Βιβλιοθήκη του Βατικανού

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 41°54′17″N 012°27′16″E / 41.90472°N 12.45444°E / 41.90472; 12.45444

Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού
Bibliotheca Apostolica Vaticana
Melozzo da Forlì 001.jpg
Χώρα Flag of the Vatican City.svg Βατικανό
Τύπος Ερευνητική βιβλιοθήκη
Ίδρυση 1475, 542 έτη πριν (1475)
Συλλογή
Μέγεθος
  • 75,000 κώδικες
  • 1,1 εκ. βιβλία
Άλλες πληροφορίες
Διευθυντής Ζαν Λουί Μπρουγκές
Ιστότοπος www.vaticanlibrary.va

Η βιβλιοθήκη του Βατικανού (λατινικά: Bibliotheca Apostolica Vaticana, Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού), είναι η βιβλιοθήκη της Αγίας Έδρας στην πόλη του Βατικανού. Ιδρύθηκε επίσημα το 1475, αν και προϋπήρχε πολύ μικρότερη βιβλιοθήκη ήδη από τον 4ο αιώνα. Διαθέτει μια από τις σημαντικότερες συλλογές ιστορικών, φιλοσοφικών και θεολογικών κειμένων παγκοσμίως, με 75.000 κώδικες και 1,1 εκατομμύρια βιβλία, ανάμεσα τους και 8.500 αρχέτυπα. Τα μυστικά αρχεία του Βατικανού διαχωρίστηκαν από την κύρια βιβλιοθήκη τον 17ο αιώνα και περιέχουν άλλα 150.000 τεκμήρια.[1]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρώιμα στάδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ιστορία της βιβλιοθήκης πριν την επίσημη ίδρυση της τον 15ο αιώνα είχε τα παρακάτω στάδια:[2]

  1. Προλατερανική περίοδος, από τον 4ο αιώνα, όπου διασώζονται πολύ λίγα τεκμήρια από την περίοδο αυτή
  2. Λατερανική περίοδος, με την μετακίνηση της βιβλιοθήκης στο παλάτι του Λατερανού όπου παρέμεινε έως τον 13ο αιώνα και έως τότε είχε αναπτυχθεί σημαντικά ώστε να διαθέτει μια από τις σημαντικότερες συλλογές εικονογραφημένων χειρογράφων στην Ευρώπη. Το 1303 το παλάτι πυρπολήθηκε και η συλλογή λεηλατήθηκε από τον Φίλιππο Δ´ της Γαλλίας.[3]
  3. Περίοδος της Αβινιόν, η οποία αντιστοιχεί στην περίοδο των παπών της Αβινιόν. Η περίοδος αυτή ήταν ιδιαίτερα πλούσια ως προς την συλλογή χειρογράφων.
  4. Προβατικανική, από το 1370 έως το 1446. Τμήματα της βιβλιοθήκης ήταν διασκορπισμένα σε περιοχές της Ρώμης, στην Αβινιόν, και αλλού.

15ος και 16ος αιώνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1451 ο Πάπας Νικόλαος Ε´ ξεκίνησε τις διαδικασίες ίδρυσης δημόσιας βιβλιοθήκης στο Βατικανό, με σκοπό να καταστεί η Ρώμη ξανά ως προορισμός μελέτης και έρευνας.[4][5] Η συλλογή της νέας βιβλιοθήκης ξεκίνησε με περίπου 350 ελληνικούς, λατινικούς, και εβραϊκούς κώδικες οι οποίοι προϋπήρχαν ήδη στα διάφορα παλαιότερα τμήματα της παλιάς βιβλιοθήκης, ανάμεσα τους και χειρόγραφα από την βιβλιοθήκη της Κωνσταντινούπολης η οποία το 1204 είχε καταστραφεί κατά την πρώτη άλωση από την Δ´ Σταυροφορία. Η βιβλιοθήκη στελεχώθηκε με Ιταλούς και Βυζαντινούς λόγιους για την μετάφραση των ελληνικών κλασικών κειμένων στα λατινικά,[5] ανεξάρτητα από την παγανιστική φύση των αρχαίων κειμένων.[6] Έως το 1455, η συλλογή αυξήθηκε στα 1.200 χειρόγραφα και βιβλία, εκ των οποίων τα 400 ήταν στην ελληνική γλώσσα.[7]

