Οθωνοί

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 39°51′16.44″N 19°23′53.16″E / 39.8545667°N 19.3981000°E / 39.8545667; 19.3981000

Οθωνοί
Γεωγραφία
Αρχιπέλαγος Ιόνιο Πέλαγος
Νησιωτικό σύμπλεγμα Διαπόντια νησιά
Έκταση 10,8 χλμ2
Υψόμετρο 393 μ
Υψηλότερη κορυφή Μεροβίγλι
Χώρα
Περιφέρεια Περιφέρεια Ιονίων Νήσων
Νομός Κέρκυρας
Πρωτεύουσα Άμμος
Δημογραφικά
Πληθυσμός 392 (απογραφής 2011)
Πυκνότητα 36 /χλμ2
Εθνικότητες Έλληνες

Οι Οθωνοί (ιταλικά: Fano ή Othoni‎) είναι ελληνικό νησί και είναι το δυτικότερο σημείο της Ελλάδας. Είναι το μεγαλύτερο από τα Διαπόντια νησιά που βρίσκονται βόρεια της Κέρκυρας (Ιόνιο Πέλαγος) και ανήκουν στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων. Έχει 393 κατοίκους (2011). Σε σχέση με τις Ιταλικές ακτές, οι Οθωνοί απέχουν 43 ναυτικά μίλια από το ακρωτήριο του Οτράντο και 48 από τη Σάντα Μαρία ντι Λέουκα[1] (Santa Maria di Leuca, στα ελλ. Λεύκα).

Γενικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Οθωνοί έχουν έκταση 10,8 τετρ. χιλιόμετρα. Απέχουν 12 ναυτ. μίλια από τις ΒΔ ακτές της Κέρκυρας, το ακρωτήριο «Δράστης».[1][2] Το νησί είναι καταπράσινο, κυρίως ορεινό, με ανώτερο υψόμετρο το Ημεροβίγλι (Μεροβίγγλι, 393 μ.)[3] και με βραχώδεις ακτές αλλά και μικρές διάσπαρτες παραλίες. Χαρακτηριστική είναι, λόγω του επικλινούς του τοπίου, η περίτεχνη κλιμακωτή κατασκευή τοιχείων από πέτρα χωρίς αμμοκονίαμα (ξερολιθιές), που διευκόλυναν την καλλιέργεια («γρέμπες»).

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πρώτη ονομασία σύμφωνα με αρχαία κείμενα του (Ησύχιος, 3ος αι. π.Χ.) ήταν Οθρωνός. Το όνομα Οθωνοί συναντιέται στον Προκόπιο (6ος αι.),  αλλά και ως Θορωνός από τον Πλίνιο (1ος αι.). Άλλες ονομασίες ήταν Φιδονήσι (λόγω των πολλών φιδιών που λέγεται πως είχαν κατακλύσει το νησί και που εξαιτίας τους είχε κάποτε εγκαταλειφθεί) και Φανό/Fano - Φανός, παρετυμολογία που χρησιμοποιείται σε διεθνείς χάρτες και από τους Ιταλούς) λόγω του φάρου του. Υπάρχουν επίσης και οι απόψεις ότι προήλθε από τη λέξη οθόνη καθώς οθόνες φαίνεται πως ονόμαζαν τα πανιά των ιστιοφόρων οι ντόπιοι ναυτικοί.

Μυθολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τη μυθολογία, κατά την αρχαιότητα ήταν το νησί της νύμφης Καλυψούς, κόρης του Άτλαντα η οποία ζούσε σε μία μεγάλη σπηλιά. Ο Οδυσσέας την ερωτεύθηκε και έμεινε αιχμάλωτος εκεί για επτά χρόνια. Ο Όμηρος, ονόμαζε το νησί Ὠγυγία, στο οποίο υπήρχε έντονη ευωδία από κυπαρίσσι.Φεύγωντας ο Οδυσέας πάνω σε μία σχεδία, ναυάγησε και αφού πάλαιψε με τα κύματα, βρέθηκε στην Σχερία το νησί των Φαιάκων σημερινή Κέρκυρα. Ένα στοιχείο που δικαιώνει τον μύθο,λόγω της μικρής απόστασης που χωρίζει τα δύο νησιά.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οθωνοί - Κάστρο

