Σμύρνης, έργο του Μικρασιάτη γλύπτη Θανάση Απάρτη (1960). Ένα πιο μοντέρνο είναι το γλυπτό 'Πολίτες διαβάζουν εφημερίδα και συζητούν' από τον Μανόλη Τζομπανάκη[6]. Υπάρχουν δύο γλυπτά που αναφέρονται στον Ποντιακό Ελληνισμό. Το πρώτο είναι το 'Πρόμαχοι του Ελληνισμού στον Πόντο', από τον Ευθύμη Καλεβρά, δωρεά της Εύξεινου Λέσχης Θεσσαλονίκης το 1979[7]. Το δεύτερο φαίνεται να μην έχει τίτλο, απεικονίζει μια γυναικεία φιγούρα και έχει μια επιγραφή που γράφει 'Των μαρτύρων, των ηρώων, των αγωνιστών του Πόντου Αιωνία η μνήμη' και τοποθετήθηκε τον Μάιο 2006[8].

Στις 30 Νοεμβρίου 2024 παραδόθηκε ο σταθμός μετρό Αγίας Σοφίας που βρίσκεται πλησίον της Πλατείας Αγίας Σοφίας.

Στην πλατεία υπάρχει στάση για τα λεωφορεία του ΟΑΣΘ με κωδικό 1032, όπου κάνει στάση η γραμμή 15 (Σαράντα Εκκλησίες - Ιστορικό Κέντρο)[9]. Επίσης υπάρχει η στάση με κωδικό 1031 όπου σταματάνε οι γραμμές η 16 (Ευαγγελίστρια - Ιστορικό Κέντρο), 17 (Τριανδρία- Βενιζέλου) η 24 (Πλατεία Ελευθερίας - Χίλια Δέντρα) και η Πολιτιστική Διαδρομή 50[10].

  1. «Ο Β ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Σεπτεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2025.
  2. Μασέν (1), Παυλίδης (2), Σαρβάνη (3), Βασιλική (1), Γιώργος (2), Πηγή (3). «Το «Κόκκινο Σπίτι» πέρα από το μύθο…». Πολιτιστική Εταιρεία. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2025.CS1 maint: Πολλαπλές ονομασίες: authors list (link)
  3. «Φιλόπτωχος Αδελφότης Ανδρών Θεσσαλονίκης».
  4. Τζήμου, Κύα (15 Νοεμβρίου 2016). «Μέγαρο ΦΑΑΘ: Μπαίνουμε σε ένα κτίριο-στολίδι της Θεσσαλονίκης! | Parallaxi Magazine». Parallaxi Magazine. https://parallaximag.gr/thessaloniki-news/megaro-faath-mpenoume-se-ena-ktirio-stolidi-tis-thessalonikis. Ανακτήθηκε στις 2025-07-12.
  5. «ΟΙΚΙΑ ΝΕΔΕΛΚΟΥ». thessarchitecture (στα Αγγλικά). 5 Ιανουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2020.
  6. Τσιτιρίδης, Γιώργος (17 Νοεμβρίου 2018). «Ανακάλυψε τα γλυπτά της πόλης: «Πολίτες που διαβάζουν εφημερίδα και συζητούν» του Μανώλη Τζομπανάκη». parallaxi. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιανουαρίου 2025. https://web.archive.org/web/20250126074610/https://parallaximag.gr/thessaloniki-news/anakalypse-ta-glypta-tis-polis-polites-pou-diavazoun-efimerida-kai-syzitoun-tou-manoli-tzompanaki. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2025.
  7. «"Πρόμαχοι του Ελληνισμού στον Πόντο" - γλυπτό του Ευθύμη Καλεβρά». amaristos.livejournal.com. 19 Μαΐου 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιουλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2025.
  8. Τσιτιρίδης, Γιώργος (18 Μαΐου 2019). «Ανακάλυψε τα γλυπτά της πόλης: Μνημεία ποντιακού Ελληνισμού». paralaximag. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιουλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2025.
  9. «ΟΑΣΘ || Εργαλεία Τηλεματικής». telematics.oasth.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2025.
  10. «ΟΑΣΘ || Εργαλεία Τηλεματικής». telematics.oasth.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2025.