Ο Νικόλαος πέθανε το 1455 πριν προλάβει να ιδρύσει την νέα βιβλιοθήκη που προετοίμαζε, η βιβλιοθήκη όμως ιδρύθηκε επίσημα το 1475 από τον Πάπα Σίξτο Δ´ ο οποίος την ονόμασε Παλατινή Βιβλιοθήκη.[5] Κατά την περίοδο όπου ο Σίξτος ήταν πάπας, έγινε πολλές αποκτήσεις βιβλίων σχετικά με την θεολογία, φιλοσοφία, και καλές τέχνες.[3] Ο αριθμός των χειρογράφων αυξήθηκε σε 3.500 το 1475[3] και 2.527 το 1481, σύμφωνα με τις απογραφές της εποχής.[8] Την εποχή εκείνη, η βιβλιοθήκη είχε εξελιχθεί στην μεγαλύτερη συλλογή γραπτών στην δυτική Ευρώπη.[7]

Κατά τις επόμενες δεκαετίες το κτήριο της βιβλιοθήκης επεκτάθηκε,[5] και κατά το 1587 ο Πάπας Σίξτος Ε´ ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Ντομένικο Φοντάνα την κατασκευή νέου κτηρίου για την βιβλιοθήκη. Το νέο αυτό κτήριο είναι αυτό που έγινε γνωστό ως βιβλιοθήκη του Βατικανού και βρίσκεται σε χρήση έκτοτε,[5] εντός του παλατιού του Βατικανού μέσω του συμπλέγματος του Μπελβεντέρε.[9][6]

17ος αιώνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεπτομέρεια από συριακό ευαγγέλιο του 1220 (Vat. Syr. 559), το οποίο ανακαλύφθηκε κοντά στην Μοσούλη και παρουσιάζει ισλαμικές επιρροές

Κατά την περίοδο της αντιμεταρρύθμισης η πρόσβαση στις συλλογές της βιβλιοθήκης περιορίστηκε μετά από την δημιουργία του καταλόγου των απαγορευμένων βιβλίων. Η πρόσβαση στην βιβλιοθήκη έγινε ιδιαίτερα δύσκολη για τους Προτεστάντες λογίους και οι απαγορεύσεις αυτές συνέχισαν έως ότου άρθηκαν σταδιακά κατά τον 17ο αιώνα και η πλήρης είσοδος επιτράπηκε ξανά πολύ αργότερα το 1883 από τον Πάπα Λέοντα ΙΓ΄.[4][5]

Το 1623 ανακαλύφθηκε ο Βατικανός Κώδικας ανάμεσα στα χειρόγραφα της βιβλιοθήκης (Codex Vaticanus Graecus 1209), ο οποίος έκτοτε αποτελεί ένα από τα πλέον πολύτιμα και σημαντικά τεκμήρια της βιβλιοθήκης καθώς αποτελεί μια πλήρη έκδοση της Αγίας Γραφής γραμμένη στα ελληνικά και χρονολογείται από τις αρχές του 4ου αιώνα. Το ίδιο έτος ανακαλύφθηκε και η Απόκρυφη Ιστορία του Προκόπιου και εκδόθηκε.

Επίσης το 1623, περίπου 3.500 χειρόγραφα από την Παλατινή Βιβλιοθήκη της Χαϋδελβέργης δόθηκαν από τον Μαξιμιλιανό Α΄ εκλέκτορα της Βαυαρίας στην βιβλιοθήκη του Βατικανού, καθώς ο Μαξιμιλιανός είχε κατακτήσει την περιοχή κατά την διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου και είχε λεηλατήσει την βιβλιοθήκη, ενώ ήταν σε συμμαχία με τον Πάπα Γρηγόριο ΙΕ΄. Από τα χειρόγραφα αυτά, το 1797 στάλθηκαν 39 από το Βατικανό στο Παρίσι το 1797 και επιστράφηκαν αργότερα στην Χαϋδελβέργη το 1815, ενώ το 1816 ο Πάπας Πίος Ζ´ επέστρεψε επιπλέον 852 χειρόγραφα στο πανεπιστήμιο της Χαϋδελβέργης ως δωρέα, μαζί με τον σημαντικό κώδικα Μανίσε.

