Πηνελόπη Δέλτα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Πηνελόπη Δέλτα
Penelope Delta.jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση 1874[1][2]
Αλεξάνδρεια
Θάνατος 2  Μαΐου 1941[1][3]
Αθήνα
Συνθήκες θανάτου αυτοκτονία
Εθνικότητα Έλληνες
Υπηκοότητα Ελλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες Νέα ελληνική γλώσσα[4]
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα συγγραφέας
συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας
Οικογένεια
Σύζυγος Στέφανος Δέλτας
Σύντροφος Ίων Δραγούμης
Τέκνα Βιργινία Δέλτα
Σοφία Δέλτα
Αλεξάνδρα Δέλτα
Γονείς Εμμανουήλ Μπενάκης και Βιργινία Χωρέμη
Αδέλφια Αλεξάνδρα Μπενάκη
Αντώνης Μπενάκης
Οικογένεια Οικογένεια Μπενάκη

Η Πηνελόπη Δέλτα (Αλεξάνδρεια Αιγύπτου, 1874 - Αθήνα, 2 Μαΐου 1941) ήταν Ελληνίδα συγγραφέας, γνωστή κυρίως από τα ιστορικά της μυθιστορήματα για παιδιά, η σημαντικότερη ίσως γυναικεία φυσιογνωμία στις κρίσιμες για τον Ελληνισμό πρώτες δεκαετίες του 20ου αι.[5]

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Πηνελόπη Μπενάκη - Δέλτα γεννήθηκε στις 24 Απριλίου του 1874, στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, από τον επιχειρηματία και εθνικό ευεργέτη Εμμανουήλ Μπενάκη και την Βιργινία Χωρέμη, μέλος της ισχυρής τότε εμπορικής οικογένειας Χωρέμη της Αλεξάνδρειας. Η Πηνελόπη ήταν το τρίτο από τα έξι παιδιά της οικογένειας. Η οικογένεια συνολικά απαρτιζόταν από:

την Αλεξάνδρα Μπενάκη Χωρέμη - Daves (1871 - (1941)[6]
τον Αντώνη Μπενάκη (1873 - (1954)
την Πηνελόπη Μπενάκη - Δέλτα (1874 - (1941)
τον Κωνσταντίνο Μπενάκη (1875 - 1877)
τον Αλέξανδρο Μπενάκη (1878 - (1921)[7]
και την Αργίνη Μπενάκη - Σαλβάγου (1883 - (1972)[8]

Η οικογένεια Μπενάκη μετακόμισε προσωρινά στην Αθήνα το 1882, όπου η Πηνελόπη παντρεύτηκε τον πλούσιο Φαναριώτη έμπορο Στέφανο Δέλτα το 1895. Μαζί του απέκτησε τρεις κόρες: τη Σοφία (μετέπειτα Μαυροκορδάτου), τη Βιργινία (μετέπειτα Ζάννα και γιαγιά του πρώην Πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά) και την Αλεξάνδρα (μετέπειτα Παπαδοπούλου). Επέστρεψαν στην Αλεξάνδρεια το 1905, όπου η Πηνελόπη γνώρισε τον Ίωνα Δραγούμη, τότε υποπρόξενο της Ελλάδας στην Αλεξάνδρεια.[9] Ανάμεσά τους αναπτύχθηκε ένας μεγάλος έρωτας, η Πηνελόπη όμως δεν μπόρεσε να αντιταχθεί στις κοινωνικές επιταγές και την υποχρέωσή της απέναντι στο σύζυγο και τα παιδιά της. Η πλατωνική αυτή σχέση της Πηνελόπης Δέλτα με τον Δραγούμη τελείωσε το 1908, όταν αυτός συνδέθηκε με τη Μαρίκα Κοτοπούλη.

