Ευγένιος Β΄

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Ευγένιος Β΄ ήταν ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλως ο οποίος διαδέχτηκε τον καθαιρεθέντα Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄, λίγο πριν τον απαγχονισμό του.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε περί το 1780 στη Φιλιππούπολη. Κατά τον Εμμανουήλ Γεδεών ήταν Βούλγαρος στην εθνότητα[1] κάτι που κατ’ άλλους δεν ευσταθεί [2] Ο καθ. Σταματόπουλος, δεχόμενος την βουλγαρική καταγωγή του Ευγενίου, θεωρεί ότι η κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης έκανε την Οθωμανική κυβέρνηση να επανεξετάσει το παλαιό μοντέλο διακυβέρνησης και να εισάγει βουλγαρόφωνους κληρικούς στο Οικουμενικό Πατριαρχείο καθώς και λαϊκούς με βουλγαρική προέλευση.[3]

Είχε χαμηλή μόρφωση,[4] αλλά ήταν επιβλητικός, ευλαβής και πολύ δραστήριος. Πάνω του ασκούσε ισχυρή επιρροή μια όμορφη γυναίκα της Κωνσταντινούπολης, η Ελένκω Εμφιετζήδενα. Αυτή η τολμηρή γυναίκα ασκούσε εξουσία στους επιζήσαντες άρχοντες και συμπατριώτες της λέγοντας «εγώ είμαι το Γένος», εννοώντας ότι κατηύθυνε τον ηγέτη του Γένους με τον ίδιο τρόπο που το έκαναν και οι παλαιοί Φαναριώτες. [5] Είχε διατελέσει μέγας πρωτοσύγκελος του Οικουμενικού θρόνου και λίγα χρόνια πριν την Ελληνική Επανάσταση του 1821, το 1814 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Πισιδίας.

Με την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης, όταν ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ συνελήφθη και καθαιρέθηκε, ο Σουλτάνος ζήτησε επιτακτικά την άμεση εκλογή διαδόχου του, προκειμένου ο καθαιρεθείς να εκτελεστεί ως απλός κληρικός, και όχι ως Πατριάρχης, πράγμα που θα είχε διπλωματικές παρενέργειες. Κανένας όμως από τους τότε Μητροπολίτες της Συνόδου δεν τόλμησε να δεχθεί να θέσει υποψηφιότητα υπ' αυτές τις συνθήκες, εκτός από έναν, τον Ευγένιο. Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο, αν και ήταν έμπιστος του καθαιρεθέντος Πατριάρχη, παρεξηγήθηκε από πολλούς και η εκλογή του έγινε δεκτή με δέος.

Έτσι στις 10 Απριλίου 1821, ημέρα ενθρόνισης του νέου Πατριάρχη, λίγο μετά την τελετή ο Γρηγόριος Ε΄ απαγχονιζόταν στην κεντρική Πύλη του Πατριαρχικού Οίκου. Ο Πατριάρχης Ευγένιος αγωνίστηκε να περισώσει το λείψανό του προκατόχου του και προσευχόταν συνεχώς για την ανάπαυση της ψυχής του. Στις 23 Απριλίου κινδύνευσε και ο ίδιος να λιντσαριστεί, όταν διαπομπεύτηκε συρόμενος από τα γένια στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης γρονθοκοπούμενος από μαινόμενο πλήθος.

Η δεκαεξάμηνη Πατριαρχία του χαρακτηρίστηκε από τον αγώνα να περισωθεί το ποίμνιό του από τις σφαγές και τους διωγμούς.

Τον Αύγουστο του 1821 έστειλε επιστολές σε αρχιερείς, με τις οποίες τους γνωστοποιούσε ότι η Υψηλή Πύλη αμνήστευε όσους μετανιώσουν και αποκηρύξουν την Επανάσταση. Τον Σεπτέμβριο, η Εκκλησία της Κύπρου τον κάλεσε να χειροτονήσει νέους επισκόπους, στη θέση των τεσσάρων που απαγχονίστηκαν από τους Τούρκους. Ο Ευγένιος ανέθεσε την εκτέλεση της χειροτονίας στον Πατριάρχη Αντιοχείας Σεραφείμ.

Εν μέσω αυτών των συνθηκών, ο Πατριάρχης Ευγένιος Β΄ πέθανε στη Κωνσταντινούπολη από δυσεντερία στις 29 Ιουλίου του 1822. Τον διαδέχθηκε ο Άνθιμος, επίσκοπος Σμύρνης, ο οποίος ήταν φυλακισμένος από τους Τούρκους.


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Γεδεών, Ιστορία των του Χριστού πενήτων (1453-1913), Αθήνα, 1939: 39-40, αναφέρεται στο Stamatopoulos Dimitris, "Bulgarian Patriarchs and Bulgarian Neophanariotes: continuities and discontinuities in the Ecumenical Patriarchate during the age of Revolution" in Michel De Dobbeleer, Stijn Vervaet, (Mis)understanding the Balkans. Essays in honour of Raymond Detrez, Ghent: Academia Press 2013, 45-57.
  2. Χαμχούγιας Χρήστος, Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριος ΣΤ' ο Φουρτουνιάδης εν μέσω εθνικών και εθνοφυλετικών ανταγωνισμών, διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Θεολογική Σχολή, Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας, 2006, σελ. 20
  3. Stamatopoulos D., σ. 45.[1]
  4. «...σχεδὸν ἀγράμματος, ἀλλὰ τολμηρὸς καὶ θρασὺς εἰς τὸ λέγειν...». Γεδεών Εμμ., Πατριαρχικής ιστορίας μνημεία, 1922, σ. 5-7. Επαναλαμβάνεται στο Χρήστος Σαρτζετάκης, Εκκλησιαστική διαμάχη και εθνικοί προβληματισμοί
  5. Γεδεών, 1922, σ. 5-7.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


τίτλοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Προκάτοχος
Άγνωστο
Μητροπολίτης Πισιδίας
1814-1821
Διάδοχος
Άγνωστο
Προκάτοχος
Γρηγόριος Ε΄
Οικουμενικός Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης
1821-1822
Διάδοχος
Άνθιμος Γ΄