Το 1657, αποκτήθηκαν από την βιβλιοθήκη του Βατικανού τα χειρόγραφα των δουκών του Ουρμπίνο, και το 1661 επικεφαλής της βιβλιοθήκης έγινε ο Έλληνας λόγιος Λέων Αλλάτιος.

Το 1689 αγοράστηκαν τα βιβλία της βιβλιοθήκης της Χριστίνας της Σουηδίας από τον Πάπα Αλέξανδρο Η΄ μετά τον θάνατο της. Η βιβλιοθήκη ήταν σημαντική καθώς πρακτικά αποτελούσε το σύνολο της βασιλικής βιβλιοθήκης της Σουηδίας την εποχή εκείνη, καθώς και περιείχε και πολλά από τα βιβλία που είχαν παρθεί από βιβλιοθήκες άλλων πόλων κατά τον Τριακονταετή Πόλεμο.

Στα τέλη του 17ου αιώνα, ο Πάπας Κλήμης ΙΑ΄ έστειλε απεσταλμένους του στις πόλεις της Άπω Ανατολής για την συλλογή χειρογράφων, και θεωρείται ο ιδρυτής του Ασιατικού τμήματος της βιβλιοθήκης του Βατικανού.[5]

18ος έως 20ος αιώνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έπιπλο βιβλιοθήκης στην βιβλιοθήκη του Βατικανού

Τα περισσότερα βιβλία δεν τοποθετούνταν σε έπιπλα βιβλιοθήκης αλλά σε ξύλινους πάγκους δίπλα από τους οποίους υπήρχαν τραπέζια ανάγνωσης, ενώ ο κάθε πάγκος είχε την δική του θεματολογία. Τα βιβλία ήταν αλυσιδωμένα στους πάγκους και αν κάποιος ήθελε να διαβάσει ένα βιβλίο η αλυσίδα παρέμενε στο βιβλίο καθώς ο αναγνώστης καθόταν σε κοντινή απόσταση. Ο δανεισμός βιβλίων επιτρέπονταν ωστόσο για τα σημαντικά βιβλία έπρεπε να υπάρξει πρώτα άδεια από τον ίδιο τον Πάπα.[5]Το 1760 η πρόσβαση στα τεκμήρια της βιβλιοθήκης περιορίστηκε σημαντικά από τον Πάπα Κλήμη ΙΓ΄.[6]

Το 1809 ο Ναπολέων Α΄ Βοναπάρτης συνέλαβε τον Πάπα Πίο Ζ´ και αφαίρεσε τα περιεχόμενα της βιβλιοθήκης μεταφέροντας τα στο Παρίσι. Τα βιβλία και χειρόγραφα επιστράφηκαν το 1817, 3 χρόνια μετά τον θάνατο του Ναπολέοντα.[5]

Το πρώτο σύγχρονο σύστημα καταλογογράφησης των αντικειμένων της βιβλιοθήκης υιοθετήθηκε κατά την περίοδο 1927 με 1939, ακολουθώντας τα πρότυπα της βιβλιοθήκης του Κογκρέσου στις ΗΠΑ,[5] και το 1959 ιδρύθηκε το παράρτημα της βιβλιοθήκης ταινιών.[10]

Το σύστημα καταλογογράφησης ανανεώθηκε ξανά στις αρχές του 1990 με την χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών.[5] Το 1992 η βιβλιοθήκη είχε σχεδόν 2 εκατομμύρια τεκμήρια στους καταλόγους της,[4] και 42 χιλιόμετρα ραφιών σε αποθηκευτικό χώρο.[11]

21ος αιώνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η βιβλιοθήκη σταμάτησε την λειτουργία της στις 17 Ιουλίου 2007[12] έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2010 λόγω εκτεταμένης ανακαίνισης και τοποθέτηση κλιματισμού,[13][14] ενώ τοποθετήθηκαν ηλεκτρονικά τσιπ σε 70.000 τόμους για την πρόληψη κλοπής.[14]

Το 2012 ξεκίνησε η οργάνωση της ψηφιοποίησης των περιεχομένων της βιβλιοθήκης, σε συνεργασία με την ΒοδλεΪανή βιβλιοθήκη της Οξφόρδης,[15] και τον Μάρτιο του 2014 ξεκίνησε η διαδικασία ψηφιοποίησης με αρχικό στόχο την ψηφιοποίηση 3.000 εντός τεσσάρων ετών.[16][17][18][19]Η πρόσβαση στις ψηφιοποιημένες εκδόσεις είναι δωρεάν και παρέχεται από το ψηφιακό τμήμα της βιβλιοθήκης (DigiVatLib).[20]

Ο χώρος της βιβλιοθήκης έχει όριο τους 200 μελετητές την φορά,[21] και συνολικά την επισκέπτονται ετησίως 4.000 με 5.000 μελετητές το έτος, κυρίως ακαδημαϊκοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές.[14]

Σημαντικά χειρόγραφα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η άβυσσος της Κολάσεως, του Σάντρο Μποτιτσέλι, 1480
Εξωτερική όψη των ευαγγελίων του Λορς

Τα παλαιότερα τεκμήρια της βιβλιοθήκης χρονολογούνται στον 1ο αιώνα.[11] Εκτός από τα θρησκευτικού περιεχομένου βιβλία, διαθέτει επίσης πληθώρα κειμένων της κλασικής αρχαιότητας στην ελληνική και την λατινική γλώσσα,[22][4] και ιστορικά συνέδραμε στην αναζωογόνηση του ενδιαφέροντος για την αρχαιότητα κατά την Αναγέννηση.[7] Υπολογίζεται πως ετησίως αποκτούνται περίπου 6.000 νέα βιβλία.[4]

Χριστιανικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κλασικά ελληνικά και λατινικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άλλα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συσχετιζόμενες βιβλιοθήκες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μυστικά αρχεία του Βατικανού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μυστικά αρχεία του Βατικανού είναι ο χώρος όπου φυλάσσονται όλες οι διοικητικές πράξεις και ψηφίσματα της Αγίας Έδρας και εν γένει τα κρατικά έγγραφα και αλληλογραφία.[31] Διαχωρίστηκαν από την κύρια βιβλιοθήκη στις αρχές του 17ου αιώνα από τον Πάπα Παύλο Ε´, με την πρόσβαση να είναι εξαιρετικά περιορισμένη σε αυτά, και απαγορευμένη εξ ολοκλήρου σε εξωτερικούς μελετητές έως το 1881 όταν ο Πάπας Λέων ΙΓ´ επέτρεψε την μελέτη τμήματος τους.[32]

Ταινιοθήκη του Βατικανού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ταινιοθήκη του Βατικανού βρίσκεται στο Σαιντ Λούις του Μισσούρι στις ΗΠΑ, η μόνη συλλογή εκτός του χώρου του Βατικανού που ανήκει στο Βατικανό.[33][34] με σκοπό την διαθεσιμότητα των χειρογράφων της βιβλιοθήκης προς μελέτη στην Βόρεια Αμερική.[35] Η αποθήκευση των χειρογράφων σε μικροφίλμ ξεκίνησε το 1951.[36] Η ταινιοθήκη ξεκίνησε την λειτουργία της το 1953 και έως το 2000 περιείχε πάνω από 37.000 χειρόγραφα σε μορφή μικροφίλμ στην ελληνική, λατινική, αραβική, εβραϊκή, και αιθιοπική γλώσσα, καθώς και αρκετές άλλες δυτικοευρωπαϊκές.

Προσωπικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο διευθυντής της βιβλιοθήκης αρχικά διορίζονταν ως καρδινάλιος με τον τίτλο του καρδινάλιου βιβλιοθηκάριου,[5] ενω το βοηθητικό προσωπικό έφερε τον τίτλο του θεματοφύλακα.[5] Από το 1883 ο Πάπας Λέων ΙΓ´ άλλαξε τον τίτλο σε Επιμελητής.[5]Η διεύθυνση της βιβλιοθήκης είναι κοινή με αυτή των μυστικών αρχείων του Βατικανού από το 1957.

Το προσωπικό της βιβλιοθήκης αποτελείται από 80 άτομα σε 5 τμήματα, χειρογράφων και αρχείου, έντυπων βιβλίων και παραστάσεων, The library currently has 80 staff who work in five departments: manuscripts and archival collections, printed books/drawings, αποκτήσεις και καταλογογράφηση, νομισματικές συλλογές και μουσεία, και αποκατάσταση και φωτογράφιση.[4]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «BAV - Vatican Library». www.vatlib.it. Ανακτήθηκε στις 2017-08-06. 
  2. Strayer, Joseph, επιμ. (1989). Dictionary of the Middle Ages. Scribner. ISBN 0684190737. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Encyclopedia of Library History. New York: Garland. 1994, σελ. 653. ISBN 0824057872. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Bloom, Ocker. «The Vatican Library and its History». Ibiblio. Ανακτήθηκε στις 1 August 2014. 
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 Meert, Deborah. «A History of the Vatican Library». capping.slis.ualberta.ca. University of Alberta. Ανακτήθηκε στις 31 July 2014. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Mendelsohn, Daniel (3 January 2011). «God's Librarians». The New Yorker 86 (42): σελ. 24. ISSN 0028-792X. http://www.newyorker.com/magazine/2011/01/03/gods-librarians. Ανακτήθηκε στις 3 August 2014. 
  7. 7,0 7,1 7,2 «The Library of Congress: Rome Reborn: The Vatican Library & Renaissance Culture - The Vatican Library - The City Reborn: How the City Came Back to Life». Ανακτήθηκε στις 2 August 2014. 
  8. Clark, John Willis (1899). On the Vatican Library of Sixtus IV.. 
  9. «Vatican Apostolic Library». Vaticanstate.va. Ανακτήθηκε στις 28 July 2014. 
  10. «Statute of the Vatican Film Library». vatican.va. Ανακτήθηκε στις 28 July 2014. 
  11. 11,0 11,1 Del Nibletto, Paolo. «The Vatican Library CIO's sacred mission: To digitize everything». itworldcanada.com. IT World Canada. Ανακτήθηκε στις 28 July 2014. 
  12. Willey, David (17 July 2007). «Vatican Library closure irks scholars». BBC News. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6901606.stm. Ανακτήθηκε στις 17 July 2007. 
  13. «Vatican Library Homepage». Ανακτήθηκε στις 13 September 2010. 
  14. 14,0 14,1 14,2 Winfield, Nicole (15 November 2010). «Vatican library reopens after 3-year restoration». NBC News. http://www.nbcnews.com/id/39193265/ns/travel-destination_travel/t/vatican-library-reopens-after--year-restoration/#.U9aubW9X-uY. Ανακτήθηκε στις 28 July 2014. 
  15. Wooden, Cindy (12 April 2012). «Vatican Library, Oxford's Bodleian launch major digitization project». Catholic News Service. http://www.catholicnews.com/data/stories/cns/1201487.htm. Ανακτήθηκε στις 7 October 2013. 
  16. McKenna, Josephine (20 March 2014). «Vatican library plans to digitise 82,000 of its most valuable manuscripts». The Daily Telegraph. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 March 2014. https://web.archive.org/web/20140324015700/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/vaticancityandholysee/10712906/Vatican-library-plans-to-digitise-82000-of-its-most-valuable-manuscripts.html. Ανακτήθηκε στις 23 March 2014. 
  17. Denti, Antonio (20 March 2014). «Vatican library will digitize its archives and put them online». Vatican library will digitize its archives and put them online. Reuters. Ανακτήθηκε στις 28 July 2014. 
  18. Greiner, Lynn (23 July 2014). «Storage giant EMC looks to ease concerns about Flash technology». Storage giant EMC looks to ease concerns about Flash technology. Financial Post.com. Ανακτήθηκε στις 28 July 2014. 
  19. Denti, Antonio (20 March 2014). «Vatican library will digitize its archives and put them online». Reuters. https://www.reuters.com/article/2014/03/20/us-vatican-digital-idUSBREA2J1ML20140320. Ανακτήθηκε στις 1 August 2014. 
  20. «DigiVatLib». digi.vatlib.it. Ανακτήθηκε στις 2017-01-17. 
  21. Taylor, Lesley Ciarula (2 May 2013). «Digitizing history: 82,000-manuscript collection Vatican Library goes online». Toronto Star. http://www.thestar.com/news/world/2013/05/02/digitizing_history_82000manuscript_collection_vatican_library_goes_online.html. Ανακτήθηκε στις 28 July 2014. 
  22. «The Vatican Palace, as a Scientific Institute». Catholic Encyclopedia. New Advent. Ανακτήθηκε στις 2 August 2014. 
  23. John W. Wohlfarth (1 September 2001). Elysium. AuthorHouse, σελ. 128. ISBN 978-0-7596-5406-8. https://books.google.com/books?id=85mXFf_BbiUC&pg=PA128. 
  24. C. R. Dodwell (2000). Anglo-Saxon Gestures and the Roman Stage. Cambridge University Press, σελ. 3. ISBN 978-0-521-66188-1. https://books.google.com/books?id=kKJZVOkeAoUC&pg=PA3. 
  25. D’Ottone, Arianna (2010). «Il manoscritto Vaticano arabo 368: Hadith Bayad wa Riyad. Il codice, il testo, le immagini» (στα Italian). Rivista di Storia della Miniatura (Centro Di) 14: 55. http://www.academia.edu/430197/Il_manoscritto_Vaticano_arabo_368_Hadith_Bayad_wa_Riyad._Il_codice_il_testo_le_immagini. Ανακτήθηκε στις 25 July 2014. 
  26. «FAMSI - Akademische Druck - u. Verlagsanstalt - Graz - Codex Vaticanus 3738». Akademische Druck - u. Verlagsanstalt - Graz CODICES. FAMSI. Ανακτήθηκε στις 29 July 2014. 
  27. «Vergilius Augusteus : vollst. Faks.-Ausg. im Originalformat : Codex Vaticanus Latinus 3256 d. Biblioteca apostolica vaticana u. Codex Latinus fol. 416 d. Staatsbibliothek Preussischer Kulturbesitz». Catalog - UW-Madison Libraries. University of Wisconsin Madison Libraries. Ανακτήθηκε στις 29 July 2014. 
  28. Christopher Kleinhenz (8 January 2004). Medieval Italy: An Encyclopedia. Routledge, σελ. 136. ISBN 978-1-135-94880-1. https://books.google.com/books?id=E2CTAgAAQBAJ&pg=PA136. 
  29. Charney, Noah (16 November 2011). «Vatican Mysteries: What's So Secret about Procopius' "Secret History?"». Blouinartinfo. Louise Blouin Media. Ανακτήθηκε στις 28 July 2014. 
  30. John M. Jeep (2001). Medieval Germany: An Encyclopedia. Psychology Press, σελ. 57. ISBN 978-0-8240-7644-3. https://books.google.com/books?id=p4uHav3mZLsC&pg=PA57. 
  31. von Pastor, Ludwig Freiherr (1906). The History of the Popes: From the Close of the Middle Ages. Drawn from the Secret Archives of the Vatican and Other Original Sources, Volume 3. Trübner & Company Ltd., σελ. 31. https://books.google.com/?id=Z13uVu5xCoAC&pg=PA31&vq=%22papal+account+books%22&dq=%22papal+account+books%22. Ανακτήθηκε στις 28 July 2014. 
  32. «Table of Admittances to the Vatican Secret Archives in the Last Years». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 May 2011. 
  33. «Knights of Columbus Vatican Film Library - Home Page». slu.edu. Ανακτήθηκε στις 13 November 2007. 
  34. «LOWRIE J. DALY, S.J., MEMORIAL LECTURE ON MANUSCRIPT STUDIES». Libraries at Saint Louis University. Saint Louis University. Ανακτήθηκε στις 29 July 2014. 
  35. C. Krohn, Ernst (June 1957). Notes Second Series, Vol. 14, No. 3. Music Library Association, σελ. 317. 
  36. «Kentucky New Era - Aug 14, 1954». Kentucky New Era. 14 August 1954. https://news.google.com/newspapers?nid=266&dat=19540814&id=GOQrAAAAIBAJ&sjid=3GUFAAAAIBAJ&pg=3874,6783861. Ανακτήθηκε στις 30 July 2014. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]