Νέοι Επιβάτες

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 40°30′3.6″N 22°54′32.4″E / 40.501000°N 22.909000°E / 40.501000; 22.909000

Νέοι Επιβάτες
Νέοι Επιβάτες is located in Greece
Νέοι Επιβάτες
Νέοι Επιβάτες
Διοίκηση
ΠεριφέρειαΚεντρική Μακεδονία
Περιφερειακή ΕνότηταΘεσσαλονίκης
ΔήμοςΘερμαϊκού
Δημοτική ΕνότηταΘερμαϊκού
Γεωγραφία και Στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΜακεδονία
Πληθυσμός5.948 (2011)
Πληροφορίες
Ταχ. κώδικας570 19
Τηλ. κωδικός2392
Ηλιοβασίλεμα
Νυχτερινή άποψη απο την παραλία των Ν. Επιβατών
Αλμυρίκια
Γλάροι στην καλοκαιρινή δύση

Οι Νέοι Επιβάτες (γνωστοί και ως Μπαξέ Τσιφλίκι ή απλά Μπαξές), είναι παραλιακή κωμόπολη του δήμου Θερμαϊκού.[1][2]

Γενικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Νέοι Επιβάτες βρίσκονται 22 χιλιόμετρα ανατολικά της Θεσσαλονίκης στα νοτιοανατολικά παράλια του Θερμαϊκού Κόλπου. Δημιουργήθηκε το 1923 από Θρακιώτες πρόσφυγες από τους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης. Πολιούχος είναι η Οσία Παρασκευή η Επιβατινή.[3] Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ο πληθυσμός των Νέων Επιβατών ήταν 5.948 κάτοικοι.[4]

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εικόνα της Παναγίας Ηλιόκαλης που έφεραν ως κειμήλιο οι Θρακιώτες πρόσφυγες από τους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης.

Μέχρι και την Απελευθέρωση της Μακεδονίας το 1912 η περιοχή που καταλαμβάνει σήμερα ο Δήμος Θερμαϊκού ήταν φέουδο ενός Τούρκου πασά και ονομαζόταν Μπαχτσέ Τσιφλίκ (bahçe çiflik, στα τουρκικά). Ο νέος οικισμός των Επιβατιανών προσφύγων δημιουργήθηκε στην περιοχή που βρισκόταν το θερινό σπίτι του πασά (στην ίδια τοποθεσία είναι κτισμένος σήμερα ο ναός της Οσίας Παρασκευής της Επιβατινής). Σ' εκείνη την τοποθεσία εγκαταστάθηκαν το 1923, μετά τη Ανταλλαγή πληθυσμών, 159 προσφυγικές οικογένειες (631 άτομα), όλες προερχόμενες από τους από την κωμόπολη Επιβάτες, προαστίου της Κωνσταντινούπολης, (η περιοχή ονομάζεται Selimpasa και βρίσκεται κοντά στην Πόλη της Σηλυβρίας) και έδωσαν και το όνομα Νέοι Επιβάτες, αν και δεν έπαψε ποτέ να είναι σε χρήση και η δεύτερη ονομασία Μπαξέ Τσιφλίκι, τόσο από τους Επιβατιανούς όσο και από τους παλιούς Θεσσαλονικείς. Οι Νέοι Επιβάτες ήδη από το 1928 αποτελούσαν πόλο έλξης παραθέρισης των Θεσσαλονικέων. Σ' αυτό βοηθούσε πάρα πολύ το ότι οι πρόσφυγες φρόντισαν να κάνουν αμέσως μετά την εγκατάστασή τους, έναν ξύλινο λιμένα, και η τακτική συγκοινωνία με καραβάκια (Από τους Ν. Επιβάτες κατά τον μεσοπόλεμο ξεκινούσαν καθημερινά 5 καράβια).

Στον Ναό της Οσίας Παρασκευής της Επιβατινής φυλάσσεται η εικόνα της Παναγίας Ηλιόκαλης που έφεραν ως κειμήλιο οι Θρακιώτες πρόσφυγες από τους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης. Υπάρχουν δύο ενορίες: της Οσίας Παρασκευής της Επιβατινής (Άνω Επιβάτες) και του Αγ.Στεφάνου-Αγ.Αναργύρων (Κάτω Επιβάτες).

Απογραφές πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πορεία του πληθυσμού, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με τις απογραφές είναι:

Απογραφή Πληθυσμός
1951 819[5]
1961 923[6]
1971 909[7]
1981 1.101[8]
1991 1.568[9]
2001 4.070[10]
2011 5.984

Το Μπαξέ Τσιφλίκι του Βασίλη Τσιτσάνη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θεσσαλονίκη 1909 - οδός Εξοχών. Η πορεία της οδού ταυτίζεται σε γενικές γραμμές με την πορεία της σημερινής Λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας. Οδηγούσε στην Καλαμαριά και από εκεί στα νοτιοανατολικά προάστια της πόλης, μεταξύ των οποίων και το Μπαξέ Τσιφλίκ.