Στην αρχή της 2ης χιλιετίας, το νησί κατέκτησαν εναλλακτικά οι Φράγκοι (τον 11ο αιώνα) και οι Ενετοί (τον 12ο αιώνα), ενώ δεχόταν συχνά επιθέσεις από τους πειρατές της Μπαρμπαριάς και των Αλτζερίνων (Αλγερινών). Από το τέλος του 1383 έως το 1386 την κυριαρχία της Κέρκυρας άσκησε ο Κάρολος Γ' της Νάπολης ο Αντζού (Γαλλικά: Charles de Durazzo). Σε έγγραφό του αναφέρεται ότι στις 19 Απριλίου 1383 παραχώρησε την επικαρπία των νήσων Οθωνοί, Ερεικούσσα, Μαθράκι, Διάπλο και Άγιο Στέφανο (μεσαιωνική ονομασία της βραχονησίδας Βίδο), στον ιππότη Θεόδωρο Σκαλίτη σαν τιμάριο.

Το 1537, ο τουρκικός στόλος υπό την αρχηγεία του ελληνικής καταγωγής κουρσάρου και ναυάρχου Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα σφαγίασε τους κατοίκους του νησιού μετά από μεγάλη μάχη. Στο ύψωμα Καλοδίκι και σε υψόμετρο 217 μ., υπάρχει σήμερα ένας άσπρος πέτρινος σταυρός για να θυμίζει εκείνο το γεγονός.

Οι τελευταίοι άποικοι των Οθωνών ως φαίνεται κατάγονταν από τους Παξούς αλλά και τα Ιωάννινα, την Πάργα και την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου. Χρονολογείται μετά την Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571,[4] όταν ο τουρκικός στόλος καταστράφηκε και οι νησιώτες άρχισαν να μετακινούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια. Μετά τις τελευταίες μετακινήσεις, μία μερίδα Οθωνιωτών αποίκησε και τα άλλα δύο Διαπόντια νησιά, την Ερεικούσσα και το Μαθράκι[4].

Το 1815, οι Άγγλοι κατακτούν τους Οθωνούς και όπως λεγεται, έστελναν στο νησί τους αρρώστους στρατιώτες για να αναρρώσουν λόγω του καλού κλίματος που επικρατούσε.[4]

Με τη συνθήκη που υπογράφτηκε στις 29 Μαρτίου 1864 ανάμεσα στις τρεις Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) και στο ελληνικό βασίλειο, τα Επτάνησα -και μαζί τους οι Οθωνοί- πέρασαν οριστικά στην ελληνική κυριαρχία στις 21 Μαΐου. Στις 5 Οκτωβρίου 1864, το IΓ΄ Iόνιο Kοινοβούλιο υλοποίησε το σκοπό της σύγκλησής του αποφασίζοντας πανηγυρικά την Ένωση με την Eλλάδα σε «μία και αδιαίρετη πολιτεία υπό το συνταγματικό σκήπτρο του Γεωργίου A΄».

Οι Οθωνοί ήταν ένας από τους αγαπημένους σταθμούς του διάσημου Γάλλου φυσιοδίφη Ζακ-Υβ Κουστώ και του εξερευνητικού σκάφους του Καλυψώ.

Οι Οθωνοί σήμερα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι περισσότεροι Οθωνιώτες (τοπική διάλεκτος: Θωνιώτες) έχουν μεταναστεύσει στην Κέρκυρα και την Αθήνα αλλά κυρίως στο εξωτερικό και ειδικότερα στις Η.Π.Α. λόγω των λίγων εκμεταλλεύσιμων πόρων (1900-1960). Οι περισσότεροι άνδρες της εποχής εκείνης είχαν εμπλακεί σε ναυτικά επαγγέλματα (ναύτης, λοστρόμος, ξυλουργός, καπετάνιος, skipper κ.α.) και εργάστηκαν σε εμπορικά πλοία τα οποία ταξίδευαν σε κάθε μέρος της γης.

Κυρία απασχόληση των σημερινών κατοίκων είναι ο τουρισμός, η αλιεία και η ελαιοπαραγωγή. Παλαιότερα υπήρξε σημαντική η καλλιέργεια αμπελιών, η μελισσοκομεία και η κτηνοτροφία που έχουν μειωθεί σημαντικά σήμερα.

