Ερύμανθος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°57′58″N 21°50′00″E / 37.9660°N 21.8332°E / 37.9660; 21.8332

Ερύμανθος

Erymanthos Moudain.jpg

Ερύμανθος βρίσκεται στο τόπο Ελλάδα
Ερύμανθος
Ερύμανθος
Ύψος 2.224 μέτρα
Κορυφή Ωλενός
Γεωγραφικά στοιχεία
Χώρες Flag of Greece.svg Ελλάδα
Γεωγραφικό Διαμέρισμα Πελοπόννησος
Ο Ερύμανθος από βορειοανατολικά.
Το χωριό Αλεποχώρι στους πρόποδες του Ερυμάνθου.
Το χωριό Λάμπεια (Δίβρη) στο Λάμπειο όρος, προέκταση του Ερυμάνθου.

Ο Ερύμανθος είναι επίμηκες και με πολλές κορυφές όρος, που εκτείνεται σαν οροσειρά στην βόρεια Πελοπόννησο, στους νομούς Αχαΐας και Ηλείας.

Το ψηλότερο σημείο του είναι η κορυφή Ωλενός (ή και Ωλονός) με υψόμετρο 2.224 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας. Είναι το τέταρτο σε ύψος όρος της Πελοποννήσου και συμπεριλαμβάνεται στα λεγόμενα αλπικά βουνά της Ελλάδας.

Γενικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Περιβάλλεται στα ανατολικά από τα Αροάνια όρη (Χελμός), στα νότια από το Αφροδίσιο όρος και την Φολόη, στα δυτικά από το οροπέδιο της Βουντούχλας και την πεδινή λοφώδης περιοχή της Τριταίας, στα βορειοδυτικά από τον κάμπο των Φαρρών και στα βόρεια από τις νοτιότερες προεκτάσεις και πρόβουνα του ορεινού όγκου του Παναχαϊκού όρους. Δημιουργεί διακλαδώσεις, όπως το Καλλιφώνι (1.996 μ.), οι Υψηλές Κορυφές (1.757 μ.) και το όρος Λάμπειο (1.795 μ.).

Εκτός από τον Ωλενό, άλλες κορυφές του κύριου ορεινού όγκου του είναι: η Μουγγίλα (2.169 μ.), ο Προφήτης Ηλίας (2.125 μ.), ο Πυργάκος (2.050 μ.), το Νεραϊδοβούνι (1.923 μ.), η Ψηλή Τούρλα (1.891 μ.), η Λεπίδα (1.541 μ.), το Μελισσοβούνι (1.464 μ.), ο Άγιος Αθανάσιος (1.219 μ.) κ.α.

Ανήκει στη γεωλογική ζώνη Ωλονού-Πίνδου και στις προστατευόμενες περιοχές του πανευρωπαϊκού δικτύου Natura 2000 με στόχο την προστασία και την διατήρηση της άγριας χλωρίδας και πανίδας του. Ο Ερύμανθος διακρίνεται για το άγριο φυσικό του περιβάλλον, τα δάση κωνοφόρων, την πυκνή βλάστηση, τα σπάνια και τα άγρια είδη, την εξαιρετική θέα, τις διάσπαρτες πηγές, τα ρυάκια, τους όμορφους ποταμούς που σχηματίζουν συχνά κοιλάδες και απότομες χαράδρες και τους εντυπωσιακούς κόκκινους και πράσινους σχιστόλιθους.

Από τον Ερύμανθο πηγάζουν οι ποταμοί: Πηνειός, Σελινούντας, Ερύμανθος, Πείρος, Παραπείρος κ.α.

Χλωρίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ερύμανθος είναι όρος με πολλές αντιθέσεις ανά τόπους. Στις πλαγιές του υπάρχουν περίπου 970 είδη φυτών. Ανάμεσα σε αυτά τα 90 είναι ελληνικά ενδημικά από τα οποία τα 47 είναι ενδημικά της νότιας Ελλάδας και τα 13 ενδημικά της Πελοποννήσου.

Στο βουνό ευδοκιμούν δάση από έλατα, δρυς, κέδρους, καστανιές, πουρνάρια, πεύκα, φιλίκια, μελιούς και πλατάνια (σε παρόχθιες περιοχές), επίσης κάποιες πλαγιές μεταξύ των 1.400-1.700 μέτρων καλύπτονται από αραιές συστάδες βουνοκυπάρισσου. Στον Ερύμανθο φυτρώνει και ο "Αμανίτης το μυγοκτόνος" το μανιτάρι με το κόκκινο καπέλο και τις άσπρες βούλες το οποίο κατατάσσεται στα δηλητηριώδη καθώς προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές αλλά και μια κατάσταση μέθης και έκστασης αφού διαθέτει παραισθησιογόνες ουσίες. Επίσης οι ασφάκες είναι πολύ διαδεδομένες σχεδόν σε όλο τον όγκο του όρος αφού ευδοκιμούν σε πετρώδη και βραχώδη μέρη.

Μέχρι τα 600–800 μέτρα και ιδιαίτερα στα δυτικά τμήματα κυριαρχούν θαμνώνες και δάση με την κυριαρχία αείφυλλων-σκληρόφυλλων ειδών, ιδιαίτερα πουρνάρια και φιλίκια. Στις εκτάσεις των σκληρόφυλλων θαμνώνων υπάρχουν πολύ συχνά και φυλλοβόλα είδη όπως ο μελιός. Στα ανατολικά του όρους στα 1000–1200 μέτρα αναπτύσσονται δάση φυλλοβόλλων με δρυς και καστανιές καθώς και φυλλοβόλλα είδη αλλά και πουρνάρια. Τα ελάτα καλύπτουν τη μεγαλύτερη έκταση του όρους, μεταξύ των 800–1600 μέτρων, ενώ συναντιούνται από το υψόμετρο των 650 μέτρων περίπου. Από τα 1500 μέτρα και πάνω υπάρχουν αλπικά λιβάδια με πολλά και σπάνια ποώδη φυτά και σε κάποια από αυτά ευδοκιμούν και βονοκυπαρίσσια σε αραιές συστάδες έως και τα 1.700 μέτρα.

