ΛΟΑΤ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αυτό το λήμμα αφορά τη ΛΟΑΤ κοινότητα. Για τα καθεστώτα σχετικά με τους ΛΟΑΤ ανά τον κοσμο δείτε Δικαιώματα ΛΟΑΤ στον κόσμο.

ΛΟΑΤ (αγγλικά: LGBT) είναι ένα αρκτικόλεξο που προέρχεται από τις λέξεις Λεσβία, Ομοφυλόφιλος, Αμφιφυλόφιλος και Transgender, το οποίο μερικές φορές συναντάται και ως ΛΟΑΔ, ερμηνεύοντας τα transgender άτομα στην ελληνική γλώσσα ως διαφυλικά. Το διεθνές αρκτικόλεξο είναι LGBT ή GLBT (Lesbian, Gay, Bisexual και Transgender).

Σε χρήση από το 1990, ο όρος είναι μια προσαρμογή των αρχικών LGB, που αντικατέστησε τον όρο γκέι όσον αφορά τη γκέι κοινότητα στα μέσα της δεκαετίας του 1980.[1] Οι ακτιβιστές θεώρησαν ότι ο όρος γκέι κοινότητα" δεν αντιπροσώπευε επακριβώς εκείνους στους οποίους αναφερόταν.

Ο όρος αναφέρεται σε όλα τα άτομα εκτός των ετεροφυλοφίλων (straight) και των cisgender (ατόμων που δεν είναι τρανς), καθώς αυτές οι ομάδες είναι αποδεκτές από την κοινωνία και δεν αντιμετωπίζουν ρατσισμό. Για να γίνει ορατή αυτή η συμπερίληψη, τελευταία χρησιμοποιείται μία νέα ποικιλομορφία στο αρκτικόλεξο, η οποία προσθέτει το γράμμα Κ για τα άτομα που αυτοπροσδιορίζονται ως κουήρ (queer) ή questioning. Το ΛΟΑΤΚ (LGBTQ) εμφανίστηκε το 1996.[2] Κάποιοι συμπεριλαμβάνουν τα ίντερσεξ άτομα, με αποτέλεσμα την επέκταση ΛΟΑΤΙ (LGBTI).[3] Το αρκτικόλεξο μπορεί να χρησιμοποιηθεί συνδυασμένα ως ΛΟΑΤΚΙ (LGBTIQ).

Το αν αυτοπροσδιορίζονται ανοιχτά ως ΛΟΑΤ, αυτά τα άτομα, εξαρτάται από το πολιτικό σκηνικό του τόπου τους και από το αν ζουν σε ένα διακριτικό και μεροληπτικό περιβάλλον, ή απλά από την κατάσταση των ΛΟΑΤ δικαιωμάτων που υπάρχει στη χώρα που ζουν.[4] Μία ανώνυμη διαδικτυακή έρευνα, έδειξε ότι οι περισσότεροι έφηβοι και νεαροί ενήλικοι αυτοπροσδιορίζονταν ως Questioning (άτομα που έχουν ερωτηματικά για τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό ή το φύλο τους) σε σχέση με τις υπόλοιπες ΛΟΑΤΚ κατηγορίες.[5] Αυτό ίσως αντανακλά την αβεβαιότητα και τις εξωτερικές πιέσεις που υπάρχουν γύρω από την ανθρώπινη σεξουαλικότητα.

Η έννοια της κάθε ονομασίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα τρία πρώτα γράμματα ΛΟΑ αφορούν ομάδες που αντιμετωπίζουν διάκριση σχετικά με τον σεξουαλικό προσανατολισμό τους.

  • Λεσβίες: γυναίκες που έλκονται αποκλειστικά από γυναίκες.
  • Γκέι: άνδρες[6] που έλκονται αποκλειστικά από άντρες.
  • Αμφιφυλόφιλοι: άτομα που έλκονται και από τα δύο φύλα.

και το Τ αφορά άτομα που αντιμετωπίζουν διάκριση σχετικά με την ταυτότητα του φύλου τους.

