Κριτική στον Χριστιανισμό

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Η κριτική στον Χριστιανισμό ξεκινάει από την εποχή της εμφάνισης του ως θρησκεία στη Ρωμαϊκή Aυτοκρατορία. Οι κριτικοί έχουν σχολιάσει το δόγμα, τις διδαχές και τον ρόλο της Χριστιανικής εκκλησίας στην πορεία της ιστορίας.

Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, ο Νεοπλατωνικός φιλόσοφος Πορφύριος αναδείχτηκε ως ο κύριος κριτικός, με το βιβλίο «Κατά Χριστιανών» στο οποίο ισχυριζόταν πως ο Χριστιανισμός βασιζόταν πάνω σε ψεύτικες προφητείες που δεν είχαν ακόμη πραγματοποιηθεί. Μετά την υιοθέτηση του Χριστιανισμού από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, οι φωνές εναντίον του Χριστιανισμού καταπιέστηκαν και εξαφανίστηκαν από κυβερνητικές και εκκλησιαστικές αρχές.[1] Μια χιλιετία αργότερα, η προτεσταντική μεταρρύθμιση οδήγησε σε ένα θεμελιώδη διχασμό τη χριστιανοσύνη και οι κριτικές φωνές εναντίον του χριστιανισμού ξανάρχισαν. Με την επιστημονική Επανάσταση και τον Διαφωτισμό, ο Χριστιανισμός βίωσε επιπλέον επιθέσεις από τους Βολταίρο, Ντέιβιντ Χιουμ, Τόμας Πέιν και τον βαρόνο του Χόλμπαχ.[2] Τα κεντρικά ζητήματα σε αυτές τις κριτικές ήταν η ιστορική ακρίβεια της Βίβλου και η διαφθορά των Χριστιανικών αρχών.[3] Άλλοι φιλόσοφοι, όπως ο Iμμανουέλ Καντ, ξεκίνησαν τις πρώτες συστηματικές επιθέσεις κατά της Χριστιανικής Θεολογίας, προσπαθώντας να ανατρέψουν τα επιχειρήματα υπέρ του Θεϊσμού.[4] Τους σύγχρονους καιρούς ο χριστιανισμός έχει δεχτεί κριτική από ένα ευρύ φάσμα πολιτικών κινημάτων και ιδεολογιών. Με τη Γαλλική Επανάσταση, εμφανίστηκε ένας αριθμός πολιτικών και φιλοσόφων που κριτίκαραν τα παραδοσιακά χριστιανικά δόγματα.[5] Μετά τη γαλλική Επανάσταση, φιλελεύθεροι και κομμουνιστές φιλόσοφοι, όπως ο Τζον Στιουάρτ Μιλ και ο Καρλ Μαρξ, κριτίκαραν το Χριστιανικό δόγμα ότι ήταν αντιδημοκρατικό. Ο Φρειδερίκος Νίτσε υποστήριξε πως το Χριστιανικό δόγμα προωθεί μια νοοτροπία σκλάβου η οποία καταπιέζει τις επιθυμίες που εμπεριέχονται στην ανθρώπινη θέληση. [6] Επίσης σύγχρονα εργατικά μαρξιστικά κινήματα όπως οι Μπολσεβίκοι τα οποία στη πλειοψηφία τους επεδίωξαν να θεσπίσουν τον αθεϊσμό, άσκησαν και αυτά με την σειρά τους κριτική στις Χριστιανικές ιδέες.

Οι επίσημες απαντήσεις των Χριστιανών στην κριτική ανήκουν στο πλαίσιο της λεγόμενης Χριστιανικής απολογητικής. Ο Θωμάς ο Ακινάτης και ο Αυγουστίνος Ιππώνος είναι οι πιο γνωστοί Χριστιανοί απολογητές. Μέρος της σύγχρονης απολογητικής είναι πως ο Χριστιανισμός είναι η βάση του σύγχρονου κοσμικού πολιτισμού.[7] Σύμφωνα με τον Peter Harrison, ο Χριστιανισμός έπαιξε έναν σημαντικό θετικό ρόλο στην ανάπτυξη της σύγχρονης επιστήμης στη Δύση.[8]

Πίνακας περιεχομένων

Κριτική στη Βίβλο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κριτική για τις παραλλαγές του κειμένου της Βίβλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πλειάδα των εκδόσεων της Βίβλου, υπάρχουν αρκετές παραλλαγές. Αυτές οι παραλλαγές αφορούν ορθογραφικά και συντακτικά λάθη, αλλαγή σειράς λέξεων και χρήση παλιότερων μορφών ορισμένων λέξεων. Σε μια προσπάθεια να βρεθεί το αρχικό κείμενο των βιβλίων της Καινής Διαθήκης, ορισμένοι κριτικοί έχουν εντοπίσει ορισμένα κομμάτια τα οποία μάλλον είναι κατοπινές προσθήκες. Σε αυτές τις προσθήκες συμπεριλαμβάνονται το τέλος του κατά Μάρκον ευαγγελίου, η ιστορία στο κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο όπου μια γυναίκα θα σκοτωνόταν δια λιθοβολισμού και ο Ιησούς την έσωσε λέγοντας ''Ο αναμάρτητος υμών πρώτος τον λίθον βαλέτω'', όπως και το Ιωάννειο κόμμα ώστε να αλλάξει μορφή το συγκεκριμένο χωρίο.[εκκρεμεί παραπομπή]

Οι Κερτ και Βαρβάρα Άλαντ σύγκριναν τις τον αριθμό των παραλλαγών που υπήρχε ανάμεσα σε διάφορες εκδόσεις της Καινής Διαθήκης (αφαιρώντας τα ορθογραφικά λάθη) και βρήκαν 62,9% συμφωνία (4999/7947) agreement. Συμπέραναν πως τα 2/3 της Καινής διαθήκης δεν έχουν σημαντικές διαφορές πέρα, αριθμός μεγαλύτερος από ότι εκτιμάτο πιο πριν. Στις Πράξεις αποστόλων, στα Ευαγγέλια και την Αποκάλυψη, η συμφωνία είναι μικρότερη, ενώ στις Επιστολές μεγαλύτερη.[εκκρεμεί παραπομπή]

Με την ανακάλυψη της Εβραϊκής Βίβλου ανάμεσα στα Χειρόγραφα της Νεκρής Θάλασσας το 1947[9] ενισχύθηκαν οι αμφιβολίες για την γνησιότητα του Μεσορετικού κειμένου που είναι η βάση για τις περισσότερες αγγλικές μεταφράσεις.[citation needed]

Εσωτερικές αντιφάσεις της Βίβλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ερώτημα των εσωτερικών αντιφάσεων [Σημ 1] αφορούν τη συνοχή του κειμένου της Βίβλου σχετικά με ημέρες, αριθμούς και αλληλουχία γεγονότων που αφορούν το ίδιο γεγονός. Η αναζήτηση απάντησης για τις αντιφάσεις οδήγησαν σε διάφορες υποθέσεις όπως την υπόθεση ντοκιμαντέρ (σύμφωνα με την οποία τα τέσσερα ευαγγέλια είναι γραμμένα από τέσσερις ανεξάρτητες μεταξύ τους πηγές, οι οποίες ενώθηκαν σε ένα βιβλίο σε κατοπινά στάδια από διάφορους εκδότες), την υπόθεση δυο πηγών (Τα ευαγγέλια του Ματθαίου και του Λουκά βασίζονται στο ευαγγέλιο του Μάρκου μαζί με την προφορική παράδοση της εποχής που αφορούσε τις πράξεις του Ιησού) και την εκτίμηση πως οι ποιμαντικές επιστολές δεν είναι γραμμένες από τον Παύλο. Σε αντίθεση με την πιο πάνω κριτική, υπάρχει η θέση πως τα κείμενα είναι συνεπή, προερχόμενα από μία πηγή, αλλά τα ευαγγέλια είναι γραμμένα από τέσσερις διαφορετικούς μάρτυρες και οι ποιμενικές επιστολές γραμμένες από τον Απόστολο Παύλο.[10][11] [12]

Οι υποστηρικτές του αλάθητου της Βίβλου ισχυρίζονται ότι η Βίβλος δεν γράφτηκε κατ ευθείαν από τον Θεό, αλλά από ξεχωριστούς ανθρώπους με διαφορετική προσωπικότητα και λογοτεχνικό ύφος και τα κείμενα είναι γραμμένα με Θεία έμπνευση η οποία οδήγησε τους συγγραφείς να γράψουν το μήνυμα του δια μέσω της γλώσσας τους και της προσωπικότητας τους.[13]:Art. VIII

Ο Ιησούς δεν εκπλήρωσε τις προφητείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

God reveals himself to Abraham in scripture and he is seen here with three angels. By Giovanni Battista Tiepolo.

Εκατοντάδες χρόνια πριν την έλευση του Ιησού, οι εβραϊκές προφητείες έγραφαν για τον Μεσσία ο οποίος θα ερχόταν και απελευθέρωνε τους Ιουδαίους. Ο Ιουδαϊσμός ισχυρίζεται οτι ο Ιησούς δεν εκπλήρωσε αυτές τις προφητείες. Άλλοι σκεπτικοι συνήθως ισχυρίζονται πως οι προφητείες είναι ασαφής γενικολογίες ή προφητείες που δεν εκπληρώθηκαν- ορισμένες μάλιστα κατέληξαν ακριβώς στο αντίθετο αποτέλεσμα.[14] Άλλοι επίσης ισχυρίζονται πως τα γραπτά της Παλαιάς Διαθήκης επηρέασαν την αφήγηση της Καινής Διαθήκης.[15] Χριστιανοί απολογητές ισχυρίζονται ότι οι Ιησούς εκπλήρωσε αυτές τις προφητείες, οι οποίες είναι σχεδόν αδύνατο να εκπληρωθούν από καθαρή τύχη.[16]Πολλοί Χριστιανοί περιμένουν την Δεύτερα Παρουσία για να εκπληρώσει όλες τις μεσσιανικές προφητείες, όπως την Τελική Κρίση, Ανάσταση Νεκρών και την εγκατάσταση της Βασιλείας των Ουρανών επί της γης.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Στέφεν Λ. Χάρρις (Stephen L. Harris):[17]

Ο Ιησούς δεν κατάφερε να εκπληρώσει αυτά που οι προφήτες υποσχέθηκαν θα κάνει ο Μεσσίας. Ο Ιησούς δεν κατάφερε να απελευθερώσει τους λαούς της Διαθήκης από τους παγανιστές εχθρούς τους, να μαζέψει την Διασπορά των εβραίων και να επανεγκαταστήσει το βασίλειο του Δαβίδ, ούτε να φέρει παγκόσμια ειρήνη. Αντι να ελευθερώσει τους Ιουδαίους απο τους καταπιεστές τους, όπως τους είχε υποσχεθεί ο Θεός, ο Ιησούς πέθανε από ένα ατιμωτικό θάνατο, ηττημένος από τις δυνάμεις που υποτίθεται θα υπερνικούσε. Οι προφήτες δεν είχανε προβλέψει πως ο Μεσσίας θα πεθάνει σταυρωμένος σαν κοινός εγκληματίας.

Οι χριστιανοί απολογητές αντιμετωπίζουν αυτό το επιχείρημα λέγοντας ότι οι προφητείες αυτές θα εκπληρωθούν κατά την Δευτέρα Παρουσία, όπως λένε προφητείες στο βιβλίο της Αποκαλύψεως της Καινής Διαθήκης.

Ο ραβίνος θεολόγος του 16ου αιώνα Ισαάκ Μπεν Αβραάμ, συνέγραψε το βιβλίο Chizzuk Emunah[Σημ 2] στο οποίο προσπαθούσε να καταρρίψει την ιδέα ότι ο Ιησούς ήταν ο Μεσσίας. Με συστηματική μελέτη ανίχνευσε αρκετές ασυνέπειες και αντιφάσεις της Καινής με την παλαιά Διαθήκη. Επιπλέον κατάκρινε Χριστιανικά έθια, όπως την κυριακάτικη αργία. [18] Αν και το έργο γράφτηκε για Εβραίους, να τους προστατέψει από το να αλλαξοπιστήσουν προς τον Χριστιανισμό, το βιβλίο διαδώθηκε και στους χριστιανούς,[19] Το Chizzuk Emunah χαρακτηρίστηκε ως αριστούργημα από τον Βολταίρο.[18]

Από την άλλη, ο Μπλεζ Πασκάλ, πίστευε πως οι προφητείες ήταν η ισχυρότερη απόδειξη πως ο Ιησούς ήταν ο Μεσσίας.[20] Ο Απολογιτής Τζοζ ΜακΝταγουελ (Josh McDowell) εξηγεί πως οι προφητείες που εκπλήρωσε ο Ιησούς αφορούν την καταγωγή του, τον τόπο γέννησης του, την παρθενογένεση, τα θαύματα, τον τρόπο θανάτου και την ανάσταση του. Ισχυρίζεται πως ακόμα και η χρονική στιγμή εμφάνισης του Μεσσία είχε προφητευθεί.[21]

Μετάφραση της λέξης הָעַלְמָה ως "παρθένος"[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο 1:22 -23 γράφει: «Και όλον αυτό το θαυμαστόν και μοναδικόν γεγονός έγινε, δια να πραγματοποιηθή και επαληθεύση αυτό, που είχε λεχθή από τον Κυριον δια του προφήτου Ησαΐου·  “Ιδού η αγνή και άμωμος παρθένος θα συλλάβη και θα γεννήση υιόν, χωρίς να γνωρίση άνδρα, και θα ονομάσουν αυτόν Εμμανουήλ, όνομα που σημαίνει· Ο Θεός είναι μαζί μας"[Σημ 3] Από τις αρχές του 2ου αιώνα μΧ,οι Εβραίοι κριτικοί της Βίβλου έχουν υποστηρίξει οτι οι Χριστιανοί μεταφράζουν λάθος την λέξη ("עלמה") στο Ισαϊα 7:14 .[22] Σύμφωνα με τους Εβραίους μεταφραστές, το κείμενο γράφει "Δείτε, η νεαρή γυναίκα είναι με παιδί και θα φέρει ένα γιο και θα τον ονομάσει Εμμανουήλ": "Behold, the young woman is with child and will bear a son and she will call his name Immanuel." Επιπλέον, ισχυρίζονται ότι οι Χριστιανοί δεν κατανοούν το συγκείμενο[23]

To ελληνικό κείμενο χρησιμοποιεί τη λέξη «παρθένος»

«ιδού η παρθένος εν γαστρί έξει και τέξεται υιόν και καλέσουσιν το όνομα αυτού Εμμανουήλ ο έστιν μεθερμηνευόμενος μεθ' ημών ο Θεός»[24]

Στο εβραϊκό κείμενο, χρησιμοποιείται η λέξη הָעַלְמָה η οποία μεταφράζεται σε Νεαρή Γυναίκα.[25]

יד לָכֵן יִתֵּן אֲדֹנָי הוּא, לָכֶם--אוֹת: הִנֵּה הָעַלְמָה, הָרָה וְיֹלֶדֶת בֵּן, וְקָרָאת שְׁמוֹ, עִמָּנוּ אֵל. 14

Η μεράφραση της Βίβλου στα Ελληνικά τον πρώτο αιώνα, χρησιμοποιεί τη λέξη «παρθένος» παρά τη συνηθισμένη νεανίς που σημαίνει νεαρή γυναίκα. Η επιλογή της λέξης παρθένος, σύμφωνα με πολλούς, είναι ανακριβής.[26][27] Μελετητές της Βίβλοι διαφωνούν ακόμη για την ακριβή μετάφραση της συγκεκριμένης λέξης, επειδή δεν υπάρχει εβραϊκή λέξη που να ταυτίζεται με την έννοια της Παρθενίας.[28] Σύμφωνα πάντως με τον Μαρτίνο Λούθηρο, η συζήτηση είναι χωρίς νόημα.[29]

Σύμφωνα με τη Φραντζέσκα Σταυρακοπούλου οι εκδόσεις των κειμένων της Παλαιάς Διαθήκης ήταν συνήθως μεταφρασμένες στα Ελληνικά εκείνη την εποχή. Αρκετοί διάβαζαν ελληνικά κείμενα για να ανιχνεύσουν τις προφητείες αρχαιότερων συγγραφέων. Και έτσι οι οπαδοί του Ιησού, ψάχνανε σημάδια στην Παλαιά Διαθήκη που να επιβεβαίωναν τη θεϊκή καταγωγή του Ιησού. Έτσι βρήκαν την ελληνική λέξη «παρθένος» για την μητέρα του, και από εκεί πέρασε στην Καινή Διαθήκη. Ωστόσο το πρωτότυπο εβραϊκό κείμενο αναφέρεται η λέξη «הָעַלְמָה'» (almah) που σημαίνει νεαρή γυναίκα [30]

Κριτική του Χριστιανισμού για τον ιστορικό του ρόλο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ορισμένες ερμηνείες ηθικών προτύπων που υπάρχουν στη Βίβλο (Παλαιά και Καινή Διαθήκη) θεωρούνται στη σύγχρονη εποχή αμφισβητούμενες από πολλές ομάδες ή άτομα. Μερικά από τα θέματα που συνήθως κριτικάρονται είναι απόψεις που υποστηρίζουν τη δουλεία, την αποικιοκρατία, την υποταγή της γυναίκας στον άνδρα, τη μη ανοχή σε άλλες θρησκείες, την καταδίκη της ομοφυλοφιλίας κ.ά.

Αποικιοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο χριστιανισμός συνδέθηκε στενά με την αποικιοκρατία επειδή ο καθολικισμός και ο προτεσταντισμός ήταν οι επικρατούσες θρησκείες των αποικιοκρατικών δυνάμεων και έδρασαν πολλές φορές ως το θρησκευτικό χέρι αυτών των δυνάμεων στην προσπάθεια τους για κυριαρχία σε ξένες χώρες.[31][32] Οι ιερείς στις χριστιανικές αποστολές προβάλλονταν ως άγιοι, ωστόσο με τον καιρό, όλο και περισσότεροι τις έβλεπαν ως στρατούς ιδεολογικής εισβολής προς όφελος των αποικιοκρατικών δυνάμεων.[33]

Ο χριστιανισμός δέχεται κριτική, επειδή τα δόγματα του έχουν χρησιμοποιηθει για να δικαιολογήσουν τις δράσεις των αποικιοκρατών.[34] Για παραδειγμα ο Μαικλ Γουντ (Michael Wood) ισχυρίζεται πως ιθαγενεις ανθρώποι δεν υπολογίζονταν πως ήταν πραγματικά ανθρώπινα οντα και πως μετά απο αιώνες εθνοκεντρισμού και χριστιανικού μονοθεϊσμού, κατέληξε σε μόνο μια θεώρηση περι αλήθειας και πραγματικότητας."[35]

Κατα τον Woodberry, D. Robert, η δράση των Προτεσταντών ιεραποστόλων στις αποικίες είναι οι ρίζες της σύγχρονης φιλελεύθερης δημοκρατίας. Είναι ο καταλύτης που κινητοποίησε τη διάδοση της θρησκευτικής ελευθερίας, τη μαζική εκπαίδευση, τη μαζική εκτύπωση, τις εφημερίδες, τους εθελοντικούς οργανισμούς, τις αποικιακές μεταρρυθμίσεις, και έθεσε τις προϋποθέσεις για τη σταθεροποίηση της δημοκρατίας. Η στατιστική ιστορική έρευνα έδειξε ο Προτεσταντισμός διευκόλυνε την ανάπτυξη της σύγχρονης αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Για παράδειγμα, η πρώτη σταθερή δημοκρατία εμφανίστηκε στην Προτεσταντική Ευρώπη και τις Βρετανικές αποικίες. Υπήρξαν εξαιρέσεις όπως η Νότια Αφρική και η Ναζιστική Γερμανία. Η στατιστική ανάλυση δείχνει ότι ο θρησκευτικός και όχι άλλοι παράγοντες εξηγούν την επικράτηση της δημοκρατίας σε προτεσταντικές αποικίες έναντι των καθολικών αποικιών. Επίσης, μετά την πτώση του κομμουνισμού στην Ανατολική Ευρώπη, παρατηρείται ότι η δημοκρατία σταθεροποιήθηκε περισσότερο στις καθολικές και προτεσταντικές χώρες και λιγότερο στις ορθόδοξες και μουσουλμανικές.[36]

Δουλεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι απόψεις του Χριστιανισμού για τη δουλεία ήταν ποικίλες σε διάφορες περιοχές και διάφορες εποχές. Κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες η δουλεία υπό διάφορες μορφές ήταν μέρος της κοινωνικής ζωής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αυτό συνεχίστηκε και σε άλλες εποχές, μέχρι τουλάχιστον 18 αιώνες.[37]

Ο Απόστολος Παύλος αναφερόμενος στη δουλεία στην Προς Εφεσίους επιστολή (6: 8), ούτε την απορρίπτει ούτε την αποδέχεται. Τίποτα στην εκεί παράγραφο δεν επιβεβαιώνει ότι η δουλεία θεωρείται φυσικώς αποδεκτή ή κατ' εντολήν του Θεού. Η άποψη του Παύλου μεταμορφώνει τον θεσμό της δουλείας σε σχέση με τις αντιλήψεις της αρχαιότητας. Κηρύσσει ότι ο δούλος είναι επίσης πλασμένος κατ' εικόνα του Θεού και πρέπει να τυγχάνει μεταχείρισης με σεβασμό. Κατά την παράδοση, οι πάπες Πίος Ι (θητεία π. 158-167) και Κάλλιστος Ι (π. 217-222) ήταν πρώην δούλοι.[38] Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος (4ος αι.) εξηγεί τη στάση του Παύλου με το ότι στην εποχή του ολόκληρη η κοινωνία και η οικονομία στηριζόταν στη δουλεία, και τυχόν εναντίωση σ' αυτό θα εξέτρεπε τον Χριστιανισμό σε ένα κίνημα δούλων, όπως άλλα που είχαν προηγηθεί. Ο Χρυσόστομος προέτρεπε τους Χριστιανούς να μην έχουν περισσότερους από δύο δούλους, και ο Γρηγόριος Νύσσης (4ος αι.) καταφέρεται με δριμύτητα εναντίον της δουλείας και όσων συντηρούσαν δούλους.[39] Ο Άγιος Αυγουστίνος έγραφε ότι η δουλεία είναι ενάντια στο θέλημα του Θεού και προκύπτει από την αμαρτία.[40] Στις 13 Ιανουαρίου 1435 εκδόθηκε η πρώτη παπική βούλα που καταδίκαζε την υποδούλωση των εκχριστιανισμένων ιθαγενών Αφρικανών στα Κανάρια Νησιά.[41] Ακολούθησαν κατά καιρούς και άλλα παρόμοια διατάγματα. Η παπική βούλα Sublimis Deus του 1537 απευθυνόταν σε όλους γενικά τους πιστούς και όχι σε κάποια συγκεκριμένη περιοχή. Είχε ως βασικό στόχο την καταδίκη της δουλείας στη Λατινική Αμερική. Ακολούθησαν άλλες δύο βούλες που επέβαλαν ποινές στους παραβάτες.[42]

Το θέμα της δουλείας είναι παρόν στην Παλαιά και Καινή Διαθήκη. Ένα απόσπασμα του βιβλίου της Γενέσεως, στην Παλαιά Διαθήκη[43], όπου ο Νώε καταδικάζει τους απόγονους του Χαναάν να είναι δούλοι των υπολοίπων, χρησιμοποιήθηκε από την Εκκλησία για να δικαιολογήσει την ύπαρξη δουλείας στον κόσμο.[37] Σχετικά με την δουλεία, ο Θωμάς ο Ακινάτης δίδασκε πως παρόλο που η υπαγωγή ενός ανθρώπου σε άλλο δεν είναι μέρος της αρχικής πρόθεσης του φυσικού νόμου, είναι αποδεκτή και κοινωνικά χρήσιμη σε ένα κόσμο ο οποίος έχει επηρεαστεί από το πρωπατορικό αμάρτημα.[44] Σύμφωνα με τον John Francis Maxwell, ο Θωμάς ο Ακινάτης αποδέκτηκε την Αριστοτέλια οπτική για την δουλεία, όπως και τους τίτλους ιδιοκτησίας για σκλάβους που είχαν προκύψει από το Ρωμαϊκό Δίκαιο. Προσπάθησε να τους συμφιλιώσει με την χριστιανική παράδοση..Αποδέχεται πως η συμβιωτική σχέση αφεντικού-σκλάβου είναι ωφελεί και τους δυο. Επειδή ισχυρίζεται πως η δουλία υπάρχει ως αποτέλεσμα του πρωπατορικού αμαρτήματος, μπορεί να εξηγησει την Αριστοτέλια διδαχή πως ορισμένοι άνθρωποι ειναι σκλάβοι εκ φύσεως, όπως τα άψυχα εργαλεία..[45] Η άποψη του Θωμά του Ακινάτη, ήταν συνέχισε να υφίσταται εως τα τέλη του 18ου αιώνα.[46]Ο καθολικός ιερέας Fr. Bede Jarrett, ισχυρίζεται πως ο Ακινάτης εκτιμούσε πως η δουλεία ήταν αποτέλεσμα του πρωπατορικού αμαρτήματος, και για αυτό, ήταν δικαιολογημένη. .[47][48]

Στη σύγχρονη κατάργηση της δουλείας στα χριστιανικά κράτη, πρωτοστάτησαν ορισμένες προτεσταντικές Εκκλησίες όπως των Κουάκερων και των Ευαγγελιστών, ήδη από τον ύστερο 17ο αιώνα.[49]

Τον 17-18ο αιώνα, η Καθολική Εκκλησία αποκήρυξε τη δουλεία. Σήμερα, μόνο ορισμένες περιθωριακές Χριστιανικές ομάδες, όπως η Κου-Κλουξ-Κλαν[50], άλλες οργανώσεις Μίσους και περιθωριακές Χριστιανικές ομάδες, υποστηρίζουν την ύπαρξη της, βασιζόμενοι κυρίως επάνω στους στίχους της Παλαιάς Διαθήκης.[51][52][53]

Αιχμάλωτοι άραβες μπροστά στον αυτοκράτορα Ρωμανό Γ

Στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία, σύμφωνα με τον Γκαρυ Ροππερ (Garry Ropper ), πριν τον 19ο αιώνα, καμιά ορθόδοξη εκκλησία δεν είχε αποκηρύξει την σκλαβιά (Καθολικής, Ελληνικής ή Ρώσικης συμπεριλαμβανομένων). Κατά τον ίδιο, η δουλεία δεν ήταν ηθικό ζήτημα στις παλαιές θρησκείες, και μάλιστα σε ισλαμικές χώρες η απελευθέρωση των δούλων δεν ολοκληρώθηκε πριν τον Β' ΠΠ και αυτό λόγω πιέσεων από Δυτικά κράτη..[54] [55] Στο Ισλάμ επιτρεπόταν η δουλεία, και ο ίδιος ο Προφήτης Μωάμεθ ήταν ιδιοκτήτης δούλων.[56] Η μετατροπή ελεύθερου ανθρώπου σε σκλάβο λόγω χρεών, με την συγκατάθεση του χρεώστη, απαγορευόταν από το Ισλάμ ή την Καθολική εκκλησία, αλλά δεν υπήρχε ανάλογη απαγόρευση από την Ορθόδοξη εκκλησία. [57][58] Στο Βυζάντιο η σκλαβιά ήταν διαδεδομένη και αποδεκτή καθ' όλη την πορεία της ιστορίας του.[59]

Ο καθηγητής ιστορίας (Yale) Youval Rotman επισημαίνει ότι στο Βυζάντιο σταδιακά και μέχρι τον 10ο αιώνα αλλάζει η κατάσταση των δούλων από αντικείμενο σε ανθρώπινο υποκείμενο. Στα αγιογραφικά κείμενα και στους νόμους ο Χριστιανός αιχμάλωτος γίνεται αντιληπτός όχι ως ιδιοκτησία αλλά σαν άτομο με προσωπικότητα. Είναι εμφανές ότι η Χριστιανική αντίληψη για τη δουλεία εξασθένησε την υποταγή του σκλάβου στον γήινο αφέντη του ισχυροποιώντας τους δεσμούς του ως ανθρώπου με το Θεό. Αν και η Χριστιανική Εκκλησία δεν είχε κάποια άποψη κατά της δουλείας, επέμενε στις ευθύνες των αφεντών, και η σχέση μεταξύ δούλου και Θεού βαθμιαία έγινε σημαντικότερη από τη σχέση δούλου και αφέντη. Το αντίστοιχο έγινε και στη νομοθεσία, όπου το κράτος έθεσε υπό τον έλεγχό του την κατάσταση ελλειπούς ελευθερίας και η σχέση του δούλου με το κράτος έγινε σημαντικότερη από αυτή μεταξύ δούλου και αφέντη. Ο Αλέξιος Α' Κομνηνός, παρά τις αντιρρήσεις των αφεντών, έδωσε στους δούλους το δικαίωμα να τελούν χριστιανικό γάμο. Τέθηκαν περιορισμοί στην δουλεία ως ποινή, την εθελούσια δουλεία έναντι αμοιβής, και το εμπόριο παιδιών. Στο Βυζάντιο η δουλεία λόγω αιχμαλωσίας από πόλεμο και το εμπόριο σκλάβων διαμορφώθηκαν από τις σχέσεις με τον Μουσουλμανικό κόσμο. Το κράτος σταδιακά αύξησε το ενδιαφέρον του για την απελευθέρωση των Χριστιανών δούλων, έθεσε όρια στο εμπόριό τους, και διευκόλυνε την εξαγορά της ελευθερίας τους. Αν οι αιχμάλωτοι (Χριστιανοί) δεν μπορούσαν να πληρώσουν το ποσό της εξαγοράς τους, δεν παρέμεναν σκλάβοι αλλά έπρεπε να τους καταβληθεί μισθός μέχρι να μπορέσουν να πληρώσουν.[60]


Στη Ρωσία, οι συνθήκες δουλείας μειώθηκαν σταδιακά από τον 17ο αιώνα και καταργήθηκαν επίσημα το 1861 με μανιφέστο που γράφτηκε από τον μητροπολίτη Μόσχας Φιλάρετο.[61]


Απάντηση στην κριτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εγκύκλιοι όπως η Dum Diversas έγιναν αντιληπτές τότε και ακόμα σήμερα ως αποδοχή της δουλείας στην Αμερική. Θεωρείται ότι οι παπικές βούλες δεν εκφράζουν απαραίτητα ένα δόγμα, και λίγες από αυτές θεωρούνται παραδείγματα αλάθητου του Πάπα. Αυτή έρχεται σε αντίθεση με άλλες αντιλήψεις της Καθολικής Εκκλησίας για τη δουλεία, την οποία ο Θωμάς Ακινάτης χαρακτήριζε απόλυτη αμαρτία. Στο ερώτημα γιατί η Καθολική Εκκλησία δεν έκανε κάτι τις αγριότητες στην Αμερική, ο Τιμ Στανλευ απαντά ότι, πρώτον, ότι η ίδια η Καθολική Εκκλησία περιλάμβανε παραβάτες, όπως ο Πάπας Ινοκέντιος VIII που κάποτε αποδέχθηκε εκατό δούλους ως δώρο. Δεύτερον, ενώ η μεσαιωνική Καθολική Εκκλησία είχε μεγάλη πνευματική ισχύ, η εγκόσμια ισχύς της δεν ήταν αυτή που πιστεύουν οι σύγχρονοι κριτικοί. Το 1527 η Ρώμη λεηλατήθηκε από τους Ισπανούς και συχνά ο Πάπας ήταν αιχμάλωτος αποικιοκρατών βασιλιάδων. Το εύθραυστο της εξουσίας της Εκκλησίας επιβεβαιώθηκε με τη Μεταρρύθμιση του Προτεσταντισμού. Έτσι, η Καθολική Εκκλησία, αναγνωρίζοντας τα όρια των δυνάμεών της, αποδεχόταν τη δουλεία σαν μια αρνητική πραγματικότητα του ανθρώπου (όπως ο πόλεμος) και προσπάθησε να απαλύνει τα χειρότερα αποτελέσματά της. Διόρισε έναν επίσημο Προστάτη των Ινδιάνων στη δεκαετία του 1610 και βοήθησε στο να γραφτούν εργασιακές διατάξεις που να ορίζουν τα δικαιώματα των σκλάβων και τις ευθύνες των αφεντικών τους. Στην Παραγουάη του 17ου αιώνα οι Ιησουίτες ίδρυσαν μια τεράστια επικράτεια όπου οι ιθαγενείς ήταν ελεύθεροι να έχουν τον δικό τους πολιτισμό αν γίνονταν Καθολικοί. Λάμβαναν εκπαίδευση και απολάμβαναν ελευθερίες που ήταν μοναδικές στη Λατινική Αμερική. Επειδή απειλούνταν από τους δουλέμπορους, επιτράπηκε να σχηματίσουν πολιτοφυλακές για να αμυνθούν. Όταν οι Ιησουίτες διώχθηκαν από την Αμερική το 1767, το δουλεμπόριο ξανάρχισε.[62]

Υποβάθμιση της θέσης της γυναίκας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H Katharine Jefferts Schori, η πρώτη γυναίκα αρχιεπίσκοπος της Επισκοπικής Εκκλησίας των ΗΠΑ. Θητεία 2006-2015.