Το 1910 εγκαινιάστηκε η μακρόχρονη αλληλογραφία της Δέλτα με το Γάλλο βυζαντινολόγο Γκυστάβ Σλυμπερζέ, που την βοήθησε στη συγγραφή των μυθιστορημάτων της τα σχετικά με τη βυζαντινή ιστορία. Η Δέλτα που είχε μετακομίσει στη Φρανκφούρτη το 1906 εξέδωσε το πρώτο της μυθιστόρημα, με τίτλο «Για την Πατρίδα», 1909, το οποίο εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Σύντομα ακολούθησε και το δεύτερο μυθιστόρημά της, «Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου». Το στρατιωτικό κίνημα στου Γουδή το 1909 την ενέπνευσε να γράψει το «Παραμύθι χωρίς όνομα» (1911).

Το 1913 η οικογένεια Δέλτα επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια και το 1916 εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Αθήνα, όπου ο πατέρας της Δέλτα, Εμμανουήλ Μπενάκης, είχε εκλεγεί δήμαρχος. Ανέπτυξαν στενή φιλία με τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον οποίο και προσκαλούσαν συχνά στην εξοχική τους οικία στην Κηφισιά.

Το 1922 αναλαμβάνει δράση, με την συμβολή της οικογένειάς της, για την ανακόυφιση των αναγκών και την αποκατάσταση των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής. Μάλιστα στο σπίτι της φιλοξενήθηκαν πολλές οικογένειες Μικρασιάτων προσφύγων.[10]

Το 1925 εκδόθηκε «Η ζωή του Χριστού», ενώ την ίδια χρονιά εμφανίστηκαν τα πρώτα συμπτώματα της Σκλήρυνσης κατά πλάκας, ασθένειας που την ταλαιπώρησε μέχρι τον θάνατό της. Το 1929 ξεκίνησε τη συγγραφή της τριλογίας «Ρωμιοπούλες», η οποία τελείωσε το 1939 και είναι ένα αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα το οποίο αφηγείται σε τρεις τόμους τη ζωή της Δέσποινας Κρινά-Δαπέργολα, μιας δραστήριας γυναίκας που η κοινωνία της εποχής της την περιόριζε σε ένα χρυσό κλουβί. Το πρώτο βιβλίο, «Το Ξύπνημα», καλύπτει γεγονότα των ετών 1895-1907, η «Λάβρα» καλύπτει τα έτη 1907-1909 και το «Σούρουπο» τα έτη 1914-1920.

Εν τω μεταξύ, εκδόθηκαν άλλα τρία μυθιστορήματά της: ο «Τρελαντώνης» (1932), όπου περιγράφει τις περιπέτειες του αδερφού της, όταν όλα τα αδέρφια ήρθαν από την Αίγυπτο να περάσουν το καλοκαίρι με τη θεία τους (σε ένα σπίτι του Τσίλερ) στον Πειραιά, ο «Μάγκας» (1935), η ζωή στην Αλεξάνδρεια με τα μάτια του μικρού σκυλιού της οικογένειας, και τα «Μυστικά του Βάλτου» (1937), όπου η ιστορία εκτυλίσσεται γύρω από τη λίμνη των Γιαννιτσών κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα.

Το 1941 ο Φίλιππος Δραγούμης εμπιστεύθηκε στη Δέλτα τα ημερολόγια και το αρχείο του αδερφού του, Ίωνα Δραγούμη, στα οποία η Δέλτα πρόσθεσε περίπου 1000 χειρόγραφες σελίδες με σχόλια για το έργο του Δραγούμη. Στις 27 Απριλίου 1941, ημέρα κατά την οποία τα γερμανικά στρατεύματα κατέλαβαν την Αθήνα, η Πηνελόπη Δέλτα προσπάθησε να αυτοκτονήσει παίρνοντας δηλητήριο και τελικά έφυγε από τη ζωή πέντε ημέρες αργότερα, στις 2 Μαΐου 1941, ενώ είχαν ήδη προηγηθεί άλλες δύο απόπειρες αυτοκτονίας στο παρελθόν. Στον τάφο της, στον κήπο του σπιτιού της, χαράχτηκε η λέξη ΣIΩΠH. Το 2012 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Τετράγωνο η βιογραφία της, από την Μίτση Πικραμένου, με τίτλο «Η κυρία με μαύρα».

Το 2014 εκδόθηκε το τελευταίο της ανέκδοτο έργο «Ρωμιοπούλες» από τις εκδόσεις Ερμής, το οποίο παρέμενε ανέκδοτο επί 75 χρόνια. Κυκλοφόρησε με επιμέλεια του δισέγγονού της Αλέκου Π. Ζάννα.

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

«Σαν τέτοια ώρα στα βουνό, ο Παύλος πληγωμένος
μες στο νερό του αυλακιού ήτανε ξαπλωμένος.
-Για σύρε, Δήμο μου πιστέ, στην ποθητή πηγή μου,
και φέρε μου κρύο νερό να πλύνω την πληγή μου.
Σταλαματιά το αίμα μου, για σε Πατρίς, το χύνω,
για να έχεις δόξα και τιμή, να λάμψεις σαν τον κρίνο».

Στα μυστικά του βάλτου, σ. 248
Pavlos Melas.jpg
  • 1909: «Για την Πατρίδα» (ιστορικό μυθιστόρημα), α' έκδοση: τυπ. Γ.Σ.Βελώνη, Λονδίνο, εικονογράφηση Νικηφόρου Λύτρα
  • 1909: «Η καρδιά της βασιλοπούλας» (διήγημα-παραμύθι), α' έκδοση: τυπ. Γ.Σ.Βελώνη, Λονδίνο, εικονογράφηση Δημήτρης Κωνσταντινίδης
  • 1910: «Παραμύθι χωρίς όνομα», α΄ έκδοση: α' έκδοση: τυπ. Γ.Σ.Βελώνη, Λονδίνο, εικονογράφηση Δημήτρης Κωνσταντινίδης
  • 1911: «Τον καιρό του Βουλγαροκτόνου» (ιστορικό διήγημα), α΄ έκδοση: τυπ. Γ.Σ.Βελώνη, Λονδίνο, εικονογράφηση Δημήτρης Κωνσταντινίδης
  • 1915: «Παραμύθια και άλλα», α' έκδοση: "Βιβλιοθήκη του «Εκπαιδευτικού Ομίλου»", Αθήνα, με εικονογραφήσεις της Σοφίας Λασκαρίδου και της Σοφίας Δέλτα
  • 1921: «Τ' Ανεύθυνα» (Διηγήματα), α' έκδοση: Αθήνα, εκδόσεις "Ι.Ν.Σιδέρης"
  • 1922: «Στο Κοτέτσι» (παραμύθι), α' δημοσίευση στο παιδικό περιοδικό «Παιδική χαρά» το 1922, α' έκδοση: εκδ. "Τετράγωνο", 2011[11]
  • 1925: «Η ζωή του Χριστού» - (δίτομο), α' έκδ.: Αθήνα, εκδ. "Τυπογραφείο της Εστίας"
  • 1927: «Το γκρέμισμα», (ιστορικό μυθιστόρημα, ανολοκλήρωτο), α' έκδοση: εκδ. "Ερμής", 1983
  • 1932: «Τρελαντώνης» (μυθιστόρημα), α' έκδ.:εκδ. "Τυπογραφείο της Εστίας" με εικονογραφήσεις της Μαρίας Παπαρρηγοπούλου
  • 1935: «Μάγκας» (μυθιστόρημα), α' έκδοση: εκδ. "Κασταλία"
  • 1937: «Στα μυστικά του βάλτου» (μυθιστόρημα), α' έκδ.: Αθήνα, εκδ. "Τυπογραφείο της Εστίας", με εικονογραφήσεις του Δημήτριου Μπισκίνη.
  • 1939: «Οι Ρωμιοπούλες» (μυθιστόρημα για ενήλικες) α΄ έκδοση: εκδόσεις "Ερμής", 2014.[12] Περιλαμβάνει:
    • α' τόμος: «Το πρώτο ξύπνημα»
    • β' τόμος: «Ή Λάβρα»
    • γ' τόμος: «Το σούρουπο»

Αρχείο Πηνελόπης Δέλτα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι χρονολογίες αφορούν στο έτος της πρώτης έκδοσης σε βιβλίο

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιογραφίες της[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • «Πηνελόπη Δέλτα. Αφήγηση ζωής» της Βαλεντίνη Τσελίκη. Βιογραφία και φωτογραφικό άλμπουμ, εκδόσεις "Ολκός" και "Μουσείο Μπενάκη", 2004, (ISBN 960-8154-30-8)
  • «Η Πηνελόπη Δέλτα και ο κόσμος της», φωτογραφικό άλμπουμ, έκδοση του Μουσείου Μπενάκη με την ευκαιρία της έκθεσης των Ιστορικών Αρχείων του μουσείου που στεγάζονται στο σπίτι που έζησαν η Πηνελόπη και ο Στέφανος Δέλτα, σε επιμέλεια του Αλέξανδρου Ζάννα. "Εκδόσεις του Μουσείου Μπενάκη", 2006 (ISBN 978-960-8347-45-8)
  • «Πηνελόπη Δέλτα -Η ζωή της σαν παραµύθι», της Νένας Κοκκινάκη σε εικονογράφηση Δήμητρας Ψυχογιού. Βιογραφία για εφήβους, εκδόσεις "Άγκυρα", 2008. Το βιβλίο τιμήθηκε με το Κρατικό λογοτεχνικό βραβείο στην κατηγορία "Βραβείο βιβλίου γνώσεων για παιδιά", το 2008 (ISBN 978-960-422-495-1)
  • «Η Κυρία με τα Μαύρα» της Μίτση Σκ. Πικραμένου, εκδόσεις "Τετράγωνο", 2012 (ISBN 978-960-9505-24-6)
  • «Βιογραφία της Πηνελόπης Δέλτα: Πρέπει ο θάνατός μας να ωφελήσει σε κάτι, ειδεμή είναι άχρηστος», της Μίτση Σκ. Πικραμένου. Αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη έκδοση της πρώτης βιογραφίας, εκδόσεις «Πικραμένος», 2016 (ISBN 978-960-6628-70-2)
  • «Εργογραφία της Πηνελόπης Δέλτα: Ό,τι και να κάνεις, ό,τι και να κάνω, οι ψυχές μας είναι ένα», της Μίτση Σκ. Πικραμένου. Εκδ. «Πικραμένος», 2016 (ISBN 978-960-6628-71-9)

Μελέτες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 (Γαλλικά) data.bnf.fr. data.bnf.fr/ark:/12148/cb122030595. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  2. 2,0 2,1 International Standard Name Identifier. 0001 2131 0663 0000 0001 2131 0663. Ανακτήθηκε στις 13  Οκτωβρίου 2015.
  3. Internet Speculative Fiction Database. 239494. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. data.bnf.fr/ark:/12148/cb122030595. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  5. Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τόμ. 3, σ. 255, Εκδ. Αθηνών 1985
  6. https://www.geni.com/people/Alexandra-Choremi/6000000029968186283
  7. https://www.geni.com/people/Alexander-Emmanuel-BENACHI/6000000002750511471
  8. https://www.geni.com/people/Arghyro-Salvago/6000000029968397907
  9. http://www.iefimerida.gr/news/103307/%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1-%CE%B1%CF%85%CF%84%CE%BF%CE%BA%CF%84%CF%8C%CE%BD%CE%B7%CF%83%CE%B5-%CE%B7-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AD%CE%B1%CF%82-%CF%80%CE%B7%CE%BD%CE%B5%CE%BB%CF%8C%CF%80%CE%B7-%CE%B4%CE%AD%CE%BB%CF%84%CE%B1-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AC-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CF%8E%CE%BD%CE%B7-%CF%83%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%AC-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B8%CE%B5%CE%AF%CE%B1-
  10. Πηνελόπη Δέλτα: Μια ζωή μυθιστόρημα
  11. http://www.biblionet.gr/main.asp?page=results&Titlesid=173635
  12. http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=606674
  13. Πηγή της ενότητας: Άρθρο του Αλέκου Π. Ζάννα στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία», και στο ένθετο «Βιβλιοθήκη» http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=44512


Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]