Οδός Πατησίων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Οδός Πατησίων
Patission Avenue.JPG
Η οδός Πατησίων από το ύψος της οδού Χαλκοκονδύλη προς τα βόρεια
Μήκος 4,5 χιλιόμετρα
Διασταύρωση με
Περιοχή Ομόνοια, Πατήσια (Άνω & Κάτω)
Εκκίνηση Οδός Πανεπιστημίου, Ομόνοια
Τέλος Λεωφόρος Ιωνίας & Αγίας Λαύρας, Άνω Πατήσια

Η Οδός Πατησίων είναι από τους κυριότερους οδικούς άξονες της Αθήνας, με μήκος 4,5 χιλιομέτρων.[1] Ξεκινά από την οδό Πανεπιστημίου στο κέντρο της Αθήνας, πενήντα μέτρα από την πλατεία Ομονοίας, και με κατεύθυνση προς βορρά, οδηγεί στα Πατήσια, συνοικία της Αθήνας από την οποία έλαβε το όνομά της. Παλαιότερα, και έως τα μέσα του 20ού αιώνα, τα Πατήσια ήταν ύπαιθρος[2] και ο δρόμος αυτός συνέδεε τα Πατήσια με την Αθήνα, διερχόμενος από άκτιστες εκτάσεις. Με την ανάπτυξη όμως της Αθήνας, και μέχρι τη δεκαετία του 1970, η Πατησίων εξελίχθηκε σε σημαντικό δρόμο που διέρχεται μέσα από την πόλη, ανάμεσα σε συνοικίες όπως του Μουσείου, η Κυψέλη, η Πλατεία Βικτωρίας και η Πλατεία Αμερικής.

Στα χρόνια μετά την Κατοχή, το τμήμα του δρόμου από την αρχή του στην οδό Πανεπιστημίου έως την οδό Αγίου Μελετίου, μετονομάστηκε σε οδό 28ης Οκτωβρίου, προς τιμήν της νεότερης εθνικής επετείου του ελληνικού κράτους. Η ονομασία αυτή όμως δεν επικράτησε, ούτε στον προφορικό, ούτε στον γραπτό λόγο και η ονομασία «Πατησίων» είναι ο κοινός τρόπος αναφοράς στην οδό.

Αποτελεί όριο μεταξύ διαφόρων συνοικιών του Δήμου της Αθήνας, όπως Άνω και Κάτω Πατήσια, κλπ. Η Λεωφόρος Πατησίων φιλοξενεί μερικά από τα σπουδαιότερα ιστορικά κτήρια της Αθήνας, όπως το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, τα πρώτα κτήρια του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, το ξενοδοχείο Ακροπόλ Παλάς[3][4], το κτήριο του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και το σπίτι της Μαρίας Κάλλας.

Με κατεύθυνση από τα νότια προς τα βόρεια, συναντά αρκετούς μεγάλους οδικούς άξονες της Αθήνας, όπως τη λεωφόρο Αλεξάνδρας, στη συμβολή των οποίων βρίσκεται η Πλατεία Αιγύπτου καθώς και η νότια είσοδος στο Πεδίον του Άρεως, αλλά και τη Λεωφόρος Γαλατσίου.

Στο ύψος της Πλατείας Βικτωρίας.

Η Πατησίων εξυπηρετείται από το Μετρό Αθήνας (σταθμοί «Ομόνοια», «Βικτώρια», «Άνω Πατήσια»), τρόλλεϋ και λεωφορεία.

Επί της οδού Πατησίων βρίσκονται οι ακόλουθες πλατείες:

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σταθμός τρόλεϊ επί της Πατησίων.
  • Η χωροταξική διαμόρφωση της οδού ξεκίνησε το 1841 και βασίστηκε στους προϋπάρχοντες αγροτικούς δρόμους.[5]
  • Επί βασιλείας Όθωνα ο δρόμος συχνά τιμήθηκε από το βασιλικό ζεύγος.[6]
  • Τη δεκαετία 1870 τα Πατήσια που μέχρι τότε αποτελούσαν μικρό χωριό, ενσωματώθηκαν σαν προάστιο της πόλης, διϊστάμενο σε Άνω και Κάτω Πατήσια.[5]
  • Τη δεκαετία 1880 σύχναζαν εκεί οι έφιπποι της νεοσυσταθείσας, από τον Ευστράτιο Ράλλη, «Φιλίππου Εταιρείας».
  • Την 23η Απριλίου 1882 εγκαινιάστηκε ο ιπποκίνητος τροχιόδρομος Συντάγματος-Πατησίων.
  • Τον 20ο αιώνα χτίστηκαν νέα κτίρια νεοκλασικά, αρτ ντεκό και μοντερνιστικά: το μέγαρο Λιβιεράτου (Πατησίων 55 και Ηπείρου), το μέγαρο Γ. Ησαΐα (Πατησίων 65 και Ιουλιανού).
  • Το 1903 ο Παναγιώτης Κουταλιανός σε ένα πρόχειρο υπαίθριο θέατρο που ήταν απέναντι απο το Αρχαιολογικό Μουσείο έκανε επίδειξη της μυικής του δύναμης, με διάφορες αυτοσχέδιες ασκήσεις.
  • Η Πατησίων χαράχθηκε το 1908 με την πρώτη επίσημη διαίρεση της πόλεως των Αθηνών - κατόπιν μελέτης του Αθανασίου Γεωργιάδη - συνδέοντας τα Πατήσια με την πλατεία Ομονοίας στο κέντρο της Αθήνας. Τότε έφθασαν και τα πρώτα ηλεκτρικά τραμ.
  • Στα Χαυτεία (Πατησίων 8), δίπλα στο Αλάσκα. το μεσημέρι της Κυριακής 20 Σεπτέμβρη του 1942 η ολιγομελής αντιστασιακή οργάνωση νέων ΠΕΑΝ πραγματοποίησε πολύνεκρο σαμποτάζ στο κτίριο της ελληνικής ναζιστικής οργάνωσης ΕΣΠΟ η οποία στρατολογούσε νέους από την Ελλάδα για την Βέρμαχτ.[7]
  • Την περίοδο των Δεκεμβριανών το 1944 ανατινάχτηκε το κτίριο της Γενικής Ασφάλειας στη γωνία Στουρνάρη και Πατησίων από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ.
  • Το 1946 μετά την Κατοχή μετονομάστηκε σε 28ης Οκτωβρίου για να τιμηθεί η εθνική επέτειος της απελευθέρωσης.[5]
  • Τη 17 Νοέμβρη 1973 έγινε η εξέγερση του Πολυτεχνείου που βρίσκεται επί της οδού.
  • Τη 18 Δεκέμβρη του 1980 το εμπορικό κέντρο Μινιόν τυλίχτηκε στις φλόγες.

Σημαντικά κτίρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γήπεδο και έδρα του ΠΟΑ αποτέλεσε το οικόπεδο ιδιοκτησίας Καραπάνου επί της οδού Πατησίων (μετέπειτα αριθμός 76), πρώην χώρος λούνα παρκ και από το 1935 το κτηρίου για το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (τότε ΑΣΟΕΕ).
  • Το σπίτι της Μαρίας Κάλλας.
  • Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Πατησίων 44.
  • Το ανανεωμένο αίθριο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου είναι μια όαση δροσιάς και αισθητικής απόλαυσης για τους Αθηναίους και τους επισκέπτες της πόλης. Ίταμος, άκανθος, κισσός, πυξός, αγγελική,νούφαρα, ελλέβερος, ελιές, κυπαρίσσια είναι μερικά από τα 700 φυτά που διαθέτει ο κήπος.[8]
  • Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο είναι έργο του Λυσ.Καυταντζόγλου.
  • Το «Ακροπόλ Παλάς», απέναντι από το Πολυτεχνείο, στη γωνία Πατησίων και Μάρνη. Το εμβληματικό ξενοδοχείο οικοδομήθηκε μεταξύ των ετών 1926-1928, βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Σωτήριου Μαγιάση. Λειτούργησε ως ξενοδοχείο για την υψηλή κοινωνία της Αθήνας μέχρι το 1980. Κηρύχθηκε διατηρητέο το 1991.[9]
  • Το κτίριο της Λεόντειου Σχολής που ιδρύθηκε το 1923 στο τέρμα Πατησίων.[10]
  • Ο κινηματογράφος «Ράδιο Σίτυ» γνώρισε μεγάλες δόξες τη δεκαετία του 1950, όπως την επίσκεψη της Ελίζαμπεθ Τέιλορ το 1958.[6]
  • Οι κινηματογράφοι «Άντζελα», «Τρίανον», «Αθηνά», «Μπρόντγουει», «Άττικα», «Αελλώ».
  • Η παλαιότερη πολυκατοικία της Αθήνας: Το κτίριο στη συμβολή των οδών Πατησίων και Λασκαράτου αποτελεί την παλαιότερη σωζόμενη «πολυκατοικία» της Αθήνας. Χτίστηκε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Διαθέτει δύο ορόφους και οκτώ διαμερίσματα.[9]
  • Το ξενοδοχείο Μελιά όπως εικονίζεται στη γωνία Χαλκοκονδύλη και Πατησίων.[11]

Σχετική βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Σκιαδάς Ε. Οι συνοικίες των Αθηνών, Αθήνα 2001, ISBN 960-7401-30-1.
  • Βουγιούκα Μ., Μεγαρίδης Β. Οδωνυμικά, τ. Β΄ σσ. 491-492, Αθήνα 2010, ISBN 978-960-7401-94-6.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Διαδρομή από την αρχή ως το τέρμα της Πατησίων». Bing Maps (http://www.bing.com/maps). Ανακτήθηκε στις 28 Αυγούστου 2014.  Εξωτερικός σύνδεσμος στο |publisher= (βοήθεια)
  2. «Το μέλλον προοιωνίζεται ευτυχές και λαμπρόν». LIFO (www.lifo.gr). Ανακτήθηκε στις 13 Aυγούστου 2014.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  3. «Ξενοδοχείο "Acropole Palace"». Αρχείο Νεοτέρων Μνημείων. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Ανακτήθηκε στις 13 Aυγούστου 2014.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  4. «Πολιτιστικές δράσεις θα βρουν στέγη στο «Ακροπόλ Παλάς»». ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ. 12 Ιουλιου 2014. http://www.naftemporiki.gr/story/832302/politistikes-draseis-tha-broun-stegi-sto-akropol-palas. Ανακτήθηκε στις 13 Aυγούστου 2014. 
  5. 5,0 5,1 5,2 «ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ (Ο ΔΡΟΜΟΣ ΜΑΣ)». http://www.mousikes-diadromes.gr/component/k2/item/135-patision-istoriki-anadromi-o-dromos-mas/135-patision-istoriki-anadromi-o-dromos-mas. Ανακτήθηκε στις 2018-07-26. 
  6. 6,0 6,1 «Η ιστορία της Πατησίων». www.slideshare.net (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 2018-07-26. 
  7. ασσόδυο (2017-11-17). «Οδός Πατησίων: ο αεροδιάδρομος της ελληνικής ιστορίας | ασσόδυο». ασσόδυο. http://1-2.gr/2017/11/17/odos-pathsion-o-aerodiadromos-ths-ellhnikhs-istorias/. Ανακτήθηκε στις 2018-07-26. 
  8. «Η Κρυμμένη Ομορφιά Της Πατησίων». 11/06/2018.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |date= (βοήθεια)
  9. 9,0 9,1 «1 δρόμος – 1 ιστορία: Πατησίων και παραμυθιού… γωνία». https://taxianddriver.gr/1-dromos-1-istoria-patisiwn-kai-paramuthiou-gwnia/. Ανακτήθηκε στις 2018-07-26. 
  10. «Η ιστορία της Λεοντείου - Ένωση Αποφοίτων Λεοντείου Λυκείου». Ένωση Αποφοίτων Λεοντείου Λυκείου. https://eall.gr/%CE%BB%CE%B5%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%B9%CE%BF-%CE%BB%CF%8D%CE%BA%CE%B5%CE%B9%CE%BF. Ανακτήθηκε στις 2018-07-26. 
  11. «Melia Athens – Hotel in ATHENS, GREECE». melia-athens.gr (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 2018-07-26.