  • Τρανς: άτομα που αυτοπροσδιορίζονται με διαφορετική ταυτότητα φύλου από το φύλο που του αποδόθηκε κατά τη γέννηση.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι την σεξουαλική επανάσταση της δεκαετίας του '60 δεν υπήρχε συγκεκριμένη ονομασία που να περιγράφει τα άτομα που ανήκουν σε αυτές τις ομάδες εκτός από τους προσβλητικούς χαρακτηρισμούς της ετεροφυλόφιλης κοινωνίας. Ο χαρακτηρισμός αυτών των ατόμων ως τρίτο φύλο σταμάτησε να χρησιμοποιείται μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Καθώς οι άνθρωποι άρχιζαν να οργανώνονται για τα σεξουαλικά τους δικαιώματα χρειαζόντουσαν μια ονομασία που θα τους χαρακτηρίζει θετικά.[7][8][9][10][11]

Η πρώτη ονομασία που χρησιμοποιήθηκε ομοφυλόφιλος (homosexual) θεωρήθηκε ότι μεταφέρει αρνητικό υπαινιγμό. Τις δεκαετίες του 50 και του 60[12], αντικαταστάθηκε από το homophile (ομόφιλος;) και ακολούθως από τη λέξη γκέι (gay) τη δεκαετία του 70. Ο προαναφερθείς όρος χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την κοινότητα.[13] Ο Lars Ullerstam προώθησε τη χρήση του όρου σεξουαλική μειονότητα τη δεκαετία του 60, ως αναλογία του όρου εθνική μειονότητα για τους μη λευκούς.[14]

Όταν οι λεσβίες διεκδίκησαν περισσότερες ταυτότητες, η φράση γκέι και λεσβίες έγινε πιο γνωστή. Από τη στιγμή που η ισότητα ήταν προτεραιότητα για τις λεσβίες φεμινίστριες, ο διαχωρισμός των ρόλων μεταξύ ανδρών και γυναικών θεωρήθηκε πατριαρχικός. Οι λεσβίες φεμινίστριες απέφευγαν το παιχνίδι που έχει να κάνει με τους ρόλους των φύλων, κάτι που υπήρχε διάχυτο στα μπαρ, όπως επίσης και ο σωβινισμός των γκέι ανδρών. Πολλές από αυτές τις γυναίκες αρνήθηκαν να δουλέψουν με γκέι άνδρες.[15] Οι λεσβίες που είχαν μία πιο ουσιοκρατική αντίληψη, που γεννήθηκαν ομοφυλόφιλες και χρησιμοποιούσαν το διακριτικό "λεσβία", συχνά θεωρούσαν τις σχισματικές και οργισμένες απόψεις των λεσβιών φεμινιστριών επιβλαβείς για το θέμα των γκέι δικαιωμάτων.[16]

Οι μπάι και οι τρανς ζήτησαν επίσης αναγνώριση σαν νόμιμες κατηγορίες στην ευρύτερη κοινότητα της μειονότητας. Μετά την έξαρση της αλλαγής που οδήγησε σε ομαδική δράση στις καταστροφές του Stonewall στη Νέα Υόρκη, στα τέλη της δεκαετίας του 70, κάποιοι γκέι και λεσβίες ήταν λιγότερο δεκτικοί με τους αμφισεξουαλικούς και τους τρανς.[17][18] Οι κριτικές είπαν ότι οι transgender προωθούν στερεότυπα και ότι οι μπάι ήταν απλά γκέι άντρες και λεσβίες που φοβόντουσαν να εκδηλωθούν και να είναι ειλικρινείς με την ταυτότητά τους.

Από το 1988, οι ακτιβιστές ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν το αρκτικόλεξο ΛΟΑΤ στις ΗΠΑ.[19] Τη δεκαετία του 1990 μέσω του κινήματος οι γκέι, οι λεσβίες, οι μπαισέξουαλ και οι τρανς διεκδίκησαν ίσο σεβασμό. Αν και η ΛΟΑΤ κοινότητα έχει αντιμετωπίσει πολλή αμφισβήτηση όσον αφορά την γενικότερη αποδοχή των διαφορετικών της μελών. (οι μπάι και οι τρανς συγκεκριμένα έχουν περιθωριοποιηθεί στο παρελθόν από την ευρύτερη ΛΟΑΤ κοινότητα), ο όρος ΛΟΑΤ έχει αποτελέσει ένα θετικό σύμβολο συμπερίληψης.[20][18]

Ανταποκρινόμενη στα χρόνια αιτήματα των χρηστών να μειωθούν οι διακρίσεις, η διαδικτυακή υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης Facebook, το Φεβρουάριο του 2014, επέκτεινε την επιλογή για ποικιλομορφία στην ταυτότητα του φύλου για τους χρήστες.[21][22]

Δικαιώματα ΛΟΑΤ στον κόσμο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νόμοι σχετικά με τις ομοφυλοφιλικές σχέσεις και εκφράσεις ανά τον κόσμο
  
Γάμος ομόφυλων ζευγαριών
  
Νόμοι περιορίζουν την ελευθερία της έκφρασης
  
Ο γάμος αναγνωρίζεται αλλά δεν εκτελείται
  
Παράνομη η επαφή ομοφύλων, παρόλα αυτά δεν έχουν γίνει συλλήψεις τα τελευταία τρία χρόνια (χρεοστάσιο)
  
Αστική ένωση ή σύμφωνο συμβίωσης
  
Φυλάκιση
  
Μη καταχωρισμένη συμβίωση1
  
Ισόβια φυλάκιση
  
Δεν αναγνωρίζονται ομόφυλα ζευγάρια
  
Θανατική ποινή

Δικαιώματα ΛΟΑΤ στην Αφρική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δικαιώματα ΛΟΑΤ στην Αμερική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δικαιώματα ΛΟΑΤ στην Ασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δικαιώματα ΛΟΑΤ στην Ευρώπη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για περισσότερους πίνακες δείτε: Δικαιώματα ΛΟΑΤ στον κόσμο.
Δικαιώματα ΛΟΑΤ στη χώρα Σεξουαλική επαφή μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου Αναγνώριση ομοφυλοφιλικών ενώσεων Γάμος ομόφυλων ζευγαριών Υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια Στρατιωτική θητεία για ΛΟΑ άτομα Νόμοι κατά των διακρίσεων σχετικά με το σεξουαλικό προσανατολισμό Νόμοι που αφορούν την έκφραση και την ταυτότητα φύλου
Flag of Europe.svgΕυρωπαϊκή Ένωση Yes Νόμιμη σε όλα τα 28 κράτη-μέλη.[23] Yes/No Νόμιμη στα 22 από τα 28 κράτη-μέλη.
Yes/No Νόμιμος στα 12 από τα 28 κράτη-μέλη.
Yes/No Από κοινού υιοθεσία νόμιμη στα 13 από τα 28 κράτη-μέλη.
Υιοθεσία παιδιού του συντρόφου νόμιμη στα 16 από τα 28 κράτη-μέλη.
Yes/No Νόμιμη στα 27 από τα 28 κράτη-μέλη.
Yes/No Για να γίνει μέλος ένα κράτος απαιτείται απαγόρευση των διακρίσεων ενάντια σε γκέι άτομα μόνο στην απασχόληση. Yes Νόμιμη σε όλα τα 28 κράτη-μέλη.[24]