Στον Ερύμανθο ωστόσο δεν έχει πραγματοποιηθεί πλήρης χλωριδική-φυτογεωγραφική έρευνα.

Πανίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ερύμανθος έχει πλούσια πανίδα με ποικιλία διάφορων άγριων και σπάνιων ζώων.

Η πανίδα από θηλαστικά περιλαμβάνει κυρίως ασβούς, λαγούς, αλεπούδες, τσακάλια, νυφίτσες, αγριογούρουνα, κουνάβια ενώ σχετικά πρόσφατα έγινε γνωστό ότι υπάρχουν και βίδρες. Τα σημαντικότερα πτηνά είναι ο χρυσαετός, το γεράκι, ο καρβουνιάρης, ο δρυοκολάπτης, η τσίχλα, ο χιονοψάλτης, το κοτσύφι, ο σταχτοπετροκλής, η πέρδικα, η μπεκάτσα, το σπουργίτι, καθώς και κορακοειδή, όπως το κοράκι, η κουρούνα, η καρακάξα, η καλιακούδα και η κίσσα.

Στον Ερύμανθο ζει και η σπάνια πεταλούδα "Ρarnassius Apollo".

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεγάλο μέρος του Ερυμάνθου από την αρχαιότητα μέχρι και τις αρχές του 18ου αιώνα ανήκε στην Αρκαδία.

Το βουνό αυτό αποτέλεσε το καταφύγιο των κατατρεγμένων και το ορμητήριο των επαναστατημένων τόσο επί Τουρκοκρατίας όσο και επί της Γερμανο-Ιταλικής κατοχής.

Μυθολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Ερύμανθος ήταν απόγονος του πρώτου μυθικού βασιλιά της Αρκαδίας Λυκάονα και απ' αυτόν πήρε το όνομά του το βουνό, ενώ εμφανίζεται και σαν ιδρυτής και βασιλιάς της Ψωφίδος, αρχαίας οικονομικά ισχυρής πόλης της Αρκαδίας που σήμερα ανήκει στο νομό Αχαΐας και βρίσκεται σε μεθόρια θέση, στα σύνορα των τριών νομών Αχαΐας, Ηλείας, Αρκαδίας.

Μια άλλη εκδοχή της μυθολογίας αναφέρει πως ήταν γιος του θεού Απόλλωνα, ο οποίος τυφλώθηκε ή πέτρωσε από την θεά Αφροδίτη επειδή την είδε την ώρα που λουζόταν και ετοιμαζόταν να ενωθεί με τον Άδωνη, ο Απόλλωνας για να εκδικηθεί την Αφροδίτη μεταμορφώθηκε σε αγριόχοιρο και πήγε και σκότωσε τον Άδωνη. Με το πρόσωπο αυτό ταυτίζεται μερικώς και ο ποτάμιος θεός της Ψωφίδος Ερύμανθος, που αντιστοιχεί στον ομώνυμο ποταμό. Οι μυθογράφοι συνδέουν τον Ερύμανθο αυτό με τον Αρκάδα.

Στο όρος αυτό ο Ηρακλής πραγματοποίησε τον τέταρτο κατά σειρά άθλο του, εξολοθρεύοντας τον Ερυμάνθιο κάπρο, που είχε γίνει η μάστιγα της περιοχής.

Στον Ερύμανθο συναντήθηκαν η Καλλιστώ με τον γιο της Αρκά, μια μέρα που αυτός πήγε στο δάσος για να κυνηγήσει. Εκεί είδε τη μεταμορφωμένη σε αρκούδα μητέρα του, που διατηρούσε όμως ανθρώπινη σκέψη και νόηση, και ετοιμάστηκε να τη σκοτώσει με το τόξο του χωρίς να ξέρει ότι ήταν αυτή. Τότε ο Δίας για να αποτρέπει τη μητροκτονία, μεταμόρφωσε και τον Αρκάδα σε μικρό αρκουδάκι και έτσι αναγνώρισε τη μητέρα του, επειδή όμως φοβήθηκε την αντίδραση της Ήρας, αμφότερους τους μετέφερε στον ουρανό και μεταμόρφωσε και τους δύο σε αστερισμούς, βάζοντας τον Αρκτούρο να τους προστατεύει. Από τότε η Καλλιστώ είναι η Μεγάλη Άρκτος και ο Αρκάδας η Μικρή Άρκτος.

Κατά την αρχαιότητα θεωρούνταν τόπος διαμονής της Αρτέμιδος και του Πάνα.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Χρήστος Κορύλλος, Χωρογραφία της Ελλάδος: Α΄. Νομός Αχαΐας, Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων Ανέστη Κωνσταντινίδου, Εν Αθήναις 1903.
  • Emmy Patsi-Garin: Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδ. οίκος «Χάρη Πάτση», Αθήνα 1969.
  • Πολιτιστικός Αναπτυξιακός Σύνδεσμος "ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ", Τα χωριά νότια του Ερυμάνθου, Εκδόσεις Κόμβος, Αθήνα 2001.
  • Χρήστος Θ. Κανελλάκης, Το Μοίραλι από το 1461 έως σήμερα, Εκδόσεις Περι Τεχνών, Πάτρα 2010. ISBN 978-960-6684-64-7.
  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα