Πετρονίλα της Αραγωνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Πετρονίλα
Petronila.gif
Βασίλισσα της Αραγωνίας
Περίοδος 1137 - 1164
Στέψη 13 Νοεμβρίου 1137
El Castellar
Προκάτοχος Ραμίρο Β΄ της Αραγωνίας
Διάδοχος Αλφόνσος Β΄ της Αραγωνίας
Γέννηση 29 Ιουνίου ή 11 Αυγούστου 1136
Ουέσκα
Θάνατος 15 Οκτωβρίου 1173 (ετών 37)
Βαρκελώνη
Τόπος ταφής Καθεδρικός Ναός της Βαρκελώνης
Σύζυγος Ραϋμόνδος Βερεγγάριος Δ΄ της Βαρκελώνης
Επίγονοι Πέτρος
Αλφόνσος Β΄ της Αραγωνίας
Ραϋμόνδος Βερεγγάριος Γ΄
Ντούλτσε της Αραγωνίας
Σάντσο της Προβηγκίας
Οίκος Οίκος των Χιμένεθ
Πατέρας Ραμίρο Β΄ της Αραγωνίας
Μητέρα Αγνή της Ακουιτανίας
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Η Πετρονίλα της Αραγωνίας (29 Ιουνίου[1]/11 Αυγούστου[2] 1136 – 15 Οκτωβρίου 1173), (ισπανικά: 'Petronila de Aragón'‎, στην αραγωνική γλώσσα: Peyronela ή Payronella,[3] και στα καταλανικά: Peronella‎), ήταν Βασίλισσα της Αραγωνίας στο μεσοδιάστημα από την παραίτηση του πατέρα της το 1137 μέχρι την δική της παραίτηση το 1164. Ήταν κόρη και διάδοχος του Ραμίρο Β΄ και της Αγνής της Ακουιτανίας. Ήταν το τελευταίο μέλος της δυναστείας Χιμένεθ στον θρόνο του βασιλείου της Αραγωνίας, καθώς με τον γάμο της ο θρόνος πέρασε στον Οίκο της Βαρκελώνης.

Βασιλεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Πετρονίλια ανέβηκε στο θρόνο μέσα από ειδικές περιστάσεις. Ο πατέρας της, Ραμίρο, ήταν επίσκοπος του Μπαρμπάστρο-Ρόδα, όταν ο αδελφός του, Αλφόνσος Α΄, πέθανε χωρίς διάδοχο το 1134, και άφησε το στέμμα στα τρία θρησκευτικά στρατιωτικά τάγματα. Η απόφαση του όμως για το στέμμα δεν έγινε σεβαστή: Η αριστοκρατία της Ναβάρρας εξέλεξε δικό της βασιλιά, επαναφέροντας την ανεξαρτησίας της, και οι ευγενείς της Αραγωνίας τοποθέτησαν τον Ραμίρο στο θρόνο. Ως βασιλιάς, έλαβε την ευλογία του πάπα προκειμένου να παραιτηθεί από τους μοναστικούς του όρκους, για να εξασφαλίσει τη διαδοχή του θρόνου. Ο βασιλιάς Ραμίρο, ο Μοναχός, όπως είναι γνωστός, παντρεύτηκε την Αγνή της Ακουιτανίας το 1135. Το μόνο τους παιδί, η Πετρονίλια, γεννήθηκε το επόμενο έτος στην Ουέσκα. Ο γάμος της ήταν πολύ μεγάλο ζήτημα για το βασίλειο. Η αριστοκρατία είχε απορρίψει την πρόταση του Αλφόνσου Ζ΄ της Καστίλης να οργανώσει ένα γάμο μεταξύ της Πετρονίλιας και του γιου του Σάντσο και να την εκπαιδεύσει στην δική του αυλή. Όταν ήταν μόλις λίγο πάνω από ενός έτους, η Πετρονίλια αρραβωνιάστηκε στο Μπαρμπάστρο, στις 11 Αυγούστου 1137 με τον Ραϋμόνδο Βερεγγάριο Δ΄, Κόμη της Βαρκελώνης, που ήταν κατά είκοσι τρία χρόνια μεγαλύτερος της.[4] Στο El Castellar , στις 13 Νοεμβρίου, ο Ραμίρο παραιτήθηκε, μεταφέροντας την εξουσία στον Ραϋμόνδο Βερεγγάριο και επέστρεψε στην μοναστική ζωή.[4] ο Ραϋμόνδος Βερεγγάριος κυβέρνησε το βασίλειο ως de facto χρησιμοποιώντας τον τίτλο του "Πρίγκιπα της Αραγωνίας" (princeps Aragonensis).

Τον Αύγουστο του 1150, όταν  η Πετρονίλια ήταν δεκατεσσάρων, ο αρραβώνας της επικυρώθηκε σε μια γαμήλια τελετή που πραγματοποιήθηκε στην πόλη της Λιέιδα.[5] Ο γάμος της Πεντρονίλιας με τον Ραϋμόνδο Βερεγγάριο ολοκληρώθηκε στις αρχές του 1151, όταν έφτασε στην ηλικία των 15. Από τον γάμο προέκυψαν πέντε παιδιά: ο Πέτρος (1152-57),ο Αλφόνσος Β΄ της Αραγωνίας (1157-96), ο Ραϋμόνδος Βερεγγάριος Γ΄, Κόμης της Προβηγκίας (1158-81), η Ντούλτσε (1160-98) και ο Σάντσο (1161-1223). Ενώ ήταν έγκυος στο πρώτο παιδί, στις 4 Απριλίου 1152, έγραψε ως κληρονομιά το βασίλειό της στον σύζυγό της, σε περίπτωση που δεν κατάφερνε αυτή να επιβιώσει από τον τοκετό.[6]

Στο διάστημα που ο σύζυγός της ήταν μακριά στην Προβηγκία (1156-57), όπου ήταν αντιβασιλέας (από το 1144) για λογαριασμό του ανιψιού του, νεαρού Κόμη Ραϋμόνδου Βερεγγάριου Β΄, η Πετρονίλια παρέμεινε στη Βαρκελώνη. Λογιστικά αρχεία δείχνουν μετακινήσεις της μεταξύ Βαρκελώνης και Vilamajor και Sant Celoni, ενώ προέδρευε στην αυλή κατά την απουσία του Ραϋμόνδου Βερεγγάριου.[7]

Ως Χήρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καταστατικό με το οποίο η Πετρονίλια παραιτήθηκε υπέρ του γιου της.

Μετά το θάνατο του άντρα της το 1162, η Πετρονίλια έλαβε τις ευημερούσες κομητείες του Besalú και του Vall de Ribes για το υπόλοιπο της ζωής της. Ο μεγαλύτερος εν ζωή γιος της, Ραϋμόνδος Βερεγγάριος, ήταν επτά ετών όταν στις 18 ιουλίου 1164 η Πετρονίλια παραιτήθηκε του θρόνου της Αραγωνίας και του τον μεταβίβασε. Όταν ο Ραϋμόνδος Βερεγγάριος κληρονόμησε τον θρόνο από τη μητέρα του, άλλαξε το όνομά του σε Αλφόνσος, από σεβασμό προς τους Αραγώνες. Ο δεύτερος γιος της με το όνομα Πέτρος στη συνέχεια άλλαξε το όνομά του σε Ραϋμόνδος Βερεγγάριος.

Η Πετρονίλια πέθανε στη Βαρκελώνη τον Οκτώβριο του 1173 και θάφτηκε στο Καθεδρικό ναό της Βαρκελώνης, όμως ο τάφος έχει χαθεί. Μετά το θάνατό της, οι κομητείες των Besalú και Vall de Ribes επανήλθαν στον άμεση διοίκηση του Κόμη της Βαρκελώνης, στον γιο της Αλφόνσο, ο οποίος από το 1174 παραχώρησε το Besalú στην βασίλισσα του Σάντσα.[8] Στο Ribes, ο τοπικός δικαστικός επιμελητής, Ραμόν, είχε δημιουργήσει εκεί για λογαριασμό του "μια εικονικά ανεξάρτητη διοικητική αρχή". Είχε διενεργήσει απογραφή κτήσεων για την Πετρονίλια μετά τον θάνατο του Ραϋμόνδου Βερεγγάριου, και ο συνονόματος γιος του ανέβηκε στην εξουσία το 1198.[9]