Το θέμα της υποβάθμισης του ρόλου της γυναίκας είναι άλλη μια γραμμή κριτικής στον Χριστιανισμό. Πολλοί φεμινιστές κατηγορούν την Αγία Γραφή πως οι ανδροκεντρικές ιστορίες συμβάλλουν στην πατριαρχία.[63] Πολλές γυναίκες εμφανίζονται στην Αγία Γραφή με υποβαθμισμένο ρόλο.[64] Για παράδειγμα, οι γυναίκες καλούνται να σιωπούν στις εκκλησίες, και να υποτάσσονται στον άνδρα τους, σύμφωνα με την Α' Επιστολή προς Κορινθίους.[65] Ο Ιησούς ακόμη, στον γάμο της Κανά, φέρεται ότι μιλάει απότομα στην μητέρα του, με τρόπο που παραβιάζει την εντολή για να τιμάει κάποιος τους γονείς του.[66]

Σύμφωνα με την φεμινίστρια Barbara G. Walker η θρησκεία αποτελεί την ρίζα του σεξισμού. Η Walker καταγράφει την υποτίμηση της γυναίκας από διάφορους κλασσικούς χριστιανούς συγγραφείς όπως τον Τερτυλλιανό που χαρακτήριζε κάθε γυναίκα ως "πήλη του διαβόλου", ενώ θεωρούσε την γυναίκα υπαίτιο για τον θάνατο του Ιησού. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρινός (Titus Flavius Clemens) σχολίαζε πως κάθε γυναίκα έπρεπε να νοιώθει ντροπή μόνο και μόνο που είναι γυναίκα. O Απόστολος Πέτρος στο κατά Θωμά ευαγγέλιο έλεγε πως η γυναίκα δεν αξίζει να έχει ζωή. Ο Άγιος Odo of Cluny είπε πως οι γυναίκες είναι σάκος από περιττώματα. Ο Θωμάς ο Ακινάτης δίδασκε πως οι γυναίκες είναι εκ φύσεως ελαττωματικές, ατελείς άντρες και γεννήθηκαν επειδή ο πατέρας ήταν άρρωστος ή αμαρτωλός. Μέχρι και σήμερα, η Καθολική Εγκυκλοπαίδια γράφει: "Το γυναικείο φύλο είναι απο κάποιες απόψεις κατώτερο του άνδρικου τόσο στο σώμα όσο και στην ψυχή." Στην δυτική κουλτούρα το ξυλοφόρτωμα της γυναίκας και η υποταγή της γυναίκας είναι σύμβολα του γάμου όπου για σκοπούς διακόσμισης για την υποδοχή του Νέου χρόνου στην Αλσατία, ένας ψεύτικος άνδρας έδερνε μια ψεύτικη γυναίκα. Από τον άμβωνα, οι άντρες διδασκόντουσαν να κτυπάνε τις γυναίκες τους και οι γυναίκες να φιλάνε το μαστίγιο που τις κτυπάει. Ένα εκκλησιαστικό κείμενο του 15ου αιώνα, γράφει πως ο άντρας πρέπει να τρομοκρατεί την γυναίκα του, και αν δεν το πετυχαίνει, τότε να την κτυπάει. Σύμφωνα με την Barbara Walker, το 85% των θυμάτων της Ιεράς εξέτασης ήταν γυναίκες. [67]

Σύμφωνα με την δομική (στουχτουραλιστική) ανάλυση της Βίβλου το βιβλικό κείμενο είναι γραμμένο σαν να είναι ανδρική μυθολογία[68] και έτσι ο Χριστιανισμός είναι ένα πατριαρχικό σύστημα. Η πατριαρχία δημιούργησε τον Θεό κατ' εικόνα του άνδρα.[69][70]

Σύμφωνα με την Katharine M. Rogers ο Χριστιανισμός είναι μισογυνίστικος και απαριθμεί στο βιβλίο της όσα θεωρεί ως συγκεκριμένα παραδείγματα από τις επιστολές του Αποστόλου Παύλου. Σύμφωνα με αυτή, οι βάσεις του πρώϊμου χριστιανικού μισογυνισμού- οι ενοχές για το φύλο, η επιμονή για γυναικεία υποταγή, ο φόβος για γυναικεία αποπλάνηση- είναι όλα στις επιστολές του Αποστόλου Παύλου. Πρόσφεραν άπλετα μισογυνίστικα κείμενα Θείας εμπνεύσεως, τα οποία κάθε χριστιανός συγγραφέας μπορούσε να τα χρησιμοποιήσει και αποσπάσματα από τις επιστολές του ακόμη χρησιμοποιούνται στον 20ο αιώνα από όσους αντιτίθενται στην ισότητα για τις γυναικες. [71]

Απάντηση στην κριτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τον μελετητή της Καινής Διαθήκης Frank Stagg και την κλασσικίστρια Evelyn Stagg,[72] τα Ευαγγέλια περιέχουν σχετικά πολλές αναφορές στις γυναίκες, σε σύγκριση με τη φιλολογία της εποχής, όπως συμφωνεί και ο μελετητής της Βίβλου Gilbert Bilezikian.[73]:p.82 Κανείς από αυτούς τους μελετητές δεν διακρίνει κανένα περιστατικό όπου ο Χριστός απαξιώνει, μειώνει, απωθεί ή στερεοτυποποιεί τις γυναίκες. Αντίθετα, κρίνουν ότι ο Χριστός απελευθερώνει και αποδέχεται τις γυναίκες.

Η Βρετανίδα ιερέας Jemima Thackray συμφωνεί πως αν διαβαστεί κυριολεκτικά η Βίβλος είναι μισογυνίστικη, αλλά θεωρεί πως η Αγία Γραφή δεν πρεπει να διαβαστεί σαν"...εγχειρίδιο αυτοκινήτου ή επιστημονικό βιβλίο αλλά σαν σαν μια συλλογή από ιστορικά κείμενα, ποίηση (και τολμώ να πω, φαντασία)". Κατ' αυτήν ο Χριστιανισμός στον πυρήνα του είναι γενναιόδωρος και ανοικτός στη διαφορετικότητα, γιατί βασίζεται στο παράδειγμα ενός ανθρώπου που έδωσε δύναμη στις γυναίκες αποδεχόμενος αυτές ως μαθήτριες μαζί με τους άνδρες, αγνοώντας τους νόμους της τελετουργικής καθαρότητας, υποστηρίζοντας τις πόρνες και τα δικαιώματα των γυναικών σε σχέση με το διαζύγιο. Για το ανωτέρω εδάφιο της Α' Προς Τιμόθεον, θεωρεί ότι για τα ήθη που επικρατούσαν τότε στην Ιουδαία, ήταν επαναστατικό, αφού όριζε ότι οι γυναίκες μπορούν να διδάσκονται, σε μια κοινωνία που δεν αποδεχόταν τη μαθητεία των γυναικών. [74]

Στα πλαίσια του Χριστιανισμού αναπτύσσεται η Φεμινιστική θεολογία και ο Χριστιανικός φεμινισμός με στόχο την προαγωγή και κατανόηση της ισότητας ανδρών και γυναικών ηθικά, κοινωνικά και πνευματικά. Οι Χριστιανοί φεμινιστές/φεμινίστριες πιστεύουν ότι είναι απαραίτητη η συμμετοχή των γυναικών προς αυτή την κατεύθυνση, ώστε να υπάρξει καλύτερη αντίληψη του Χριστιανισμού.[75] Οι ίδιοι πιστεύουν ότι ο Θεός δεν κάνει διακρίσεις βάσει βιολογικών χαρακτηριστικών όπως το φύλο και η φυλή.[76]

Η Pamela Milne (1989) συνοψίζει τις διάφορες έως τότε σχολές φεμινιστικής ερμηνείας της Βίβλου, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα την ερμηνεία των κεφαλαίων 2 και 3 της Γένεσης. Σύμφωνα με την Milne, υπάρχει το δίλλημα:είτε οι φεμινίστριες αποδέχονται το κείμενο της Βίβλου ως ιερό, εκθέτουμε την Πατριαρχία του και τελικά το απορρίπτουμε, είτε θα προσπαθήσουμε να το δούμε ως μη πατριαρχικό- αν και μάλλον δεν θα το δούμε έτσι, αφού δεν μπορεί να ανανήψει από το εδάφιο της Γένεσις 2-3. [77]

Η καθηγήτρια βιβλικών σπουδών Athalya Brenner επίσης συνοψίζει άλλες φεμινιστικές θεολογικές ή ιστορικές απόψεις για τη Βίβλο και ειδικά για τη θέση της γυναίκας κατά τη Γένεση, οι οποίες περιέχονται στο βιβλίο "Feminist Companion to Genesis". Κατά την Luise Schottroff, το α' κεφ. της Γένεσης δείχνει ότι ο άνδρας και η γυναίκα είναι ίσοι στη ζωή και ενώπιον του Θεού. Πιστεύει ότι για την ενοχοποίηση της γυναίκας ευθύνονται και οι παραδοσιακές κατευθυνόμενες (biased) ερμηνείες. Η Mary Phil Korsak επισημαίνει τις αντι-γυναικείες προκαταλήψεις (bias) σε προηγούμενες μεταφράσεις της Γένεσης και προτείνει μια νέα μετάφραση της Γένεσης στα αγγλικά. Η Helen Schungel-Straumann αντιπαραθέτει τις δύο περιγραφές της κατασκευής του ανθρώπου (κεφ. 1 και 2-3) και αναζητεί τις παραδόσεις γύρω από την ιστορία τους, τη σύνθεση και την (κυρίως χριστιανική) εξήγηση. Βρίσκει ότι η αφήγηση της Εδέμ είναι προγενέστερη της περιγραφής της δημιουργίας. Συμπεραίνει ότι άνδρας και γυναίκα είναι ίσοι στα βιβλικά κείμενα και ενώπιον του Θεού. Οι γυναίκες πρέπει να ανακτήσουν την ισότητα των φύλων μέσω της επιστροφής στα κείμενα.[78]

Βία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μιά άλλη γραμμή κριτικής είναι η χριστιανική βία που έχει εκδηλωθεί είτε ως οργανωμένη σε επίσημα σύνολα, είτε από μικρές ομάδες, είτε με τις ευλογίες της εκκλησίας είτε από ακόλουθους του Χριστιανισμού. Η Αγία Γραφή πάντως, όπως και άλλα ιερά βιβλία (πχ το Κοράνι), έχει εκτενή αποσπάσματα που είτε αποδοκιμάζει είτε επιδοκιμάζει την βία.[79][80][81] Παραδείγματα χριστιανικής βίας αποτελούν οι Σταυροφορίες, οι πολλαπλές ευλογίες πολέμων, η υποστήριξη της θανατικής ποινής, η δικαιολόγηση της δουλείας και της αποικιοκρατίας, η βια κατά των γυναικών που πρέπει να υπόκεινται στην εξουσία των ανδρών.[82] Σύμφωνα με την άποψη πολλών ιστορικών, ο Μέγας Κωνσταντίνος μετέτρεψε το Χριστιανισμό από διωκόμενη θρησκεία σε θρησκεία διώκτη.[83][84] Η φράση του Ιησού Χριστού, "«Μη νομίσητε ότι ήλθον βαλείν ειρήνην επί την γην· ουκ ήλθον βαλείν ειρήνην, αλλά μάχαιραν» (Κατά Ματθαίον, 10, 24) χρησιμοποιήθηκε ως δικαιολόγηση για πολέμους από τους χριστιανούς.[85] Επίσης, υπάρχουν περιπτώσεις αιματηρών επιθέσεων σε κλινικές όπου πραγματοποιούνται εκτρώσεις.[85]

H θέση της των διάφορων εκκλησιών στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο αποτελεί ζήτημα κριτικής. Στις 9 Ιουλίου 1933, το Βατικανό υπέγραψε συμφωνία με την Ναζιστική Γερμανία, κατά την οποία, προστάτεψε τα συμφέροντα της, τα οποία έθεσε υπεράνω ηθικών ανησυχιών. [86]Σύμφωνα με τον Ισραηλινό Ιστορικό Γιτζακ Αραντ, οι εκκλησίες της πρώην ΕΣΣΔ, έκλεισαν τα μάτια μπροστά στις μαζικές διώξεις των Εβραίων.[87] Κατά το 1943 ο Στάλιν επαναπροσέγγισε τη Ρωσική Εκκλησία, με σκοπό να τη χρησιμοποιήσει στις διεθνείς σχέσεις της ΕΣΣΔ. Η πλειοψηφία των σοβιετικών πολιτών δέχθηκε με ικανοποίηση τη νέα πολιτική της κυβέρνησης. Επανεμφανίστηκαν μαζικοί εκκλησιασμοί κατά τις γιορτές, καμπανοκρουσίες, λειτουργίες σε σπίτια κ.ά.[88]

O καθηγητής Ανθρωπολογίας Jack David Eller [Σημ 4] ταξινομεί τα αίτια της ανθρώπινης βίας σε 6 κατηγορίες που αυξάνουν την πιθανότητα να ασκήσει ο άνθρωπος βία- ξεκινά από το ένστικτο και καταλήγει στην κορυφαία κατηγορία, την ιδεολογία. Ισχυρίζεται πως η θρησκεία είναι η ανώτερη μορφή ιδεολογίας καθώς βασίζεται εξολοκλήρου στην μεταφυσική και υπερφυσική, και έτσι μπορεί να γίνει η λογική και η δικαιολογία για την διάπραξη εγκλημάτων. Σε περιπτώσεις μάλιστα όπου η ανώτατη αρχή εκδίδει ιερές εντολές, η εμπάθεια του ανθρώπου αναστέλλεται [89]

Κριτική στο Χριστιανικό δογμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θαύματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο φιλόσοφος Ντέιβιντ Χιουμ επιχειρηματολόγησε εναντiα στην πιθανότητα των Θαυμάτων[90]

1) Ένα θαύμα είναι παραβίαση των γνωστών νόμων της φύσης,
2) Γνωρίζουμε αυτούς τους νόμους από επανηλημένες και σταθερές εμπειρίες ,
3) Η μαρτυρία αυτών που αναφέρουν θαύματα, αντιφάσκει με την λειτουργεία των γνωστών επιστημονικών νόμων,
4) Συνεπώς, κανενας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να πιστέψει στα θαύματα.

Τόσο η Ρωμαιοκαθολική όσο και η Ελληνορθόδοξη εκκκλησία απόρριψαν τα επιχειρήματα του Χιουμ, βασισμένοι στις διδαχές του αγίου Γρήγόριου Παλαμά που έλεγε ότι η λογική από μόνη της δεν ήταν ικανή να βοηθήσει κάποιον να κατανοήσει τις ενέργειες του Θεού (όπως τα θαύματα), αλλά η πίστη είναι. [91] Θαυματουργικές θεραπείες, μέσω προσευγχής, έχουν αναφερθεί. Ωστόσω η επανάπαυση στην πίστη για θεραπεια, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική ζημιά, ακόμη και θάνατο.[92] Χριστιανοί απολογιτές, όπως οι C.S. Lewis, Norman Geisler and William Lane Craig έχουν επιχειρηματολογήσει πως τα θαύματα είναι πιθανά και λογικά.[93][94][95]

Ενσάρκωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κελσιος βρήκε αρκετά δύσκονο να κατανοήσει γιατί ο χριστιανικός θεανθρωπος, ο οποίος γεννήθηκε και μεγάλωσε με τον Ιουδαϊκό θεό, ο οποίος υποτίθεται ήταν ένας και αμετάλλακτος. Ρώτησε «Αν ο Θεός ήθελα να μεταρρυθμίσει την ανθρωπότητα, γιατί επέξελεξε να κατέβει και να ζήσει στην Γή; Πως ένα σύντομο πέρασμα του στην Ιερουσαλήμ μπορεί να επωφελήσει όλα τα εκατομύρια ανθρώπων που ζούν σε άλλα μέρη του πλανήτη ή έχουν πεθάνει πρίν την ενσάρκωση του;» [96]

Μια κλάσσική απάντηση στο επιχείρημα του Κέλσιου είναι αυτό που αποκαλείται «το τριλλημα του Λούις» . [Σημ 5], όπου που προσπαθούνσε να δείξει την λογική ασυνέπεια να πιστεύει κανείς πως ο Ιησούς είναι ενας μεγάλος ηθικός διδάσκαλος, αλλά ταυτόχρονα να αρνιέται κάποιος την θεότητα του. Η λογικη υπόσταση του επιχειρήματος, αμφισβητείται από αρκετούς. .[97]

Κόλαση και αιώνια Καταδίκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Adam and Eve being driven from Eden due to original sin, portrayed by Gustave Doré.