Δικαιώματα ΛΟΑΤ στην Ωκεανία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Συλλογικό, Σώμα, φύλο, σεξουαλικότητα. ΛΟΑΤΚ πολιτικές στην Eλλάδα, εκδόσεις Πλέθρον, 2012
  • Αλεξάνδρα Χαλκιά, Έμφυλες βιαιότητες. Εξουσία, λόγος, υποκειμενικότητες, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2011
  • Μισέλ Φουκώ, Ιστορία της σεξουαλικότητας, τ. 1,2,3, εκδόσεις Πλέθρον, 2011
  • Τζούντιθ Μπάτλερ, Σώματα με σημασία: Οριοθετήσεις του «φύλου» στο λόγο, εκδόσεις Εκκρεμές, 2008
  • Τζούντιθ Μπάτλερ, Αναταραχή φύλου: Ο φεμινισμός και η ανατροπή της ταυτότητας, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2009
  • Συλλογικό, Ομοφυλοφιλία. Μια παγκόσμια ιστορία, Πάπυρος Εκδοτικός Οργανισμός, 2008
  • Συλλογικό, Ομοφυλοφιλία, ομοφυλοφοβία, εκδόσεις Επίκεντρο, 2007
  • Γιώργος Μαρνελάκης, Στενές επαφές φύλου, σεξουαλικότητας και χώρου, εκδόσεις Futura, 2014
  • Anthony Giddens, Η μεταμόρφωση της οικειότητας. Σεξουαλικότητα, αγάπη και ερωτισμός στις μοντέρνες κοινωνίες, εκδόσεις Πολύτροπον, 2005
  • Klaus Mann, Ομοφυλοφιλία και φασισμός, εκδόσεις Άγρα, 1998
  • Συλλογικό, Η αγάπη που δεν τολμάει να πει τ' όνομά της. Δοκίμια για την queer επιθυμία και σεξουαλικότητα, εκδόσεις Πολύχρωμος Πλανήτης, 2007
  • Κώστας Τορπουζίδης, Ομοφυλοφιλία, σεξουαλικότητα και η πάλη για την απελευθέρωση, Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο, 2012
  • Συλλογικό, (Αντι)μιλώντας στις βεβαιότητες: φύλα, αναπαραστάσεις, υποκειμενικότητες, Όμιλος Μελέτης Ιστορίας και Κοινωνίας (Ο.Μ.Ι.Κ.), 2013
  • K. J. Dover, Η ομοφυλοφιλία στην αρχαία Ελλάδα, εκδόσεις Χιωτέλλη, 1990
  • Συλλογικό, Οικογένειες από ομόφυλα ζευγάρια, εκδόσεις Επίκεντρο, 2007
  • Συλλογικό, Σεξουαλικότητες: Απόψεις, μελέτες και βιώματα στον κυπριακό και ελληνικό χώρο, εκδόσεις Πολύχρωμος Πλανήτης, 2014
  • Γκυ Οκενγκέμ, Ιστορική εικόνα της ομοφυλοφιλίας, εκδόσεις Νεφέλη 1983
  • Ντένις Άλτμαν, Ομοφυλοφιλία, καταπίεση και απελευθέρωση, εκδόσεις Ουτοπία, 1980
  • Συλλογικό, Δύο έφηβοι στους είκοσι. Εκθέσεις γκέι και λεσβιών νέων, εκδόσεις Γοργώ, 2005
  • Sonya L. Jones, Ιστορία της σύγχρονης ομοερωτικής λογοτεχνίας, εκδόσεις Πολύχρωμος Πλανήτης, 2007
  • Bernard Sergent, Η ομοφυλοφιλία στην ελληνική μυθολογία, εκδόσεις Χατζηνικολή, 1986
  • Συλλογικό, Γλώσσα και σεξουαλικότητα. Γλωσσολογικές και ανθρωπολογικές προσεγγίσεις, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2011
  • Συλλογικό, Η ιστορία του λεσβιακού, γκέι, αμφί και τρανς κινήματος στην Ελλάδα: μια πρώτη αποτίμηση, εκδόσεις Futura, 2008

Περιοδικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • «Φάκελος: Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Queer», Περιοδικό Βαβυλωνία, τεύχος 56, Ιούνιος 2009

Άρθρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Acronyms, Initialisms & Abbreviations Dictionary, Volume 1, Part 1. Gale Research Co., 1985, ISBN 978-0-8103-0683-7. Factsheet five, Issues 32–36, Mike Gunderloy, 1989
  2. The Santa Cruz County in-queery, Volume 9, Santa Cruz Lesbian, Gay, Bisexual & Transgendered Community Center, 1996. Books.google.com. 2008-11-01. https://books.google.com/books?id=rkUEAQAAIAAJ. Ανακτήθηκε στις 2011-10-23. 
  3. William L. Maurice, Marjorie A. Bowman, Sexual medicine in primary care, Mosby Year Book, 1999, ISBN 978-0-8151-2797-0
  4. «Gay and lesbian issues - discrimination». betterhealth.vic.gov.au. Better Health Channel. http://www.betterhealth.vic.gov.au/bhcv2/bhcarticles.nsf/pages/Gay_and_lesbian_issues_discrimination. Ανακτήθηκε στις 13 March 2015. 
  5. Harris, K. M. (2013). Sexuality and suicidality: Matched-pairs analyses reveal unique characteristics in non-heterosexual suicidal behaviors. Archives of sexual behavior, 42(5), 729-737. doi: 10.1007/s10508-013-0112-2
  6. Ο όρος αφορά και τις λεσβίες σε κάποιες περιπτώσεις
  7. Kennedy, Hubert C. (1980) "The "third sex" theory of Karl Heinrich Ulrichs", Journal of Homosexuality. 1980–1981 Fall–Winter; 6(1–2): pp. 103–1
  8. Hirschfeld, Magnus, 1904. Berlins Drittes Geschlecht ("Berlin's Third Sex")
  9. Ellis, Havelock and Symonds, J. A., 1897. Sexual Inversion.
  10. Carpenter, Edward, 1908. The Intermediate Sex: A Study of Some Transitional Types of Men and Women.
  11. Duc, Aimée, 1901. Sind es Frauen? Roman über das dritte Geschlecht ("Are These Women? Novel about the Third Sex")
  12. Minton, Henry (2002). Departing from Deviance. University of Chicago Press. ISBN 0-226-53043-4. https://books.google.com/?id=cCoADHpbzHsC&pg=PA238. Ανακτήθηκε στις 2009-01-01. 
  13. Ross, E. Wayne (2006). The Social Studies Curriculum: Purposes, Problems, and Possibilities. SUNY Press. ISBN 0-7914-6909-3. https://books.google.com/books?id=4qFMqjxte9IC. 
  14. Ullerstam, Lars (1967). The Erotic Minorities: A Swedish View. https://books.google.co.uk/books?id=whGGAAAAIAAJ. Ανακτήθηκε στις 12 March 2015. 
  15. Faderman, Lillian (1991). Odd Girls and Twilight Lovers: A History of Lesbian Life in Twentieth Century America, Penguin Books. ISBN 0-14-017122-3, p. 210–211.
  16. Faderman (1991), p. 217–218.
  17. Leli, Ubaldo. Drescher, Jack (2005). Transgender Subjectivities: A Clinician's Guide. Haworth Press. ISBN 0-7890-2576-0. https://books.google.com/books?id=QiJryCzrZmYC. 
  18. 18,0 18,1 Alexander, Jonathan. Yescavage, Karen (2004). Bisexuality and Transgenderism: InterSEXions of The Others. Haworth Press. ISBN 1-56023-287-0. https://books.google.com/books?id=2SOe4igsrbgC. 
  19. Research, policy and practice: Annual meeting, American Educational Research Association Verlag AERA, 1988.
  20. Shankle, Michael D. (2006). The Handbook of Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Public Health: A Practitioner's Guide To Service. Haworth Press. ISBN 1-56023-496-2. https://books.google.com/books?id=pUUyLSKD5voC. 
  21. «Facebook expands gender options: transgender activists hail 'big advance'». The Guardian. 14 February 2014. http://www.theguardian.com/technology/2014/feb/13/transgender-facebook-expands-gender-options. Ανακτήθηκε στις 21 May 2014. 
  22. Dewey, Caitlin (14 February 2014). «Confused by Facebook's new gender options? Here's what they mean.». Washington Post. http://www.washingtonpost.com/blogs/style-blog/wp/2014/02/14/confused-by-facebooks-new-gender-options-heres-what-they-mean/. Ανακτήθηκε στις 21 May 2014. 
  23. Perspective: what has the EU done for LGBT rights?, Café Babel, 17 May 2010
  24. What is the current legal situation in the EU?, ILGA Europe
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα LGBT της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).