Πατριάρχης Ιωάννης Ζ΄ Γραμματικός
Ο Ιωάννης Ζ΄, ο επονομαζόμενος Γραμματικός, ήταν Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Προερχόταν από αριστοκρατική οικογένεια αρμένικης καταγωγής.
Ο πατέρας του ονομαζόταν Παγκράτιος Μωροχαρζάμιος και ο αδελφός του είχε παντρευτεί αδελφή της Αυτοκράτειρας Θεοδώρας. Ο ίδιος εισήλθε στον κλήρο περί το 811. Αρχικά ο Ιωάννης δεν ήταν αντίθετος προς τις εικόνες, μάλιστα ήταν και εικονογράφος. Το 814 εισχώρησε στο εικονομαχικό κίνημα και ο Αυτοκράτορας Λέων Ε', τον τοποθέτησε πρόεδρο μιας επιτροπής που συστάθηκε με σκοπό τη συλλογή των πατερικών κειμένων που υποστήριζαν τις θεολογικές θέσεις των εικονομάχων, και για να προετοιμάσει την σύνοδο του 815, η οποία θέσπισε την εικονομαχία. Σαν ανταμοιβή γι' αυτό, τοποθετήθηκε ηγούμενος της Μονής Σεργίου και Βάκχου, όπου δίδαξε την εικονομαχική θεολογία στους εικονολάτρες μοναχούς της, και αφαίρεσε τον εικονογραφικό διάκοσμό της. Το αποτέλεσμα ήταν ολοένα και περισσότεροι από τους παραδοσιακά εικονόφιλους μοναχούς να εκδηλώνουν δημοσίως την συμπάθειά τους για το εικονομαχικό κίνημα. Μάλιστα μερικοί από αυτούς, όπως ο Νεκτάριος, ανέπτυξαν ηγετική δράση στο κίνημα. Ο Θεόδωρος ο Στουδίτης έγραφε χαρακτηριστικά πως «σχεδόν όλοι ο μοναχοί και οι ηγούμενοι μέσα στο Βυζάντιο» έπαψαν να είναι φορείς των εικονολατρικών πεποιθήσεων[1].
Ο Ιωάννης ήταν γνωστός για την μεγάλη του μόρφωση (το λόγο αυτό του είχε αποδοθεί και το προσωνύμιο Γραμματικός), και για την πειστική ρητορική του απέναντι στους εικονολάτρες. Επίσης υπήρξε υπέρμαχος της αξιοποίησης της κλασσικής ελληνικής γραμματείας στην παιδεία του κράτους. Διετέλεσε δάσκαλος του μετέπειτα Αυτοκράτορα Θεόφιλου, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του πατέρα του, Μιχαήλ Β' του Τραυλού. Σε αυτόν αποδίδεται άλλωστε η έντονα εικονομαχική τάση του Θεοφίλου.
Αφού έγινε αυτοκράτορας ο Θεόφιλος, προώθησε τον Ιωάννη στον Οικουμενικό Θρόνο, στον οποίο αναρριχήθηκε στις 21 Ιανουαρίου του 837. Ως Πατριάρχης, συνεργάστηκε με τον Αυτοκράτορα Θεόφιλο για την προώθηση εικονομαχικής πολιτικής. Το 842 ο Θεόφιλος πέθανε και την εξουσία ανέλαβε ουσιαστικά η σύζυγός του Θεοδώρα, ως επίτροπος του ανήλικου γιου της Μιχαήλ[2]. Η Θεοδώρα, αν και εξ αγχιστείας συγγενής του, τον καθαίρεσε ακολουθώντας ανοικτά εικονόφιλη πολιτική, και με Σύνοδο που συγκάλεσε στις 11 Μαρτίου 843, επανέφερε σε ισχύ τους κανόνες της Ζ' Οικουμενικής Συνόδου, καταδικάζοντας τους εικονομάχους επισκόπους.
Τα τελευταία χρόνια της ζωή του, ο Ιωάννης τα πέρασε σε κάποιο μοναστήρι, στο οποίο τον έκλεισαν ο εικονόφιλοι[3]. Πέθανε πριν το 867. Μετά από χρόνια εικονόφιλοι, οι οποίοι τον αποκαλούσαν Πρόδρομο του Αντίχριστου[4], ξέθαψαν το πτώμα του, το μαστίγωσαν και το έκαψαν στον Ιππόδρομο[5].
[Επεξεργασία] Παραπομπές
- ↑ Επιστολαί, Β' 11, 20, 89, 123. Minge, 99:1146, 1177, 1337, 1564
- ↑ Ο Θεόφιλος πριν πεθάνει είχε ζητήσει από τη σύζυγό του να του υποσχεθεί ότι θα διατηρήσει τον Ιωάννη στη θέση του. βλ. P. Lemerle, Ο πρώτος Βυζαντινός Ουμανισμός, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 2001, σ. 126.
- ↑ Εικονομάχοι στο Βυζάντιο, Γεώργιος Χατζηαντωνίου, Εκδόσεις «ο Λόγος», σελ. 178
- ↑ Ο Ιωάννης Γραμματικός, κατασυκοφαντήθηκε από τους εικονόφιλους. Διέδιδαν πως ήταν μάγος, γι' αυτό του είχαν δώσει και το προσωνύμιο Λεκανομάντης. Επίσης διέδιδαν πως κάτω από την οικία του υπήρχε ένα υπόγειο σπήλαιο, στο οποίο γίνονταν όργια. Εικονομάχοι στο Βυζάντιο, σελ. 178
- ↑ Υπάρχει η άποψη πως αυτή η εκδοχή οφείλεται στις παραδόσεις κάποιων ακραίων εικονόφιλων: «Εικονόφιλες παραδόσεις αναφέρουν πως ο Μιχαήλ Γ΄ διέταξε να ξεθάψουν το πτώμα του, να το μαστιγώσουν στον Ιππόδρομο και να το κάψουν, παραδόσεις που πρέπει να αποδοθούν στο μένος κάποιων ακραίων μοναστικών κύκλων». βλ. P. Lemerle, όπ.π.
[Επεξεργασία] Πηγές
- Οικουμενικό Πατριαρχείο
- Γεώργιος Χατζηαντωνίου, Εικονομάχοι στο Βυζάντιο, εκδόσεις «ο Λόγος», σελ. 208
 |
Στο άρθρο αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το άρθρο John_VII_of_Constantinople της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες). |
