Άρμπουνας Αχαΐας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°55′26″N 22°9′57″E / 37.92389°N 22.16583°E / 37.92389; 22.16583

Άρμπουνας
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Άρμπουνας
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΔυτικής Ελλάδας
ΔήμοςΚαλαβρύτων
Δημοτική ενότηταΚλειτορίας
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΠελοποννήσου
Περιφερειακή ενότηταΑχαΐας
Υψόμετρο694
Πληθυσμός41 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΑρμπούνα

Ο Άρμπουνας (παλιό όνομα: Αρμπούνα) της Επαρχίας Καλαβρύτων είναι ένα μικρό παραδοσιακό χωριό του Νομού Αχαΐας.

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βρίσκεται στο ΝΑ τμήμα του Νομού Αχαΐας, στις δυτικές πλαγιές της κορυφής «Ντουρντουβάνα» του Χελμού. Βρίσκεται σε μεσοσταθμικό υψόμετρο 737 μέτρων. Απέχει περίπου 112 χλμ. ΝΑ από την Πάτρα[1]. Είναι κτισμένο το χωριό αμφιθεατρικά στις πλαγιές του όρους Γκαμήλα και του υψώματος Ράχη. Αυτά τα δύο σχηματίζουν ένα είδος γωνίας και τα σπίτια του χωριού σχεδόν κατά το ήμισυ ανήκουν σε κάθε ένα από αυτά αντίστοιχα. Στο χωριό διατηρούνται αρκετές πέτρινες οικίες και έχει κηρυχτεί παραδοσιακός οικισμός[2].

Βρίσκεται κοντά στην Κλειτορία, έδρα του πρώην Δήμου Λευκασίου. Στα 1906 απείχε από αυτήν 1,5 ώρα[3]. Κοντά στον Άρμπουνα βρίσκεται το γνωστό για τα πεστροφεία του Πλανητέρο και ανάμεσα στα δυο χωριά ρέει ο χείμαρρος Βάλτος που χύνεται στον ποταμό Αροάνιο[3].

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι απόψεις για το όνομα του χωριού είναι ποικίλες καθώς μπορεί να έχει λατινική ή και βενετική προέλευση και η ετυμολογία του έχει να κάνει με το είδος της τοποθεσίας που βρίσκεται το χωριό δηλ. να σημαίνει είτε περιοχή με καλό αέρα ή περιοχή γεμάτη μουριές ή περιοχή - πέρασμα[4][5]. Μια τελευταία άποψη αναφέρει ότι ίσως να έχει αρμάνικη προέλευση[6]. Η βιβλιογραφία το αναφέρει ως χωριό αλβανόφωνο[7].

Το χωριό πρωτοαναφέρεται στη βενετική καταγραφή Grimani το 1700 να έχει πληθυσμό 111 κατοίκους (31 οικογένειες)[4].

Την 20/04/1835 ο τότε οικισμός Αρμπούνα προσαρτάται στον τότε νεοπαγή Δήμο Κλειτωρίας μέχρι το 1912 (ΦΕΚ 256Α - 28/08/1912), όταν και γίνεται η έδρα της ομώνυμης κοινότητας. Την 16/10/1940 το τότε όνομα του χωριού διορθώνεται στο σημερινό. Κοινότητα παρέμεινε μέχρι το 1997, όταν, σύμφωνα με το Σχέδιο Καποδίστριας υπήχθη στον πρώην Δήμο Λευκασίου ως τμήμα του δημοτικού διαμερίσματος της πρώην ομώνυμης κοινότητας (ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997). Με τη διοικητική μεταρρύθμιση του 2010 από 1/1/2011 ανήκει στο διευρυμένο Δήμο Καλαβρύτων (ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010)[8][9].

Στα 1885 αναφέρεται ότι ο οικισμός απείχε τότε μία ώρα και ένα τέταρτο ώρες δρόμο από τα Μαζέϊκα, την έδρα του τότε Δήμου Κλειτωρίας στον οποίο ανήκε διοικητικά[10].

Η πρώην κοινότητα (και νυν τοπική κοινότητα) Άρμπουνα απαρτίζεται από τον ομώνυμο οικισμό καθώς και τον οικισμό Καλαμάκι.

Δημογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δημογραφική εξέλιξη του χωριού σύμφωνα με τις εθνικές απογραφές[11] του 20ού αι. είναι η εξής:

Έτος Πληθυσμός
1907 264
1920 214
1928 194
1940 222
1951 174
1961 102
1971 106
1981 123
1991 81
2001 61[12]
2011 41[13]

Κατά την απογραφή του 2011 στον οικισμό Καλαμάκι καταγράφηκαν 11 κάτοικοι[13], που μάλλον δεν είναι μόνιμοι[4].

Λοιπά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Άρμπουνας είναι η γενέτειρα του Παπουλάκου[14], ενώ η πατρική του οικία σώζεται, έστω και ερειπωμένη, μέχρι τις μέρες μας[2].

Κοντά στο χωριό βρίσκεται ένα μικρό μοναστήρι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, το οποίο έχει μείνει γνωστό ως Μονή Παπουλάκου, αφού εκεί φυλάσσεται η κάρα του, και υπάγεται ως ξωκλήσι στον ενοριακό ναό του Αγίου Αθανασίου στον Άρμπουνα[4].

Κύρια δραστηριότητα των κατοίκων του είναι η κτηνοτροφία, ενώ γειτονιές του χωριού είναι τα Βαγεναίικα, τα Βλαχαίικα και τα Γιαννακοπουλαίικα[4].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Άρμπουνας. kalavrita.gr. Ανακτήθηκε: 08/02/2014.
  2. 2,0 2,1 Τα χρόνια του Παπουλάκου ως λαϊκού Αρχειοθετήθηκε 2013-08-15 στο Wayback Machine.. papoulakos.org. Ανακτήθηκε: 08/02/2014.
  3. 3,0 3,1 Παπανδρέου 1906, σελ. 288
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Λουλούδης 2010, σελ. 624
  5. Νασιόπουλος 1996
  6. Θανασουλόπουλος 2007, σελ. 30
  7. Θανασουλόπουλος 2007, σελ. 50, 56
  8. Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητική εξέλιξη κοινότητας Άρμπουνα. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 08/02/2014.
  9. Λουλούδης 2010, σελ. 625
  10. Νουχάκης 1885, σελ. 66
  11. Βλ. στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΣΥΕ για τις επίσημες εθνικές απογραφές του 20ού αι., καθώς και στο Λουλούδης 2010, σελ. 624.
  12. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001
  13. 13,0 13,1 ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  14. Παπανδρέου 1906, σελ. 289

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κώστας Θανασουλόπουλος, Τα τοπωνύμια της Αχαΐας ως ιστορικές μνήμες του μεσαιωνικού εποικισμού της, Εκδόσεις περί τεχνών, Πάτρα 2007. ISBN 978-960-6684-27-2.
  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]