O χριστιανισμός έχει δεκτεί κριτική ότι προσπαθεί να πείσει τους ανθρώπους να αποδεκτούνε την Αρχή του, μέσω του φόβου της τιμωρίας ή αντίστροφα, μέσω της ελπίδα για ανταμοιβή στην επόμενη ζωή.[98] Το παραδοσιακό χριστιανικό δόγμα υποδεικνύει ότι, χωρίς πίστη στον Ιησού Χριστό, κάποιος θα είναι αντικείμενο αιώνιας τιμωρίας στην Κόλαση.[99]

Οι κριτικοί του χριστιανισμού θεωρούν την αιώνια τιμωρία όσων αρνούνται να αποδεκτούν την Χριστιανική πίστη ως ηθικά προβληματική θέση, πως είναι μια απεχθής εικόνα. Στο ίδιο σκεπτικό είναι η κρίτική πως κάποιος θα αντιμετωπίσει μια αιώνια τιμωρία για ένα προσωρινό έγκλημα. Μερικά χριστιανικά δόγματα διαφωνούν με αυτή την προσέγγισει και προτείνουν πως είτε θα καταστραφεί η ύπαρξη των δαιμόνων και των ορισμένων αμαρτωλών παρά να υποφέρουν αιωνίως σε μια πύρινη λίμνη [Σημ 6][100]. Το σημείο που συγκεντρώνει κριτική είναι πως ο ισχυριζόμενος παντοδύναμος θεός, δημιουργεί ή επιτρέπει ένα ανθρωπο να υπάρξει, με μια φύση να επιθυμεί όσα ο θεός θεωρεί ως αμαρτίες.[101] Στις αβρααμικές θρησκείες, η κόλαση παραδοσιακά θεωρείται ως τιμωρία για τις αμαρτιες σε αυτή την ζωή, ως μια εκδήλωση θείας δίκης. Όπως στο πρόβλημα του Κακού, ορισμένοι απολογιτές υποστηρϊζουν ότι τα βάσανα της κόλασης μπορούν να αποδωθούν όχι στην έλλειψη καλοσύνης του πανάγαθου Θεού, αλλά στην ανθρώπινη ελεύθερη βούληση. Αν και ενας πανάγαθος Θεός θα προτειμούσε να δει όλους να σώζονται, σίγουρα θα επέτρεπε στους ανθρώπους να ελέγχουν την τύχη και τον προορισμός τους. Αυτή η άποψη ανοίγει την πιθανότητα να μην είναι η κόλαση μια επαναλαμβανώμενη τιμωρία αλλά μια επιλογή, ώστε οι ανθρώποι που δεν θελουν να είμαι με τον θεό, να μην εξαναγκάζονται να είναι. Μια διάσημη φράση του C. S. Lewis περιγράφει την κατάσταση: «Τελικά, υπάρχουν δυο είδη ανθρώπων, αυτοί που λένε στον Θεό «το θέλημα σου θα γίνει» και αυτοί που τους λέει ο Θεός «το θέλημα σου θα γίνει»». Η Κόλαση δεν θεωρείται σαν ένα επαναλαμβανόμενη τιμωρία προς απόδοση δικαιωσύνης, ακόμη και από τις πιο παραδοσιακές εκκλησίες. Για παράδειγμα, η Ανατολική Ορθόδοξη εκκλησία την θεωρεί ως μια κατασταση η οποία είναι συνέπεια της ελεύθερης επιλογής απόρριψης του Θεού της Αγάπης.[102] H Ρωμαιοκαθολική εκκλησια διδάσκει ότι η κόλαση είναι ένα μέρος τιμωρίας [103] στο οποίο πάει κάποιος από την δική του απόφαση να αποκοπεί από την επικοινωνία με τον Θεό.[104] Σε μερικές αρχαίες παραδόσεις της Ανατολικής Ορθόδοξης εκκλησίας, η κόλαση και ο παράδεισος δεν είναι ξεχωριστές περιοχές, αλλά καθορίζονται από την σχέση του κάθε ανθρώπου με τον Θεό.

Ορισμένοι μοντέρνοι κριτικοί του δόγματος της Κόλασης, όπως η Marilyn McCord Adams [Σημ 7] ισχυρίζονται ότι η ακόμη και αν η Κόλαση είναι επιλογή παρά τιμωρία, θα ήταν παράλογο για τον Θεό να δώση σε τόσο ελλατωματικά όντα την τεράστια ευθύνη του αιώνιου τους πεπρωμένου.[105] Ο Jonathan Kvanvig, [Σημ 8] στο βιβλίο του «το προβλημα της κόλασης» συμφωνεί ότι ο Θεός δεν θα επέτρεπε σε κάποιον να είναι αιωνίως καταδικασμένος από αποφάσεις που πήρε κάτω από λάθος περιστάσεις. Για παράδειγμα, κάποιος δεν πρέπει να σέβετε και τιμά τις πράξεις άλλων ανθρώπων αναγκαστικά, ακόμα και αν πρόκειται για ενήλικές. Συμφωνα με τον Kvanvig ο Θεός δεν θα εγκαταλείψει κανένα άτομο το οποίο μέχρι αυτό να κάνει μια ξεκάθαρη επιλογή, υπό ιδανικές συνθήκες, να εγκαταλε΄είψει τον Θεο. Τότε ο Θεός, θα σεβαστεί την επιλογή του και θα του επιτρέψει να εξοντωθει.[107]


Πίσω από την ιδέα της Κόλασης, κρύβεται η κρύβεται η ιδέα της συνέχισης της ζωής μετά τον φυσικό μας θάνατο, όπως και της μετέπειτα δικαιωσης για όσους έζησαν φρικτά γεγονότα κατά την διάρκεια της ζωής τους. Χωρίς αυτή την δικαίωση, ένας πανάγαθος και παντοδύναμος θεός θα ήταν αδύνατο να υπάρξει[108] Η βασική ιδέα πάντως είναι πως η κόλαση είναι ένας τόπος στον οποίο στέλνονται οι άπιστοι και υποφέρουν, ενώ οι πιστοί στέλνονται στον Παράδεισο, ενα χώρο αιώνιας ευτυχίας. Αυτό όμως έχει μια σειρά από λογικές συνέπειες: ο θεός είναι κακός, μοχθηρός, άδικος και διαβολικός, ενώ αντιφάσκει μερικά βασικά χριστιανικά διδάγματα.[109]


Σύμφωνα με τον βρετανό φιλόσοφο Α.C. Grayling τα διάφορα δόγματα του χριστιανισμού, αναγκασμένα από την συνεχή κριτική που δέχονται να επανεφευρίσκουν τον εαυτό τους και να τροποποιούν τις θέσεις του. Η κόλαση είναι το κύριο παράδειγμα αυτής της συμπεριφοράς. Διάφορα χριστιανικά δόγματα έχουν εγκαταλείψει πρόσφατα την παραδοσιακή θεώρηση αιώνιας τιμωρίας. Ωστόσο Ρωμαιοκαθολική θέση είναι πως ολοι οι ανθρώποι είναι καταδικασμένοι στην κόλαση, αν και όλοι μπορούνε να σωθούνε- μόνο μέσα από τον Ιησού. Ο Crayling σχολιάζει πόσο φρικιαστικό φαντάζει να καταδικάζει κανείς τόσα δισεκατομύρια κόσμο (ινδουϊστές, βουδιστές, μουσουλμάνους, εβραίους κτλ) σε καταδίκη. Παρομοιάζει την κόλαση ως μια ασθένεια η οποία δημιουργήθηκε από τον γιατρό, στο οποίο πρέπει να υποταχθούμε αιωνίως για να μας σώσει. [110]

Κατά την Ορθόδοξη θεολογία, "Παράδεισος και Κόλαση δεν είναι δυο διαφορετικοί τόποι. Σύμφωνα με την ορθοδοξία, αυτή η εκδοχή είναι ειδωλολατρική καθώς είναι δύο διαφορετικές καταστάσεις (τρόποι), που προκύπτουν από την ίδια άκτιστη πηγή και βιώνονται ως δυο διαφορετικές εμπειρίες. Ή μάλλον είναι η ίδια εμπειρία, βιούμενη διαφορετικά από τον άνθρωπο, ανάλογα με τις εσωτερικές προϋποθέσεις του.". Για παράδειγμα, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς παρατηρεί ότι το ίδιο πυρ είναι στο οποίο ο Θεός βαπτίζει τους ανθρώπους, και άλλοτε φωτίζει και άλλοτε τιμωρεί (κολαστικό), ανάλογα με τη διάθεση του καθενός. Και αλλού αναφέρει ότι το φως του Χριστού είναι ένα, αλλά «ου ενιαίως, αλλά διαφόρως μετέχεται…». Στην Καθολική θεολογία υπάρχει η διαφορετική αντίληψη του «πουργατορίου» (καθαρτηρίου). Ωστόσο, σχολαστικές αντιλήψεις-ερμηνείες, που διαδόθηκαν μέσω του έργου του Δάντη (Κόλαση), έχουν καθιερώσει την εκδοχή του χωρισμού παραδείσου-κολάσεως, ως δυο διαφορετικών τόπων, κάτι που πλησιάζει την ειδωλολατρική αντίληψη.[111]

Ειδωλολατρία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι χριστιανοί έχουν κατηγορηθεί για εικονολατρία, ιδιως κατά την περίοδο της εικονομαχίας. [112] Ωστόσο τόσο η Ορθόδοξη όσο και η Ρωμαιοκαθολική εκκλησία απαγορεύουν στους πιστούς να λατρεύουν τις εικόνες καθεαυτές, αν και το να τιμούν όσους εκπροσωπούνται μέσω αυτών είναι αποδεκτό, σύμφωνα με την δεύτερη οικουμενική σύνοδο.

Νηπιοβαφτισμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ρωμαιοκαθολική εκκλησία, διδάσκει πως το βάφτισμα είναι απαραίτητο. Τον 5ο αιώνα, ο Αγιος Αυγουστίνος Ιππωνος κατέλειξε πως τα βρέφη που πεθαίνουν χωρις να βαφτιστούνε, ήταν καταδικασμένα να καταλήξουν στην κόλαση. [113] Μέχρι τον 13ο αιώνα, θεολόγοι μιλούσαν για μια περιοχή ειδική για βρέφη, όπου τα αβαφτισα νήπια στερούνταν την επαφή και το Όραμα του Θεού, όμως δεν υπέφεραν επειδή δεν γνώρισαν τι έχασαν, και επιπλέον απολάμβαναν τέλεια φυσική χαρά. Ο 1983 κωδικας του κανονικού νόμου (1183 §2) ξεκαθαρίζει ότι τα παιδιά των οποίων οι γονείς είχαν πρόθεση να τα βαφτίσουν αλλά δεν τα κατάφεραν, μπορουν να ταφούν με τις τοπικές εκκλησιαστικές τελετές.[114] Η έννοια ενός χωρου όπου τα αβάφτιστα παιδιά περιμένουν να καθοριστή η τύχη τους, δεν είναι αποδεκτή από την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία, ούτε από τους προτεστάτντες.[115]

Εξιλέωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ιδέα της εξιλέωσης (δηλαδή της επαναπροσέγγισης ανθρώπου με τον Θεό αναγκαστικά μέσω της αυτοθυσίας του Ιησού Χριστού) έχει δεκτεί κριτική, ως ανήθικη καθώς . Ο Ρίτσαρντ Ντόκινς εκφράζει περιληπτικά αυτή την θέση «Αν ο Θεός, θέλει να μας σώσει από τις αμαρτίες μας, γιατί δεν το κάνει έτσι απλα; Ποιον προσπαθεί ο Θεός να εντυπωσιάσει;» [116] Ο Θελόγος Alister McGrath ισχυρίζεται πως ο Ντόκινς έχει άγνοια για την Χριστιανική θρησκειολογία. Ισχυρίζεται πως η Εξιλέωση είναι απαραίτητη λόγω της ατελούς φύσης του ανθρώπου και άρα θα ήταν αδύνατο για μας να σώσουμε τον εαυτό μας. Ετσι, η εξιλέωση, εκφράζει την αγάπη του Θεού για μας, αφαιρώντας την αμαρτία που στέκει στην εμπόδιο με την επανένωση μας με τον Θεό.[117] Απαντώντας στην κριτική o Ντόκινς ρωτά: Πρέπει να διαβάσει κανείς όλη την ξωτικολογία για να σταματήσει κανείς να πιστεύει στα ξωτικά;[118] και απαντά πως η άγνοια του για την χριστιανική θεολογία είναι πως αυτή δεν υφίσταται.[119]

O Robert Green Ingersoll ισχυρίζεται πως η έννοια της εξιλέωσης είναι απλά προέκταση της Μωσαϊκής παράδοσης της αιματηρής θυσίας και πως είναι «εχθρός της ηθικής»[120][121]

Δεύτερα Παρουσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολλοί στίχοι στην Καινή Διαθήκη αναφέρουν την πρόβλεψη του Ιησού ότι θα πραγματοποιηθεί Δευτέρα Παρουσία εντός ενός αιώνα μετά τον θάνατο Του.[122] Ο Ιησούς φέρεται να υποσχέθηκε στους ακολούθους του, ότι η Δευτέρα Παρουσία θα ερχόταν πριν χαθεί η γενιά που θα δίδασκε τον λόγο του. Αυτό αντιμετωπίζεται ως ουσιαστική αποτυχία στα κυρήγματα του Ιησού από κριτικούς όπως τον Μπερναλντ Ράσσελ [123] Πάντως κατά μια χριστιανική άποψη, ο Ιησούς δεν εχει εννοήσει δεύτερο ερχομό. αλλά μιλά για επίδειξη της δύναμης του σχηματίζοντας το σαν το επόμενο βασίλειο, ιδίως την καταστροφή του Ναού της Ιερουσαλήμ το 70 μΚΕ, το οποίο προείπε και κατά την περιοδο όπου δεν θα ήταν ζωντανοί όλοι οι ακόλουθοι του.[124]

Αντίφαση Καινής και Παλαιάς Διαθήκης για την Ζωή μετά τον Θάνατο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι χριστιανικες παραδόσεις διδάσκουν την πίστη στην ζωή μετά τον θάνατο ως κεντρική και αναφαίρετο κομμάτι της πίστης τους. Οι κριτικοί υποστηρίζουν ότι η Χριστιανική άποψη για την μεταθανάτια ζωή δεν είναι συμβατή με το τι περιγράφεται για το ίδιο θέμα στην Παλαιά Διαθήκη. Ο George E. Mendenhall εκτιμά πως δεν υπάρχει καν η έννοια της μεταθανάτιας ζωής στην Παλαιά Διαθήκη.[125] Η εντύπωση στην παλαιά διαθήκη είναι πως ο αποθανών είναι μη ενεργός, χωριίς ζωή, χωρίς να πραγματοποιεί οποιαδήποτε δραστηριόττηα.[125]

Η ιδέα του Σιεόλ (Sheol) ("שׁאול") ή κατάσταση ανυπαρξίας, ήταν κοινή πεποίθηση ανέμεσα στους Βαβυλώνιους και Ισραηλίτες. «Η Σιεόλ, όπως την αποκαλούνε οι αρχαίοι ισραηλίτες είναι ο τόπος από οπου δεν υπάρχει γυρισμός, βρήσκεται κάτω από τον κοσμικό ωκεανό.Στην Σιεόλ, όλοι, δυνατοί και αδύνατοι, θα ταξιδεύσουν σαν φαντάσματα στα οποία θα μετατραπούν μετά τον θάνατο, γνωστά ως Ραφραιιμ (Raphraim) Εκεί οι νεκροί δεν έχουν εμπειρία της χαράς ή του πόνυ, δεν έχουν φως, δεν αισθάνονται οποιαδήποτε κίνηση.»[126] Ο Obayashi αναφέρει ότι οι Ισραηλίτες ήταν ικανοποιημένη με μια τέτοια σκιώδη πραγματικότητα της μετέπειτα ζωής, επειδή τους ενδιέφερε περισσότερο η επιβίωση τους.[126]

Πριν ο Χριστιανισμός ξεκινήσει τον 1ο αιώνα, η πίστη σε μια μεταθανάτιο ζωή ήταν ήδη κυρίαρχη σε αρκετούς εβραίους διανοούμενους[127] μεταξύ των οποίων οι Φαρισαιοι[128][129] και οι Εσσηνοί.[130] Τα θέματα της ενότητας των νεκρων και της Σιεολ, είχαν υπονομευτεί μετά την σφαγή των Μακκαβαίων.

Κριτική στην φιλοσοφία και Ηθική του Χριστιανισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

O φιλόσοφος Φρίντριχ Νίτσε είναι ίσως ο πιο γνωστός πολέμιος της χριστιανικής ηθικής. Έβλεπε τον Χριστιανισμό ως θρησκεία των κατατρεγμένων, των αδύναμων, των φτωχνών των σκλάβων- και για αυτό ήταν γεμάτος με μίσος.[131] Ο Νίτσε έχει γράψει την διάσημη πλέον φράση «’’’’ο Θεός είναι νεκρός’’’’» καθώς πίστευε πως «’’η πίστη στον χριστιανικό θεό είχε γίνει απίστευτη’’» και άρα οτιδήποτε ήταν κτισμένο πάνω της θα κατέρρε.[132] Ο Νίτσε ασχολείται με την χριστιανική ηθική στο έργο του «η γενεαλογία της ηθικής» το οποίο αποτελείται από 3 εκθέσεις. Στην πρώτη έκθεση, εξετάζει την συνειδητοποίηση της ηθικής η οποία συνίσταται στην αλτρουϊστική προσέγγιση σε άλλους. Ταυτοποιεί ο Νίτσε 2 μοτίβα ηθικής, τα οποία αποτελούνται από ένα δίπολο: το «καλό/κακό» μοντέλο και το «καλό/αισχρό» μοντέλο. Το πρώτο μοντέλο, άνθισε κατά τον Νίτσε στην Ομηρική και αρχαία Ελλάδα, και στην Αρχαία Ρώμη. Η ιδέα της καλοσύνης συνδεόταν με αποκλειστικές αρετές που ειχε κάποιος και τις οποίες χρησιμοποιούσε για το καλό των πολλών. Το πρότυπο καλό/αισχρό είναι αρκετά διαφορετικό. Επικεντρώνεται στην επίδραση που έχει το αισχρό στους άλλους και εξηγεί γιατί πρέπει να έχει οικουμενική προοπτική. Τι έγινε και αλλάξε το μοντέλο της ηθικής στον κόσμο; Ο Νίτσε εξηγεί ότι η «επανάσταση της ηθικής τους σκλάβου» με την εξάπλωση του Χριστιανισμού στον Ρωμαϊκό κόσμο, επέβαλε το δεύτερο μοντέλο ηθικής. [Σημ 9] Ο Νίτσε απεχθανόταν πάντως και τα δυο μοντέλα, αν και το πρώτο πολύ λιγότερο από το δεύτερο. [134]. Στην δεύτερη έκθεση, ο Νίτσε ασχολείται με την ιδέα της Ενοχής και πως μοιάζει το Χρέος. Σε αυτή εκφράζει την θέση πως η χριστιανική ενοχή, δεν είναι μια συνηθισμένη ενοχή αλλά καταλήγει να γίνεται εργαλείο αυτοκαταστροφής.[134][135]Στην Τρίτη έκθεση, ο Νίτσε εξετάζει την εντεινόμενη αυτοτιμωρία που προκείπτει μέσα από τον ιδεαλισμό του ασκητισμού.

Κριτική της Ηθικής της Βίβλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H ηθική της Βίβλου έχει δεκτεί κριτική από τηις εντολές στην Παλαιά Διαθήκη του Θεού, για να εκτελεστούν γενοκτονίες ή να εξοντώνει όλη την ανθρωπότητα.[136] Η ύπαρξη του κακού έχει επιχειρηματολογηθεί πως αποτελεί απόδειξη πως δεν υπάρχει ένα παντοδύναμο και πανάγαθο ον, ωστόσο σκεπτικιστές θεϊστές υποστηρίζουν πως οι ανθρώποι δεν μπορουμε να έχουμε κατανόηση της «’’μεγάλης εικόνας’’» για να προχωρήσουμε σε τέτοιο συμπέρασμα. Ωστόσο το αντεπιχείρημα του Stephen Maitzen υποστηρίζω πως η ηθικη ασυνέπεια της Βιβλου δεν ακολουθείται από τους περισσότερους Χριστιανούς σήμερα (όπως να εκτελούν τους ομοφυλόφιλους, τους βλάσφημους, τα ατίθασα παιδιά) ουσιαστικά υποσκάπτει το επιχείρημα των σκεπτικιστών θεϊστών.[137] Χριστιανική ηθική έχει επιπλέον κατηγορηθεί ότι καλλιερχεί την μισαλλοδοξία (πχ αντισημιτικές ιδέες) και πως έχει καταπιεστική φύση. Η κριτική έχει κατευθυνθεί ως το κέντρο της Χριστιανικής ηθικής, την απειλή για την κόλαση.[138]

Χριστιανισμός και Πολιτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μερικοί αριστεροί και ελευθεριακοί, συμπεριλαμβανομένων και των Χριστιανών που απορρίπτουν την χριστιανική Δεξιά, χρησιμοποιούν τον όρο Χριστιανικός Φασισμός ή Χριστοφασισμός, για να περιγράψουν αυτό που θεωρούν ως την ανάδειση του νεοσυντηριτικισμού., πρωτοφασισμού, εθνικισμού και πιθανόν αισθήματα υπέρ της Θεοκρατίας στις ΗΠΑ. [139] Ο αιδεσιμιώτατος Rich Lang της Εκκλησίας Μεθοδιστών του Σιατρλ, εδώσε ένα κύρηγμα με τίτλο «Τζορτζ Μπους και η άνοδος του Χριστιανικού Φασισμού» όπου είπε «θελω να ξεκαθαρίσω πως την ιδεολογία του Χριστιανικού Φασισμού, την οποία ο Μπους εκφράζει. Είναι ένα είδος Χριστιανισμού το οποίο είναι αντιδιαμετρικά αντίθετο με όσα ο Ιησούς πρεσβεύει.»[140]

Χριστιανική Δεξιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι συντηρτικοι χριστιανοί συνήθως κατηγορούνται πως παρουσιάζουν μειωμένη ανοχή στην κριτική από τους κοσμικούς ανθρωπιστές και φιλελεύθερους χριστιανούς, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι αντιτίθεται στην Επιστήμη που φαίνεται να μην σύμφωνεί με τα Ιερά Κείμενα, όπως για παράδειγμα στον δημιουργησμό, στην χρήση μεθόδων αντισύλληψης, αμβλώσεις, έρευνα σε εμβρυονικά βλαστοκύτταρα, φιλελεύθερη δημοκρατία, χωρισμό εκκλησίας κράτους και προοδευτικές πολιτικές (δικαιώματα μειονοτοτήτων, γυναικών, και ανθρώπων με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό).[141][142][143][144]

ΗΠΑ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εταιρεία ερευνών Gallup έδειξε πως εντός των ΗΠΑ, η εμπιστοσύνη στην οργανωμένη θρησκεία έχει μειωθεί από το 1970.[145] Ο καθηγητής κοινωνιολογίαςPhil Zuckerman, ισχυρίζεται πως οι καμπάνιες της εκκλησίας εναντίον του γάμου των ομοφυλοφίλων, διώχνει πολλούς ανθρώπους από τον Χριστιανισμό και είναι υπεύθυνη για την μεώση του αριθμού των Χριστιανών στις ΗΠΑ.[146]

O David Kinnaman, πρόεδρος του Barna Institute, και ο Gabe Lyons από το Fermi Project εκδοσαν μια μελήτη για την στάση 16-29χρονων προς τον Χριστιανισμό. Βρήκαν ότι 38% όσων δεν εκκλησιάζοντουσαν τακτικά, είχαν αρνητική εντύπωση για τον Χριστιανισμό, ιδίως τον ευαγγελικό Χριστιανισμό, συνδέοντας τον με συντηρικές πολιτικές, υποκρισία, ομοφοβία και αυταρχικότητα. .[147] Περίπου 17% είχαν «πολύ κακή» εντύπωση για τον Χριστιανισμό.[148][149][150]

Ρόλος των γυναικών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ανατολική ορθόδοξη εκκλησία δεν επιτρέπει γυναίκες κληρικιούς. Η ανατολική καθολική εκκλησία ωστόσο, επιτρέπει.[151]

Ορισμένες ευαγγελικές εκκλησίας απαγορεύουν στις γυναίκες να γίνουν διάκονοι ή πρεσβύτεροι των εκκλησιών. Για να υποστηρηχθεί αυτή η θέση, αναφέρεται συχνά ο στίχος από την Καινή Διαθήκη (Α Τιμ. 2,12)

Δεν επιτρέπω δε εις την γυναίκα να διδάσκη εις τας λατρευτικάς συγκεντρώσεις των πιστών, ούτε να κυριαρχή και να εξουσιάζή επί του ανδρός, αλλά να παραμένη ήσυχος χωρίς αντιρρήσεις και θορύβους. [Σημ 10]

Κριτική προς τους Χριστιανούς και τη Χριστιανική Εκκλησία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποκρισία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η καθολοική εκκλησία Gaudium et spes ισχυρίζεται πως το παράδειγμα των χριστιανών μπορεί να είναι παράγωντας που συνεισφέρει στον αθεϊσμό. Γράφουν "…Οι πιστοί μπορούν να σχετίζονται με την γένεση του αθεϊσμού. Στον βαθμό που ξεχνάνε να εξασκούν την πίστη τους, ή διδάσκουν ένα εσφαλμένο δόγμα, ή είναι ελλειπείς στην θρησκευτική ηθική ή κοινωνική ζωή, συγκαλύπτουν, αντι να παρουσιάζουν, το πραγματικό πρόσωπο της θρησκείας και του Θεού."[153]

Κοσμικοί και θρησκευτικοί κριτικοί έχουν κατηγορήσει τους χριστιανούς για υποκρισία.[154] Ο Tom Whiteman, βρήκε ότι ο κυριότερος λόγος για διαζύγιο ανάμεσα σε χρηστιανούς είναι η μειχία, η κακοποίηση (φυσική, λεκτική) και η εγκατάλειξη, ενω, στον γενικό πληθυσμό, ο νουμερο ένα λόγος για διαζύγιο είναι η ασυμφωνία χαρακτήρων. .[155]

Υλισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τον Τζαβαχαρλάλ Νεχρού: «Αντί να κατανοούν και να ακολουθούν τις διδαχές του Ιησού, οι χριστιανοί τσακώνονται γύρω από την θεία φύση του Ιησού και την Αγία Τριάδα. Αλληλοκατηγορούνται αιρετικοί, διώκουν και διώκονται αναμεταξύ τους και κόβουν τα κεφάλια τους. Υπήρχε μεγάλη και βίαιη διαμάχη κάποτε ανέμεσα σε χριστιανικές σέχτες σχετικά με ένα διφθογκο. Η μια πλευρά έλεγε πως η λέξη Ομο-ούσιον πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε μια προσευχή, η άλλη ήθελε να χρησιμοποιείται η λέξη ομοιο-ουσιον, μια διαφορά που ξεκινούσε από την θεότητα του Ιησού. Πάνω σε αυτό τον δίφθογγο, ξέσπασε πόλεμος κατα τον οποίο μεγάλος αριθμός ανθρώπων σκοτώθηκε.» [156][157].

Σύμφωνα με τον Μαχάτμα Γκάντι: «Μου αρέσει ο Χριστός σας. Δεν μου αρέσουν οι χριστιανοί σας. Οι χριστιανοί σας είναι τόσο ανόμοιοι με τον Χριστό. Ο υλισμός που ειναι άφθονος σε χριστιανικές χώρες, φαίνεται να αντιφάσκει με όσα έλεγε ο Ιησούς Χριστός, όπως δεν είναι δυνατόν να λατρεύεις και τον Μάμμωνα και τον Θεό την ίδια ώρα. »[158]

Σεχταρισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μερικοί έχουν επιχειρηματολογήσει πως ο Χριστιανισμός χάνει έδαφος από την ανικανότητα των Χριστιανών να συμφωνήσουν σε θέματα πίστης και διοίκησης της Εκκλησίας. Ο Άρθουρ Σοπενχάουερ σαρκαστικά δήλωσε: «Στο εκκλησίασμα της Νότιας Γερμανίας, η αλήθεια του καθολικού δόγματος είμαι εμφανής. Στην Βόρια Γερμανία, του προτεσταντικού. Εαν τότε, αυτές οι πεποιθήσις βασίζονται σε λογική, ο λόγος πρέπει να είναι κλιματικός και όπως τα φυτά, μόνο μερικά εδώ, μερικά άλλα εκεί.»[159]

Χριστιανικό σύμπλεγμα δίωξης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

To Χριστιανικό σύμπλεγμα δίωξης είναι η ιδέα που επικρατεί κυρίως σε πρωτοκοσμικές χώρες, σύμφωνα με την οποία οι χριστιανικές αξίες είναι στο στόχαστρο της κυβέρνησης και άλλων κοινωνικών ομάδων. [160] Ωστόσο, οι διώξεις κατά των Χριστιανών είναι συστηματικές σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, όπως στη Μέση Ανατολή και την Αφρική. [161][162]

Σύμφωνα με την Ελίζαμπεθ Καστέλλι [Σημ 11] είναι δύσκολο να εντοπιστεί η έναρξη του Χριστιανικού συμπλέγματος δίωξης [164]. Ορισμένοι ξεκινούν να το ιχνηλατούν στα μέσα του 20ου αιώνα, μετά από μια σειρά αποφάσεων δικαστηρίων που ανακήρυξαν δημόσιους χώρους πως είναι εκτός των ορίων για θρησκευτική δραστηριότητα (πχ πρωινή προσευχή στα σχολεία)[165] Πάντως ξεκάθαρα εμφανίστηκε στις ΗΠΑ την δεκαετία του 1990 με την υιοθέτηση της Χάρτας για την Προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας (Religious Freedom Act of 1998)ως επίσημη εξωτερική πολιτική της Αμερικής. Λίγα χρόνια αργότερα, οι τρομοκρατικές επιθέσεις 9/11 το 2001, επιταχύνανε την ανάπτυξη του. Αυτό το σύμπλεγμα "κινητοποιεί την γλώσσα των θρησκευτικών διώξεων για να σταματήσει τον πολιτικό διάλογο και να ασκήσει κριτική χαρακτηρίζοντας κάθε θέση η οποία δεν είναι ταυτισμένη με την πολιτικοποιημένη αυτή μορφή του Χριστιανισμού ως παράδειγμα αντιχριστιανικού μίσους και δίωξης. Επιπλέον, συνηθίζει να παρουσιάζει την εικόνα του αρχετυπικού μάρτυρα σαν μια πηγή αναντίρρητης θρησκευτικής και πολιτικής εξουσίας"[166]

Η αντίληψη ότι ο χριστιανισμός είναι υπό δίωξη, είναι δημοφιλής σε συντηρητικούς πολιτικούς στην σύγχρονη πολιτική σκηνή των ΗΠΑ , οι οποίοι χρησιμοποιούν την ιδέα της δίωξης για να περιγράψουν ορισμένα θέματα όπως τον γάμο μεταξύ ομοφυλοφίλων ζευγαριών ή τον νόμο για την υποχρεωτική κάλυψη κόστων αντισύλληψης από τις ασφαλιστικές εταιρείες.[167].

Το χριστιανικό σύμπλεγμα δίωξης δεν είναι καινοφανές. Σύμφωνα με την Κάντιτα Μος [Σημ 12] , αφού δημιουργήθηκε στην αρχαιότητα λόγω εσωτερικών διαμαχών των χριστιανών της αρχαιότητας [169] Η Μος υποστήριξε πως η αντίληψη της δίωξης είναι θεμελιώδες στην κοσμοθεωρία του Χριστιανισμου, σημειώνοντας πως δημιουργεί την εντύπωση πως οι χριστιανοί είναι μια μειονότητα που αντιμετωπίζει πόλεμο- ακόμη και όταν είναι αριθμητικά οι περισσότεροι.[170]. H θεμελίωση αυτή βασίζεται επάνω στην μανιχαϊστική αντίληψη πως ο κόσμος είναι μοιρασμένος σε δυο κομμάτια, το ένα το κομμάτι του Θεού και το άλλο του Σατανά και δεν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός των δύο [171] O Πολ Κάβιλ[Σημ 13] ισχυρίζεται πως η Καινή Διαθήκη διδάσκει πως οι διώξεις είναι σύμφυτες με τον Χριστιανισμο.[173]

Ωστόσο οι διώξεις κατά των Χριστιανών είναι μια πραγματικότητα σε πολλά κράτη του κόσμου. Ως πλέον αντιχριστιανικές χώρες θεωρούνται οι Βόρεια Κορέα, Σομαλία, Ιράκ, Συρία, Αφγανιστάν, Σουδάν, Ιράν, Πακιστάν, Ερυθραία, Νιγηρία κ.ά. [174] Χαρακτηριστική περίπτωση δίωξης Χριστιανών στην σύγχρονη εποχή είναι η περίπτωση των Κοπτών Χριστιανών.

Διώξεις από Χριστιανούς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ατομα και ομάδες δια μέσω της ιστορίας έχουν διωχθεί από Χριστιανούς και Χριστιανικές ομάδες, λόγο της θρησκείας τους, του φύλου τους, του σεξουαλικού τους προσδιορισμού, της φυλής τους. Πολλοί από τους διώκετες προσπάθησαν να δικαιολογήσουν τα έργα τους ερμηνεύοντας τα βιβλικά κείμενα. Κατά την διάρκεια του Μεσσαίωνα, σημαντικοί Χριστιανοί θεολόγοι υποστήριξαν τις θρησκευτικές διώξεις σε διαφορους βαθμούς. Ωστόσο στην μοντέρνα ευρώπη, έχει παρατηρηθεί διαφοροποίηση στις διώξεις και την θρησκευτική ανοχή.[175]

Η πρώιμη χριστιανοσύνη ήταν μειονοτική θρησκεία στην ρωμαϊκή αυτοκρατορία και οι χριστιανοί τότε διώκονταν, σποραδικά. Ωστόσο, όταν ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος βαφτίστηκε Χριστιανός, ο Χριστιανισμός έγινε η κυρίαρχη θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι αιρετικοί ξεκίνησαν να διώκονται ενώ από τον 4ο αιώνα μΚΕ οι παγανιστικές θρησκείες ήταν υπό δίωξη. Η άποψη πολλών ιστορικών είναι πως ο Κωνσταντίνος μετέτρεψε τον Χριστιανισμό από θρησκεία υπό δίωξη, σε θρησκεία διώκτη.[176]

Χριστιανοφασισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Dorothee Sölle (1981)

Ο Χριστιανοφασισμός, είναι όρος ο οποίος επινόησε η Γερμανίδα Θεολόγος της Απελευθέρωσης Dorothee Sölle, το 1970 συνδιάζοντας τις λέξεις χριστιανός και φασισμός[177][178][179] Η Sölle χρησιμοποίησε τον όρο για να περιγράψει τη Χριστιανική εκκλησία την οποία χαρακτήριζε ως ολοκληρωτική και ιμπεριαλιστική.

Ο Tom Faw Driver, καθηγητής θεολογίας στην Νέα Υόρκη, εξέφρασε την ανησυχία του πως «η λατρεία του Θεού στον Ιησού, δεν χωρίζει τον χριστιανό από τον Εβραίο, τον άντρα από την γυναίκα, τον ιερωμένο από τον λαό, τον λευκό από τον μαύρο, τον πλούσιο από τον φτωχό» Για τον ίδιο, ο Χριστιανισμός είναι σε συνεχή κίνδυνο να μετατραπεί σε Χριστιανοφασισμό, δηλώνοντας πως «φοβόμαστε τον χριστιανοφασισμό, τον οποίο βλέπουμε σαν την πολιτική διάσταση των προσπαθειών να τοποθετηθεί ο Ιησούς στο κέντρο της κοινωνικής ζωής και της Ιστορίας» και πως «πολλά από τα κηρύγματα στις εκκλησίες για τον Ιησού, μετατράπηκαν σε κάτι που είναι δικτατορικό στην καρδιά του και προετοιμάζουν την κοινωνία για ένα Αμερικάνικο Φασισμό».[180][181] Ο Knitter, εξηγώντας την θέση της Solle, αναφέρει πως ο Χριστιανοφασισμός «αφήνει ή επιτρέπει τους Χριστιανούς, να επιβληθούν, όχι μόνο πάνω σε άλλες θρησκείας αλλά και κουλτούρες, και πολιτικά κόμματα τα οποία δεν έχουν για σύνθημα τους την νίκη του Χριστιανισμού»[182][183]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Δείτε για παράδειγμα την λίστα αναφερόμενων εσωτερικών αντιφάσεων στην σελίδα σκεπτικιστών της Βίβλου
  2. Στα αγγλικά Faith Strengthened, το οποίο στα ελληνικά μεταφράζεται σε Πίστη Ενδυναμωμένη.
  3. Ματθ. 1,22 Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος· Ματθ. 1,23  Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός.
  4. Ο Jack David Eller είναι Associate Professor (Emeritus) of Anthropology at the Community College of Denver, USA
  5. "Μια επιλογή μεταξυ τριών επιλογών, «Lunatic, Liar, or Lord», ή «Mad, Bad, or God» κάθε μια είναι αρκετά δύσκολο να γίνει αποδεκτή
  6. Δείτε για παράδειγμα το annihilationism (στην Αγγλική Βικιπαίδεια
  7. Η McCord Adams είναι ιερέας της Αγγλικάνικής εκκλησίας και καθηγήτρια φιλοσοφίας στο Rutgers University
  8. Ο Kvanvig είναι καθηγητής Φιλοσοφίας Washington University.[106]
  9. Ενώ ο Νίτσε αποδίδει την ηθική του Χριστιανισμού στους εβραίους, πρέπει να τονίστεί πως ο ίδιος δεν ήταν αντισημίτης. Μάλιστα, έγραφε σε έργα του πως «’’η ιδέα να διώξουμε από την χώρα τους αντισημίτες, μου φαίνεται αρκετά καλή’’» [133]
  10. Α Τιμ. 2,12 γυναικὶ δὲ διδάσκειν οὐκ ἐπιτρέπω, οὐδὲ αὐθεντεῖν ἀνδρός, ἀλλ᾿ εἶναι ἐν ἡσυχίᾳ. [152]
  11. Η Ελίζαμπεθ Καστέλλι (Elizabeth A. Castelli) είναι καθηγήτρια Θεολογίας στο κολλέγιο Barnarld στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια[163]
  12. Η Κάντιτα Μος (Candida Moss) είναι καθηγήτρια Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ[168]
  13. Ο Πολ Κάβιλ (Paul Cavill) είναι ομιλητής (lecturer) σύγχρονη ιστορία της Βρετανίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ[172]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Martin 1993, σελ. 3-4.
  2. Martin 1993, σελ. 4.
  3. Martin 1993, σελ. 42.
  4. Kant, Immanuel. Critique of Pure Reason, pp. 553–69
  5. Robert R. Palmer and Joel Colton, A History of the Modern World (New York: McGraw Hill, 1995), pp. 388–92.
  6. Robert R. Palmer and Joel Colton, A History of the Modern World (New York: McGraw Hill, 1995), p.630.
  7. Willis B. Glover, "Biblical Origins of Modern Secular Culture" Mercer University Press, 1984, σ. 19
  8. Peter Harrison, "Christianity and the rise of western science", ABC, Religion and Ethics, 8 May 2012
  9. «Χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας στο Διαδίκτυο!». TO BHMA. http://www.tovima.gr/world/article/?aid=421939. Ανακτήθηκε στις 2017-12-19. 
  10. M.W.J. Phelan. The Inspiration of the Pentateuch, Two-edged Sword Publications (March 9, 2005) (ISBN 978-0-9547205-6-8)
  11. Ronald D. Witherup, Biblical Fundamentalism: What Every Catholic Should Know, Liturgical Press (2001), page 26.
  12. France, R.T., Tyndale New Testament Commentaries: Matthew, Inter-Varsity Press, Leicester, England (1985), pg. 17.
  13. «Chicago Statement on Biblical Inerrancy». http://www.bible-researcher.com/chicago1.html. 
  14. Till, Farrell (1991). «Prophecies: Imaginary and Unfulfilled». Internet Infidels. http://www.infidels.org/library/modern/farrell_till/prophecy.html. Ανακτήθηκε στις 2007-01-16. 
  15. W. H. Bellinger, επιμ. (1998). Jesus and the Suffering Servant: Isaiah 53 and Christian Origins. Trinity Press. ISBN 9781563382307. https://books.google.com/books?id=EdfYAAAAMAAJ&q=%22influence%22. Ανακτήθηκε στις 2 August 2013. «Did Jesus of Nazareth live and die without the teaching about the righteous Servant of the Lord in Isaiah 53 having exerted any significant influence on his ministry? Is it probable that this text exerted no significant influence upon Jesus' understanding of the plan of God to save the nations that the prophet Isaiah sets forth?" —Two questions addressed in a conference on "Isaiah 53 and Christian Origins" at Baylor University in the fall of 1995, the principal papers of which are available in "Jesus and the Suffering Servant.» 
  16. Peter W. Stoner, Science Speaks, Moody Pr, 1958, (ISBN 0-8024-7630-9)
  17. Harris, Stephen L. (2002). Understanding the Bible (6 έκδοση). McGraw-Hill College, σελ. 376–377. ISBN 9780767429160. https://books.google.com/books?id=13MbAQAAMAAJ. Ανακτήθηκε στις 2 August 2013.  (Further snippets of quote: B C D)
  18. 18,0 18,1 «Biography of Isaac ben Abraham of Troki». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2007-09-29. https://web.archive.org/web/20070929141601/http://www.faithstrengthened.org/FS_Biography.html. 
  19. «TorahLab - Store». http://www.torahlab.org/store/index.php?act=viewProd&productId=475. 
  20. Pascal, Blaise (1958). Pensees. Translator W. F. Trotter, chapter x, xii, xiii. http://www.ccel.org/ccel/pascal/pensees.html. 
  21. McDowell, Josh (1999). «chapter 8». The New Evidence that Demands a Verdict. Thomas Nelson. ISBN 9781850785521. https://books.google.com/books/about/The_New_Evidence_that_Demands_a_Verdict.html?id=65qYPwAACAAJ. 
  22. Dialogue of Trypho Dialogue of Justin Martyr, with Trypho, a Jew, LXIII
  23. «English Handbook Page 34 999KB» (PDF). http://jewsforjudaism.org/wp-content/uploads/2007/06/handbook_english.1.pdf. 
  24. «Matthew 1:23 Behold, the virgin has one in the womb, and she shall birth a son, and they shall call his name Emmanuel; which is being translated, God with us.». http://studybible.info/compare/Matthew%201:23. 
  25. «Isaiah 7:14 לכן Therefore יתן shall give אדני the Lord הוא himself לכם אות you a sign; הנה Behold, העלמה a virgin הרה וילדת and bear בן a son, וקראת and shall call שׁמו his name עמנו אל׃ Immanuel.». http://studybible.info/IHOT/Isaiah%207:14. 
  26. The NAS New Testament Greek Lexicon
  27. Oxford Dictionary of the Christian Church (Oxford University Press 2005 (ISBN 978-0-19-280290-3)), article Virgin Birth of Christ
  28. «Does the Gospel of Matthew Proclaim Mary's Virginity?». 2 February 2010. http://members.bib-arch.org/publication.asp?PubID=BSBA&Volume=3&Issue=2&ArticleID=4. 
  29. Martin Luther, "That Jesus Christ Was Born a Jew," in Luther's Works, vol. 45: The Christian in Society II, ed. H. T. Lehmann (Philadelphia: Muhlenberg Press, 1962).
  30. Stavrakopoulou, Francesca. Συνέντευξη με Nicky Campbell. Hebrew expert: "Virgin birth a mistranslation".
  31. Melvin E. Page, Penny M. Sonnenburg (2003). Colonialism: an international, social, cultural, and political encyclopedia, Volume 1. ABC-CLIO, σελ. 496. «Of all religions, Christianity has been most associated with colonialism because several of its forms (Catholicism and Protestantism) were the religions of the European powers engaged in colonial enterprise on a global scale.» 
  32. Bevans, Steven. «Christian Complicity in Colonialism/ Globalism». http://www.secondenlightenment.org/Christian%20Complicity.pdf. Ανακτήθηκε στις 2010-11-17. «The modern missionary era was in many ways the ‘religious arm’ of colonialism, whether Portuguese and Spanish colonialism in the sixteenth Century, or British, French, German, Belgian or American colonialism in the nineteenth. This was not all bad — oftentimes missionaries were heroic defenders of the rights of indigenous peoples» 
  33. Andrews, Edward (2010). «Christian Missions and Colonial Empires Reconsidered: A Black Evangelist in West Africa, 1766–1816». Journal of Church & State 51 (4): 663–691. doi:10.1093/jcs/csp090. http://jcs.oxfordjournals.org/content/early/2010/03/04/jcs.csp090. «Historians have traditionally looked at Christian missionaries in one of two ways. The first church historians to catalogue missionary history provided hagiographic descriptions of their trials, successes, and sometimes even martyrdom. Missionaries were thus visible saints, exemplars of ideal piety in a sea of persistent savagery. However, by the middle of the twentieth century, an era marked by civil rights movements, anti-colonialism, and growing secularization, missionaries were viewed quite differently. Instead of godly martyrs, historians now described missionaries as arrogant and rapacious imperialists. Christianity became not a saving grace but a monolithic and aggressive force that missionaries imposed upon defiant natives. Indeed, missionaries were now understood as important agents in the ever-expanding nation-state, or “ideological shock troops for colonial invasion whose zealotry blinded them.». 
  34. Meador, Jake. «Cosmetic Christianity and the Problem of Colonialism – Responding to Brian McLaren». http://notesfromasmallplace.wordpress.com/2010/09/17/cosmetic-christianity-and-the-problem-of-colonialism-responding-to-brian-mclaren/. Ανακτήθηκε στις 17 November 2010. «According to Jake Meador, "some Christians have tried to make sense of post-colonial Christianity by renouncing practically everything about the Christianity of the colonizers. They reason that if the colonialists’ understanding of Christianity could be used to justify rape, murder, theft, and empire then their understanding of Christianity is completely wrong.» 
  35. Conquistadors, Michael Wood, p. 20, BBC Publications, 2000
  36. Woodberry, D. Robert, "The Missionary Roots of Liberal Democracy", American Political Science Review, 106 (2), 2012, σ. 244, 246
  37. 37,0 37,1 Robinson, B. A. (2006). «Christianity and slavery». http://www.religioustolerance.org/chr_slav.htm. Ανακτήθηκε στις 2007-01-03. 
  38. Catholic Encyclopedia Slavery and Christianity
  39. Γεώργιος Κουννούσιης, "Άνθρωπος και Κοινωνία στο έργο του Γρηγορίου Νύσσης", Διδακτορική Διατριβή, Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, Θεσσαλονίκη 2013, σ. 153-158
  40. Αυγουστίνος Ιππώνος. «"Κεφάλαιο 15 - Of the Liberty Proper to Man's Nature, and the Servitude Introduced by Sin—A Servitude in Which the Man Whose Will is Wicked is the Slave of His Own Lust, Though He is Free So Far as Regards Other Men." in City of God (Book 19 )». http://www.newadvent.org/fathers/120119.htm. Ανακτήθηκε στις 11 February 2016. «Ο Θεός ... δεν θέλησε το λογικό κατασκεύασμά Του, το οποίο ήταν όμοιο με Αυτόν, να έχει εξουσία πάνω σε οτιδήποτε άλλο εκτός από την άλογη κτίση - όχι άνθρωπος πάνω από άνθρωπο, αλλά άνθρωπος πάνω από τα ζώα ... η κατάσταση της δουλείας είναι αποτέλεσμα της αμαρτίας ... από τη φύση, όπως μας έφιαξε αρχικά ο Θεός, κανείς δεν είναι σκλάβος ούτε ανθρώπου ούτε αμαρτίας.» 
  41. Junius P. Rodriguez (εκδότης), The Historical Encyclopedia of World Slavery, Τόμ. 1, λήμμα "Eugene IV, Papal Bulls of"
  42. Joel S Panzer, "The Popes and Slavery", The ChurchinHistory Information Centre.
  43. Παλαιά Διαθήκη, Γένεσις, Βιβλίο 9, στίχοι 25,26,27 Γεν. 9,25                   και είπε· “κατηραμένος θα είναι ο Χαμ και οι απόγονοί του. Υπηρέτης και δούλος θα είναι στους αδελφούς του”. Γεν. 9,26                  Είπε δε ακόμη ο Νώε· “ευλογημένος ο Θεός του Σημ και ο Χαναάν θα είναι δούλος αυτού κατά την δικαίαν απόφασιν του Θεού. Γεν. 9,27                   Ας αυξήση και ας πλατύνη ο Θεός την γενεάν και τας χώρας του Ιάφεθ και ας βάλη αυτόν να κατοική εις τας περιοχάς του Σημ, ο δε Χαναάν ας γίνη υπηρέτης του”.
  44. Cardinal Dulles, Avery. «Development or Reversal?». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2010-07-31. https://web.archive.org/web/20100731064009/http://www.firstthings.com/article/2007/01/development-or-reversal-37. 
  45. John Francis Maxwell (1975) Slavery and the Catholic Church. Barry Rose Publishers. p. 47
  46. John Francis Maxwell (1975) Slavery and the Catholic Church. Barry Rose Publishers. p. 84
  47. Jarrett, Bede (1 January 1968). Social Theories in the Middle Ages 1200-1500. Psychology Press, σελ. 97. ISBN 978-0-7146-1327-7. https://books.google.com/books?id=Z0Z8hKPPcsYC&pg=PA97. Ανακτήθηκε στις 31 December 2011. 
  48. Herbert, Gary B. (1 August 2003). A Philosophical History of Rights. Transaction Publishers, σελ. 62. ISBN 978-0-7658-0542-3. https://books.google.com/books?id=sfytrGYF-1cC&pg=PA62. Ανακτήθηκε στις 31 December 2011. 
  49. Richard Reddie, "Atlantic slave trade and abolition", Παράγραφος "Abolition", BBC
  50. Al-Khattar, Aref M. (2003). Religion and terrorism: an interfaith perspective. Westport, CT: Praeger. pp. 21, 30, 55, 91.
  51. Martin, William. 1996. With God on Our Side: The Rise of the Religious Right in America. New York: Broadway Books.
  52. Diamond, Sara, 1998. Not by Politics Alone: The Enduring Influence of the Christian Right, New York: Guilford Press, p.213.
  53. Ortiz, Chris 2007. "Gary North on D. James Kennedy", Chalcedon Blog, 6 September 2007.
  54. [https://books.google.com.cy/books?id=pKiM74AgJlwC&pg=PA58&dq=Greek+Orthodox+Church+slavery&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjM1PaF2cDYAhWEECwKHRTgAWwQ6AEIMTAC#v=onepage&q=Greek%20Orthodox%20Church%20slavery&f=false Gary Lee Roper
  55. Antebellum Slavery: The Orthodox Christian View. ΗΠΑ. 2009, σελ. 38, 39, 58. https://books.google.com.cy/books?id=pKiM74AgJlwC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false. .
  56. Slavery in Islam, Introduction, BBC, 2009
  57. Stanziani 2014, σελ. 64: "In turn, debt and 'obligated' slaves cover a much wider and debated category, extending from debt bondage to voluntary or involuntary submission, and finally pawnship. Enslavement by consent occured frequently in Africa, India, China and Southeast Asia. Such slavery was usually indigenous, and while it was prohibited by Islam and Western Christianity, it was acceptable to the Greek Orthodox Church, Hinduism, Confucianism or Buddhism." Ο Stanziani παραπέμπει Martin Klein, ed., Braking the Chains:Slavery, Bondage, and Emancipation in Modern Africa and Asia (Madison: University of Wisconsin Press, 1993)
  58. Eurasian Slavery, Ransom and Abolition in World History, 1200-1860, σελ. 82. https://books.google.com.cy/books?id=7LG1CwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Eurasian+Slavery,+Ransom+and+Abolition+in+World+History,+1200-1860&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiD0piS3sDYAhXDBywKHSdZAmYQ6AEIJTAA#v=onepage&q=Eurasian%20Slavery%2C%20Ransom%20and%20Abolition%20in%20World%20History%2C%201200-1860&f=false. 
  59. James, Liz (2010). A Companion to Byzantium. John Wiley & Sons, σελ. 90. ISBN 9781444320022. 
  60. Youval Rotman, "Byzantine Slavery and the Mediterranean World", μετάφρ. Jane Marie Todd, Cambridge, Massachusetts – London, Harvard University Press 2009. Παρουσίαση του βιβλίου στα α) Nikolaos Linardos (Παν/μιο Αθηνών), , στο Mediterranean Chronicle 1 (2011) σ. 281, 282, β) Alice Rio, στο American Historical Review, Vol. 115, Issue 5, 2010, σελ. 1513–1514
  61. "The Emancipation of Serf and Slave in Russia and America", The University of Chicago Library News, 2013
  62. Tim Stanley, "Atheists: Slaves to Simplicity" (Άθεοι: Σκλάβοι της Απλοϊκότητας), History Today, Vol.62, Issue 9, September 2012.
  63. Frankenberry, Nancy (1 January 2011). Zalta, Edward N., επιμ. The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Metaphysics Research Lab, Stanford University. https://plato.stanford.edu/archives/win2011/entries/feminist-religion/. 
  64. «THE STATUS OF WOMEN IN THE OLD TESTAMENT». http://www.religioustolerance.org/ofe_bibl.htm. 
  65. Καινή Διαθήκη, Α' Επιστολή προς Κορινθίους από Απ. Παύλο Α Κορ. 14,34            Κατά την τάξιν δε που επικρατεί εις όλας τας Εκκλησίας των Χριστιανών, αι γυναίκες σας εις τας συγκεντρώσεις των πιστών ας σιωπούν. Διότι δεν είναι επιτετραμμένον εις αυτάς να ομιλούν και να διδάσκουν, αλλά να υποτάσσωνται, όπως και ο νόμος του Θεού λέγει. Α Κορ. 14,35            Εάν δε και θέλουν να μάθουν κάτι που δεν γνωρίζουν η κάτι που ελέχθη εις την σύναξιν και δεν το εννόησαν, ας ερωτούν δι' αυτό τους άνδρας των στο σπίτι. Διότι είναι απρεπές και άκοσμον δια τας γυναίκας να ομιλούν και να διδάσκουν εις την σύναξιν των πιστών κατά την ώραν της λατρείας.
  66. Schalom Ben-Chorin.Brother Jesus: the Nazarene through Jewish eyes. U of Georgia Press, 2001. (ISBN 978-0-8203-2256-8), p.66
  67. «Religion as the root of sexism - Barbara G. Walker - Freedom From Religion Foundation» (στα αγγλικά). https://ffrf.org/outreach/item/13784-religion-as-the-root-of-sexism. Ανακτήθηκε στις 2018-01-06. 
  68. Pamela J. Milne. «The Patriarchal Stamp of Scripture: The Implications of Structuralist Analyses for Feminist Hermeneutics». Journal of Feminist Studies in Religion Vol. 5, No. 1 (Spring, 1989), page: 34 quote:"the biblical text itself is structured as male mythology". https://www.jstor.org/stable/25002094. 
  69. Tappa, Louise (1986). Biblical and theological reflections by women from the third world. Geneva, σελ. 101. 
  70. Daniela Kramer. «"Women are the Root of All Evil" : The Misogyny of Religions». https://infidels.org/kiosk/article/quotwomen-are-the-root-of-all-evilquot-the-misogyny-of-religions-203.html. 
  71. Rogers, Katharine M. The Troublesome Helpmate: A History of Misogyny in Literature, 1966. quote:“The foundations of early Christian misogyny- its guilt about sex, its insistence on female subjection, its dread of female seduction- are all in St. Paul’s epistles. They provided a convenient supply of divinely inspired misogynistic texts for any Christian writer who chose to use them; his statements on female subjection were still being quoted in the twentieth century opponents of equality for women.”
  72. Stagg, Evelyn and Frank. Woman in the World of Jesus. Westminster John Knox Pr, 1978. (ISBN 978-0-664-24195-7)
  73. Bilezikian, Gilbert. Beyond Sex Roles. Baker, 1989. (ISBN 0-8010-0885-9)
  74. Jemima Thackray, "We Christians must face it: the Bible is hugely misogynistic" ("Εμείς οι Χριστιανοί πρέπει να το αντιμετωπίσουμε: η Βίβλος είναι εξαιρετικά μισογυνίστικη"), The Telegraph, 13-2- 2014. Η αρθρογράφος είναι ιερέας στο Winchester, UK.
  75. Harrison, Victoria S. (January 2007). «Modern Women, Traditional Abrahamic Religions and Interpreting Sacred Texts». Feminist Theology 15 (2): 145–159. doi:10.1177/0966735007072020. http://fth.sagepub.com/content/15/2/145.short?rss=1&ssource=mfr. 
  76. McPhillips, Kathleen (October 1999). «Theme: Feminisms, Religions, Cultures, Identities». Australian Feminist Studies 14 (30): 255–258. doi:10.1080/08164649993083. http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08164649993083. 
  77. Pamela J. Milne. «The Patriarchal Stamp of Scripture: The Implications of Structuralist Analyses for Feminist Hermeneutics». Journal of Feminist Studies in Religion Vol. 5, No. 1 (Spring, 1989), pp. 34. https://www.jstor.org/stable/25002094. 
  78. Athalya Brenner-Idan, "Feminist Companion to Genesis", Bloomsbury Publishing, 1993, σ. 14, 15.
  79. Boustan, Ra'anan S. (2010). Violence, Scripture, and Textual Practice in Early Judaism and Christianity. BRILL, σελ. 3. 
  80. Jenkins, Philip (March 8, 2009). «Dark Passages». Boston Globe. http://www.boston.com/bostonglobe/ideas/articles/2009/03/08/dark_passages/. Ανακτήθηκε στις 2010-11-26. «the Bible overflows with "texts of terror," to borrow a phrase coined by the American theologian Phyllis Trible. The Bible contains far more verses praising or urging bloodshed than does the Koran, and biblical violence is often far more extreme, and marked by more indiscriminate savagery. … If the founding text shapes the whole religion, then Judaism and Christianity deserve the utmost condemnation as religions of savagery.» 
  81. Osborne, Samuel (9/2/2016). «'Violence more common' in Bible than Quran, text analysis reveals». Indepented. http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/violence-more-common-in-bible-than-quran-text-analysis-reveals-a6863381.html. 
  82. J. Denny Weaver (2001). «Violence in Christian Theology». Cross Currents. http://www.crosscurrents.org/weaver0701.htm#TEXT1. Ανακτήθηκε στις 2010-10-27. 
  83. see e.g.: John Coffey, Persecution and Toleration on Protestant England 1558–1689, 2000, p.22
  84. Girard, Rene. The Scapegoat, σελ. 204. 
  85. 85,0 85,1 Mark Juergensmeyer (2004). Terror in the Mind of God: The Global Rise of Religious Violence. University of California Press. ISBN 0-520-24011-1. 
  86. Gustafson, Merlin D. (1965). «Review of The Catholic Church and Nazi Germany». Journal of Church and State 7 (2): 255–257. http://www.jstor.org/stable/23913466. 
  87. The Christian Churches and the Persecution of Jewsin the Occupied Territories of the U.S.S.R
  88. Tatiana A. Chumachenko, Edward E. Roslof, Church and State in Soviet Russia: Russian Orthodoxy from World War II to the Khrushchev Years. Routledge, 2015, κεφ. "Conclusion"
  89. Loftus 2014, Chapter 1 Religious violence and the harms of Christianity: In fact, he argues, “religion may be the ultimate ideology, since its framework is so totally external (i.e., supernaturally ordained or given), its rules and standards so obligatory, its bonds unbreakable, and its legitimization so absolute…no other social force observed in human history can meet those conditions as well as religion.” Religion, then, “can actually be the reason and the justification for actions that, without the religion, people would either condemn or would never contemplate in the first place” [Eller's emphasis]. Continuing, Eller says, “In situations of authority, especially ‘ultimate’ authority like divine command, the normal human empathetic responses that prevent us from perpetrating injury are overridden. Individuals may not even ‘want’ to commit crimes and abuses, but they are commanded, and religious orders tend to trump individual objections.” Ο Loftus παραπέμπει στα συγγράμματα του Eller Jack David Eller, Cruel Creeds, Virtuous Violence: Religious Violence across Culture and History (Amherst, NY: Prometheus Books, 2010). και στο Atheism Advanced: Further Thoughts of a Freethinker (Cranford, NJ: American Atheist Press, 2007), με το όνομα David Eller.
  90. Hume, David (2000). «Chapter 10. Of Religion». Στο: Tom L. Beauchamp, επιμ. An Enquiry Concerning Human Understanding: A Critical Edition. Oxford University Press, σελ. 86. ISBN 9780198250609. https://books.google.com/books?id=R6d35Aei0KoC&pg=PA86#v=snippet&q=miracle%20violation&f=false. Ανακτήθηκε στις 1 August 2013. 
  91. *Homilies of Saint Gregory Palamas, Vol. 1 ((ISBN 1-878997-67-X)) Homilies of Saint Gregory Palamas, Vol. 2 ((ISBN 187899767X))
  92. Bruce L. Flamm, MD (2004). «Inherent Dangers of Faith-Healing Studies». The Scientific Review of Alternative Medicine. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις August 16, 2007. https://web.archive.org/web/20070816154915/http://www.sram.org/0802/faith-healing.html. 
  93. «Are Miracles Logically Impossible?». Come Reason Ministries, Convincing Christianity. http://www.comereason.org/phil_qstn/phi060.asp. Ανακτήθηκε στις 2007-11-21. 
  94. «"Miracles are not possible," some claim. Is this true?». ChristianAnswers.net. http://www.christiananswers.net/q-eden/edn-t011.html. Ανακτήθηκε στις 2007-11-21. 
  95. Paul K. Hoffman. «A Jurisprudential Analysis Of Hume’s "in Principal" Argument Against Miracles» (PDF). Christian Apologetics Journal, Volume 2, No. 1, Spring, 1999; Copyright ©1999 by Southern Evangelical Seminary. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις October 26, 2007. https://web.archive.org/web/20071026160950/http://www.ses.edu/journal/articles/2.1Hoffman.pdf. Ανακτήθηκε στις 2007-11-21. 
  96. Howard W. Clarke, The Gospel of Matthew and Its Readers, Indiana University Press, 2003, p. 12
  97. William Lane Craig, Reasonable Faith: Christian Truth and Apologetics, Crossway Books (1994) pages 38-39.
  98. "Let no cultured person draw near, none wise and none sensible, for all that kind of thing we count evil; but if any man is ignorant, if any man is wanting in sense and culture, if anybody is a fool, let him come boldly [to become a Christian]. Celsus, AD178
  99. "Since we all inherit Adam's sin, we all deserve eternal damnation. All who die unbaptized, even infants, will go to hell and suffer unending torment. We have no reason to complain of this, since we are all wicked. (In the Confessions, the Saint enumerates the crimes of which he was guilty in the cradle.) But by God's free grace certain people, among those who have been baptized, are chosen to go to heaven; these are the elect. They do not go to heaven because they are good; we are all totally depraved, except insofar as God's grace, which is only bestowed on the elect, enables us to be otherwise. No reason can be given why some are saved and the rest damned; this is due to God's unmotivated choice. Damnation proves God's justice; salvation His mercy. Both equally display His goodness." A history of Western Philosophy by Bertrand Russell, Simon & Schuster, 1945
  100. Bible Teaching and Religious Practice essay: "Europe and Elsewhere," Mark Twain, 1923)
  101. Albert Einstein, Out of My Later Years (New York: Philosophical Library, 1950), p. 27
  102. What do Orthodox Christians teach about death and when we die?
  103. Catechism of the Catholic Church, 1035, Libreria Editrice Vaticana, (ISBN 0-89243-565-8),1994-the revised version issued 1997 has no changes in this section
  104. Catechism of the Catholic Church, 1033, Libreria Editrice Vaticana, (ISBN 0-89243-565-8),1994
  105. Richard Beck. "Christ and Horrors, Part 3: Horror Defeat, Universalism, and God's Reputation". Experimental Theology. March 19, 2007.
  106. Washington University in St. Louis Faculty Page at philosophy.artsci.wustl.edu (archived February, 2016)
  107. Jonathan Kvanvig, The Problem of Hell, New York: Oxford University Press, (ISBN 978-0-19-508487-0), 1993
  108. Talbot 2017: "Behind the various Christian ideas about heaven and hell lies the more basic belief that our lives extend beyond the grave (see the entry on afterlife). For suppose that our lives do not extend beyond the grave. In addition to excluding a variety of ideas about reincarnation and karma, this would also preclude the very possibility of future compensation of any kind for those who experience horrendous evil during their earthly lives. Indeed, despite their profound differences, many Christians (though perhaps not all) and many atheists can presumably agree on one thing at least. If a young girl should be brutally raped and murdered and this should be the end of the story for the child, then a supremely powerful, benevolent, and just God would not exist."
  109. Larry Hohm (2011-07-15). «Heaven and Hell». infidels. https://infidels.org/kiosk/article/heaven-and-hell-836.html. Ανακτήθηκε στις 21/3/2018. 
  110. Crayling 2014, σελ. 44:"It is an ungly truth; it tell us that we are created diseased by a certain doctor-"All people are initialy damned to hell" it says- only that doctor has the cure, and that we must completely submit to this doctor, in continual worship, praise and obedience, in order to get the cure
  111. π. Γεώργιος Μεταλληνός - Παράδεισος και Κόλαση στην Ορθόδοξη Παράδοση. Ιστοχώρος "Πενταπόσταγμα", 17 Ιουλίου 2014
  112. "The Works of Thomas Manton", by Thomas Manton, p. 99
  113. «"A Tender Age": Chapter 2». http://www.gutenberg-e.org/maclehose/maw02.html. 
  114. Canon Law 1983
  115. Limbo: Recent statements by the Catholic church; Protestant views on Limbo at Religioustolerance.org
  116. «Root of All Evil?». 9 January 2006. http://www.imdb.com/title/tt0774118/quotes. 
  117. McGrath, Alister (2004). Dawkins' God: Genes, Memes, and the Meaning of Life. Oxford, England: Blackwell Publishing, σελ. 81. ISBN 1-4051-2538-1. 
  118. Dawkins, Richard (September 17, 2007). «Do you have to read up on leprechology before disbelieving in them?». RichardDawkins.net. http://richarddawkins.net/articleComments,1647,Do-you-have-to-read-up-on-leprechology-before-disbelieving-in-them,Richard-Dawkins-The-Independent,page27. Ανακτήθηκε στις 2007-11-14. 
  119. Marianna Krejci-Papa, 2005. "Taking On Dawkins' God:An interview with Alister McGrath
  120. «Ingersoll Biography: Chapter XI». http://www.infidels.org/library/historical/herman_kittredge/bio_ingersoll/chapter_11.html. 
  121. Brandt, Eric T., and Timothy Larsen (2011). «The Old Atheism Revisited: Robert G. Ingersoll and the Bible». Journal of the Historical Society 11 (2): 211–238. doi:10.1111/j.1540-5923.2011.00330.x. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1540-5923.2011.00330.x/abstract. 
  122. Κυρίως Ματθ 10:22-23, Ματθ 16:27-28, Ματθ.23:36, Ματθ 24:29-34, Ματθ26:62-64}, Μάρκος 9:1, Μάρκος 14:24-30, Μάρκος 14:60-62; και Λουκάς 9:27
  123. Στο διάσημο δοκίμιο του Γιατί δεν είμαι Χριστιανός ((Αγγλικά)Why I Am Not a Christian)
  124. Dr. Knox Chamblin, Professor of New Testament Emeritus, Columbia Theological Seminary: Commentary on Matthew 16:21-28 - see last 4 paragraphs
  125. 125,0 125,1 From Witchcraft to Justice: Death and Afterlife in the Old Testament, George E. Mendenhall.
  126. 126,0 126,1 Hiroshi Obayashi, Death and Afterlife: Perspectives of World Religions. See Introduction.
  127. Jewish eschatology#Olam Haba - the afterlife and the world to come Jewish eschatology: The afterlife and olam haba
  128. Πρότυπο:Bibleref2
  129. Pharisees#Pharisaic principles and values Pharisees: Pharisaic Principles and Values
  130. Essenes#Rules, customs, theology and beliefs Essenes: Rules, customs, theology and beliefs
  131. Fraser, Giles (Mon 3 Nov 2008). «On the Genealogy of Morals part 2: The slave morality». https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2008/nov/03/nietzsche-slave-morality-religion. Ανακτήθηκε στις 13/3/2018. «In the first essay of Nietzsche's On the Genealogy of Morals (OGM), he lays out his famous accusation: Christianity is the religion of the downtrodden, the bullied, the weak, the poor and the slave. And this, precisely, is why it is so filled with hatred. For there is nothing quite as explosive as the sort of bottled up resentment that the oppressed feels towards their oppressor. It's all there in the Bible. Consider Psalm 137. It begins with the cry of an enslaved people: By the Rivers of Babylon, there we sat down and wept, when we remembered Zion. For there our captors required of us songs, and our tormentors, mirth, saying 'Sing us one of the songs of Zion'» 
  132. Anderson 2017chapter 2 Religion and Morality: he launches the famous, aggressive and paradoxical pronouncement that “God is dead” (GS 108, 125, 343). The idea is not so much that atheism is true—in GS 125, he depicts this pronouncement arriving as fresh news to a group of atheists—but instead that because “the belief in the Christian God has become unbelievable”, everything that was “built upon this faith, propped up by it, grown into it”, including “the whole of our European morality”, is destined for “collapse”
  133. {{cite news |last= Fraser |first= Giles |date= Mon 3 Nov 2008|title= On the Genealogy of Morals part 2: The slave morality |url= https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2008/nov/03/nietzsche-slave-morality-religion |work= |location= |access-date= 13/3/2018| quote = It may be worth nailing the jibe that Nietzsche was antisemitic. Certainly, his talk of "the Jews" in the above reference will make many of us squirm. And his famous friendship with Wagner and the fact that he became Hitler's favourite thinker do nothing to ease this discomfort. Yet, the truth is, Nietzsche loathed antisemites. He thought them vulgar and often said as much. In Beyond Good and Evil he muses: "It would perhaps be a good idea to eject the antisemitic ranters from the country."
  134. 134,0 134,1 Anderson 2017https://plato.stanford.edu/entries/nietzsche/#CritReliMora chapter 2 Religion and Morality].
  135. Saar & Wiesmann 2012: ‘’the Christian representation of guilt is not an account of the ordinary feeling of guilt . . . but a perversion of it, which results from its exploitation as an instrument of self-directed cruelty’’
  136. Morriston, Wes (2 August 2011). «Ethical Criticism of the Bible: The Case of Divinely Mandated Genocide». Sophia 51 (1): 117–135. doi:10.1007/s11841-011-0261-5. 
  137. Maitzen, Stephen (1 November 2007). «Skeptical Theism and God’s Commands». Sophia 46 (3): 237–243. doi:10.1007/s11841-007-0032-5. 
  138. Singer, Peter (1991). A Companion to Ethics. Blackwell Oxford, σελ. 91-105. 
  139. See, for example, Everybody's Talkin' About Christian Fascism by Gary Leupp.
  140. «George Bush and the Rise of Christian Fascism». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2008-02-21. https://web.archive.org/web/20080221073735/http://www.yuricareport.com/Dominionism/Lang_BushAndTheRiseOfChristianFascism.html. 
  141. Chip Berlet, "Following the Threads," in Ansell, Amy E. Unraveling the Right: The New Conservatism in American Thought and Politics, pp. 24, Westview Press, 1998, (ISBN 0-8133-3147-1)
  142. «MPs turn attack back on Cardinal Pell». Sydney Morning Herald. 2007-06-06. http://www.smh.com.au/news/National/MPs-turn-attack-back-on-Cardinal-Pell/2007/06/06/1181089126575.html. 
  143. «Pope warns Bush on stem cells». BBC News. 2001-07-23. http://newsvote.bbc.co.uk/2/hi/europe/1452314.stm. 
  144. Andrew Dickson, White (1898). A History of the Warfare of Science with Theology in Christendom, σελ. X. Theological Opposition to Inoculation, Vaccination, and the Use of Anaesthetics. http://abob.libs.uga.edu/bobk/whitem10.html. 
  145. Cathy Lynn Grossman (17 June 2015). «Americans’ confidence in religion hits a new low». Religion News Service. http://www.religionnews.com/2015/06/17/americans-confidence-religion-hits-new-low/. 
  146. «U.S. has become notably less Christian, major study finds». LA Times. 12 May 2015. http://www.latimes.com/nation/la-na-us-religion-20150512-story.html. 
  147. About 91% of young outsiders felt Christians were anti-homosexual, 87% felt Christians were judgemental and 85% thought Christians were hypocritical.
  148. «Millennials Leave Their Churches Over Science, Lesbian & Gay Issues». Public Religion Research Institute. 10 June 2011. http://publicreligion.org/2011/10/millennials-leave-their-churches-over-science-lesbian-gay-issues/. 
  149. http://usatoday30.usatoday.com/news/religion/2007-10-10-christians-young_N.htm
  150. «America’s Change of Mind on Same-Sex Marriage and LGBTQ Rights». Barna. 3 Jul 2013. https://www.barna.org/barna-update/culture/618-america-s-change-of-mind-on-same-sex-marriage-and-lgbtq-rights. 
  151. «الاحتفال بعيد انتقال العذراء مريم في سان دييكو». http://www.kaldaya.net/2008/DailyNews/08/Aug16_08_A1_MaryAssumptions.html. 
  152. [ http://www.imgap.gr/file1/AG-Pateres/AG%20KeimenoMetafrasi/KD/15.%20TimA.htm Προς Τιμόθεο Α Επιστολή Παύλου]
  153. Gaudium et spes, 19
  154. «The Evangelical Scandal». http://www.christianitytoday.com/ct/2005/april/32.70.html. 
  155. Marriage 103: The Raw Reality of Divorce and its Terrible Results
  156. In his book "Glimpses of world history", p. 86-87
  157. "Secularism and Hindutva, a Discursive Study", by A. A. Parvathy, p.42
  158. As quoted by William Rees-Mogg 4 April 2005 edition of The Times. Gandhi here makes reference to a statement of Jesus: “No servant can serve two masters; for either he will hate the one and love the other, or else he will be loyal to the one and despise the other. You cannot serve God and mammon." (Luke 16:13)
  159. Schopenhauer, Arthur. trans. T. Bailey Saunders. «Religion: A Dialogue». The Essays of Arthur Schopenhauer. http://www.gutenberg.org/files/10833/10833-h/10833-h.htm#RULE4_2. 
  160. Hoover 2015, σελ. 23: Σύμφωνα με την Hoover Linda "...Castelli (2007) believed the reluctance to self-disclose could be the “Christian persecution complex” (p. 156), an ideology that Christian values are unfavorably targeted by social and governmental opposition..."
  161. Alon Ben-Meir, "The Persecution Of Christians In The Middle East", HuffPost News
  162. "Where in the world is the worst place to be a Christian? ", The Guardian, 27 Ιουλ. 2015.
  163. «Elizabeth Castelli Barnard College» (στα αγγλικά). barnard.edu. https://barnard.edu/profiles/elizabeth-castelli. Ανακτήθηκε στις 2018-02-21. 
  164. Castelli 2008: "There is no precise origin point for the contemporary discursive project of the Christian persecution complex"
  165. Castelli 2007, σελ. 157:For those who have upped the ante by recently deciding to characterize the circumstances of Christians in the United States as the “war on Christians, the historical turning point tends to reside in the mid-twentieth century, when a series of federal and Supreme court decisions declared certain public institutions off-limits for sectarian religious activity (e.g., prayer and Bible reading in public schools). For the Christian activists who view these court decisions as opening skirmishes in the war on Christians, the decisions and the “activist judges” who promulgated them effectively—and dangerously— banned God from the public square.
  166. Årsheim 2016, σελ. 7:According to Elizabeth Castelli, this engagement can be ascribed to a ‘Christian persecution complex’ that gathered pace throughout the 1990s, with the adoption of the US International Religious Freedom Act in 1998 as a significant milestone, and with the 9/11 terrorist attacks in 2001 as an accelerating factor (Castelli 2007: 173). This complex “…mobilizes the language of religious persecution to shut down political debate and critique by characterizing any position not in alignment with this politicized version of Christianity as an example of antireligious bigotry and persecution. Moreover, it routinely deploys the archetypal figure of the martyr as a source of unquestioned religious and political authority.” (Castelli 2007: 154).
  167. Ben-Asher 2017, σελ. 22: «...The notion that Christianity is under attack is prevalent in contemporary arguments for religious exemptions. Conservative legislatures, politicians and the media frequently characterize issues such as same-sex marriage and the ACA’s Contraceptives Mandate as attacks on Christians or Christianity....
  168. «Professor Candida Moss» (στα αγγλικά). birmingham.ac.uk. https://www.birmingham.ac.uk/staff/profiles/tr/moss-candida.aspx. Ανακτήθηκε στις 2018-02-21. 
  169. Janes & Houen 2014, σελ. 24: Indeed, a recent study by Candida Moss, The Myth of Persecution has suggested that Cristian "persecution complex" was the result of internal christian identity politics
  170. Arsheim 2016, σελ. 7: Candida Moss has argued that the notion of persecution is all but essential to Christianity as a worldview, tracing the discursive construction of martyrdom from Antiquity and up to the present, pointing to its constitutive role for the self-understanding of Christians as embattled minorities – even while numerically superior
  171. Moss 2013, σελ. 254: The myth of persecution is theologically grounded in the division of the world into two parties, one backed by God and the other by Satan...And everyone knows you cannot reason with devil. Even when devil is not explicity invoked, the rhetoric of persecution suggests that the persecutors are irrational and immoral and the persecuted are innocent and brave. In a world filled with persecution, efford to negotiate or even reason with one's persecutors are interpreted as collaboration and moral compromise. We should not attempt to understand the other party, because to do so would be to cede ground to injustice and hatred
  172. «Dr Paul Cavill» (στα αγγλικά). hist.cam.ac.uk. https://www.hist.cam.ac.uk/directory/pc504@cam.ac.uk. Ανακτήθηκε στις 2018-02-27. 
  173. Cavil 2013, σελ. 81: The early christian persecution complex is often underemphasised, but is important. The New Testament teaches that persecution is the inevidable by-product of effective Christianity
  174. "Where in the world is the worst place to be a Christian? ", The Guardian, 27 Ιουλ. 2015.
  175. see e.g.: John Coffey, Persecution and Toleration on Protestant England 1558-1689, 2000, p. 206.
  176. see e.g.: John Coffey, Persecution and Toleration on Protestant England 1558-1689, 2000, p.22
  177. Dorothee Sölle (1970). Beyond Mere Obedience: Reflections on a Christian Ethic for the Future.. Minneapolis: Augsburg Publishing House. https://books.google.com/?id=zbeCGwAACAAJ&dq. 
  178. «Confessing Christ in a Post-Christendom Context.». The Ecumenical Review. July 1, 2000. http://www.highbeam.com/doc/1G1-66279081.html. Ανακτήθηκε στις 2007-12-23. «...shall we say this, represent this, live this, without seeming to endorse the kind of christomonism (Dorothee Sölle called it ‘Christofascism’!...» 
  179. Pinnock, Sarah K. (2003). The Theology of Dorothee Soelle. Trinity Press International. ISBN 1-56338-404-3. https://books.google.com/?id=56_VviorwEsC&dq. «...of establishing a dubious moral superiority to justify organized violence on a massive scale, a perversion of Christianity she called Christofascism....» 
  180. Tom Faw Driver (1981). Christ in a Changing World: Toward an Ethical Christology. Crossroad, σελ. 19. ISBN 0-8245-0105-5. https://books.google.com/?id=K8oWAAAAIAAJ&q. «We fear Christofascism ...» 
  181. Paul F. Knitter (July 1983). «Theocentric Christology». Theology Today 40 (2): 142. doi:10.1177/004057368304000204. http://theologytoday.ptsem.edu./jul1983/v40-2-article2.htm. «Dorothee Soelle can even describe much of Christology as "Christofascism" in the way it has disposed or allowed Christians to impose themselves upon not only other religions but other cultures and political parties which do not march under the banner of the final, normative, victorious Christ». 
  182. John Charles Hoffman (1986). Law, Freedom, and Story: The Role of Narrative in Therapy, Society, and Faith. Wilfrid Laurier University Press, σελ. 127–28. ISBN 0-88920-185-4. 
  183. Wildman, Wesley J (1998). Fidelity With Plausibility: Modest Christologies in the Twentieth Century. Albany, NY: State University of New York Press. ISBN 0-7914-3595-4. https://books.google.com/?id=kZrqBkS-m_QC&pg. «Driver argues that traditional Christology fosters what he calls ‘Christofascism.’ He means by this, first, the absolutizing of the past in order to...» 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • David Sedley, Creationism and Its Critics in Antiquity, University of California Press, 2007 - History - 269 pages===Βιβλιογραφία===
  • Anderson, R. Lanier, (2017). "Friedrich Nietzsche", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2017 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = https://plato.stanford.edu/archives/sum2017/entries/nietzsche/
  • Martin Saar, Hannah Grosse Wiesmann, (2012) Review on ‘’Nietzsche's Genealogy of Morality: A Critical Guide’’ Simon May (ed.), Nietzsche's Genealogy of Morality: A Critical Guide, Cambridge University Press, 2011, 345pp., $99.00 (hbk), ISBN 9780521518802.
  • Martin, Michael (1993). The Case Against Christianity. Philadelphia: Temple University Press. ISBN 9781439912355. 
  • Årsheim, Helge. (2016) “Internal affairs? Assessing NGO engagement for religious freedom”. In Anne Stensvold (ed.): Religion, State and the United Nations – Value Politics. London: Routledge,
  • Ben-Asher, Noa, (2017) Faith-Based Emergency Powers (September 21, 2017). Harvard Journal of Law and Gender, Forthcoming. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3040902
  • Cavill, Paul. (2013) Anglo-Saxons Saints' Lives and Deaths. In Visions and Revisions: The Word and the Text, (2014) by Tate Andrew Kojeckyu Roger, Cambridge Scholars Publishing; Unabridged edition edition (February 1, 2013) Language: English, ISBN-10: 1443843326
  • Castelli, Elizabeth A. (2007) Persecution Complexes: Identity Politics and the “War on Christians” DOI: https://doi.org/10.1215/10407391-2007-014
  • Castelli, Elizabeth A. (2008) Persecution Complexes, online essay
  • Dominic Janes and Alex Houen (2014) Martyrdom and Terrorism: Pre-Modern to Contemporary Perspectives] ISBN-13: 9780199959853 page 24
  • Hoover, Linda, (2015) "Effects of Negative Media on Evangelical Christians' Attitudes Toward Evangelism". Dissertations & Theses. 198 https://aura.antioch.edu/etds/198
  • Candida, Moss (2013). The Myth of Persecution: How Early Christians Invented a Story of Martyrdom. HarperCollins. ISBN 0062104543. 
  • Stanziani, Alessandro (2014). BONDAGE Labor and Rights in Eurasia from the Sixteenth to the Early Twentieth Centuries. Berghahn. ISBN 978-1-78238-250-8. 
  • Loftus, John W. (2014). Christianity is not Great. USA: Prometheus Books. ISBN ISBN 978-1-61614-957-4. 


Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]