Τα ιδιαίτερα ήθη και έθιμα διαφέρουν πολύ από αυτά των υπολοίπων Κερκυραίων. Χαρακτηριστική είναι η ομοιότητα στα μοιρολόγια που τραγουδούν οι γυναίκες με αυτά της Ηπείρου, όπως και οι παραδοσιακές ενδυμασίες.

Διοίκηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Οθωνοί ανήκαν μέχρι το 2011 στην Κοινότητα Οθωνών, οπότε εντάχθηκαν στον ενιαίο Δήμο Κέρκυρας που ανήκει στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων. Σύμφωνα με την Απογραφή του 2011 έχουν 392 κατοίκους.

Ψυχαγωγία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τοπικό πανηγύρι γίνεται στις 15 Αυγούστου, την ημέρα του εορτασμού της Παναγίας. Υπάρχουν μερικές καφετέριες που το καλοκαίρι κυρίως οργανώνουν διάφορες εκδηλώσεις και το βράδυ παίζουν μουσική. Οι εξορμήσεις στην «Άσπρη Άμμο» και στη «Σπηλιά της Καλυψούς», ή ο γύρος του νησιού με σκάφη προσφέρονται για τους λάτρεις των εκδρομών. Στο νησί υπάρχουν ποσοσφαιρικό γήπεδο 5x5 με συνθετικό χλωροτάπιτα και γήπεδο μπάσκετ.

Συνοικισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πέρα από τον Άμμο που αποτελεί το λιμάνι και το κέντρο του νησιού υπάρχουν αρκετοί μικροί οικισμοί με παραδοσιακά σπίτια: Χωριό, Δάφνη, Βιτσετζιάτικα, Αργυράτικα, Δελετάτικα, Δαμασκάτικα, Μπεναρδάτικα, Παπαδάτικα, Μαστοράτικα, Σταυρός, αλλά και τα Αυλάκια, το αλιευτικό καταφύγιο του νησιού που μπορούν να ελλιμενίζονται μικρά και μεγάλα σκάφη.

Φύση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χλωρίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πυκνή βλάστηση είναι το κύριο χαρακτηριστικό στο νησί. Καλύπτεται σχεδόν εντελώς από ελαιόδενδρα τα οποία παράγουν ένα μικρό είδος ελιάς, την "Ελαία η μικρόκαρπος" (Olea microcarpa), κοινώς λιανολιά ή λαδοελιά, με μεγάλη περιεκτικότητα λαδιού υψηλής ποιότητας, η οποία είναι κοινή σε όλα τα Επτάνησα. Είναι δε πυκνοφυτεμένα λόγω του ότι επί ενετικής κατοχής, οι κατακτητές προσέφεραν χρήματα για τη δενδροφύτευση και έτσι τα περισσότερα είναι ηλικίας άνω των 300-400 ετών ξεπερνώντας σε ύψος τα επτά μέτρα.

Επίσης, υπάρχουν κυπαρίσσια σε όλες σχεδόν τις πλαγιές των βουνών και πολλά οπωροφόρα. Η ψηλή μουριάΣκαμνιά) και η συκιάΣκεριά) βρίσκονται σχεδόν σε όλες τις συνοικίες και τους κήπους που φιλοξενούν πολλά είδη οπωροκηπευτικών, αλλά και τα χαρακτηριστικά μεγάλα λάχανα που ονομάζονται από τους Οθωνιώτες Κραμπί, όπως και στην Κύπρο. Συνήθως, οι προσόψεις των σπιτιών αντί για τέντες ή υπόστεγα έχουν πέργολες με κληματαριέςΠεργουλιές. Η ρίγανη, το φασκόμηλο και πολλά άλλα βότανα ευδοκιμούν σε μεγάλο αριθμό.

Πανίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Οθωνοί είναι από τούς πρώτους σταθμούς μεταναστευτικών πτηνών στην νοτιοανατολική Ευρώπη από την Λιβύη και ειδικά των τρυγονιών. Παρατηρείται ικανός αριθμός τσαλαπετεινών και μπεκατσινιώνξυλόκοτες) τους χειμερινούς μήνες. Επίσης συναντώνται: ο Πετρίτης (είδος γερακιού), ο Μελισσοφάγος, το βραχοχελίδονο (η πετροχελίδονο ένα ειδος Χελιδονιού),το Κοράκι και μερικά είδη αετών.

Υπάρχουν αρκετοί λαγοί και αγριοκούνελα. Η συνήθης μορφή ερπετού είναι ένα είδος οχιάς Vipera ammodytes (ή Αστρίτης).

Στα θαλάσσια θηλαστικά έχουν παρατηρηθεί: το ρινοδέλφινο, τουλάχιστον τρία είδη καρχαριών (συμπεριλαμβανομένου του γνωστού λευκού καρχαρία), ενώ σποραδικά κοντά στην σπηλιά της Καλυψούς παρατηρούνται κινήσεις της μεσογειακής φώκιας Μονάχους Μονάχους. Απαντώνται επίσης σχεδόν όλες οι ποικιλίες της θαλάσσιας πανίδας, όπως ο Σαργός, το Μπαρμπούνι, το Λυθρίνι, ο Ροφός, ο Βλάχος (με βάρος έως και 30 κιλά), το χταπόδι, η σμέρνα, το σαλάχι, ο αστακός και τα περισσότερα αφρόψαρα. Αξιοσημείωτη είναι και η παρουσία των πεταλίδων και των αχινών.

Το ζωοπλαγκτόν στους μικρούς όρμους του νησιού και ειδικά στο Φύκι ειναι τοσο άφθονο που τη νύχτα, όταν υπάρχει ηρεμία, κυριολεκτικά φωτίζει τον βυθό.

Πρόσβαση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ακτοπλοϊκή συγκοινωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Φάρος - Οθωνοί

Το νησί είναι προσβάσιμο ακτοπλοϊκά με τακτικά δρομολόγια από την Κέρκυρα και τον Άγιο Στέφανο. Το λιμάνι του Άμμου, που είναι και η πολυπληθέστερη συνοικία, έχει αρκετές τουριστικές υποδομές με μικρούς ξενώνες, ταβέρνες, παραδοσιακά καφενεία, κατάστημα ενοικιάσεως μοτοποδηλάτων, αστυνομικό τμήμα, αγροτικό ιατρείο, ασθενοφόρο και λιμενικό σταθμό.Το νέο λιμάνι στην τοποθεσία Αυλάκια, με αλιευτικό καταφύγιο,έχει δυνατότητα ελλιμενισμού αρκετών ιστιοφόρων και μικρών ιδιωτικών σκαφών.

Ακτοπλοϊκοί χάρτες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεπτομερείς ναυτιλιακές πληροφορίες για τη συστάδα των Οθωνών παρέχει ο Ελληνικός Πλοηγός (1ος τόμος) και ιδιαίτερα ο χάρτης ελληνικής έκδοσης: ΧΕΕ-212, που περιλαμβάνει και τις νήσους Κέρκυρα και Παξοί και τις έναντι ακτές της Ηπείρου, και ακόμα ειδικότερα ο ΧΕΕ-016 που αποτελεί τον λιμενοδείκτη του όρμου Άμμου.

Άλλες συγκοινωνίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο νησί υπάρχει και ελικοδρόμιο, στην τοποθεσία Φανάρι, για επείγοντα περιστατικά. Το νέο ασφαλτοστρωμένο οδικό δίκτυο (περίπου 12 χλμ.) επεκτείνεται σε όλα τα σημεία των οικισμών και υπάρχει πλήρης ηλεκτροδότηση καθώς και τηλεφωνικό δίκτυο με διαδικτυακή πρόσβαση.

Αξιοθέατα - Δραστηριότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άγιος Γεώργιος - Χωριό - Οθωνοί

Στα δυτικά του νησιού, κοντά στην παραλία Άσπρη Άμμος (η πρόσβαση γίνεται μόνο μέσω βάρκας), υπάρχει η Σπηλιά της Καλυψούς, μήκους 100μ., με 15μ. πλάτος και 20μ. και οι παλιές εκκλησίες της Αγίας Τριάδος (του 1892), της Παναγίας, του Αγίου Γεωργίου (περ. 1750) και της Αγίας Παρασκευής και ο παλιός πέτρινος μύλος στα Δαμασκάτικα.

