Ροδιά Φαρρών Αχαΐας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Για οικισμούς με ίδιο όνομα στην Αχαΐα, δείτε: Ροδιά Αχαΐας
Για οικισμούς με ίδιο όνομα στην Ελλάδα, δείτε: Ροδιά
Για οικισμούς με την παλιά ονομασία Μπούγα, δείτε: Μπούγα

Συντεταγμένες: 38°4′59″N 21°49′30″E / 38.08306°N 21.82500°E / 38.08306; 21.82500

Ροδιά
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Ροδιά
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΔυτικής Ελλάδας
ΔήμοςΕρυμάνθου
Δημοτική ενότηταΦαρρών
Τοπική κοινότηταΚαλανίστρας
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΠελοποννήσου
Περιφερειακή ενότηταΑχαΐας
Υψόμετρο490 μ.
Πληθυσμός56 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΜπούγα

Η Ροδιά (παλιά ονομασία: Μπούγα) είναι μικρό χωριό της Αχαΐας που υπάγεται στην Τοπική Κοινότητα Καλανίστρας του Δήμου Ερυμάνθου[1][2]. Σύμφωνα με την εθνική απογραφή του 2011, το χωριό είχε μόνιμο πληθυσμό 56 κάτοικους[3] ενώ ο πραγματικός πληθυσμός του ανήλθε στους 59 κατοίκους[4].

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βρίσκεται στην πλαγιά ενός βουνού που ανυψώνεται ανατολικά του χωριού και το οποίο ονομάζεται Μπογοβούνι[5] που συμπεριλαμβάνεται στην περιοχή των νότιων πρόβουνων της ευρύτερης έκτασης του ορεινού όγκου του Παναχαϊκού[6], καθώς επίσης και πολύ κοντά στην κοιλάδα του ποταμού Πείρου, στο σημείο όπου συναντάται με τους βόρειους πρόποδες του Ερυμάνθου[5]. Υπάρχουν επίσης απόψεις που θεωρούν ότι το χωριό ανήκει στην ιστορική περιοχή των Νεζερών[7][8], ευρισκόμενο στο βορειοδυτικό άκρο αυτής.

Γειτνιάζει με τα χωριά Βαλμαντούρα, Καλάνιστρα και Καταρράκτης (Λόπεσι), ενώ αντίστοιχα υπάρχουν και τρεις δρόμοι που συνδέουν αυτές τις περιοχές με το χωριό, με πλήρως ασφαλτοστρωμένο ωστόσο μόνο τον οδικό άξονα προς τον Καταρράκτη. Εγγύς του βρίσκεται επίσης το χαμηλό φράγμα υδροληψίας, κατασκευασμένο από σκυρόδεμα, στην περιοχή της Βαλμαντούρας, που αποτελεί τμήμα του έργου «Φράγμα Πείρου - Παραπείρου»[9]. Απέχει οδικώς 11 χιλιόμετρα από την Χαλανδρίτσα την έδρα του Δήμου Ερυμάνθου, και 31 χιλιόμετρα από την πόλη της Πάτρας.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για την ονομασία του χωριού (Μπούγα) η πιο διαδεδομένη άποψη θεωρεί ότι είναι ανθρωπωνυμικό και προέρχεται από την αρβανιτόφωνη οικογένεια Μπούα, απόγονοι ή κλάδος της οποίας πιθανόν βρέθηκαν και κατοίκησαν στην περιοχή[5][10]. Άλλη άποψη, ωστόσο πιο αδύνατη σε σχέση με την προαναφερθείσα, δίνει μια πιο λαογραφική προσέγγιση στο θέμα της ονομασία του χωριού, ότι δηλαδή προέρχεται από την λέξη «μπούγα» που σημαίνει «μυλωνάς»[11].

Παρότι ο οικισμός απέκτησε την ονομασία Ροδιά με το Βασιλικό Διάταγμα (Β.Δ.) της 10ης Οκτωβρίου του 1955, ακόμα και στις μέρες μας ωστόσο επικρατεί κατά κόρον στην καθημερινή πρακτική των ντόπιων κατοίκων και όχι μόνο, η παλιά ονομασία.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην περιφέρεια του οικισμού της Ροδιάς έχουν βρεθεί, μετά από ανασκαφές, λείψανα οικισμών της μεσοελλαδικής (2000–1600 π.Χ.) και μυκηναϊκής εποχής (1600–1100 π.Χ.)[12][13][14].

Αναφέρεται το χωριό Μπούγα ότι αποτελούσε στα 1713 κοινή ενορία με το γειτονικό του χωριό Λόπεσι ενώ αναφέρεται σε δικαιοπρακτικά έγγραφα του 18ου-19ου αιώνα[5]. Η Μονή Νεζερών είχε στην περιοχή τον 19ο αιώνα μετόχι το οποίο ενοίκιαζε[5][15], περιουσία που διατηρείται ακόμη[16]. Αναφέρεται το 1901 ότι ο οικισμός Μπούγα απείχε 2 ώρες από την Χαλανδρίτσα και 6 ώρες από την Πάτρα[17]. Στα 1903 ο Χρ. Κορύλλος αναφέρει ότι απέχει μιάμιση ώρα από την Χαλανδρίτσα[7].

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οικονομία της περιοχής βασίζεται στον πρωτογενή τομέα παραγωγής και μόνιμοι κάτοικοι του χωριού απασχολούνται κατά κύριο λόγο με την κτηνοτροφία και ιδιαίτερα -σχεδόν αποκλειστικά- με την εκτροφή αιγοπρόβατων, ενώ σε δεύτερο βαθμό και με την γεωργία.

Διοικητική εξέλιξη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 08/02/1908 (ΦΕΚ 28Α) προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Φαρών[1][18]. Με το ΦΕΚ 256Α της 28/08/1912, και την κατάργηση των δήμων, αποσπάται από τον Δήμο Φαρών και προσαρτάται στην νεοσύστατη τότε Κοινότητα Καλάνιστρας[1][2]. Στις 10/10/1955 (ΦΕΚ 287Α) μετονομάστηκε από Μπούγα σε Ροδιά[1][19]. Με το ΦΕΚ 244Α της 04/12/1997, σύμφωνα με τη Διοικητική Μεταρρύθμιση "Καποδίστριας", προσαρτάται στον νέο Δήμο Φαρρών μέχρι το 2010 που εντάχθηκε στο Δήμο Ερυμάνθου (ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010) βάσει της Διοικητικής Μεταρρύθμισης "Καλλικράτης"[1].

Δημογραφική εξέλιξη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συγκεντρωτικά, η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού σύμφωνα με τις εθνικές απογραφές[20][21] είναι η εξής:

1907 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
95[22] 61[22] 61[22] 88[22] 92[22] 94[22][5] 61[22][5] 79[22] 72[22] 59[22][23] 56[3]

Θρησκευτικοί ναοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ναός του οικισμού (ενοριακός-κοιμητηριακός) είναι αφιερωμένος στον Άγιο Δημήτριο ενώ στην περιφέρειά του ανήκουν τα ξωκλήσια του Αγίου Γεωργίου, της Ζωοδόχου Πηγής, της Παναγίας Καψοδεματούσας και του Αγίου Φανουρίου, ενώ υπάρχουν και κάποια ερειπωμένα ξωκλήσια[24][25].

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αξιοθέατα του χωριού μεταξύ άλλων αποτελούν τα παραδοσιακά παλιά πέτρινα σπίτια, η κεντρική βρύση με τον μακρόβιο πλάτανο στο κέντρο του οικισμού, ο ενοριακός ναός του Αγίου Δημητρίου και τα διάφορα ξωκλήσια, καθώς και οι αρχαιότητες που έχουν ανασκαφεί στην περιοχή[26]. και που ανάγονται χρονολογικά στις περιόδους της μεσοελλαδικής αλλά και της μυκηναϊκής εποχής[12][13][14]. Η περιοχή της Ροδιάς, επίσης, έχει όμορφη θέα και άγριο φυσικό κάλλος.

Παραπομπές και υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Ροδιάς Φαρρών Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 19/11/2017.
  2. 2,0 2,1 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Καλανίστρας Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 19/11/2017.
  3. 3,0 3,1 ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  4. ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Μπούγα.
  6. Αναφέρεται εσφαλμένα στις πηγές και την βιβλιογραφία ότι βρίσκεται επί του Ερυμάνθου. Βλ. Κορύλλου 1903, σελ. 81· Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Μπούγα· Γκουρβέλος 2007, σελ. 220· Βλ. και στη συζήτηση του λήμματος.
  7. 7,0 7,1 Κορύλλου 1903, σελ. 82.
  8. Γκουρβέλος 2007, σελ. 219.
  9. Αικ. Δίγκα 2012, σελ. 47-49.
  10. Γκουρβέλος 2007, σελ. 286-287.
  11. Αναφέρεται η παροιμία «Άσπρος μπουγάς μπουγεύεται και ασπρόχωμα πετάει». Βλ. Γκουρβέλος 2007, σελ. 287.
  12. 12,0 12,1 Εταιρεία Μελετών Μυκηναϊκής Αχαΐας (ΕΜΜΑΧ) - Καταρράκτης-Ροδιά. emmach.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017.
  13. 13,0 13,1 Rizio 2010, σελ. 14.
  14. 14,0 14,1 Τριανταφύλλου 1995, λήμμα Μπούγα, λήμμα Ροδιά· Γκουρβέλος 2007, σελ. 33-36.
  15. Γκουρβέλος 2007, σελ. 324.
  16. Γκουρβέλος 2007, σελ. 329.
  17. Νουχάκης 1901, σελ. 534· Λουλούδης 2010, σελ. 266 [υποσημείωση 5].
  18. Ως οικισμός είχε ήδη απογραφεί επίσημα το 1907. Βλ. Λουλούδης 2010, σελ. 266.
  19. Πανδέκτης: Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας - Μπούγα-Ροδιά. pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε: 16/08/2015.
  20. Ψηφιακή βιβλιοθήκη της Ε.Σ.Υ.Ε./ΕΛ.ΣΤΑΤ.. dlib.statistics.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017.
  21. Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές στην Τ.Α. - Δημοσιεύματα απογραφών. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 24/10/2017.
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 22,5 22,6 22,7 22,8 22,9 Λουλούδης 2010, σελ. 266.
  23. Μόνιμος πληθυσμός: 57 κάτοικοι. Βλ. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001
  24. Λουλούδης 2010, σελ. 267.
  25. Γκουρβέλος 2007, σελ. 323-324.
  26. Καλάνιστρα visit-erymanthos.gr. Ανακτήθηκε: 20/11/2017.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
  • Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Τόμος Β΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση, λήμμα Μπούγα, λήμμα Ροδιά.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]