Η ιστορική σημασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1410, μετά το θάνατο του Βασιλιά Μαρτίνου χωρίς νόμιμους απογόνους, ο Οίκος της Βαρκελώνης έχασε τον νόμιμο ανδρικό κλήρο. Δύο χρόνια αργότερα, ο Φερδινάνδος Α΄ της Αραγωνίας ενθρονίστηκε με τον Συμβιβασμό του Κάσπε. Αν και ο Φερδινάνδος θριάμβευσε κυρίως για πολιτικούς και στρατιωτικούς λόγους, η θεωρητική βάση της υποψηφιότητάς του ήταν η εκ θηλυγονίας γραμμή διαδοχής, για την οποία η Πετρονίλια υπηρέτησε ως προκάτοχος. Ήταν ο πιο κοντινός συγγενής του αποθανόντος βασιλιά, αλλά συσχετιζόντουσαν μέσω γυναίκας. Ο κύριος αντίπαλος του στην διαδοχή, ο Κόμης Ιάκωβος Β΄ του Ουρζέλ, σχετιζόταν με τον Μάρτινο με πιο μακρινή συγγένεια, αλλά στην εξ αρρενογονίας γραμμή διαδοχής. Στην Καταλονία υπάρχουν ενδείξεις ότι οι γυναίκες απαγορευόταν να κατέχουν Κομητεία, αλλά στην Αραγωνία δεν υπήρχε νομοθεσία για αυτό το θέμα. Και στα δύο μέρη ήταν λίγες οι περιπτώσεις των γυναικών που είχαν περάσει το δικαίωμά τους κατευθείαν στους γιους τους, η πιο σημαντική περίπτωση ήταν αυτή της Πετρονίλιας.

Υπάρχει μεγάλη συζήτηση για το αν η Πετρονίλια ήταν ο πραγματικός κυβερνήτης της Αραγωνίας. Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι ο Ραμίρο Β ' έδωσε το βασίλειο της Αραγωνίας στον  γαμπρό του και ότι η παρουσία του Πετρονίλιας ήταν δευτερεύουσας σημασίας. Σύμφωνα με τον ιστορικό Jerónimo de Zurita, υπήρχε μια ρήτρα στη συμφωνία με τον Ραϋμόνδο Βερεγγάριο δηλώνοντας ότι αν η Πετρονίλια πέθαινε, η Αραγωνία θα περνούσε στα παιδιά του Ραϋμόνδου Βερεγγάριου μέσω μελλοντικού δεύτερου γάμου. Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση για έχουμε οριστικό συμπέρασμα σχετικά με το ερώτημα αυτό και ο Συμβιβασμός του Κάσπε επιβεβαίωσε τη νομιμότητα της γυναικείας μεταβίβασης.[10]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Gran Enciclopedia Aragonesa
  2. Αντόνιο Ubieto Arteta (1987), Historia de Aragón: creación y desarrollo de la corona de Aragón (Σαραγόσα: Anubar), σελ. 131.
  3. Ana Isabel Lapeña Paúl (2008): "Apéndice III.
  4. 4,0 4,1 Β. F. Reilly, του Βασιλείου της Λεόν-Castilla Κάτω από το Βασιλιά Alfonso VII, 1126-1157 (University of Pennsylvania Press, 1998), 61.
  5. Ράιλι, Το Βασίλειο της Λεόν-Castilla Κάτω από το Βασιλιά Alfonso VII, 109.
  6. Ράιλι, Το Βασίλειο της Λεόν-Castilla Κάτω από το Βασιλιά Alfonso VII, 118.
  7. T. N. Μπισόν, οι δημοσιονομικοί Λογαριασμοί της Καταλονίας κάτω από τις Αρχές του Κόμη-Kings (1151-1213) (Berkeley: University of California Press, 1984), 50.
  8. Μπισόν, Οι Δημοσιονομικοί Λογαριασμοί, 179.
  9. Μπισόν, Οι Δημοσιονομικοί Λογαριασμοί, 185.
  10. Χριστίνα Segura Graió, "Derechos sucesorios al trono de las mujeres en la Corona de Aragón" Mayurqa 22 (1989): 591-99.


Προκάτοχος:
Ραμίρο Β΄ ο Μοναχός
Βασίλισσα της Αραγωνίας
Blason Royaume d'Aragon ancien.svg
1137-1164
Διάδοχος:
Αλφόνσος Β΄
Δημιουργία του Στέμματος της Αραγωνίας