Μύλος Οθωνοί

Στο βορειοανατολικό άκρο, στο ακρωτήριο Καστρί, στην κορυφή του λόφου σε υψόμετρο 100μ., κοντά στα ερείπια του ενετικού οχυρού υπάρχει ο φάρος του νησιού. Κατασκευάστηκε το 1872, έχει ύψος 13μ. και είναι ο πρώτος φάρος που συναντούν όσοι πλέουν από τον βορρά προς το Ιόνιο Πέλαγος. Εκπέμπει μια λευκή αναλαμπή κάθε 10 δευτερόλεπτα και είναι ορατός σε ακτίνα 21 ναυτικών μιλίων.Πρόσφατα ανακοινώθηκε μόνιμο έκθεμα λαογραφίας του νησιού.

Στην Ξυλοσερμή, νοτιοδυτικά του Χωριού και σε απόσταση περίπου 200 μέτρων υπάρχει η θέση Ηλιοβασίλεμα.

Παραλίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο νησί υπάρχουν πολλές παραλίες. Οι περισσότερες είναι προσβάσιμες με σκάφος. (Παραλία Άμμου, Μόλος, Καμίνι, Κάνουλα, Κοντοσκές, Ρόγγυ, όρμος Φύκι, Ξυλοσερμή, Άσπρη άμμος κ.α)

Κορυφή όρους Ημεροβίγγλι

. Επίσης, υπάρχει μεγάλο καταδυτικό ενδιαφέρον για υποβρύχια φωτογράφηση λόγω της ιδιόμορφης γεωμορφολογίας του βυθού και των πολυάριθμων σπηλιών. Άλλα σημεία ενδιαφέροντος είναι ο Μοσχοπόντικας, η Ξυλοσερμή, ο όρμος Φύκι (όπου υπάρχει βυθισμένο το ναυάγιο του πλοίου Σάρα).

Μονοπάτια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα παραδοσιακά μονοπάτια που δημιούργησαν και χρησιμοποιούσαν οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού, σήμερα είναι και πάλι διανοιγμένα χάρις τις υπηρεσίες της δημοτικής αρχής αλλά και ιδιωτικών πρωτοβουλιών. Κατακλύζουν το νησί και δίνουν την δυνατότητα σε ντόπιους και επισκέπτες να τα διανύσουν και να φτάσουν περπατώντας σε σχεδόν κάθε συνοικισμό και μεριά του νησιού. Το Ημεροβίγλι (Μεροβίγγλι) που είναι η υψηλότερη κορυφή του νησιού. Με ύψος που ξεπερνά τα 390 μέτρα είναι εύκολα προσβάσιμο και σε σύντομο χρονικό διάστημα χάρις το παραδοσιακό μονοπάτι (1300 μέτρα μήκος) που οδηγεί στην κορυφή του όρους μπορεί ο κάθε επισκέπτης να απολαύσει την όμορφη θέα του Ιονίου και της Αδριατικής.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «L'isola di Othoni» (στα ιταλικά). Chiodo Fisso Othoni. http://www.othonichiodofisso.it/othoni.htm. Ανακτήθηκε στις 21.08.2016. 
  2. «Οθωνοί - Φανός». i-diadromi.gr. Σεπτ. 2009. http://www.i-diadromi.gr/2012/09/blog-post_3637.html. Ανακτήθηκε στις 22.08.2016. 
  3. e-ionia.gr. Ανακτήθηκε στις 26.07.2012.
  4. 4,0 4,1 4,2 Ντίνος Κιούσης (3 Αυγούστου 2007). «Οθωνοί: παράδεισος στην εσχατιά της επικράτειας». Η Καθημερινή. http://trans.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_taxgreece_1_03/08/2007_199289.  Αναδημοσίευση: newlandscapes.wordpress.com (26 Μαΐου 2009). Ανακτήθηκε στις 22.08.2016.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Emmy Patsi-Garin: «Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας», εκδ. οίκος Χάρη Πάτση, Αθήνα 1969
  • Στυλιανός Παπαδόπουλος, Πατρολογία, τομ. Β, Αθήνα, 1990, σελ.53
  • Kaldellis, Anthony: Procopius of Caesarea: Tyranny, History and Philosophy at the End of Antiquity. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2004.
  • Γ. Κ. Γεωργαλάς, στο λήμμα «Ελαία», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Π. Δρανδάκη, Αθήνα
  • Δημήτριος Λουκάτος:«Λαογραφική Αποστολή στα Διαπόντια νησιά» Ακαδημία Αθηνών κέντρο ερεύνης Ελληνικής λαογραφίας.

εκδ.οίκος Περπινιά,2012.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]