Το 1941 ο Βασίλης Τσιτσάνης έγραψε για την περιοχή το χασαποσέρβικο Μπαξέ Τσιφλίκι, τραγούδι που φωνογραφήθηκε το 1946 και στο οποίο τραγουδούν ο Στράτος Παγιουμτζής μαζί με τον Τσιτσάνη.[11] Το τραγούδι αναφέρει στο σύνολό του επτά περιοχές της Θεσσαλονίκης (μέσα σε 12 στίχους), τις πιο διάσημες και πολυσύχναστες, από τους κοσμοπολίτες της εποχής. Η διαδρομή που ακολουθεί ο αφηγητής είναι η εξής: ξεκινώντας από το Μπαξέ Τσιφλίκι περνά από το Καραμπουρνάκι , το Μπεχτσινάρι, τη Βάρνα, την Ακρόπολη και τελικά καταλήγει στα Κούτσουρα του Δαλαμάγκα που ήταν η ταβέρνα που έπαιζε και τραγουδούσε ο Τσιτσάνης όταν έγραψε το τραγούδι.

Για το Μπαξέ Τσιφλίκι, συγκεκριμένα, γράφτηκαν και αλλά πολλά ρεμπέτικα λόγω των καλών αναμνήσεων που πρόσφερε στους Θεσσαλονικείς. Βασικά ήταν τόπος παραθέρισης για τα καλοκαίρια. Κάθε χρόνο ένα μεγάλο ποσοστό των κατοίκων της Θεσσαλονίκης πήγαινε εκεί και νοίκιαζε διαμερίσματα. Τα πρωινά τους τα περνούσαν στη θάλασσα και τα βράδια διασκέδαζαν στις παραθαλάσσιες ταβέρνες. Αυτές ήταν στην άκρη της αμμουδιάς και είχαν προεκτάσεις που συνέχιζαν μέσα στη θάλασσα στηριγμένες σε πασσάλους.

Προσωπικότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στους Νέους Επιβάτες έχει έδρα και η ιστορική ποδοσφαιρική ομάδα ΠΑΟΝΕ (έτος ίδρυσης 1928).

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα. 23. Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος. 1996. σελ. 362. 
  2. «Δημοτικές Κοινότητες | Δήμος Θερμαϊκού». Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2023. 
  3. «Οι Ναοί Μας». Ιερά Μητρόπολη Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2023. 
  4. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10504 (σελ. 30 του pdf)
  5. Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Μαρτίου 1951, σελ. 82 του pdf. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-05-14. https://web.archive.org/web/20130514080510/http://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1951_1.pdf. 
  6. Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961, σελ. 84 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1961_1.pdf. 
  7. Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971, σελ. 83 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1971_1.pdf. 
  8. Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 5 Απριλίου 1981, σελ. 94 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf. 
  9. Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17 Μαρτίου 1991, σελ. 107 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf. 
  10. Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος - Απογραφή 2001, σελ. 109 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf. 
  11. Κώστας Χατζηδουλής, Βασίλης Τσιτσάνης Η ζωή μου, το έργο μου, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1979, σελ. 132

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Μαριάνθη Φ. Παλάζη. Ένα Όνομα, Δύο Τόποι: Επιβάτες Ανατολικής Θράκης, Νέοι Επιβάτες Θεσσαλονίκης. Αθήνα: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, 2009: https://web.archive.org/web/20101124083825/http://fhw.gr/publications/index.php?view=prod&lang=1&ekd_id=47

Marianthi F. Palazi. A Name, Two Places: Epivates of Eastern Thrace, Neoi Epivates in Thessaloniki [In Greek]. Athens: Foundation of the Hellenic World, 2009: https://web.archive.org/web/20101217185132/http://fhw.gr/publications/index.php?lang=2&view=prod&ekd_id=47

2. Μαριάνθη Φ. Παλάζη. Αρχιγένεια Εκπαιδευτήρια και γυναικεία διδασκαλική κινητικότητα και κοινωνικότητα: συμβολή στις διαδικασίες εκσυγχρονισμού και εθνικής συγκρότησης στο οθωμανικό και ελληνικό πολιτικό πλαίσιο (1857-1922). Πανεπιστήμιο Κρήτης: Διδακτορική διατριβή. Ρέθυμνο, 2018. / Marianthi F. Palazi. Archigeneion Institute and women teacher mobility and sociability: contribution to the modernization and nation-building process under Ottoman and Greek rule (1857-1922) [In Greek]: https://web.archive.org/web/20190830062555/https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/45493

3. Μαριάνθη Φ. Παλάζη, Serbay Koçoglu, Κατερίνα Δαλακούρα. Ψηφιακή αναστήλωση-αναπαράσταση των Αρχιγενείων Εκπαιδευτηρίων Επιβατών [Σελίμπασα] Θράκης (1857-1922) [στην ελληνική, τουρκική και αγγλική} / Marianthi F. Palazi, Serbay Kocoglu, Katerina Dalakoura. Digital reconstruction-representation of the Archigeneion Institute in Epivates [Selimpasa], Thrace (1857-1922) [in Greek, Turkish, English]: https://web.archive.org/web/20190830062028/http://www.fks.uoc.gr/_/pw/research/palazi_kocoglu_dalakoura/

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]